హిమానీనదాల శాస్త్రం
గ్లేషియాలజీ (Glaciology) అనేది హిమానీనదాలు, మంచు పొరలు, సహజసిద్ధంగా ఏర్పడే మంచు గడ్డల గురించి అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం. ప్రకృతిలో మంచు ఎలా ఏర్పడుతుంది, అది ఎలా కదులుతుంది, భూమి ఆకృతిపై దాని ప్రభావం ఏమిటి అనే విషయాలను ఈ శాస్త్రం పరిశీలిస్తుంది.
ఈ పదం లాటిన్ భాషలోని glacies (గడ్డకట్టిన మంచు), గ్రీకు పదం logos (అధ్యయనం) నుండి వచ్చింది. కాబట్టి సరళంగా చెప్పాలంటే మంచు గడ్డలపై చేసే శాస్త్రీయ అధ్యయనమే గ్లేషియాలజీ.
గ్లేషియాలజీ అనేది భూ విజ్ఞాన శాస్త్రంలో ఒక ముఖ్యమైన శాఖ. ఇది భూగర్భ శాస్త్రం, భూ భౌతిక శాస్త్రం, భౌగోళిక శాస్త్రం, వాతావరణ శాస్త్రం వంటి అనేక శాస్త్రాలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. ఈ రంగంలో పరిశోధనలు చేసే శాస్త్రవేత్తలను గ్లేషియాలజిస్టులు (glaciologists) అంటారు.
ఇటీవలి కాలంలో ఈ శాస్త్రం విస్తరించి ఇతర గ్రహాలపై ఉన్న మంచును కూడా అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభమైంది. దీనిని ఆస్ట్రో గ్లేషియాలజీ (astroglaciology) అంటారు. మన చంద్రుడు, అంగారకుడు, యూరోపా వంటి గ్రహాలు, ఉపగ్రహాలపై కూడా నీటి మంచు ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.[1]
హిమానీనదం అంటే ఏమిటి?
[మార్చు]హిమానీనదం (Glacier) అనేది చాలా పెద్దదిగా, మందంగా ఉండే మంచు గడ్డ. ఒక ప్రాంతంలో కురిసిన మంచు అనేక సంవత్సరాలు కరిగిపోకుండా పేరుకుపోతే అది క్రమంగా గట్టిపడి మంచు గడ్డగా మారుతుంది.
వందల సంవత్సరాల పాటు మంచు పొరలు ఒకదానిపై ఒకటి పేరుకుపోతాయి. వాటి బరువు వల్ల కింద ఉన్న మంచు గట్టిపడి ఐస్గా మారుతుంది.
హిమానీనదాలు పూర్తిగా స్థిరంగా ఉండవు. అవి గురుత్వాకర్షణ ప్రభావం వల్ల చాలా నెమ్మదిగా కిందికి కదులుతాయి. ఈ కదలిక వల్ల పర్వతాల ఆకృతిలో మార్పులు వస్తాయి.
హిమానీనదంలోని మంచును ఒక రకమైన రాయిగా కూడా పరిగణిస్తారు, ఎందుకంటే అది ఖనిజాలతో కూడిన ఘన పదార్థంలా ఉంటుంది.[2]
హిమానీనదాల రకాలు
[మార్చు]గ్లేషియాలజిస్టులు హిమానీనదాలను ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా వర్గీకరిస్తారు.
ఆల్పైన్ హిమానీనదాలు
[మార్చు]ఇవి పర్వత ప్రాంతాలలో ఏర్పడే హిమానీనదాలు. ఇవి పర్వత లోయలలో నెమ్మదిగా ప్రవహించే మంచు నదుల్లా కనిపిస్తాయి. ఇవి కదిలే సమయంలో రాళ్లను కోసి పర్వతాల ఆకృతిని మార్చుతాయి.
ఖండ హిమానీనదాలు
[మార్చు]ఇవి చాలా పెద్దవిగా ఉండే మంచు పలకలు. ఇవి వేల కిలోమీటర్ల మేర భూమిని కప్పేస్తాయి. ప్రస్తుతం ఇవి ప్రధానంగా గ్రీన్ ల్యాండ్, అంటార్కిటికాలో ఉన్నాయి.
పాతకాలంలో జరిగిన మంచు యుగం సమయంలో ఇవి భూమిపై మరింత విస్తరించి ఉండేవి.
.jpg)
హిమానీనదం యొక్క భాగాలు
[మార్చు]హిమానీనదంలో వేర్వేరు మండలాలు ఉంటాయి.
అక్యుమ్యులేషన్ జోన్ — కొత్తగా పడే మంచు ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతం.
అబ్లేషన్ జోన్ — మంచు కరిగే లేదా విరిగిపడే ప్రాంతం.
