హెండ్రిక్ వాన్ రీడ్
హెండ్రిక్ వాన్ రీడ్ | |
|---|---|
.jpg) | |
| జననం | 13 ఏప్రిల్ 1636 |
| మరణం | 15 డిసెంబరు 1691 సముద్రం |
హెండ్రిక్ అడ్రియాన్ వాన్ రీడ్ టోట్ డ్రాకెన్‌స్టెయిన్ (13 ఏప్రిల్ 1636 – 15 డిసెంబర్ 1691) డచ్ సైనిక అధికారి, డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వలస పరిపాలకుడు. 1669, 1676 మధ్య అతను కొచ్చిలోని డచ్ మలబార్ గవర్నర్‌గా పనిచేశాడు, ఆ ప్రాంతంలోని 740 మొక్కలను వర్ణించే తన హోర్టస్ మలబారికస్ అనే పుస్తకం కోసం ఇరవై ఐదు మందిని నియమించాడు. మైడ్రెచ్ట్ ప్రభువుగా, ఆయన కేప్ కాలనీల పరిపాలనలో కూడా పాత్ర పోషించారు. ఎంటాడా రీడీ అనే తీగ వంటి అనేక మొక్కలకు అతని పేరు పెట్టారు.
జీవిత చరిత్ర
[మార్చు]వాన్ రీడ్, ఉట్రెక్ట్ ప్రావిన్స్ రాజకీయ, పరిపాలనా, సాంస్కృతిక జీవితంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించిన ఒక ఉన్నత కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తల్లి, ఎలిసబెత్ వాన్ ఉటెన్‌హోవ్, 1637లో మరణించగా, అతని తండ్రి, ఆమ్‌స్టర్‌డామ్ అడ్మిరల్టీలో కౌన్సిలర్ అయిన ఎర్నెస్ట్ వాన్ రీడ్, అతనికి నాలుగేళ్ల వయసులో మరణించారు. ఏడుగురు పిల్లలలో చిన్నవాడైన హెండ్రిక్ అడ్రియాన్, పద్నాలుగేళ్ల వయసులో ఇంటిని విడిచి వెళ్ళిపోయాడు. 1656 లో అతను డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (VOC, వెరీనిగ్డే ఓస్టిండిస్చే కంపెనీ) లో సైనికుడిగా చేరాడు, జోహన్ బాక్స్ వాన్ హెరెంథాల్స్ (సహజ చరిత్రపై కూడా ఆసక్తి కనబరిచిన వ్యక్తి) తో కలిసి పనిచేశాడు. [1] వాన్ రీడ్, భారతదేశ పశ్చిమ తీరంలోని పూర్వపు డచ్ మలబార్‌లో పోర్చుగీసు వారికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటాలలో అడ్మిరల్ రైక్‌లాఫ్ వాన్ గోయెన్స్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేశాడు. అతను వేగంగా పదోన్నతి పొంది ఎన్‌సైన్ అయ్యాడు. 1663లో, కొచ్చిన్ ముట్టడి సమయంలో, కొచ్చిన్ వృద్ధ రాణి గంగాధర లక్ష్మిని సురక్షితంగా ఉంచడానికి ఆమెను అరెస్టు చేయమని అతనికి ఆదేశం వచ్చింది, ఈ చర్య రాజకుటుంబం మారణకాండ నుండి ఆమె ప్రాణాలను కాపాడింది. కొచ్చిన్ తదుపరి రాజు, వీర్ కేరళ వర్మకు VOC చేత పట్టాభిషేకం జరిగింది, వాన్ రీడ్ కొచ్చిన్ రాజ్యానికి 'రెగెడోర్ మేయర్' లేదా మొదటి కౌన్సిలర్‌గా నియమించబడ్డాడు. వాన్ రీడ్ రాజుతో సత్సంబంధాలు కొనసాగించి, పరిపాలనలోనూ, మలబార్‌లోని ఇతర రాజ్యాలతో మధ్యవర్తిత్వం వహించడంలోనూ ఆయనకు సహాయం చేశాడు. తరువాతి రెండు సంవత్సరాలలో, వాన్ రీడ్ VOC తరపున మలబార్‌లో విస్తృతంగా పర్యటించి, చర్చల ద్వారా మలబార్ రాకుమారుల నుండి వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యాలను పొందడానికి ప్రయత్నించాడు, అప్పుడప్పుడు ఇష్టపడని రాకుమారులపై సైనిక బలగాలను కూడా ఉపయోగించాడు. 1665లో అతను జాఫ్నాలో కమాండర్‌గా నియమించబడ్డాడు, ఆ సమయంలో టుటికోరిన్‌లో డచ్ చీఫ్‌గా ఉన్న జోహాన్ నీహోఫ్‌ను ముత్యాల స్మగ్లింగ్ కోసం అరెస్టు చేసి విచారణ కోసం బాటవియాకు పంపారు.
