Jump to content

హెన్రీ క్లే

వికీపీడియా నుండి
Henry Clay
Black-and-white head shot of Clay
Clay in 1848
9th United States Secretary of State
In office
March 4, 1825  March 4, 1829
అధ్యక్షుడుJohn Quincy Adams
అంతకు ముందు వారుJohn Quincy Adams
తరువాత వారుMartin Van Buren
United States Senator
from Kentucky
In office
March 4, 1849  June 29, 1852
అంతకు ముందు వారుThomas Metcalfe
తరువాత వారుDavid Meriwether
In office
November 10, 1831  March 31, 1842
అంతకు ముందు వారుJohn Rowan
తరువాత వారుJohn J. Crittenden
In office
January 4, 1810  March 3, 1811
Appointed byCharles Scott
అంతకు ముందు వారుBuckner Thruston
తరువాత వారుGeorge M. Bibb
In office
December 29, 1806  March 3, 1807
అంతకు ముందు వారుJohn Adair
తరువాత వారుJohn Pope
7th Speaker of the United States House of Representatives
In office
December 1, 1823  March 3, 1825
అంతకు ముందు వారుPhilip P. Barbour
తరువాత వారుJohn W. Taylor
In office
December 4, 1815  October 28, 1820
అంతకు ముందు వారుLangdon Cheves
తరువాత వారుJohn W. Taylor
In office
November 4, 1811  January 19, 1814
అంతకు ముందు వారుJoseph Bradley Varnum
తరువాత వారుLangdon Cheves
In office
March 4, 1823  March 6, 1825
అంతకు ముందు వారుJohn Telemachus Johnson
తరువాత వారుJames Clark
నియోజకవర్గం3rd district
In office
March 4, 1815  March 3, 1821
అంతకు ముందు వారుJoseph H. Hawkins
తరువాత వారుSamuel H. Woodson
నియోజకవర్గం2nd district
In office
March 4, 1811  January 19, 1814
అంతకు ముందు వారుWilliam T. Barry
తరువాత వారుJoseph H. Hawkins
నియోజకవర్గం2nd district (1813–1814)
5th district (1811–1813)
వ్యక్తిగత వివరాలు
జననం(1777-04-12)1777 ఏప్రిల్ 12
Hanover County, Virginia
మరణం1852 జూన్ 29(1852-06-29) (వయసు: 75)
Washington, D.C., U.S.
సమాధి స్థలంLexington Cemetery
రాజకీయ పార్టీDemocratic-Republican (1797–1825)
National Republican (1825–1833)
Whig (1833–1852)
జీవిత భాగస్వామి
Lucretia Hart
(m. 1799)
సంతానం11, including Thomas, Henry Jr., James, John
చదువుCollege of William & Mary
సంతకం

'హెన్రీ క్లే ( 1777 ఏప్రిల్ 12  1852 జూన్ 29) ఒక అమెరికన్ న్యాయవాది, రాజనీతిజ్ఞుడు, అతను యుఎస్ సెనేటు హౌసు ఆఫ్ రిప్రజెంటేటివ్సు రెండింటిలోనూ కెంటుకీకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. అతను ఏడవ హౌసు స్పీకరు అలాగే తొమ్మిదవ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేటు. క్లే 1824, 1832, 1844 ఎన్నికలలో అధ్యక్ష పదవికి పోటీ చేసి విఫలమయ్యాడు. నేషనలు రిపబ్లికను పార్టీ, విగు పార్టీ రెండింటినీ స్థాపించడంలో ఆయన సహాయపడ్డారు. విభాగ సంక్షోభాలను తగ్గించడంలో ఆయన పాత్రకు, ఆయన "గ్రేట్ కాంప్రమైజర్" అనే బిరుదును పొందారు, తోటి విగు డేనియలు వెబ్‌స్టరు డెమోక్రాటు జాన్ సి. కాల్హౌను లతో పాటు కాంగ్రెస్ సభ్యుల "గ్రేటు ట్రయంవైరేటు"లో భాగం.

