హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్
ఆక్సిజన్, O హైడ్రోజన్, H	Space filling model of the hydrogen peroxide molecule
పేర్లు
	IUPAC నామము Hydrogen peroxide
	Systematic IUPAC name Peroxol; Dioxidane
	ఇతర పేర్లు Oxidanyl; Perhydroxic acid; 0-hydroxyol; Oxygenated water; Peroxaan
గుర్తింపు విషయాలు
సి.ఎ.ఎస్. సంఖ్య	[7722-84-1]
పబ్ కెమ్	784
యూరోపియన్ కమిషన్ సంఖ్య	231-765-0
కెగ్	D00008
సి.హెచ్.ఇ.బి.ఐ	CHEBI:16240
ఆర్.టి.ఇ.సి.యస్. సంఖ్య	MX0900000 (>90% soln.); MX0887000 (>30% soln.)
SMILES	OO
	అంతర్జాతీయ రసాయన గుర్తింపు InChI=1/H2O2/c1-2/h1-2H;
ధర్మములు
రసాయన సూత్రం	H2O2
మోలార్ ద్రవ్యరాశి	34.01 g·mol−1
స్వరూపం	లేత నీలిరంగు ద్రవం
వాసన	కొద్దిగా పదునైన వాసన
సాంద్రత	1.11 g/cm3 (20 °C, 30% (w/w) solution); 1.450 g/cm3 (20 °C, pure)
ద్రవీభవన స్థానం	−0.43 °C (31.23 °F; 272.72 K)
బాష్పీభవన స్థానం	150.2 °C (302.4 °F; 423.3 K) (విచ్ఛిన్నమవుతుంది)
నీటిలో ద్రావణీయత	కరుగుతుంది
ద్రావణీయత	ఈథర్, ఆల్కహాల్ లో కరుగుతుంది; పెట్రోలియం ఈథర్‌లో కరగదు
log P	−0.43
బాష్ప పీడనం	5 mmHg (30 °C)
ఆమ్లత్వం (pKa)	11.75
అయస్కాంత ససెప్టిబిలిటి	−17.7·10−6 cm3/mol
వక్రీభవన గుణకం (nD)	1.4061
స్నిగ్ధత	1.245 cP (20 °C)
ద్విధృవ చలనం	2.26 D
ఉష్ణగతిక రసాయన శాస్త్రము
నిర్మాణము మారుటకు; కావాల్సిన ప్రామాణిక; ఎంథ్రఫీ ΔfHo298	−187.80 kJ/mol
విశిష్టోష్ణ సామర్థ్యం, C	1.267 J/(g·K) (gas); 2.619 J/(g·K) (liquid)
ప్రమాదాలు
భద్రత సమాచార పత్రము	ICSC 0164 (>60% soln.)
జి.హెచ్.ఎస్.పటచిత్రాలు
జి.హెచ్.ఎస్.సంకేత పదం	ప్రమాదం
జి.హెచ్.ఎస్.ప్రమాద ప్రకటనలు	H271, H302, H314, H332, H335, H412
GHS precautionary statements	P280, P305+351+338, P310
జ్వలన స్థానం	{{{value}}}
	Lethal dose or concentration (LD, LC):
LD50 (median dose)	1518 mg/kg[citation needed]; 2000 mg/kg (oral, mouse)
LC50 (median concentration)	1418 ppm (rat, 4 hr)
LCLo (lowest published)	227 ppm (mouse)
	US health exposure limits (NIOSH):
PEL (Permissible)	TWA 1 ppm (1.4 mg/m3)
REL (Recommended)	TWA 1 ppm (1.4 mg/m3)
IDLH (Immediate danger)	75 ppm
సంబంధిత సమ్మేళనాలు
సంబంధిత సమ్మేళనాలు	నీరు; ఓజోన్; హైడ్రాజీన్; హైడ్రోజన్ డైసల్ఫైడ్; డయాక్సిజన్ డైఫ్లోరైడ్
	Except where otherwise noted, data are given for materials in their standard state (at 25 °C [77 °F], 100 kPa).
	verify (what is ?)
	Infobox references