1667లో వాన్ రీడ్ అక్కడ ఉన్న కంపెనీ ఫ్యాక్టరీ నిర్వహణను చేపట్టడానికి క్విలాన్ అధిపతిగా మలబార్‌కు తిరిగి వచ్చారు. దక్షిణ మలబార్‌లో మిరియాలు, దాల్చినచెక్క, నల్లమందు వ్యాపారానికి క్విలాన్ కేంద్రంగా ఉండేది. అయితే వాన్ రీడ్‌కు అక్కడ తన పని నచ్చకపోవడంతో రాజీనామా సమర్పించగా, అతను తిరిగి సిలోన్‌కు బదిలీ చేయబడి, అక్కడ కంపెనీలోని అన్ని దళాలకు కమాండర్‌గా మొదటి కెప్టెన్‌గా నియమితులయ్యారు. 1669లో వాన్ రీడ్‌ను వాన్ గోయెన్స్ డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ నుండి రాజీనామా చేసేలా బలవంతం చేసినట్లు తెలుస్తోంది. వాన్ గోయెన్స్ అణచివేత చర్యలను వ్యతిరేకించి, చర్చలకు మొగ్గు చూపినందున అతను రాజీనామా చేశాడు, కానీ 1670లో అతను డచ్ మలబార్ కమాండర్‌గా నియమించబడ్డాడు. 1671లో అతను కాలికట్ జమోరిన్‌తో పోరాడాడు. 1672లో అతను, అప్పట్లో ఫ్రెంచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలో పనిచేస్తున్న, VOC మాజీ ఉద్యోగి అయిన ఫ్రాంకోయిస్ కారన్‌తో వ్యవహరించాల్సి వచ్చింది.
1677లో వాన్ రీడ్ భారత మండలిలో నియమితుడై జకార్తాకు తరలివెళ్లాడు. అతను సుమారు ఆరు నెలలు ఉన్నాడు కానీ వాన్ గోయెన్స్‌తో వివాదం మరింత తీవ్రమైంది. అతను 1678 జూన్‌లో ఆమ్‌స్టర్‌డామ్‌కు తిరిగి వచ్చాడు. 1680 నుండి అతను తనను తాను లార్డ్ ఆఫ్ మిజ్‌డ్రెచ్ట్ (మైడ్రెచ్ట్) అని పిలుచుకునేవాడు. 1681లో అతను వృక్షశాస్త్రజ్ఞులైన జాన్ కొమ్మెలిన్, జోహన్నెస్ మున్నిక్స్‌లతో ఒక ఒప్పందంపై సంతకం చేసి, హోర్టస్ మలబారికస్ వ్రాతప్రతిపై పని ప్రారంభించాడు.
