Jump to content

హిమాలయ రాబందు

వికీపీడియా నుండి

హిమాలయ రాబందు
Scientific classification Edit this classification
Unrecognized taxon (fix): Aegypiinae
Genus: Gyps
Species:
G. himalayensis
Binomial name
Gyps himalayensis
Hume, 1869[2]

హిమాలయన్ రాబందు లేదా హిమాలయన్ గ్రిఫన్ రాబందు అనేది పాత ప్రపంచ రాబందు. ఇది హిమాలయాలు, ఉత్తర భారతదేశం, ఈశాన్య భారతదేశం పర్వత పాద ప్రాంతాలు, అలాగే సమీపంలోని టిబెటన్ పీఠభూమిలకు స్వదేశీ జాతి. సినీరియస్ రాబందు (Aegypius monachus) తరువాత, ఇది పాత ప్రపంచ రాబందులలో రెండవ అతిపెద్ద జాతి. అలాగే ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద నిజమైన అక్సిపిట్రిడీ కుటుంబానికి చెందిన ఆహార పక్షుల్లో ఒకటి. ఇది IUCN ఎర్ర జాబితాలో సమీప ముప్పు జాతిగా జాబితా చేయబడింది.[1] ఇది ఆకారంలో పోలి ఉండే, అదే ప్రాంతాల్లో కనిపించే యూరేషియన్ గ్రిఫన్ రాబందు (Gyps fulvus)తో గందరగోళం చెందకూడదు.[3]

వివరణ

[మార్చు]
ధౌలాధర్ శ్రేణిలో కనిపించిన వయోజన పక్షి
ఎగురుతున్న యువ పక్షి
Measurements
[4][5][6][7]
Length 1,030–1,150 mm (40.6–45.3 in)
Culmen 71–77 mm (2.8–3.0 in)
Wing 755–805 mm (29.7–31.7 in)
Tail 355–405 mm (14.0–15.9 in)
Tarsus 110–126 mm (4.3–5.0 in)

హిమాలయన్ రాబందుకు పెద్ద కవర్ ఈకలు, తోక, రెక్కల ప్రధాన ఈకలు ముదురు గోధుమరంగులో ఉంటాయి. అయితే శరీరపు పైభాగం ఏకరీతిగా లేత గోధుమ-పసుపు (buff) రంగులో ఉంటుంది. అంతర్గత ద్వితీయ రెక్క ఈకల చివరలు మరింత లేత రంగులో ఉంటాయి. కాళ్లు లేత గోధుమరంగు ఈకలతో కప్పబడి ఉంటాయి; వాటి రంగు ఆకుపచ్చటి బూడిద నుండి లేత గోధుమ వరకు మారవచ్చు. శరీరపు దిగువ భాగం, రెక్కల క్రింది కవర్లు లేత గోధుమ లేదా బఫ్ రంగులో ఉంటాయి; కొన్ని పక్షుల్లో దాదాపు తెల్లగా కనిపిస్తాయి. చిన్న వయస్సు పక్షుల తలపై ఉండే తెల్లటి మృదువైన ఈకలు, పెద్ద పక్షులలో పసుపు వర్ణాన్ని సంతరించుకుంటాయి. వయోజన పక్షులకు పొడవైన, లేత గోధుమ రంగు మెడ రఫ్ ఉంటుంది; అందులో తెల్లటి గీతలు, పొడవైన ముళ్లలాంటివి కనిపించే ఈకలు ఉంటాయి.[7]