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ (Hydrogen peroxide) అనేది H₂O₂ ఫార్ములా కలిగిన ఒక రసాయన సమ్మేళనం. స్వచ్ఛమైన రూపంలో ఇది చాలా లేత నీలిరంగు^[5] ద్రవం. తక్కువ గాఢత వద్ద నీలిరంగు మసకబారడం వల్ల ఇది రంగులేనిదిగా కనిపిస్తుంది.^[6] హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ అణువు అసమానమైనది, అత్యంత ధ్రువణమైనది. హైడ్రోజన్ బాండ్ నెట్‌వర్క్‌లను ఏర్పరిచే దీని బలమైన ధోరణి ఫలితంగా నీటితో పోలిస్తే ఎక్కువ స్నిగ్ధతను (viscosity) కలిగి ఉంటుంది. దీనిని ఆక్సిడైజర్, బ్లీచింగ్ ఏజెంట్, యాంటిసెప్టిక్ గా ఉపయోగిస్తారు. వినియోగదారుల ఉపయోగం కోసం సాధారణంగా నీటిలో పలుచని ద్రావణంగా (బరువు ప్రకారం 3%–6%) వాడతారు, పారిశ్రామిక అవసరాల కోసం అధిక గాఢతలో ఉపయోగిస్తారు. గాఢమైన హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ లేదా "హై-టెస్ట్ పెరాక్సైడ్" వేడి చేసినప్పుడు విపరీతంగా పేలుడుకు గురవుతుంది, రాకెట్లలో మోనోప్రొపెల్లెంట్‌గా, ఆక్సిడైజర్‌గా ఉపయోగించబడింది.^[7]

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఒక రియాక్టివ్ ఆక్సిజన్ జాతి, ఆక్సిజన్-ఆక్సిజన్ ఏక బంధం కలిగిన సరళమైన పెరాక్సైడ్. కాంతికి గురైనప్పుడు ఇది నెమ్మదిగా నీరు, మౌలిక ఆక్సిజన్ గా విడిపోతుంది. కర్బన లేదా ప్రతిచర్య సమ్మేళనాల సమక్షంలో వేగంగా కుళ్ళిపోతుంది. ఇది సాధారణంగా అపారదర్శక సీసాలో బలహీనమైన ఆమ్ల ద్రావణంలో స్టెబిలైజర్‌తో నిల్వ చేయబడుతుంది. హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ మానవ శరీరంతో సహా జీవ వ్యవస్థలలో కనిపిస్తుంది. హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్‌ను ఉపయోగించే లేదా విచ్ఛిన్నం చేసే ఎంజైమ్‌లను పెరాక్సిడేస్‌లుగా వర్గీకరిస్తారు.

లక్షణాలు

H₂O₂ మరుగు స్థానం 150.2 °C (302.4 °F) గా అంచనా వేయబడింది, ఇది నీటి కంటే సుమారు 50 °C (90 °F) ఎక్కువ. ఆచరణలో ఈ ఉష్ణోగ్రతకు వేడి చేస్తే హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ పేలుడు ఉష్ణ విచ్ఛిన్నానికి లోనవుతుంది. తగ్గించిన పీడనం కింద తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద దీన్ని సురక్షితంగా స్వేదనం చేయవచ్చు.^[8]

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ యూరియా (హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్-యూరియా), సోడియం కార్బోనేట్ (సోడియం పెర్కార్బోనేట్), ఇతర సమ్మేళనాలతో స్థిరమైన అడక్ట్‌లను ఏర్పరుస్తుంది.^[9] వివిధ అమైన్ ఆక్సైడ్‌లు, ప్రత్యామ్నాయ ఫాస్ఫైన్ ఆక్సైడ్‌లతో స్థిరమైన హైడ్రోజన్-బంధిత అడక్ట్‌లు తెలుసు.^[10] ట్రైఫినైల్ఫాస్ఫైన్ ఆక్సైడ్ హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ విచ్ఛిన్నతను ఉత్ప్రేరకపరచగలదు అయినప్పటికీ, కొన్ని ప్రతిచర్యలలో H₂O₂ కోసం ఇది ఒక "కారియర్" గా సేవ చేయవచ్చు.^[11]^[12]

సజల ద్రావణాలు

సజల ద్రావణాలలో హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఒక యుటెక్టిక్ మిశ్రమాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది వాతావరణ పీడనం కింద −56 °C వరకు తక్కువ ద్రవీభవన స్థానాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.

