హిందౌన్ నగరం
హిండౌన్ సిటీ
| |
|---|---|
    పై నుండి క్రిందికి: నక్కాష్ కీ దేవి - గోమతి ధామ్, జచ్చా కీ బావోరి, జగ్గర్ ఆనకట్ట, హిండౌన్ కోట (పురానీ కచేరీ),, శ్రీ మహావీర్ జీ ఆలయం | |
| Nickname: రాతి నగరం | |
 Interactive map of హిండౌన్ సిటీ | |
| Coordinates: 26°44′N 77°02′E / 26.74°N 77.03°E | |
| దేశం |  భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | రాజస్థాన్ |
| జిల్లా | కరౌలి |
| తహసీల్ | హిండౌన్ తహసీల్ |
| విభాగం | భరత్పూర్ విభాగం |
| Named after | హిరణ్యకశిపుడు, హిడింబి |
| Government | |
| • Type | ప్రజాస్వామ్య పాలన |
| • Body | మున్సిపల్ కౌన్సిల్ |
| • విధాన సభ నియోజకవర్గం | హిండౌన్ (రాజస్థాన్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం) |
| • ఎమ్మెల్యే | అనితా జాటవ్ (కాంగ్రెస్) |
| • చైర్మన్ | బృజేష్ జాటవ్ |
| Area | |
| 28.4 కి.మీ2 (11.0 చ. మై) | |
| • Rank | కరౌలి జిల్లాలో 1వ స్థానం |
| Elevation | 235 మీ (771 అ.) |
| Population (2011) | |
| 1,05,690 | |
| • Rank | కరౌలి జిల్లాలో 1వ స్థానం |
| • Density | 3,700/కి.మీ2 (9,600/చ. మై.) |
| • Metro | 2,50,000 |
| భాషలు | |
| • అధికారిక | హిందీ |
| • స్థానిక | రాజస్థానీ, బ్రజ్ భాష |
| • స్థానిక మాండలికం | జగ్రోటి |
| Time zone | UTC+5:30 (IST) |
| పిన్ కోడ్ | 322230 |
| టెలిఫోన్ కోడ్ | 91-7469 |
| Vehicle registration | RJ 34 |
| లింగ నిష్పత్తి | 1000:889 ♂/♀ |
హిండౌన్ భారతదేశం, రాజస్థాన్, కరౌలి జిల్లాలోని కరౌలి నగరానికి సమీపంలో ఉన్న ఒక నగరం, పురపాలక సంస్థ. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం దీని జనాభా 1,05,690. ఈ నగర పరిపాలనను ఒక మున్సిపల్ కౌన్సిల్ నిర్వహిస్తుంది. హిండౌన్ పరిసర ప్రాంతాలలో అరవళ్లి, వింధ్య పర్వత శ్రేణులు ఉన్నాయి.
చరిత్ర
[మార్చు]ప్రాచీన కాలంలో హిండౌన్ మత్స్య రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. మత్స్య రాజ్య పరిపాలన కాలంలో నిర్మించబడిన అనేక పురాతన నిర్మాణాలు ఇప్పటికీ ఈ పట్టణంలో కనిపిస్తాయి. సాంప్రదాయిక పురాణ కథనాల ప్రకారం ఈ పట్టణానికి హిరణ్యకశిపుడు, అతని కుమారుడు ప్రహ్లాదుడులకు సంబంధించిన భాగవత పురాణం కథలతో సంబంధం ఉందని నమ్ముతారు.
ఈ ప్రాంతంలో మీనా సమాజానికి చెందిన ప్రజలు పరిపాలనా పదవుల్లో ప్రముఖ స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నారు. నగర ఆర్థిక, వాణిజ్యాభివృద్ధిలో వారి పాత్ర గణనీయమైనది. వారి సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలలో జానపద గీతాలు, లెహంగా–లుగ్డీ వంటి సంప్రదాయ వస్త్రధారణ ప్రత్యేకమైనవి. జాగర్వాడ్, మండయ్య, జోర్వాల్ వంటి ఇంటిపేర్లు ఈ సమాజంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి.