ముఖంపై ఉన్న లేత నీలి చర్మం, Gyps fulvus జాతిలోని ముదురు నీలి రంగుతో పోలిస్తే మరింత పలుచగా ఉంటుంది. ఈ జాతికి పసుపు వర్ణపు ముక్కు ఉంటుంది. ఎగురుతున్నప్పుడు దీని పొడవైన వేళ్లలాంటివి కనిపించే రెక్క చివరలు విస్తరించి ఉంటాయి; రెక్కల క్రింది భాగంలో లేత పటాజియల్ గీత కనిపిస్తుంది. రెక్కలు, తోక ఈకలు ముదురు రంగులో ఉండి, లేత కవర్లు, శరీరంతో స్పష్టమైన వ్యత్యాసాన్ని చూపిస్తాయి. ఇది కొద్దిగా చిన్నదైన గ్రిఫన్ రాబందు నుండి ఈ జాతిని గుర్తించడానికి ఉత్తమ లక్షణాలలో ఒకటి.[4][8] శరీర ఈకల మధ్య భాగంలో లేత రంగు అక్ష గీతలు కనిపిస్తాయి.[7][9][10] ఇది Gyps జాతికి చెందిన రాబందులలో అతిపెద్దది. దాని బంధు జాతులతో పోలిస్తే ప్రతి కొలతలోనూ సగటున పెద్దదిగా ఉంటుంది. అలాగే హిమాలయ ప్రాంతంలో కనిపించే అత్యంత పెద్దదైన, అత్యధిక బరువుగల పక్షులలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.[5]

హిమాలయన్ రాబందుల బరువు 6 kg (13 lb)[11] నుండి 12.5 kg (28 lb) వరకు ఉంటుంది.[12] దీని సగటు బరువు సుమారు 9 kg (20 lb)గా అంచనా వేయబడింది. అయితే పరిస్థితులపై ఆధారపడి సాధారణంగా 8–12 kg (18–26 lb) మధ్య మారుతూ ఉంటుంది.[5][13][14]

ప్రచురితమైన కొలతల ప్రకారం దీని రెక్కల విస్తీర్ణం 2.56 to 3.1 m (8 ft 5 in to 10 ft 2 in) వరకు ఉంటుంది. ఈ పరిమాణం సినీరియస్ రాబందుతో సమానంగా ఉంటుంది.[5][7] అయితే రెక్కల విస్తీర్ణం కొలిచే పద్ధతిని బట్టి గణనీయంగా మారవచ్చు.[15]

ఇది సమాన వర్ణం కలిగిన భారతీయ రాబందు (G. indicus)తో పోలిస్తే మరింత బలమైన, మందమైన ముక్కును కలిగి ఉంటుంది. యువ పక్షులకు లేత రంగు ముక్కు ఉంటుంది. అలాగే భుజపు ఈకలు (scapulars), రెక్కల కవర్లపై బఫ్-తెలుపు గీతలు ఉండి, ముదురు గోధుమ రంగు దిగువ భాగంతో స్పష్టమైన వ్యత్యాసాన్ని చూపిస్తాయి.[7] పరిమాణ పరంగా ఇది సినీరియస్ రాబందు (Aegypius monachus)తో సమానంగా ఉంటుంది. అయితే సినీరియస్ రాబందు సాధారణంగా కొంచెం తక్కువ పొడవు కలిగి ఉన్నప్పటికీ, హిమాలయన్ రాబందు కంటే ఎక్కువ బరువుండవచ్చు.[5][6]

వ్యాప్తి

[మార్చు]
స్పీతిలో హిమాలయన్ గ్రిఫన్ రాబందులు

హిమాలయన్ రాబందు ప్రధానంగా హిమాలయాలు, టిబెటన్ పీఠభూమిలోని ఎత్తైన ప్రాంతాలలో 1,200–5,500 m (3,900–18,000 ft) ఎత్తు పరిధిలో జీవిస్తుంది. దీని వ్యాప్తి కజకిస్తాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్, కిర్గిజిస్తాన్, తజికిస్తాన్, ఆఫ్ఘానిస్తాన్, ఇరాన్ నుండి పాకిస్తాన్, భారతదేశం, నేపాల్, భూటాన్, పశ్చిమ చైనా మీదుగా మంగోలియా వరకు విస్తరించి ఉంది.[1] అయితే యువ పక్షులు మరింత దక్షిణ దిశగా చెదరిపోవచ్చు. ఈ జాతి సంచార పక్షులు థాయ్‌లాండ్, బర్మా, సింగపూర్, కాంబోడియాలలో కూడా నమోదు చేయబడ్డాయి.[16]