H₂O₂ సజల ద్రావణ సాంద్రత
H₂O₂ (w/w)	సాంద్రత (g/cm³)	ఉష్ణోగ్రత. (°C)
3%	1.0095	15
27%	1.10	20
35%	1.13	20
50%	1.20	20
70%	1.29	20
75%	1.33	20
96%	1.42	20
98%	1.43	20
100%	1.45	20

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ నీటిలో ద్రావణంగా సర్వసాధారణంగా లభిస్తుంది. వినియోగదారుల కోసం ఇది ఫార్మసీల నుండి 3, 6 శాతం గాఢతలలో లభిస్తుంది.

సారూప్యాలతో పోలిక

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ నిర్మాణ సారూప్యాలను కలిగి ఉంటుంది. దీని ద్రవీభవన స్థానం హైడ్రాజీన్, నీటితో సమానంగా ఉంటుంది. బలమైన హైడ్రోజన్ బంధాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

H₂O₂, దాని సారూప్యాల లక్షణాలు
పేరు	ఫార్ములా	మోలార్ ద్రవ్యరాశి (g/mol)	ద్రవీభవన స్థానం (°C)	మరుగు స్థానం (°C)
నీరు	HOH	18.02	0.00	99.98
హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్	HOOH	34.01	−0.43	150.2*
హైడ్రోజన్ డైసల్ఫైడ్	HSSH	66.15	−89.6	70.7
హైడ్రాజీన్	H₂NNH₂	32.05	2	114
హైడ్రాక్సిలమైన్	NH₂OH	33.03	33	58*
డైఫాస్ఫేన్	H₂PPH₂	65.98	−99	63.5*

సహజ లభ్యత

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఎంజైమ్‌ల ద్వారా మధ్యవర్తిత్వం వహించే వివిధ జీవ ప్రక్రియల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. ఉపరితల జలాల్లో, భూగర్భ జలాల్లో, వాతావరణంలో ఇది కనుగొనబడింది. నీరు UV కాంతికి గురైనప్పుడు కూడా ఇది ఏర్పడుతుంది.^[13] సముద్రపు నీటిలో 0.5 నుండి 14 μg/L హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఉంటుంది, మంచినీటిలో 1 నుండి 30 μg/L ఉంటుంది.^[14]

ఆవిష్కరణ

అలెగ్జాండర్ వాన్ హంబోల్ట్ 1799లో గాలిని విచ్ఛిన్నం చేసే తన ప్రయత్నాలకు ఉప ఉత్పత్తిగా మొదటి సింథటిక్ పెరాక్సైడ్, బేరియం పెరాక్సైడ్‌ను మొదట నివేదించాడని కొన్నిసార్లు చెబుతారు.^[15] పంతొమ్మిదేళ్ల తర్వాత లూయిస్ జాక్వెస్ థెనార్డ్ ఈ సమ్మేళనాన్ని గతంలో తెలియని సమ్మేళనం తయారీకి ఉపయోగించవచ్చని గుర్తించాడు, దీనిని అతను ఆక్సిజనేటెడ్ వాటర్ (హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్) గా వర్ణించాడు.^[16]^[17]

ఉత్పత్తి

1994లో, ప్రపంచ ఉత్పత్తి సుమారు 1.9 మిలియన్ టన్నులు ఉండగా, అది 2006 నాటికి 2.2 మిలియన్ టన్నులకు పెరిగింది.^[18] ఇందులో ఎక్కువ భాగం 70% లేదా అంతకంటే తక్కువ గాఢతను కలిగి ఉంటుంది. హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ దాదాపు ప్రత్యేకంగా ఆంత్రాక్వినోన్ ప్రక్రియ (anthraquinone process) ద్వారా తయారు చేయబడుతుంది, దీనిని మొదట 1939లో BASF అభివృద్ధి చేసింది.