ఈక్విలిబ్రియం లైన్ — ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న గీత. ఇక్కడ మంచు చేరిక, కరుగుదల సమానంగా ఉంటాయి.
ఈ గీత ఎత్తు మార్పు వాతావరణ మార్పు గురించి ముఖ్యమైన సమాచారం ఇస్తుంది.
హిమానీనదాలు ఎలా కదులుతాయి?
[మార్చు]హిమానీనదాలు ప్రధానంగా గురుత్వాకర్షణ ప్రభావంతో కదులుతాయి.
మాస్ బ్యాలెన్స్
[మార్చు]హిమానీనదం ఆరోగ్యాన్ని అంచనా వేయడానికి “మాస్ బ్యాలెన్స్” అనే భావన ఉపయోగిస్తారు.
- పాజిటివ్ మాస్ బ్యాలెన్స్ — మంచు చేరిక ఎక్కువ
- నెగటివ్ మాస్ బ్యాలెన్స్ — మంచు కరుగుదల ఎక్కువ
- స్టెడీ స్టేట్ — రెండూ సమానంగా ఉండటం
కదలిక వేగం
[మార్చు]సాధారణంగా హిమానీనదాలు రోజుకు కొన్ని సెంటీమీటర్ల మాత్రమే కదులుతాయి. కానీ కొన్ని సందర్భాల్లో అవి అకస్మాత్తుగా వేగంగా కదులుతాయి. దీనిని “సర్జ్” అంటారు.[3]
గ్లేషియల్ డిపాజిట్లు
[మార్చు]హిమానీనదాలు కరిగినప్పుడు రాళ్లు, మట్టి నిక్షేపాలుగా వదిలేస్తాయి.
నీటి ద్వారా ఏర్పడే నిక్షేపాలు
[మార్చు]- కెటిల్స్ — మంచు కరిగిన తరువాత ఏర్పడే చిన్న సరస్సులు
- ఎస్కర్స్ — మంచు కింద ప్రవహించే నదుల వల్ల ఏర్పడే గట్లు
- వార్వ్స్ — సరస్సులలో ఏర్పడే మట్టి పొరలు
నేరుగా మంచు వదిలిన నిక్షేపాలు
[మార్చు]- టిల్ — రాళ్లు, మట్టి మిశ్రమం
- డ్రమ్లిన్స్ — గుడ్డు ఆకారంలో ఉండే చిన్న కొండలు
- ఎరాటిక్ — దూరం నుండి వచ్చిన పెద్ద రాయి
.jpg)
గ్లేషియాలజీ ప్రాముఖ్యత
[మార్చు]- భూమిపై ఉన్న మంచినీరులో పెద్ద భాగం హిమానీనదాల రూపంలో ఉంటుంది.
- మంచు కరిగితే సముద్రం నీటి మట్టం పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.
- మంచులో ఉన్న గాలి బుడగలను పరిశీలించడం ద్వారా భూమి యొక్క పూర్వ వాతావరణాన్ని తెలుసుకోవచ్చు.
- హిమాలయాలు, ఆండీస్ ప్రాంతాల్లోని ప్రజలు హిమానీనదాల నీటిపై ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు.
చరిత్ర
[మార్చు]గ్లేషియాలజీ శాస్త్రంగా అభివృద్ధి చెందడం 19వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైంది. స్విస్ శాస్త్రవేత్త లూయిస్ అగస్సిజ్ హిమానీనదాలు గతంలో మరింత విస్తరించి ఉన్నాయని ప్రతిపాదించాడు.
ఇప్పుడు గ్లేషియాలజిస్టులు ఉపగ్రహ చిత్రాలు, కంప్యూటర్ నమూనాలను ఉపయోగించి మంచు మార్పులను అధ్యయనం చేస్తున్నారు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Williams, Richard S. (1987). "Summary Remarks". Annals of Glaciology. 9: 254–255. doi:10.3189/S0260305500000987.
- ↑ "Is glacier ice a type of rock?". United States Geological Survey. 26 ఏప్రిల్ 2019.
- ↑ Mahapatra, G.B. (1994). Text book of Physical Geology. Delhi. p. 269. ISBN 81-239-0110-0.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
మరింత సమాచారం కోసం
[మార్చు]- Benn, Douglas I.; Evans, David J. A. Glaciers and Glaciation. London: Arnold, 1998. ISBN 0-340-58431-9
- Hambrey, Michael; Alean, Jürg. Glaciers. Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-82808-2
- Hooke, Roger LeB. Principles of Glacier Mechanics. Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-54416-5
- Paterson, W. S. B. The Physics of Glaciers. Pergamon Press, 1994. ISBN 0-08-037944-3
బయటి లింకులు
[మార్చు]