1684లో కంపెనీ "డైరెక్టర్లు" (పదిహేడు మంది సభ్యుల మండలి) వారి ఉద్యోగులలో అవినీతిని ఎదుర్కోవడానికి కేప్ కాలనీ, సిలోన్, డచ్ ఇండియాను తనిఖీ చేయడానికి అతనికి అధికారం ఇచ్చారు. అతను తనతో పాటు రావడానికి ఐజాక్ సూల్మన్స్‌ను నియమించాడు. వారు కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్‌లోని సైమన్ వాన్ డెర్ స్టెల్‌ను, గ్రూట్ కాన్‌స్టాంటియాను సందర్శించారు; గ్రూట్ డ్రాకెన్‌స్టెయిన్ అనే ప్రాంతానికి అతని పేరు పెట్టారు. వాన్ రీడ్ అటవీ, ద్రాక్ష సాగు కోసం చర్యలను సిఫార్సు చేశారు. మైడ్రెచ్ట్ ప్రభువైన రీడ్, బానిసలను ఎలా చూసుకోవాలో కూడా నియమాలను రూపొందించాడు, బానిస పిల్లలకు చదవడం, వ్రాయడం నేర్పించాలని, కొరడా దెబ్బలకు అనుమతి అవసరమని అతను శాసించాడు. [2] 1687లో గవర్నర్ వాన్ డెర్ స్టెల్ ఈ ప్రాంతాన్ని రైతులకు తెరిచారు. వాన్ రీడ్ బ్రహ్మచారి, కానీ మలబార్ నుండి ఒక అమ్మాయిని దత్తత తీసుకున్నాడు, ఆమె తండ్రి డచ్ దేశస్థుడో కాదో తెలియదు. అతను బాటవియాకు వెళ్తున్న, ఆశావహ పరిపాలకుడైన వాన్ గోయెన్స్ జూనియర్‌ను కలిశాడు. ఆ ఇద్దరు పురుషులకు ఒకరినొకరు అస్సలు ఇష్టం లేదు. కొంతకాలం క్రితం వాన్ గోయెన్స్, ప్రపంచంలో మరెక్కడైనా పోటీకి భయపడి, ఆమ్‌స్టర్‌డామ్ మునిసిపల్ గార్డెన్ కోసం ఉద్దేశించిన, వాతావరణానికి అలవాటుపడుతున్న దాల్చిన చెట్లన్నింటినీ నిర్మూలించమని ఆదేశాలు ఇచ్చారు. గ్రాండ్ పెన్షనరీ గాస్పార్ ఫాగెల్ కోసం ఉన్న అరుదైన చెట్లు కూడా అప్పుడు నాశనం చేయబడి ఉండవచ్చు.
వాన్ రీడ్ కొలంబోకు, రెండు నెలల తర్వాత బెంగాల్‌కు ప్రయాణించాడు. ఆయన అనేక VOC వ్యాపార కేంద్రాలను, ముఖ్యంగా హుగ్లీ చుట్టుపక్కల సందర్శించారు. అతని తదుపరి గమ్యం కోరమండల్, అతను నాగపట్టణంలో ఒక సంవత్సరం పాటు ఉన్నాడు. 1690లో ఆయన జాఫ్నాలో ఒక సెమినరీని స్థాపించాడు. తరువాత అతను తూత్తుకుడి, మలబార్‌కు వెళ్ళాడు. 1691 నవంబర్ చివరిలో అతను డచ్ సురట్టేకు ప్రయాణించాడు, కానీ 1691 డిసెంబర్ 15న బొంబాయి తీరంలో సముద్రంలోనే మరణించాడు. కొంతమంది రచయితలు అతను VOC ఉద్యోగులచే విషప్రయోగం చేయబడ్డాడని సూచిస్తుండగా, మరికొందరు అతను అప్పటికే కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో ఉన్నాడని అంటున్నారు. వాన్ రీడ్‌ను 1692 జనవరి 3న సూరత్‌లోని డచ్ స్మశానవాటికలో అతని కుమార్తె ఫ్రాన్సిన్, అనేక మంది ప్రముఖుల సమక్షంలో ఖననం చేశారు. హాజరైన వారిలో వాన్ రీడ్ కార్యదర్శి, భవిష్యత్ డచ్ ఈస్ట్ ఇండీస్ గవర్నర్-జనరల్ అయిన హెండ్రిక్ జ్వార్డెక్రూన్ కూడా ఉన్నారు. [3]
