Jump to content

2004–2010 తెలంగాణ నిరసనలు

వికీపీడియా నుండి

2004–2010 తెలంగాణ నిరసనలు 2004, 2010 సంవత్సరాల మధ్య జరిగిన తెలంగాణ ఉద్యమానికి సంబంధించిన ఉద్యమాలు, ఆందోళనలను సూచిస్తాయి. 2004 అసెంబ్లీ, పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్ర డిమాండ్‌ను పరిగణనలోకి తీసుకోవడానికి కాంగ్రెస్ పార్టీ, టిఆర్ఎస్ తెలంగాణ ప్రాంతంలో ఎన్నికల పొత్తు పెట్టుకున్నాయి. అయితే, 2006లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వై. ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి రాష్ట్రం ఐక్యంగా ఉంటుందని స్పష్టం చేశారు. ఇది మళ్ళీ రాష్ట్రవ్యాప్త నిరసనలకు దారితీసింది. 2009లో, కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రి పి. చిదంబరం, కె. చంద్రశేఖర్ రావు 11 రోజుల నిరాహార దీక్ష తరువాత ఆంధ్ర శాసనసభలో విభజన తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టి ఆమోదించేంత వరకు, ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసే ప్రక్రియను భారత ప్రభుత్వం ప్రారంభిస్తుందని ప్రకటించారు. దీని ఫలితంగా మళ్ళీ ఆంధ్ర, రాయలసీమ అంతటా నిరసనలు చెలరేగాయి, హోంమంత్రి ప్రకటన చేసిన కొద్దిసేపటికే, కోస్తాంధ్ర & రాయలసీమ ప్రాంతాల ఎమ్మెల్యేలు నిరసనగా తమ రాజీనామాలను సమర్పించారు.

2004 నుండి 2009 వరకు

[మార్చు]
ఎన్‌డీఏ ఎజెండాలో తెలంగాణను చేర్చడాన్ని తిరస్కరించిన హోంమంత్రి ఎల్. కె. అద్వానీ

2004 శాసనసభ, పార్లమెంటు ఎన్నికల సందర్భంగా అప్పటి కేంద్ర హోంమంత్రి ఎల్. కె. అద్వానీ తెలంగాణను ఎన్‌డీఏఎజెండాలో చేర్చడాన్ని తోసిపుచ్చారు, "రాష్ట్రంలోని అన్ని రాజకీయ పార్టీల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేకపోతే, ఆ ఏకాభిప్రాయం రాష్ట్ర అసెంబ్లీ తీర్మానంలో ప్రతిబింబించకపోతే, మేము దానిని ఎన్‌డీఏ ఎజెండాలో చేర్చాలని ప్రతిపాదించము" అని అన్నారు.[1]

ఈ ఎన్నికలలో ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్ర డిమాండ్‌ను పరిగణనలోకి తీసుకోవడానికి కాంగ్రెస్ పార్టీ, టిఆర్ఎస్ తెలంగాణ ప్రాంతంలో ఎన్నికల పొత్తు కుదుర్చుకున్నాయి.[2] కాంగ్రెస్ రాష్ట్రంలో అధికారంలోకి వచ్చి కేంద్రంలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది; ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్ర డిమాండ్‌ను తగిన సంప్రదింపులు, ఏకాభిప్రాయం తర్వాత పరిశీలిస్తామని సంకీర్ణ ప్రభుత్వం సాధారణ కనీస కార్యక్రమంలో చేర్చిన తర్వాత టిఆర్ఎస్ సంకీర్ణం ప్రభుత్వంలో చేరింది.[3]

2004 పార్లమెంటు శీతాకాల సమావేశాల్లో, ప్రత్యేక తెలంగాణ గురించి మాట్లాడకూడదని, ఆత్మహత్యలు, ఆకలి మరణాలు వంటి మరింత ముఖ్యమైన సమస్యలపై దృష్టి పెట్టాలని బిజెపి, టీఆర్ఎస్కు సలహా ఇచ్చింది.[4] చిన్న రాష్ట్రాల డిమాండ్ పై రెండవ ఎస్ఆర్సీకి అనుకూలంగా సిడబ్ల్యుసి తీర్మానానికి కాంగ్రెస్ మద్దతు ఇచ్చింది.[5]