ప్రవర్తన, పర్యావరణ శాస్త్రం

[మార్చు]

ఆహారం

[మార్చు]

హిమాలయన్ రాబందు సాధారణంగా కొండల శిఖరాలపై లేదా రాతి చరియలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది. తరచూ విసర్జన చేయడం వల్ల ఆ ప్రదేశాలు తెల్లటి మచ్చలతో కనిపిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా 1,215 m (3,986 ft) కంటే తక్కువ ఎత్తులోకి దిగవు.[7] రాళ్లపై కూర్చొని ఎండలో వేడి పీల్చుకోవడం వీటికి ఇష్టం. ఇవి గాలిలో ఏర్పడే ఉష్ణ ప్రవాహాలను (thermals) ఉపయోగించి ఎగురుతాయి; నిరంతర రెక్కల ఆడింపుతో దీర్ఘకాలం ఎగరలేవు. మృత జంతువుల కోసం వెతుకుతూ పర్వతాలపైకి వెళ్లే మేత పశువుల గుంపులను ఇవి అనుసరిస్తాయి.

శవం వద్దకు దిగేటప్పుడు ఇవి గరగరలాడే శబ్దం చేస్తాయి. విశ్రాంతి ప్రదేశాల్లో లేదా శవాహారం తింటున్నప్పుడు గుసగుసలాడటం లేదా బుసకొట్టడం వంటి ధ్వనులు వినిపిస్తాయి.[4] ఆహారం తీసుకుంటున్నప్పుడు ఇతర రాబందులను దూరంగా ఉంచేందుకు కాకిలా కేకలు వేయవచ్చు లేదా వాటిని హెచ్చరించవచ్చు. ఇవి సామాజిక పక్షులు కావడంతో పెద్ద గుంపులుగా కనిపిస్తాయి. చాలాసార్లు కాకిలు కూడా వీటితో పాటు కనిపిస్తాయి. కాకులు ఈ గుంపులకు పెద్దగా అంతరాయం కలిగించలేవు, ఎందుకంటే రాబందులు వాటికంటే పెద్దవి, బలవంతమైనవి. అయితే వాహన రాకపోకలు, మానవ జోక్యం, పశువుల కాపలా కుక్కల దాడులు వీటిని కలవరపెట్టవచ్చు.

ఈ పక్షులు పూర్తిగా మృత జంతువుల మాంసాన్నే తింటాయని నమోదైంది; అది బాగా కుళ్లిపోయినా తినగలవు.[7] టిబెటన్ పీఠభూమిలో వీటి ఆహారంలో 64% వరకు మృత యాక్ (Bos grunniens)ల నుంచే లభించినట్లు గుర్తించారు.[17] ఇవి పాత శవాలపైనా ఆహారం తీసుకుంటాయి; కొన్ని సందర్భాల్లో మృత జంతువు దగ్గర అనేక రోజులు వేచి ఉండటం గమనించబడింది.[4][18]

ప్రతి రాబందు జాతికి ప్రత్యేకమైన ఆహార అలవాట్లు ఉంటాయి. హిమాలయన్ రాబందులు సాధారణంగా అంతర్భాగ మాంసం (offal) పట్ల ఆసక్తి చూపవు; ఇతర రాబందులు వాటిని తినే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, ఇవి ప్రధానంగా కండర మాంసాన్ని మాత్రమే తింటాయి.[7] గతంలో ఇవి ఆకాశ అంత్యక్రియ స్థలాలలో వదిలే మానవ మృతదేహాలపైనా ఆహారం తీసుకునేవి.[7]