ప్రతిచర్యలు

ఆమ్ల-క్షార

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ నీటి కంటే ఆమ్లంగా దాదాపు 1000 రెట్లు బలంగా ఉంటుంది.^[19]

H₂O₂ ⇌ H⁺ + HO−2 (pK = 11.65)

డిస్‌ప్రొపోర్షనేషన్

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ నీరు, ఆక్సిజన్‌గా విడిపోతుంది. ఉష్ణోగ్రత, గాఢత, pH పెరగడంతో విచ్ఛిన్న రేటు పెరుగుతుంది. క్షార పరిస్థితుల్లో H₂O₂ అస్థిరంగా ఉంటుంది. చాలా పరివర్తన లోహాలు, వాటి సమ్మేళనాల (ఉదా. మాంగనీస్ డయాక్సైడ్, వెండి, ప్లాటినం) ద్వారా విచ్ఛిన్నం ఉత్ప్రేరకపరచబడుతుంది.^[20]

ఆక్సీకరణ ప్రతిచర్యలు

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ రెడాక్స్ లక్షణాలు pH పై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఆమ్ల ద్రావణాలలో, H₂O₂ శక్తివంతమైన ఆక్సీకరణ ఏజెంట్‌గా పనిచేస్తుంది.

ఉపయోగాలు

బ్లీచింగ్

ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో 60% హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ గుజ్జు, కాగితం బ్లీచింగ్ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.^[18] రెండవ ప్రధాన పారిశ్రామిక అనువర్తనం సోడియం పెర్కార్బోనేట్, సోడియం పెర్బోరేట్ తయారీ, వీటిని లాండ్రీ డిటర్జెంట్లలో తేలికపాటి బ్లీచ్‌లుగా ఉపయోగిస్తారు. హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ పిండి బ్లీచింగ్ ఏజెంట్‌గా, దంతాలు, ఎముకలను తెల్లగా చేసే ఏజెంట్‌గా కూడా ఉపయోగించబడింది.

క్రిమిసంహారకాలు

శస్త్రచికిత్సా పరికరాలతో సహా వివిధ ఉపరితలాలను క్రిమిరహితం చేయడానికి హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్‌ను ఉపయోగించవచ్చు,^[21] క్లోరిన్ ఆధారిత బ్లీచ్‌లకు ఇది పర్యావరణపరంగా సురక్షితమైన ప్రత్యామ్నాయంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది ఆక్సిజన్, నీరుగా కుళ్ళిపోతుంది, US ఫుడ్ అండ్ డ్రగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (FDA) ద్వారా యాంటీమైక్రోబయాల్ ఏజెంట్‌గా సురక్షితమైనదిగా గుర్తించబడింది.^[22]

గృహ వినియోగాలు

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ప్రాథమికంగా శుభ్రపరిచే, క్రిమిసంహారక ఏజెంట్‌గా వివిధ గృహ ఉపయోగాలను కలిగి ఉంది. పలుచని H₂O₂ మానవ జుట్టుకు రంగు వేయడానికి వాడతారు. దంతాలను తెల్లగా మార్చే పేస్ట్‌లలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. పాత రక్తపు మరకలను తొలగించడానికి బ్లీచింగ్ ఏజెంట్ వలె పనిచేస్తుంది. మొటిమలకు చికిత్స చేయడానికి, నోటి శుభ్రపరిచే ఏజెంట్‌గా కూడా వాడబడుతుంది.

భద్రత

నిబంధనలు మారుతూ ఉంటాయి కానీ 5% వంటి తక్కువ గాఢతలు విస్తృతంగా అందుబాటులో ఉన్నాయి. గాఢమైన H2O2 ద్రావణాలు సేంద్రీయ పదార్థాలతో తీవ్రంగా ప్రతిస్పందిస్తాయి.^[23] 35% వరకు ఉండే గాఢతలు చర్మంలో "తెల్లటి" ఆక్సిజన్ బుడగలను మాత్రమే ఉత్పత్తి చేస్తాయి. అయినప్పటికీ 3% తక్కువ గాఢతలు కంటికి ప్రమాదకరం.

హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్‌ను చల్లని, పొడి, బాగా వెంటిలేషన్ ఉన్న ప్రదేశంలో, ఏవైనా మండే పదార్థాలకు దూరంగా నిల్వ చేయాలి. కాంతికి గురైనప్పుడు ఇది త్వరగా విచ్ఛిన్నం అవుతుంది కాబట్టి, దీనిని అపారదర్శక పాత్రలో ఉంచాలి. ఫార్మాస్యూటికల్ సూత్రీకరణలు సాధారణంగా కాంతిని నిరోధించే గోధుమ రంగు సీసాలలో వస్తాయి.^[24]

స్వచ్ఛమైన లేదా పలుచబడిన రూపంలో ఉన్న హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ప్రమాదాలను కలిగిస్తుంది, కర్బన సమ్మేళనాలతో సంబంధం ఏర్పడినప్పుడు పేలుడు మిశ్రమాలను ఏర్పరచడం ప్రధానమైనది. సాధారణ పీడనాల వద్ద హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ స్వేదనం చేయడం అత్యంత ప్రమాదకరం.

మూలాలు

↑ Easton MF, Mitchell AG, Wynne-Jones WF (1952). "The behaviour of mixtures of hydrogen peroxide and water. Part 1.—Determination of the densities of mixtures of hydrogen peroxide and water". Transactions of the Faraday Society. 48: 796–801. doi:10.1039/TF9524800796. S2CID 96669623.
↑ "Hydrogen peroxide". www.chemsrc.com. ఒరిజినల్ నుండి 17 March 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 May 2018.
1 2 3 4 NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0335". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).
1 2 3 "Hydrogen peroxide". Immediately Dangerous to Life and Health Concentrations (IDLH). National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).
↑ Housecroft CE, Sharpe AG (2005). Inorganic Chemistry (2nd ed.). Pearson Prentice-Hall. pp. 443–44. ISBN 0130-39913-2.
↑ PubChem. "Hydrogen Peroxide". pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-10-21.
↑ Hill CN (2001). A Vertical Empire: The History of the UK Rocket launch and Space Programme, 1950–1971. Imperial College Press. ISBN 978-1-86094-268-6. ఒరిజినల్ నుండి 13 April 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 August 2020.
↑ Brauer G, ed. (1963). Handbook of preparative inorganic chemistry. Vol. 1. Translation editing by Reed F. (2nd ed.). New York: Academic Press. p. 140. ISBN 978-0-12-126601-1. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
↑ Chernyshov IY, Vener MV, Prikhodchenko PV, Medvedev AG, Lev O, Churakov AV (2017-01-04). "Peroxosolvates: Formation Criteria, H₂O₂ Hydrogen Bonding, and Isomorphism with the Corresponding Hydrates". Crystal Growth & Design. 17 (1): 214–220. Bibcode:2017CrGrD..17..214C. doi:10.1021/acs.cgd.6b01449. ISSN 1528-7483.
↑ Buldashov, Ivan A.; Egorov, Pavel A.; Mikhaylov, Alexey A.; Mel'Nik, Elena A.; Tripol'Skaya, Tatiana A.; Lev, Ovadia; Prikhodchenko, Petr V. (2025). "Hydrogen Bonding of OOH Group in Crystalline Adducts of Organic Hydroperoxides with Cage Tertiary Amines, Their N -Oxides, and a Phosphine Oxide: A Combined X-ray Crystallography and DFT Study". Crystal Growth & Design. 25 (24): 10397–10412. doi:10.1021/acs.cgd.5c01099.
↑ Temple, R. D.; Tsuno, Y.; Leffler, J. E. (1963). "Triphenylphosphine Oxide—Hydrogen per oxide Adduct¹". The Journal of Organic Chemistry. 28 (9): 2495. doi:10.1021/jo01044a539.
↑ Tsuneda, Takao; Miyake, Junpei; Miyatake, Kenji (2018). "Mechanism of H₂O₂ Decomposition by Triphenylphosphine Oxide". ACS Omega. 3 (1): 259–265. doi:10.1021/acsomega.7b01416. PMC 6641267. PMID 31457891.
↑ Li, Juan; Zhang, Qi; Chen, Baiyang; Wang, Lei; Zhu, Rongshu; Yang, Jie (2021). "Hydrogen peroxide formation in water during the VUV/UV irradiation process: Impacts and mechanisms of selected anions". Environmental Research (in ఇంగ్లీష్). 195 110751. Bibcode:2021ER....19510751L. doi:10.1016/j.envres.2021.110751. PMID 33472042.
↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "offer" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
↑ Flohé L (December 2020). "Looking Back at the Early Stages of Redox Biology". Antioxidants. 9 (12): 1254. doi:10.3390/antiox9121254. PMC 7763103. PMID 33317108. I checked Humboldt's pertinent publication carefully, but was unable to find an unambiguous proof of this assumption; the description of the starting materials ("Alaun-Erden" or "schwere Erden") were just too unprecise to understand what kind of chemical experiments he performed.
↑ Gilbert LW (1820). "Der tropfbar flüssige Sauerstoff, oder das oxygenierte Wasser". Annals of Physics (in జర్మన్). 65–66 (1): 3. Bibcode:1820AnP....64....1T. doi:10.1002/andp.18200640102.
↑ Thénard LJ (1818). "Observations sur des nouvelles combinaisons entre l'oxigène et divers acides". Annales de chimie et de physique. 2nd series. 8: 306–312. ఒరిజినల్ నుండి 3 September 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 February 2016.
1 2 Hage R, Lienke A (December 2005). "Applications of transition-metal catalysts to textile and wood-pulp bleaching". Angewandte Chemie. 45 (2): 206–222. doi:10.1002/anie.200500525. PMID 16342123. ఒరిజినల్ నుండి 25 January 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 February 2022.
↑ Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. p. 633-637. ISBN 0080379419.
↑ Petrucci RH (2007). General Chemistry: Principles & Modern Applications (9th ed.). Prentice Hall. p. 606. ISBN 978-0-13-149330-8.
↑ Ascenzi JM, ed. (1996). Handbook of disinfectants and antiseptics. New York: M. Dekker. p. 161. ISBN 978-0-8247-9524-5.
↑ "Sec. 184.1366 Hydrogen peroxide". U.S. Government Printing Office via GPO Access. 1 April 2001. the original నుండి 3 July 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 July 2007.
↑ Greene B, Baker D, Frazier W. "Hydrogen Peroxide Accidents and Incidents: What we can learn from history" (PDF). NASA. ఒరిజినల్ నుండి 6 April 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF) చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 April 2019.
↑ "Hydrogen Peroxide Mouthwash is it Safe?". the original నుండి 20 December 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 October 2013.