ప్రకృతి చరిత్రలో పని
[మార్చు]
మలబార్ ప్రాంతంలోని మొక్కలపై హెండ్రిక్ వాన్ రీడ్ పని 1674లో ప్రారంభమైంది , 1675 ప్రాంతంలో హోర్టస్ మలబారికస్ మొదటి సంపుటి ముసాయిదా రూపొందించబడింది. 1660 నుండి, డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ శాస్త్రీయ రచనల ప్రచురణను ప్రోత్సహించింది, వాన్ రీడ్ ద్వారా ఉపయోగకరమైన మొక్కల నమోదు స్థానిక వ్యాధులపై పోరాటంలో సహాయపడింది. దక్షిణ భారత మలబార్ ప్రాంతంలోని ఆర్థిక, వైద్య విలువ కలిగిన మొక్కల సంకలనమైన ' హోర్టస్ మలబారికస్' మొదటి సంపుటి 1678లో ప్రచురించబడింది. ' జోంఖీర్ ' హెండ్రిక్ వాన్ రీడ్ కొచ్చిన్‌కు డచ్ గవర్నర్‌గా ఉన్నప్పుడు ఈ పనిని చేపట్టారు, ఇది తదుపరి మూడు దశాబ్దాల పాటు కొనసాగింది. దీనిని లాటిన్ భాషలో పన్నెండు సంపుటాలుగా ప్రచురించారు, మొక్కల పేర్లను లాటిన్, సంస్కృతం, అరబిక్, మలయాళం అనే నాలుగు భాషలలో వ్రాశారు. ఈ సంపుటాలలో మలబార్ ప్రాంతానికి చెందిన 742 మొక్కల గురించి ప్రస్తావించబడింది, అతని కాలంలో ఈ ప్రాంతం గోవా నుండి కన్యాకుమారి వరకు పశ్చిమ కనుమల వెంబడి ఉన్న భాగాన్ని సూచించేది. ఈ గ్రంథంలో సమర్పించబడిన జానపద వైద్య సమాచారం , ఇట్టి అచుడెన్ అనే ప్రసిద్ధ మూలికా వైద్య నిపుణుడు రచించిన తాళపత్ర గ్రంథాల నుండి సంగ్రహించబడింది. అచుడెన్ స్థానిక ఈజవ సంప్రదాయానికి చెందిన వైద్యుడు ("స్వస్థత చేసేవాడు") [4] (ఇటీవలి కాలంలో కేరళ ఆయుర్వేదం [5] అనే పేరుతో చేర్చబడింది). అప్పు భట్, రంగ భట్, వినాయక పండిట్ అనే ముగ్గురు కొంకణి వైద్యుల బృందం ఆయనకు మద్దతు ఇచ్చింది. ఈ సంకలనాలను వైద్యులు, వైద్య, వృక్షశాస్త్ర ప్రొఫెసర్లు, ఔత్సాహిక వృక్షశాస్త్రవేత్తలు (ప్రొఫెసర్ ఆర్నాల్డ్ సేన్, అల్మెలోవీన్‌కు చెందిన థియోడర్ జాన్సన్, పాల్ హెర్మాన్, జోహన్నెస్ మున్నిక్స్, జాన్ కొమ్మెలిన్, అబ్రహం పూట్ (డచ్ అనువాదకుడు) వంటివారు), మలబార్, సమీప ప్రాంతాల భారతీయ పండితులు, వైద్యులు, సాంకేతిక నిపుణులు, చిత్రకారులు, చెక్కేవారు సహా దాదాపు వంద మంది సభ్యుల బృందం సంపాదకీకరించింది. వీరికి కంపెనీ అధికారులు, మతగురువులు (జోహన్నెస్ కాసేరియస్, సెయింట్ జోసెఫ్‌కు చెందిన ఫాదర్ మాథ్యూ) కూడా సహకరించారు. అతనికి కొచ్చిన్ రాజు, కాలికట్ పాలకుడైన జమోరిన్ కూడా సహాయం చేశారు.