ఇతర శవాహార జంతువులతో పోలిస్తే హిమాలయన్ రాబందు కొంత రక్షణాత్మక ధోరణి ప్రదర్శిస్తుంది. నక్కలు లేదా చిన్న ఫెలిడే కుటుంబానికి చెందిన జంతువుల కంటే ఇది ఆధిపత్యం చెలాయిస్తుంది. అయితే బూడిద తోడేలు (Canis lupus), మంచు చిరుత (Panthera uncia),, సినీరియస్ రాబందు (Aegypius monachus)లకు ఇది లోబడుతుంది.[7] పెద్ద గుంపుగా ఉన్నప్పుడు, ఒక శవంలోని మొత్తం మృదుల కణజాలాన్ని సుమారు 30 నిమిషాల్లో పూర్తిగా తినివేయగలవు. ఒక యాక్ శవాన్ని సుమారు 120 నిమిషాల్లో పూర్తిగా శుభ్రం చేయగలవని నివేదించబడింది.[7]

హిమాలయన్ రాబందులు పైన్ (Pinus roxburghii) చెట్ల సూదిలాంటి ఆకులను తింటున్నట్లు కూడా గమనించారు. ఈ ప్రవర్తనకు స్పష్టమైన వివరణ లేకపోయినా, పోషకాహారం కోసం కాకుండా జీర్ణక్రియ లేదా రోగనిరోధక శక్తికి ఉపయోగపడే ముఖ్య నూనెలు (essential oils), టెర్పీన్లును పొందేందుకు ఇలా చేస్తుండవచ్చని భావిస్తున్నారు.[19]

సంతానోత్పత్తి

[మార్చు]
జల్పాయిగురి సమీపంలోని హిమాలయన్ గ్రిఫన్ రాబందు
పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని జల్పాయిగురిలో హిమాలయన్ రాబందులు
జల్పాయిగురి, పశ్చిమ బెంగాల్లో హిమాలయన్ రాబందులు

సంతానోత్పత్తి కాలం జనవరిలో ప్రారంభమవుతుంది. గూడు కర్రలతో నిర్మించిన ఒక వేదికలాంటిది; ఇది సాధారణంగా కొండచరియలలో చేరుకోలేని అంచులపై ఉంటుంది. ఈశాన్య భారతదేశంలో గూళ్లు 1215 మీటర్లు నుండి 1820 మీటర్ల వరకు ఉన్న ఎత్తులో నమోదయ్యాయి. టిబెట్‌లో అయితే 4,245 m (13,927 ft) వరకు ఎత్తులో గూళ్లు కనిపించాయి.[7] ఒకే కొండచరియపై అనేక జంటలు గూడు కట్టవచ్చు; సాధారణంగా ఒక కాలనీలో ఐదు నుండి ఏడు జంటలు ఉంటాయి.[7] ఈ పెద్ద పక్షుల పరిమాణంతో పోలిస్తే గూళ్లు కొంత చిన్నవిగా ఉంటాయి. పదేపదే ఉపయోగించడం వల్ల గూడు పరిమాణం పెరిగినప్పటికీ, ఇతర పెద్ద అక్సిపిట్రిడీ పక్షుల గూళ్లంత భారీగా సాధారణంగా మారవు.[7]

కొన్ని సందర్భాల్లో హిమాలయన్ రాబందులు గడ్డమున్న రాబందు (Gypaetus barbatus) నిర్మించిన గూళ్లను ఉపయోగించినట్లు నమోదు చేయబడింది.[7] టిబెటన్ పీఠభూమిలో హిమాలయన్ రాబందులు, గడ్డమున్న రాబందులు ఎటువంటి ఘర్షణ లేకుండా సమీపంలో గూళ్లు కట్టినట్లు గమనించారు. పాత ప్రపంచ రాబందుల ఇతర జాతుల్లో ఇలాంటి సమీప గూళ్ల నిర్మాణం తరచుగా తీవ్ర పోటీ, దాడులకు దారితీస్తుంది కాబట్టి ఇది విశేషమైన విషయం.[20]