2006 ఏప్రిల్లోఅప్పటి ముఖ్యమంత్రి వై. ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి రాష్ట్రం ఐక్యంగా ఉంటుందని స్పష్టం చేశారు.[6] స్వతంత్ర తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడంలో విఫలమైనందుకు 2006 సెప్టెంబరులో సంకీర్ణ ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఉపసంహరించుకుంది.[7][8][9]

2006 డిసెంబరులో జరిగిన ఉప ఎన్నికలో కరీంనగర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గానికి జరిగిన ఉప ఎన్నికలో టిఆర్ఎస్ 2.01 లక్షల ఓట్ల ఆధిక్యంతో గెలిచింది.[10] 2008లో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పాటుకు తెలంగాణ నుండి వచ్చిన టీఆర్‌ఎస్‌, కాంగ్రెస్ నాయకులు తమ పోరాటాన్ని కొనసాగించారు.[11][12][13] పార్లమెంటులో, రాష్ట్రంలో ఉన్న అన్ని టీఆర్‌ఎస్‌ శాసనసభ్యులు (4 మంది ఎంపీలు, 16 మంది ఎంఎల్ఎలు & 3 మంది ఎమెల్సీలు) 2008 మార్చి మొదటి వారంలో రాజీనామా చేసి, కాంగ్రెస్ పార్టీపై చర్య తీసుకోవడానికి ఒత్తిడి పెంచడానికి ఉప ఎన్నికలు నిర్వహించారు.[14][15] 16 ఎంఎల్ఏ స్థానాలకు, 4 ఎంపీ స్థానాలకు ఉప ఎన్నికలు 2008 మే 29న జరిగాయి. ఎన్నికల ప్రచారంలో, ఉప ఎన్నికను తెలంగాణ రాష్ట్రంపై ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ అని టీఆర్ఎస్ పార్టీ పేర్కొంది. కాంగ్రెస్, టీడీపీ పార్టీలు ఇది తెలంగాణపై ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కాదని, తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు తాము వ్యతిరేకం కాదని చెప్పాయి.[16][17]

2008 జూన్లో పొలిట్‌బ్యూరో సభ్యుడు, తెలుగు దేశం పార్టీ ఉప నాయకుడు టి. దేవెందర్ గౌడ్, ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు తన సమయాన్ని, శక్తిని కేటాయిస్తానని చెప్పి పార్టీకి రాజీనామా చేశాడు.[18] 2008 జూలైలో ఇ. పెద్దిరెడ్డి లాంటి ఇతర నాయకులు నవ తెలంగాణ ప్రజా పార్టీ (ఎన్‌టిపిపి) పార్టీని ఏర్పాటు చేశాడు.[19] 2008 అక్టోబరు 9న తెలంగాణ ఏర్పాటుకు టీడీపీ తన మద్దతును ప్రకటించింది.[20] నవ తెలంగాణ పార్టీకి చెందిన కొండ లక్ష్మణ్ బాపూజీ "మేము 2 నవంబర్ 2008న తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని ప్రకటిస్తాము" అని ప్రకటించాడు.[21]

2009 నుండి 2010 వరకు

[మార్చు]

2009 శాసనసభ, పార్లమెంటు ఎన్నికలు

[మార్చు]