హిండౌన్ అనే పేరు ప్రాచీన పాలకుడు హిరణ్యకశిపుడు పేరుతో ఏర్పడిందని చెబుతారు. హిరణ్యకశిపుణ్ని సంహరించిన విష్ణువు యొక్క అవతారం అయిన నరసింహస్వామికి అంకితమైన ఆలయం, అలాగే ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో ఉన్న చారిత్రక ప్రహ్లాద్ కుండ్ ఈ పట్టణానికి హిరణ్యకశిపుడు–ప్రహ్లాదుని పురాణకథలతో ఉన్న అనుబంధాన్ని సూచిస్తాయి.[1] 2018 ఏప్రిల్లో కులవివక్షకు సంబంధించిన హింసాత్మక ఘటనల నేపథ్యంలో హిండౌన్ నగరంలో కర్ఫ్యూ విధించబడింది.[2][3][4][5][6]
స్థానం
[మార్చు]హిండౌన్ రాజస్థాన్ రాష్ట్రం తూర్పు భాగంలో, ఆరావళి పర్వత శ్రేణి సమీపంలో ఉంది. ఈ పట్టణం ఆధునిక రహదారుల ద్వారా జైపూర్, ఆగ్రా, అల్వార్, ధోల్పూర్, భరత్పూర్ నగరాలతో బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. హిండౌన్ సముద్ర మట్టానికి సగటున 235 metres (771 ft) ఎత్తులో ఉంది. రాష్ట్ర రాజధాని జైపూర్ నుండి దీని దూరం సుమారు 150 కి.మీ.
పరిశ్రమలు
[మార్చు]ఈ నగరం ఇసుకరాయి (సాండ్స్టోన్) పరిశ్రమకు ప్రసిద్ధి చెందింది.[7] ఎర్రకోట, ఢిల్లీ అక్షర్ధామ్ ఆలయం, అంబేద్కర్ పార్క్ నిర్మాణంలో ఇక్కడి ఇసుకరాయిని ఉపయోగించారు. స్లేట్ పరిశ్రమ కూడా ఇక్కడ బలంగా అభివృద్ధి చెందింది, రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇక్కడ తయారయ్యే స్లేట్ విదేశాలకు కూడా ఎగుమతి చేయబడుతుంది. అదనంగా కొవ్వొత్తులు, బత్తీలు, చెక్క బొమ్మలు, ప్లాస్టిక్ నీటి పైపులు వంటి అనేక చిన్నతరహా పరిశ్రమలు కూడా ఉన్నాయి. హిండౌన్ గాజుల తయారీకి కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. హిండౌన్కు సుమారు 6 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఖేడా ప్రాంతం పరిశ్రమల కేంద్రంగా, అలాగే వ్యవసాయ యంత్రాల తయారీకి ప్రసిద్ధి చెందింది.
పర్యాటక ఆకర్షణలు
[మార్చు]
హిండౌన్ నగరంలోని ప్రధాన ఆకర్షణలలో ప్రహ్లాద్ కుండ్, అడవి ప్రాంతం, హిరణ్యకశిపుడి బావి, రాజభవనం, నరసింహజీ ఆలయం ఉన్నాయి. శ్రీ మహావీర్ జీ ఆలయం జైనమతంలో ప్రముఖ తీర్థయాత్రా కేంద్రం. జాగర్ ప్రాంతంలోని జగ్గర్ ఆనకట్ట, కుండేవా, డాంగ్ఘాటి, సురోత్ కోట, మోరధ్వాజ నగరం, గర్మోరా కోట, పదంపుర, తిమన్గఢ్ కోట, సాగర్ సరస్సు, ధ్రువ ఘాట్, నంద్-భౌజాయి బావి, బిజాయ్ గఢ్ వంటి ప్రదేశాలు ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రాలు. నగర పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న చాముండా మాత ఆలయం, చినాయతా, శంకర్ఘంటా, అలాగే హిండౌన్ నగర హృదయంగా పరిగణించే నక్కాష్ కీ దేవి–గోమతి ధామ్, దాని సమీపంలోని పవిత్ర జల్సేన్ చెరువు ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలు. రాధా-రమణ్ జీ ఆలయం, శ్రీ హర్దేవ్ జీ ఆలయం కూడా నగరంలోని ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు.[8]
ఆకర్షణీయ ప్రదేశాల జాబితా
[మార్చు]
| పేరు | స్థానం | రకం | కాలం |
|---|---|---|---|