క్లే 1777లో హనోవరు కౌంటీ, వర్జీనియాలో జన్మించారు. 1797లో లెక్సింగ్టను, కెంటుకీలో తన న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించారు. డెమోక్రటికు-రిపబ్లికను పార్టీ సభ్యుడిగా, ఆయన 1803లో కెంటుకీ రాష్ట్ర శాసనసభకు, 1810లో యుఎస్ ప్రతినిధుల సభకు ఎన్నికలలో గెలిచారు. క్లే 1811 ప్రారంభంలో హౌస్ స్పీకర్‌గా ఎన్నికయ్యారు, అధ్యక్షుడు జేమ్సు మాడిసనుతో కలిసి, యునైటెడు స్టేట్సు‌ను గ్రేటు బ్రిటను‌కు వ్యతిరేకంగా 1812 యుద్ధంలోకి నడిపించారు. 1814లో ఆయన ఘెంటు ఒప్పందం మీద చర్చలు జరపడంలో సహాయం చేశాడు. ఇది 1812 యుద్ధానికి ముగింపు పలికింది, ఆపై యుద్ధం తర్వాత, క్లే హౌస్ స్పీకర్‌గా తన పదవికి తిరిగి వచ్చి అమెరికను వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేశాడు. ఇది సమాఖ్య మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులు, జాతీయ బ్యాంకుకు మద్దతు, అధిక రక్షణాత్మక సుంకం రేట్లు కోసం పిలుపునిచ్చింది. 1820లో, క్లే మిస్సౌరీ రాజీ ఆమోదానికి నాయకత్వం వహించడం ద్వారా అనేక సంవత్సరాలుగా బానిసత్వం మీద ఉన్న సెక్షనలు సంక్షోభాన్ని అంతం చేయడంలో సహాయపడ్డాడు. బహుళ-అభ్యర్థి 1824–1825 అధ్యక్ష ఎన్నికలులో ఆయన నాల్గవ-అత్యధిక ఎలక్టోరల్ ఓట్లతో ముగించారు. అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకోవడానికి జరిగిన కాంటిజెంట్ ఎన్నికలలో జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్ గెలవడానికి స్పీకరు పదవిని ఉపయోగించారు. అధ్యక్షుడు ఆడమ్సు అతన్ని ప్రతిష్ఠాత్మకమైన సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ పదవికి నియమించారు. ఫలితంగా, విమర్శకులు ఇద్దరూ "అవినీతి బేరం"కు అంగీకరించారని ఆరోపించారు.

ఆడమ్స్‌ను డెమొక్రాట్ ఆండ్రూ జాక్సన్ చేదు 1828 అధ్యక్ష ఎన్నికలులో ఓడించారు. క్లే 1831లో యుఎస్ సెనేటు‌కు ఎన్నికయ్యారు. 1832 అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో నేషనలు రిపబ్లికను నామినీగా పోటీ చేశారు. జాతీయ బ్యాంకుకు మద్దతు ఇవ్వడం వల్ల క్లేను అధ్యక్షుడు జాక్సన్ నిర్ణయాత్మకంగా ఓడించారు, దీనిని జాక్సన్ తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. 1832 ఎన్నికల తర్వాత, క్లే 1833 సుంకంను ఆమోదించడం ద్వారా రద్దు సంక్షోభానికి ముగింపు పలకడంలో సహాయపడ్డాడు. జాక్సన్ రెండవ పదవీకాలంలో, క్లే, వెబ్‌స్టర్, విలియమ్ హెన్రీ హారిసన్ వంటి అధ్యక్షుడి ప్రత్యర్థులు విగ్ పార్టీని సృష్టించారు, సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ, క్లే ఒక ప్రముఖ కాంగ్రెస్ విగ్ అయ్యాడు.