సాధారణంగా ఒకే తెల్లని గుడ్డు, దానిపై ఎర్రటి మచ్చలతో, గుడ్ల సమూహంగా ఉంటుంది.[18] ఉత్తర భారతదేశంలో గుడ్లు పెట్టే కాలం డిసెంబరు 25 నుండి మార్చి 7 వరకు నమోదైంది.[7] గుడ్డు కొద్దిగా రప్పదనంతో, అండాకారంలో ఉంటుంది. దీని పొడవు 87 to 103.6 mm (3.43 to 4.08 in), వెడల్పు 65 to 74 mm (2.6 to 2.9 in) మధ్య ఉంటుంది; సగటు పరిమాణం 94.8 by 70.1 mm (3.73 by 2.76 in).[7] బందీ పరిస్థితుల్లో గుడ్లు పొదిగే కాలం సుమారు 54 నుండి 58 రోజులు ఉంటుంది. పిల్ల పక్షులు ఆరు నుండి ఏడు నెలల పాటు తల్లిదండ్రులతోనే ఉంటాయి.[21]

ముప్పులు

[మార్చు]

హిమాలయన్ రాబందులు డైక్లోఫెనాక్ అనే ఔషధం వల్ల కలిగే విషప్రభావానికి గురవుతాయి. పశువుల శవాలలో ఈ మందు అవశేషాలు ఉండటం వలన ఆసియాలోని ఇతర Gyps రాబందుల జనాభా వేగంగా తగ్గిపోయింది.[22] అయితే హిమాలయన్ గ్రిఫన్ రాబందుల జనాభాలో ఇప్పటివరకు వేగవంతమైన క్షీణత స్పష్టంగా కనిపించలేదు.[17] అయినప్పటికీ నేపాల్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో గూడు కట్టే పక్షుల సంఖ్య తగ్గినట్లు గమనించారు.[23][24]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ 1.0 1.1 1.2 BirdLife International (2017). "Gyps himalayensis". IUCN Red List of Threatened Species. 2017 e.T22695215A118594518. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22695215A118594518.en. Retrieved 19 November 2021.
  2. ↑ Hume, A.O.H. (1869). "Gyps fulvus, Gmel. (Gyps himalayensis, nobis.)". My scrap book: or rough notes on Indian oology and ornithology. Calcutta: C.B. Lewis, Baptist Mission Press. pp. 12–18.
  3. ↑ Ram, Mohan; Sahu, Aradhana; Tikadar, Shyamal; Gadhavi, Devesh; Rather, Tahir Ali; Jhala, Lahar; Zala, Yashpal (December 2022). "MDPI-Home Range, Movement and Activity Patterns of Six Vulture Species". Ecologies. 3 (4): 492–507. doi:10.3390/ecologies3040035.
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Rasmussen, P.C. & Anderton, J.C. (2005). Birds of South Asia, The Ripley Guide. Vol. 2. Washington DC and Barcelona: Smithsonian Institution and Lynx Edicions. pp. 90–91.
  5. ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 Ferguson-Lees, J. & Christie, D. (2001). Raptors of the World. Helm Identification Guides. London: Christopher Helm. pp. 717–719. ISBN 0-7136-8026-1.
  6. ↑ 6.0 6.1 Del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (1996). Handbook of the Birds of the World. Vol. 3. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 84-87334-20-2.
  7. ↑ 7.00 7.01 7.02 7.03 7.04 7.05 7.06 7.07 7.08 7.09 7.10 7.11 7.12 7.13 7.14 7.15 7.16 Brown, L. & Amadon, D. (1986). Eagles, Hawks and Falcons of the World. The Wellfleet Press. ISBN 978-1-55521-472-2.
  8. ↑ Alström, P. (1997). "Field identification of Asian Gyps vultures". OBC Bull. 25: 32–49.
  9. ↑ Baker, E.C.S. (1928). The Fauna of British India: Birds. Vol. 5 (2nd ed.). Taylor and Francis. pp. 13–15.
  10. ↑ Blanford, W.T. (1895). "Gyps himalayensis. The Himalayan Griffon". The Fauna of British India. Vol. 3. Birds. London: Taylor and Francis. p. 321.
  11. ↑ Barathidasan, R.; Singh, S.D.; Saini, M.; Sharma, A. & Dhama, K. (2013). "The first case of angioinvasive pulmonary aspergillosis in a Himalayan Griffon Vulture (Gyps himalayensis)". Avian Biology Research. 6 (4): 302–306. doi:10.3184/175815513X13818257354160. S2CID 87695235.