| హిండౌన్ కోట | పురానీ కచేరీ | కోట | 14వ శతాబ్దం |
| జచ్చా కీ బావోరి | ప్రహ్లాద్ కుండ్ | బావోలి / బావడి (మెట్ల బావి) | క్రీ.శ. 13వ–15వ శతాబ్దాలు |
| మతియా మహల్ | ప్రహ్లాద్ కుండ్ సమీపంలో | మహల్ (రాజభవనం) | క్రీ.శ. 13వ–15వ శతాబ్దాలు |
| శ్రీ మహావీర్జీ | మహావీర్ జీ | ఆలయం | క్రీ.శ. 17వ శతాబ్దం |
| శ్రీ రఘునాథ్ జీ ఆలయం | పాత హిండౌన్ | ఆలయం | క్రీ.శ. 16వ శతాబ్దం |
| నక్కాష్ కీ దేవి – గోమతి ధామ్ | గోమతి ధామ్ | ఆలయం | 20వ శతాబ్దం |
| నరసింహజీ ఆలయం | ప్రహ్లాద్ కుండ్ | ఆలయం | |
| జగ్గర్ ఆనకట్ట | జాగర్ | సహజ ఆనకట్ట, కొండలు | 1957 |
| తిమన్గఢ్ | తిమన్ గఢ్ | కోట | 12వ శతాబ్దం |
హడోలీలో సూఫీ సంత్ షేఖ్ అబ్దుర్-రెహ్మాన్ చిష్తీ దర్గా కూడా ఉంది. ఈ పవిత్ర స్థలంలో భారతదేశంలోని ప్రముఖ సూఫీ సంత్ మొయినుద్దీన్ చిష్తీ (అజ్మీర్, రాజస్థాన్) మేనల్లుడు అయిన షేఖ్ అబ్దుర్-రెహ్మాన్ చిష్తీ సమాధి (మక్బరా) ఉంది.[9] 2011 భారత జనగణన తాత్కాలిక నివేదికల ప్రకారం హిండౌన్ జనాభా 1,05,690. వీరిలో 49,541 మంది పురుషులు, 56,149 మంది మహిళలు ఉన్నారు. హిండౌన్లో లింగ నిష్పత్తి ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు 881 మంది మహిళలు.[10] జనగణన ప్రకారం నగర సగటు అక్షరాస్యత రేటు 76.58 శాతం. పురుషుల అక్షరాస్యత 87.79 శాతం కాగా, మహిళల అక్షరాస్యత 63.94 శాతం. 2011 జనగణన ప్రకారం హిండౌన్లో 0–6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల సంఖ్య 45,451. వీరిలో 25,345 మంది బాలురు, 20,106 మంది బాలికలు ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి ప్రతి 1,000 మంది బాలురకు 852 మంది బాలికలు.
వాతావరణం
[మార్చు]వేసవికాలంలో ఉష్ణోగ్రత 25 నుండి 45 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు ఉంటుంది. శీతాకాలంలో ఇది 2 నుండి 23 డిగ్రీల సెల్సియస్ మధ్య ఉంటుంది. ఇక్కడి వాతావరణం అనుకూలంగా ఉండటం వల్ల జాంగిడ్లు, మండయ్యలు, గుర్జర్లు వంటి అనేక సమాజాలు, తెగలు ఈ ప్రాంతానికి వలస వచ్చాయి.[11]
వ్యవసాయం
[మార్చు]ఈ ప్రాంతంలోని భూమి సారవంతమైనది. రైతులు పంటల మార్పిడి పద్ధతిని అనుసరిస్తారు. ప్రధాన వ్యవసాయ మార్కెట్ యార్డు కియార్డా గ్రామంలో, 220 కేవీ విద్యుత్ కేంద్రానికి ఎదురుగా ఉంది. ప్రధాన పంటలు గోధుమ, సజ్జలు, మొక్కజొన్న, ఆవాలు, గ్వార్ (క్లస్టర్ బీన్), వేరుశెనగ, ఉసిరికాయ, నిమ్మ, బంగాళాదుంప, శనగ, యవం. వర్షాకాలం, జగ్గర్ ఆనకట్ట, కాలువ, బావులు, భూగర్భ జలాలు ఈ ప్రాంతంలో సాగునీటి ప్రధాన వనరులు. రైతులు కాలానుగుణ కూరగాయలు, పండ్లను కూడా పండిస్తారు.
విద్య
[మార్చు]ఈ నగరం పారిశ్రామిక శిక్షణా సంస్థలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ ఉపాధ్యాయ శిక్షణా సంస్థలు కూడా ఉన్నాయి. రాజస్థాన్ మాధ్యమిక విద్యా మండలి (RBSE) పరీక్షల్లో జిల్లా స్థాయి అత్యుత్తమ ర్యాంకులు సాధించిన విద్యార్థులలో ఎక్కువ మంది హిండౌన్ సిటీకి చెందినవారే.