1840 ఎన్నికలలో క్లే అధ్యక్ష పదవిని కోరాడు. కానీ విగు నేషనలు కన్వెన్షనులో హారిసన్‌కు అనుకూలంగా తిరస్కరించబడ్డాడు. 1841లో హారిసన్ మరణించి అతని ఉపాధ్యక్షుడు జాన్ టైలర్ పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించినప్పుడు, క్లే టైలర్‌తో గొడవపడ్డాడు, అతను క్లే, ఇతర కాంగ్రెస్ విగ్‌లతో తెగతెంపులు చేసుకున్నాడు. క్లే 1842లో సెనేట్ నుండి రాజీనామా చేసి 1844 విగ్ అధ్యక్ష నామినేషన్‌ను గెలుచుకున్నాడు, కానీ సాధారణ ఎన్నికల్లో డెమొక్రాట్ జేమ్స్ కె. పోల్క్ చేతిలో తృటిలో ఓడిపోయాడు, అతను టెక్సాసు రిపబ్లిక్కు విలీనాన్ని తన ప్రధాన అంశంగా చేసుకున్నాడు. క్లే తదుపరి మెక్సికను-అమెరికను యుద్ధంను తీవ్రంగా విమర్శించాడు, 1848 విగ్ అధ్యక్ష నామినేషన్‌ను కోరాడు, కానీ జనరల్ జాకరీ టేలర్కు అనుకూలంగా తిరస్కరించబడ్డాడు, అతను ఎన్నికల్లో గెలిచాడు. 1849లో సెనేట్‌కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, క్లే 1850 రాజీను ఆమోదించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఇది భూభాగాలలో బానిసత్వం యొక్క స్థితిపై సంక్షోభాన్ని వాయిదా వేసింది. క్లే తన కాలంలో అత్యంత ముఖ్యమైన, ప్రభావవంతమైన రాజకీయ వ్యక్తులలో ఒకడు.[1]

ప్రారంభ జీవితం

[మార్చు]

హెన్రీ క్లే ఏప్రిల్ 12, 1777న హనోవర్ కౌంటీ, వర్జీనియాలోని క్లే హోంస్లెడ్జి‌లో జన్మించాడు.[2] రెవరెండ్ జాన్ క్లే, ఎలిజబెత్ (నీ హడ్సన్) క్లే దంపతులకు జన్మించిన తొమ్మిది మంది పిల్లలలో అతను ఏడవవాడు.[3] హెన్రీ యొక్క దాదాపు అన్ని పెద్ద తోబుట్టువులు యుక్తవయస్సుకు ముందే మరణించారు.[4] అతని తండ్రి, "సర్ జాన్" అనే మారుపేరుతో ఉన్న బాప్టిస్టు మంత్రి, 1781లో మరణించాడు, హెన్రీ, అతని సోదరులు ఇద్దరు బానిసలుగా మిగిలిపోయారు; అతను తన భార్యకు 18 మంది బానిసలను, 464 acres (188 ha) భూమిని కూడా విడిచిపెట్టాడు.[5] క్లే పూర్తిగా ఇంగ్లీషు వంశానికి చెందినవాడు;[6] అతని పూర్వీకుడు జాన్ క్లే 1613లో వర్జీనియాలో స్థిరపడ్డాడు.[7] క్లే కుటుంబం ఒక ప్రసిద్ధ రాజకీయ కుటుంబంగా మారింది, వీరిలో ముగ్గురు ఇతర యుఎస్ సెనెటర్లు, అనేక మంది రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకులు, క్లే బంధువు కాసియసు క్లే ఉన్నారు. వీరు 19వ శతాబ్దం మధ్యలో చురుకైన ప్రముఖ బానిసత్వ వ్యతిరేక కార్యకర్త.[8]

క్లే తండ్రి మరణించిన కొద్దికాలానికే బ్రిటిషు వారు అతని ఇంటి మీద దాడి చేసి, కుటుంబాన్ని అక్కడే వదిలివేసారు. ఆర్థిక పరిస్థితి ప్రమాదకరంగా ఉంది.[9] అయితే, వితంతువు ఎలిజబెత్ క్లే జాన్ క్లేకు బంధువు, విజయవంతమైన ప్లాంటరు అయిన కెప్టెను హెన్రీ వాట్కిన్సు‌ను వివాహం చేసుకుంది.[10] ఎలిజబెతు వాట్కిన్సు‌తో మరో ఏడుగురు పిల్లలను కంటుంది, మొత్తం పదహారు మంది పిల్లలను కంటుంది.[11] వాట్కిన్స్ దయగల, మద్దతు ఇచ్చే సవతి తండ్రి అయ్యాడు, క్లే అతనితో చాలా మంచి సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.[12] తన తల్లి పునర్వివాహం తర్వాత, యువ క్లే హనోవర్ కౌంటీలోనే ఉండిపోయాడు, అక్కడే అతను చదవడం, రాయడం నేర్చుకున్నాడు.[13] 1791లో, వాట్కిన్స్ కుటుంబాన్ని కెంటుకీకి తరలించి, పశ్చిమాన సారవంతమైన కొత్త భూములను వెతుక్కుంటూ తన సోదరుడితో చేరాడు. అయితే, రిచ్మండు ఎంపోరియంలో వాట్కిన్సు తన తాత్కాలిక ఉద్యోగాన్ని సంపాదించుకున్నందున, క్లే వర్జీనియా కోర్టు ఆఫ్ చాన్సరీలో తదుపరి అందుబాటులో ఉన్న క్లర్క్‌షిపు‌ను పొందుతాడనే హామీతో క్లే అతనిని అనుసరించలేదు.[14]