బయటి లింకులు

[1] Easton MF, Mitchell AG, Wynne-Jones WF (1952). "The behaviour of mixtures of hydrogen peroxide and water. Part 1.—Determination of the densities of mixtures of hydrogen peroxide and water". Transactions of the Faraday Society. 48: 796–801. doi:10.1039/TF9524800796. S2CID 96669623.

[chemsrc-2] "Hydrogen peroxide". www.chemsrc.com. ఒరిజినల్ నుండి 17 March 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 May 2018.

[PGCH-3] 1 2 3 4 NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0335". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).

[IDLH-4] 1 2 3 "Hydrogen peroxide". Immediately Dangerous to Life and Health Concentrations (IDLH). National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).

[House-5] Housecroft CE, Sharpe AG (2005). Inorganic Chemistry (2nd ed.). Pearson Prentice-Hall. pp. 443–44. ISBN 0130-39913-2.

[6] PubChem. "Hydrogen Peroxide". pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-10-21.

[7] Hill CN (2001). A Vertical Empire: The History of the UK Rocket launch and Space Programme, 1950–1971. Imperial College Press. ISBN 978-1-86094-268-6. ఒరిజినల్ నుండి 13 April 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 August 2020.

[8] Brauer G, ed. (1963). Handbook of preparative inorganic chemistry. Vol. 1. Translation editing by Reed F. (2nd ed.). New York: Academic Press. p. 140. ISBN 978-0-12-126601-1. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)

[9] Chernyshov IY, Vener MV, Prikhodchenko PV, Medvedev AG, Lev O, Churakov AV (2017-01-04). "Peroxosolvates: Formation Criteria, H₂O₂ Hydrogen Bonding, and Isomorphism with the Corresponding Hydrates". Crystal Growth & Design. 17 (1): 214–220. Bibcode:2017CrGrD..17..214C. doi:10.1021/acs.cgd.6b01449. ISSN 1528-7483.