కార్ల్ లిన్నేయస్ రీడ్ పనిని ఉపయోగించుకున్నాడు, తన జెనెరా ప్లాంటారమ్ (1737) ముందుమాటలో హోర్టస్ ఎల్తామెన్సిస్‌లో డిల్లెన్, హోర్టస్ మలబారికస్‌లో రీడ్, అమెరికన్ మొక్కలపై చార్లెస్ ప్లూమియర్ తప్ప మరే రచయితలను తాను విశ్వసించలేదని పేర్కొన్నాడు, ఆ ముగ్గురిలో రీడ్ అత్యంత కచ్చితమైనవాడని కూడా పేర్కొన్నాడు. రీడ్ ఆధారంగా లినేయస్ అనేక నిర్దిష్ట విశేషణాలు మలయాళ పేర్ల నుండి ఉద్భవించాయి. 1685లో కేప్‌ను సందర్శిస్తున్నప్పుడు, వాన్ రీడ్ ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఆఫ్రికన్ మొక్కలపై ' హోర్టస్ ఆఫ్రికానస్' అనే గ్రంథాన్ని రచించాలని భావించాడు, కానీ ఈ ఆలోచన ఎన్నడూ కార్యరూపం దాల్చలేదు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Wijnands, D. Onno. "The origins of Clifford's herbarium".
- ↑ Fairbridge, Dorothea (1918). A history of South Africa. London: Oxford University Press. p. 56.
- ↑ Drawing of the funeral procession of Esquire van Rheede Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine
- ↑ Cleetus, Burton. "Subaltern Medicine and Social Mobility: The experience of the Ezhava in Kerala".
- ↑ Abraham, Leena. "Medicine as Culture: Indigenous Medicine in Cosmopolitan Mumbai".
సూచనలు
[మార్చు]- ఆడమ్స్, జూలియా (1996). "ప్రధాన, ఏజెంట్లు, వలసవాదులు, కంపెనీ మనుషులు: డచ్ ఈస్ట్ ఇండీస్‌లో వలస నియంత్రణ క్షీణత". అమెరికన్ సోషియాలజికల్ రివ్యూ. 61 (1): 12–28. doi:10.2307/2096404. JSTOR 2096404.
- ఫోర్నియర్ ఎం. (1987). "వృక్షశాస్త్రంలో ఒక కృషి: వాన్ రీడ్, ఆయన 'హార్టస్ మలబారికస్' – మొదటి భాగం". ఆర్కైవ్స్ ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీ. 14 (2): 123–58. doi:10.3366/anh.1987.14.2.123. PMID 11622404.
- Heniger, J. (1986). Hendrik Adriaan Van Reed Tot Drakestein 1636-1691 and Hortus Malabaricus. CRC Press. p. 145. ISBN 978-90-6191-681-9.
- A geographical and topographical description of the Cape of Good Hope. Part 3. Translated by Mentzel, O.F. Cape Town: Van Riebeeck Society. 1944.
- ముల్లర్-విల్లే, ఎస్ & కె. రీడ్స్ (2007). "కార్ల్ లిన్నేయస్ రాసిన 'జెనెరా ప్లాంటారం' (1737) పరిచయానికి అనువాదం" (PDF). జీవ, జీవవైద్య శాస్త్రాల చరిత్ర, తత్వశాస్త్ర అధ్యయనాలు. 38 (3): 563–572. doi:10.1016/j.shpsc.2007.06.003. PMID 17893065. 16 జూలై 2011న అసలు ప్రతి (PDF) నుండి ఆర్కైవ్ చేయబడింది.
- రామ్, హెచ్.వై. మోహన్ (2005). "కె.ఎస్. మనిలాల్ (2003) రూపొందించిన వాన్ రీడ్ యొక్క 'హార్టస్ మలబారికస్' ఆంగ్ల ముద్రణపై" (PDF). కరెంట్ సైన్స్. 89 (10): 1672–1680.