క్లే రిచ్మండ్ ఎంపోరియంలో ఒక సంవత్సరం పనిచేసిన తర్వాత, అతను వర్జీనియా కోర్ట్ ఆఫ్ చాన్సరీలో అందుబాటులోకి వచ్చిన క్లర్కుషిపు‌ను పొందాడు. క్లే తన కొత్త పాత్రకు బాగా అలవాటు పడ్డాడు, అతని చేతివ్రాత విలియం & మేరీ కళాశాల ప్రొఫెసరు జార్జి వైతు దృష్టిని ఆకర్షించింది, అతను డిక్లరేషను ఆఫ్ ఇండిపెండెన్సు మీద సంతకం చేసినవాడు, థామస్ జెఫర్సన్ గురువు, వర్జీనియా హైకోర్టు చాన్సరీ న్యాయమూర్తి.[15] వికలాంగుడైన చేతి కారణంగా, వైత్ క్లేను తన కార్యదర్శిగా, అమానుయెన్సిసుగా ఎంచుకున్నాడు. ఈ పాత్రలో క్లే నాలుగు సంవత్సరాలు కొనసాగుతాడు.[16] క్లే వైత్ మార్గదర్శకత్వంలో చట్టం చదవడం ప్రారంభించాడు.[17] వైత్ హాడ్ క్లే ప్రపంచ దృష్టికోణంపై శక్తివంతమైన ప్రభావం చూపింది. యునైటెడు స్టేట్సు ఉదాహరణ ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవ స్వేచ్ఛను వ్యాప్తి చేయడంలో సహాయపడుతుందనే వైతు నమ్మకాన్ని క్లే స్వీకరించాడు.[18] వైతు తరువాత క్లే కోసం వర్జీనియా అటార్నీ జనరలు రాబర్టు బ్రూకుతో ఒక స్థానాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు, బ్రూకు క్లే న్యాయ విద్యను పూర్తి చేస్తాడనే అవగాహనతో.[19] బ్రూక్ వద్ద తన చదువును పూర్తి చేసిన తర్వాత, క్లే 1797లో వర్జీనియా బార్‌లో చేరాడు.[20]

వివాహం - కుటుంబం

[మార్చు]

1799 ఏప్రిల్ 11న క్లే లుక్రెటియా హార్ట్ (1781–1864)ను వివాహం చేసుకున్నాడు. లెక్సింగ్టన్, కెంటుకీలోని హార్ట్ ఇంట్లో. ఆమె తండ్రి, కల్నల్ థామస్ హార్ట్, కెంటుకీలో తొలినాళ్లలో స్థిరపడిన వ్యక్తి, ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త.[21] క్లే కొత్త క్లయింట్లను సంపాదించుకోవడానికి, వృత్తిపరమైన స్థాయిలో ఎదగడానికి హార్ట్ సహాయం చేయడం ద్వారా క్లేకు ఒక ముఖ్యమైన వ్యాపార సంబంధం ఉందని నిరూపించబడింది.[22] హార్ట్ మిస్సోరి సెనేటర్ థామసు హార్టు బెంటను పేరుకు, మనవడు, ప్రముఖ లూసియానా రాజకీయ నాయకుడు జేమ్సు బ్రౌను కెంటుకీ మొదటి గవర్నర్ ఐజాకు షెల్బీతో కూడా బంధువు.[23] హెన్రీ క్లే చురుకైన ఫ్రీమేసన్, 1801లో లెక్సింగ్టన్ లాడ్జ్ నంబర్.1 యొక్క పూజ్యమైన యజమానిగా పనిచేశాడు. హెన్రీ, లుక్రెటియా వివాహం చేసుకునే వరకు వివాహం చేసుకున్నారు. 1852లో అతని మరణం; ఆమె 1864 వరకు జీవించి 83 సంవత్సరాల వయసులో మరణించింది. ఇద్దరినీ లెక్సింగ్టను శ్మశానవాటికలో ఖననం చేశారు.[24]