[10] Buldashov, Ivan A.; Egorov, Pavel A.; Mikhaylov, Alexey A.; Mel'Nik, Elena A.; Tripol'Skaya, Tatiana A.; Lev, Ovadia; Prikhodchenko, Petr V. (2025). "Hydrogen Bonding of OOH Group in Crystalline Adducts of Organic Hydroperoxides with Cage Tertiary Amines, Their N -Oxides, and a Phosphine Oxide: A Combined X-ray Crystallography and DFT Study". Crystal Growth & Design. 25 (24): 10397–10412. doi:10.1021/acs.cgd.5c01099.

[11] Temple, R. D.; Tsuno, Y.; Leffler, J. E. (1963). "Triphenylphosphine Oxide—Hydrogen per oxide Adduct¹". The Journal of Organic Chemistry. 28 (9): 2495. doi:10.1021/jo01044a539.

[12] Tsuneda, Takao; Miyake, Junpei; Miyatake, Kenji (2018). "Mechanism of H₂O₂ Decomposition by Triphenylphosphine Oxide". ACS Omega. 3 (1): 259–265. doi:10.1021/acsomega.7b01416. PMC 6641267. PMID 31457891.

[13] Li, Juan; Zhang, Qi; Chen, Baiyang; Wang, Lei; Zhu, Rongshu; Yang, Jie (2021). "Hydrogen peroxide formation in water during the VUV/UV irradiation process: Impacts and mechanisms of selected anions". Environmental Research (in ఇంగ్లీష్). 195 110751. Bibcode:2021ER....19510751L. doi:10.1016/j.envres.2021.110751. PMID 33472042.

[offer-14] ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "offer" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు

[15] Flohé L (December 2020). "Looking Back at the Early Stages of Redox Biology". Antioxidants. 9 (12): 1254. doi:10.3390/antiox9121254. PMC 7763103. PMID 33317108. I checked Humboldt's pertinent publication carefully, but was unable to find an unambiguous proof of this assumption; the description of the starting materials ("Alaun-Erden" or "schwere Erden") were just too unprecise to understand what kind of chemical experiments he performed.

[16] Gilbert LW (1820). "Der tropfbar flüssige Sauerstoff, oder das oxygenierte Wasser". Annals of Physics (in జర్మన్). 65–66 (1): 3. Bibcode:1820AnP....64....1T. doi:10.1002/andp.18200640102.

[17] Thénard LJ (1818). "Observations sur des nouvelles combinaisons entre l'oxigène et divers acides". Annales de chimie et de physique. 2nd series. 8: 306–312. ఒరిజినల్ నుండి 3 September 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 February 2016.

[HageLienke-18] 1 2 Hage R, Lienke A (December 2005). "Applications of transition-metal catalysts to textile and wood-pulp bleaching". Angewandte Chemie. 45 (2): 206–222. doi:10.1002/anie.200500525. PMID 16342123. ఒరిజినల్ నుండి 25 January 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 February 2022.

[19] Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. p. 633-637. ISBN 0080379419.

[20] Petrucci RH (2007). General Chemistry: Principles & Modern Applications (9th ed.). Prentice Hall. p. 606. ISBN 978-0-13-149330-8.

[ascenzi-21] Ascenzi JM, ed. (1996). Handbook of disinfectants and antiseptics. New York: M. Dekker. p. 161. ISBN 978-0-8247-9524-5.

[22] "Sec. 184.1366 Hydrogen peroxide". U.S. Government Printing Office via GPO Access. 1 April 2001. the original నుండి 3 July 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 July 2007.

[23] Greene B, Baker D, Frazier W. "Hydrogen Peroxide Accidents and Incidents: What we can learn from history" (PDF). NASA. ఒరిజినల్ నుండి 6 April 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF) చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 April 2019.

[24] "Hydrogen Peroxide Mouthwash is it Safe?". the original నుండి 20 December 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 October 2013.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]