  12. ↑ Grzimek, B.; Schlager, N.; Olendorf, D. & McDade, M.C. (2004). Grzimek's Animal Life Encyclopedia. Vol. 8: Birds. Farmington Hills, Michigan: Gale.
  13. ↑ Namgail, T. & Yom-Tov, Y. (2009). "Elevational range and timing of breeding in the birds of Ladakh: the effects of body mass, status and diet" (PDF). Journal of Ornithology. 150 (2): 505–510. Bibcode:2009JOrni.150..505N. doi:10.1007/s10336-008-0369-8. S2CID 29756171.[permanent dead link]
  14. ↑ Schlee, M.A. (1989). "Breeding the Himalayan griffon Gyps himalayensis at the Paris menagerie". International Zoo Yearbook. 28: 234–240. doi:10.1111/j.1748-1090.1989.tb03288.x.
  15. ↑ Winker, K. (1998). "Suggestions for measuring external characters of birds" (PDF). Ornitologia Neotropical. 9: 23–30.
  16. ↑ Li, D.L. & Kasorndorkbua, C. (2008). "The status of the Himalayan Griffon Gyps himalayensis in South-East Asia". Forktail. 24: 57–62.
  17. ↑ 17.0 17.1 Lu, X.; Ke, D.; Zeng, X.; Gong, G. & Ci, R. (2009). "Status, Ecology, and Conservation of the Himalayan Griffon Gyps himalayensis (Aves, Accipitridae) in the Tibetan Plateau". Ambio: A Journal of the Human Environment. 38 (3): 166–173. Bibcode:2009Ambio..38..166L. doi:10.1579/0044-7447-38.3.166. PMID 19580034. S2CID 22551672.
  18. ↑ 18.0 18.1 Ali, S. & Ripley, S.D. (1978). Handbook of the birds of India and Pakistan. Vol. 1 (Second ed.). న్యూఢిల్లీ: Oxford University Press. pp. 302–304.
  19. ↑ Atkore, V. M. & Dasgupta, S. (2006). "Himalayan Griffon Gyps himalayensis feeding on chir pine Pinus roxburghii needles". Indian Birds. 2 (6).
  20. ↑ Katzner, T.E.; Lai, C.H.; Gardiner, J.D.; Foggin, J.M.; Pearson, D. & Smith, A.T. (2004). "Adjacent nesting by Lammergeier Gypaetus barbatus and Himalayan griffon Gyps himalayensis on the Tibetan Plateau, China". Forktail. 20: 94–96.
  21. ↑ Schlee, M.A. (1989). "Breeding the Himalayan griffon Gyps himalayensis at the Paris Menagerie". International Zoo Yearbook. 28: 234–240. doi:10.1111/j.1748-1090.1989.tb03288.x.
  22. ↑ Das, D.; Cuthbert, R.J.; Jakati, R.D. & Prakash, V. (2011). "Diclofenac is toxic to the Himalayan Vulture Gyps himalayensis". Bird Conservation International. 21 (1): 72–75. doi:10.1017/S0959270910000171.
  23. ↑ Acharya, R.; Cuthbert, R.; Baral, H.S. & Shah, K.B. (2009). "Rapid population declines of Himalayan Griffon Gyps himalayensis in Upper Mustang, Nepal" (PDF). Bird Conservation International. 19: 99–107. doi:10.1017/S0959270908007417.
  24. ↑ Virani, M.Z.; Giri, J.B.; Watson, R.T. & Baral, H.S. (2008). "Surveys of Himalayan Vultures (Gyps himalayensis) in the Annapurna Conservation Area, Mustang, Nepal" (PDF). Journal of Raptor Research. 42 (3): 197–203. doi:10.3356/JRR-07-35.1. S2CID 52059532.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
వికీమీడియా కామన్స్‌లో Gyps himalayensisకి సంబంధించి దస్త్రాలు ఉన్నాయి.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=హిమాలయ_రాబందు&oldid=4833707" నుండి వెలికితీశారు