హెన్రీ క్లే, లుక్రెటియా (హార్టు)

క్లే, లుక్రెటియాకు పదకొండు మంది పిల్లలు (ఆరుగురు కుమార్తెలు, ఐదుగురు కుమారులు):[25] హెన్రిట్టా (1800లో జన్మించారు), థియోడర్ (1802), థామస్ (1803), సుసాన్ (1805), అన్నే (1807), లుక్రెటియా (1809), హెన్రీ జూనియరు (1811), ఎలిజా (1813), లారా (1815), జేమ్సు (1817), జాన్ (1821). 1835 నాటికి, ఆరుగురు కుమార్తెలు వివిధ కారణాల వల్ల మరణించారు, ఇద్దరు చాలా చిన్నతనంలో, ఇద్దరు పిల్లలుగా, చివరి ఇద్దరు యువ తల్లులుగా. మెక్సికను-అమెరికను యుద్ధం సమయంలో బ్యూనా విస్టా యుద్ధంలో రెజిమెంటు‌కు నాయకత్వం వహిస్తున్నప్పుడు హెన్రీ జూనియర్ చంపబడ్డాడు. క్లే పెద్ద కుమారుడు థియోడరు వైత్ క్లే, తన జీవితంలో రెండవ అర్ధభాగాన్ని మానసిక ఆసుపత్రికే పరిమితం చేసుకున్నాడు. చిన్న పిల్లవాడిగా ఉన్నప్పుడు, థియోడరు తల మీద దెబ్బ తగిలి పుర్రె విరిగిపోయింది. ఆయన పెద్దయ్యాక అతని పరిస్థితి పిచ్చిగా మారింది. 1831 నుండి 1870లో మరణించే వరకు ఆయన లెక్సింగ్టను‌లోని ఒక ఆశ్రయంకి పరిమితం చేయబడ్డాడు.[25][26] థామస్ (ఇతను ఫిలడెల్ఫియాలో కొంతకాలం జైలు శిక్ష అనుభవించాడు 1829–1830)[25] విజయవంతమైన రైతు అయ్యాడు. జేమ్సు చట్టపరమైన వృత్తిని స్థాపించాడు (తరువాత కాంగ్రెస్‌లో పనిచేశాడు). జాన్ (20 ఏళ్ల మధ్యలో కొంతకాలం ఆశ్రమానికి పరిమితమయ్యాడు) విజయవంతమైన గుర్రపు పెంపకందారుడు అయ్యాడు.[27]

క్లే జూదంపై చాలా ఆసక్తి కలిగి ఉన్నాడు. అయినప్పటికీ ఆయన దాని మీద అనేక పరిమితులు, చట్టపరమైన పరిమితులను ఇష్టపడ్డాడు. ప్రముఖంగా, ఆయన ఒకసారి $40,000 (2020 నాటికి సుమారు $970,000) గెలుచుకున్నాడు.[28] క్లే $500 (ఈరోజు సుమారు $12,000) అడిగాడు, మిగిలిన అప్పును మాఫీ చేశాడు. ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికే, క్లే $60,000 (ఈరోజు సుమారు $1.5 మిలియన్లు[29]) అప్పులో కూరుకుపోయాడు. అదే వ్యక్తితో జూదం ఆడుతున్నప్పుడు, ఆ వ్యక్తి $500 తిరిగి ఇవ్వాలని అడిగాడు, మిగిలిన అప్పును మాఫీ చేశాడు.[30]

External video
ఆష్లాండ్ యొక్క గైడెడ్ టూర్, ది హెన్రీ క్లే ఎస్టేట్, జూన్ 22, 2015, C-SPAN