కంచ్రోలీలో ఉన్న సెయింట్ ఫ్రాన్సిస్ డి సేల్స్ పాఠశాల నగరంలోని ప్రముఖ పాఠశాలలలో ఒకటి. గత సంవత్సరాలలో RBSE పరీక్షల్లో విశిష్ట ర్యాంకులు సాధించడం ద్వారా ఈ పాఠశాల విద్యా ప్రతిభను చాటుకుంది. ఈ పాఠశాల క్రీడా సంస్కృతి, పాఠ్యేతర కార్యకలాపాలకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. 2022–23 ద్వితీయ స్థాయి పరీక్షల్లో లక్ష్య చతుర్వేది 99.50% మార్కులు సాధించి రాజస్థాన్ రాష్ట్ర స్థాయి మెరిట్లో మొదటి స్థానం పొందాడు.[12]
రవాణా
[మార్చు]| చారిత్రికంగా జనాభా | ||
|---|---|---|
| సంవత్సరం | జనాభా | ±% |
| 1901 | 11,938 | — |
| 1911 | 10,640 | −10.9% |
| 1921 | 8,687 | −18.4% |
| 1931 | 10,825 | +24.6% |
| 1941 | 13,804 | +27.5% |
| 1951 | 14,673 | +6.3% |
| 1961 | 20,237 | +37.9% |
| 1971 | 27,895 | +37.8% |
| 1981 | 42,706 | +53.1% |
| 1991 | 60,780 | +42.3% |
| 2001 | 84,591 | +39.2% |
| 2011 | 1,05,690 | +24.9% |
| Source: భారత జనగణన[13] | ||
రహదారులు
[మార్చు]జాతీయ రహదారి 47 (NH 47) ఢిల్లీ నుండి మోహనా (మధ్యప్రదేశ్) వరకు హర్యానా, రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాల మీదుగా కలుపుతుంది. ఈ జాతీయ రహదారి ప్రణాళికను భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం 2016 మార్చిలో ప్రకటించింది. భరత్పూర్–బేవార్ ఎక్స్ప్రెస్వేను కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఇది 2030 నాటికి అందుబాటులోకి వస్తుందని భావిస్తున్నారు.
నగర రవాణా
[మార్చు]రోడ్వేస్ బస్ స్టాండ్, రైల్వే స్టేషన్ మధ్య షేర్డ్ ఆటోలు నడుస్తాయి. సమీప ప్రాంతాలకు వెళ్లడానికి ప్రజలు బస్సులు, ఆటోరిక్షాలను ఉపయోగిస్తారు.
రైల్వే
[మార్చు]హిండౌన్ సిటీ న్యూఢిల్లీ–ముంబై ప్రధాన రైలుమార్గంపై ఉన్న ఒక ముఖ్యమైన రైల్వే స్టేషన్. నగరానికి సమీపంలోని ఇతర రైల్వే స్టేషన్లు శ్రీ మహావీర్జీ రైల్వే స్టేషన్, ఫతే సింగ్పురా రైల్వే స్టేషన్,, సిక్రోడా మీనా రైల్వే స్టేషన్.
విమానాశ్రయం
[మార్చు]సమీపంలోని ప్రధాన విమానాశ్రయం జైపూర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం. ఇది నగర కేంద్రానికి సుమారు 160 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇక్కడి నుండి దేశీయ, అంతర్జాతీయ ప్రధాన నగరాలకు విమాన సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ విమానాశ్రయం ద్వారా హిండౌన్ సిటీ ప్రపంచంలోని న్యూయార్క్, పారిస్, మెల్బోర్న్, లండన్ వంటి నగరాలతో అనుసంధానించబడుతుంది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Hindaun City". 14 September 2011. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 December 2017.
- ↑ "Curfew-clamped in Hindaun after fresh-violence, 1200 held in state". Times of India. 2018-04-04. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-04-05.
- ↑ Parihar, Rohit (2018-04-03). "Curfew in Rajasthan's Hindaun after upper caste mob turns violent against Dalit protests". India Today. New Delhi. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-04-05.
- ↑ "Hindaun remains tense but peaceful". Times of India. 2018-04-05. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-04-05.
- ↑ Mukherjee, Deep. "At the receiving end in one Rajasthan town, Dalits say may embrace Islam". The Indian Express. Hindaun. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-04-05.
- ↑ "Bharat Bandh: Curfew imposed in Rajasthan's Hindaun". Business Standard. 2018-04-04. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-04-05.
- ↑ "Stone Industries of Karauli District". 21 February 2015. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 May 2015.
- ↑ [citation needed]
- ↑ [citation needed]
- ↑ "Population of Hindaun". ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 May 2015.
- ↑ "Hindi ePaper, EPaper Download, Online Epaper, Newspaper in Hindi, Today Newspaper : Patrika".
- ↑ "Almost all merits from Hindaun City in District, Result12th RBSE". 23 May 2015.
- ↑ "TABLE 7.2.11". mospi.gov.in. the original నుండి 13 August 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 June 2008.