వారు మొదట లెక్సింగ్టన్‌లో నివసించారు, కానీ 1804లో వారు లెక్సింగ్టను వెలుపల యాష్లాండు అని పిలువబడే దక్షిణ యునైటెడు స్టేట్సు‌లో ప్లాంటేషను కాంప్లెక్సు నిర్మించడం ప్రారంభించారు. ఆష్లాండు ఎస్టేటు చివరికి 500 acres (200 ha) కంటే ఎక్కువ విస్తీర్ణంలో ఉంది. స్మోక్‌హౌసు, గ్రీన్‌హౌసు, అనేక బార్న్‌లు వంటి అనేక అవుటు‌బిల్డింగు‌లతో. క్లే జీవితకాలంలో ఎస్టేట్‌లో 122 మంది బానిసలుగా ఉండేవారు. వ్యవసాయం, ఇంటి అవసరాలకు దాదాపు 50 మంది అవసరం.[31] అతను మొక్కజొన్న, గోధుమ, రై వంటి పంటలను, అలాగే బ్లూగ్రాసు ప్రాంతం ప్రధాన పంట అయిన జనపనారను నాటాడు.[32] క్లే సంపూర్ణ జాతి రేసింగులో కూడా బలమైన ఆసక్తిని కనబరిచాడు. అరేబియా గుర్రాలు, మాల్టీసు గాడిదలు హెర్ఫోర్డు పశువులు వంటి పశువులను దిగుమతి చేసుకున్నాడు.[33] ఆర్థిక మాంద్యం సమయంలో క్లే కొన్ని ఆర్థిక సమస్యలను ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, ఆయన ఎప్పుడూ అప్పుల్లో కూరుకుపోలేదు, చివరికి తన పిల్లలకు పెద్ద వారసత్వాన్ని మిగిల్చాడు.[34] అన్నే, సుసాను మరణాల తర్వాత, క్లే, లుక్రెటియా ఆష్లాండు‌లో అనేక మంది మనవళ్లను పెంచారు.[35]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. D. A. స్మిత్, ప్రిసిడెంట్స్ ఫ్రమ్ ఆడమ్స్ త్రూ పోల్క్, 1825–1849 (శాంటా బార్బరా: గ్రీన్‌వుడ్ ప్రెస్, 2005), p. 12.
  2. ఈటన్ 1957, p. 5.
  3. వాన్ డ్యూసెన్ 1937, p. 4.
  4. Heider, David S. & Jeanne T. Henry Clay: the Essential American. pp. 445–446.
  5. ఈటన్ 1957, pp. 6–7.
  6. రెమిని 1991, pp. xxiv, 4.
  7. హీడ్లర్ & హీడ్లర్ 2010, pp. 4–5.
  8. క్లోటర్ 2018, p. 309.
  9. హీడ్లర్ & హీడ్లర్ 2010, pp. 9–10.
  10. హీడ్లర్ & హీడ్లర్ 2010, pp. 11–13.
  11. ఈటన్ 1957, p. 6.
  12. "హెన్రీ క్లే, అమెరికన్ రాజకీయాల కళ". Boston, Little, Brown. జనవరి 5, 2024.
  13. Heidler & Heidler 2010, pp. 11–13.
  14. Heidler & Heidler 2010, pp. 13–15.
  15. హీడ్లర్ & హీడ్లర్ 2010, pp. 19–20.
  16. ఈటన్ 1957, p. 7.
  17. హెన్రీ క్లే - ఎన్సైక్లోపీడియా వర్జీనియా
  18. హీడ్లర్ & హీడ్లర్ 2010, pp. 20–21.
  19. హీడ్లర్ & హీడ్లర్ 2010, p. 23.
  20. క్లోటర్ 2018, p. 5.
  21. ఈటన్ 1957, p. 12.
  22. హీడ్లర్ & హీడ్లర్ 2010, pp. 41–42.
  23. క్లోటర్ 2018, pp. 12–13.
  24. లెక్సింగ్టన్ స్మశానవాటిక, హెన్రీ క్లే మాన్యుమెంట్, నేషనల్ పార్క్ సర్వీస్
  25. 1 2 3 Gatton, John Spalding (Fall 1979). ""Mr. Clay & I got stung": లెక్సింగ్టన్‌లో హ్యారియెట్ మార్టినో". The Kentucky Review. 1 (1): 55–56. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: May 16, 2019.
  26. Heidler & Heidler 2010, p. 402.
  27. Klotter 2018, pp. 285–286.
  28. Webster, Ian. "1802–2020లో $40,000". in2013dollars.com.
  29. Webster, Ian. "1802–2020లో $60,000". in2013dollars.com.
  30. Heidler, David S. & Jeanne T. (2010). Henry Clay: the Essential American. Random House. p. 45.
  31. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; ":1" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  32. క్లాటర్ 2018, pp. 275–277.
  33. క్లాటర్ 2018, pp. 277–278.
  34. క్లాటర్ 2018, pp. 279–280.
  35. క్లోటర్ 2018, p. 288.