2009 ఫిబ్రవరిలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక తెలంగాణ ఏర్పాటుకు సూత్రప్రాయంగా అభ్యంతరం లేదని, ఈ అంశంపై నిర్ణయాత్మకంగా ముందుకు సాగాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందని ప్రకటించింది. సంబంధిత సమస్యలను పరిష్కరించడానికి, ప్రభుత్వం ఒక ఉమ్మడి సభా కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.[22] భారతదేశంలో 2009 సార్వత్రిక ఎన్నికలకు ముందు, ఆంధ్రప్రదేశ్లోని అన్ని ప్రధాన పార్టీలు తెలంగాణ ఏర్పాటుకు మద్దతు ఇచ్చాయి.[23] భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి) ఎన్నికల్లో గెలిస్తే తెలంగాణ, గోర్ఖాలాండ్ అనే మరో రెండు రాష్ట్రాలను ఏర్పాటు చేస్తామని ప్రకటించింది.[24] కాంగ్రెస్ పార్టీ తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు తాము కట్టుబడి ఉన్నామని, అయితే ముస్లిం మైనారిటీలు మెజారిటీ ప్రజలతో పాటు ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఏర్పాటును వ్యతిరేకించారని పేర్కొంది.[25] కొత్త రాష్ట్రం మైనారిటీల ప్రయోజనాలను, ముస్లింల భద్రత, సంక్షేమాన్ని, ఉర్దూ భాష భవిష్యత్తును ప్రమాదంలో పడేస్తుందని ఎంఐఎం పార్టీ, కాంగ్రెస్‌లోని ముస్లిం నాయకులు భావించారు.[26][27]

తెలంగాణ రాష్ట్రం కోసం పని చేస్తామని టీడీపీ హామీ ఇచ్చింది. రాష్ట్ర హోదాను నిరాకరించినందుకు కాంగ్రెస్ పార్టీని ఓడించడానికి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి, టీడీపీ, ఇతర పార్టీలతో మహా కుటామి (గ్రాండ్ అలయన్స్) లో చేరింది.[28][29] సినీ నటుడు చిరంజీవి 2008 ఆగస్టులో స్థాపించిన ప్రజా రాజ్యం పార్టీ, తెలంగాణ రాష్ట్రం అనివార్యమైతే మద్దతు ఇస్తామని ప్రతిజ్ఞ చేసింది.[30][31] తమ ప్రధాన అజెండాగా తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని కలిగి ఉన్న రెండు ఉప-ప్రాంతీయ తెలంగాణ పార్టీలకు తగినంత రాజకీయ స్థలం లేదని నిర్ధారించిన తరువాత, ఎన్టిపిపి ప్రజా రాజ్యం పార్టీలో విలీనం అవుతుందని ప్రకటించింది, గౌడ్ తరువాత ప్రజా రాజ్యం పార్టీ విడిచిపెట్టి తెలుగు దేశం పార్టీలోకి తిరిగి వచ్చాడు.[32][33][34]

2009 ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ కేంద్రం, రాష్ట్రం రెండింటిలోనూ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చింది. 294 అసెంబ్లీ స్థానాలకు గాను 154 స్థానాలను, 42 పార్లమెంటు స్థానాలకు గాను 33 స్థానాలను గెలుచుకుంది. తెలంగాణలో కాంగ్రెస్ 119 అసెంబ్లీ స్థానాలకు 50 స్థానాలను, 17 పార్లమెంటు స్థానాలకు 12 స్థానాలను గెలుచుకుంది.[35][36] 45 అసెంబ్లీ స్థానాలకు పోటీ చేసిన టీఆర్ఎస్ కేవలం 10 స్థానాలను మాత్రమే గెలుచుకోగలిగింది.[37]

వైఎస్ మరణం, కేసీఆర్ నిరాహార దీక్ష

[మార్చు]

ప్రజాదరణ పొందిన ముఖ్యమంత్రిగా తిరిగి ఎన్నికైన కొన్ని నెలల్లోనే, వై. ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి (వై. ఎస్ఆర్) 2009 సెప్టెంబరులో హెలికాప్టర్ ప్రమాదంలో మరణించారు. ఇది కాంగ్రెస్ పార్టీలో నాయకత్వ సంక్షోభానికి దారితీసింది, రాష్ట్రంలో రాజకీయ శూన్యతను కూడా సృష్టించింది.[38] ఈ సందర్భంగా ప్రత్యేక రాష్ట్రం కోసం తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (టీఆర్ఎస్) అధ్యక్షుడు కె. చంద్రశేఖర్ రావు (కేసీఆర్) తన వాదనను వినిపించారు. 2009 నవంబరు 29న ఆయన ప్రత్యేక రాష్ట్రం డిమాండ్ తో పాటు హైదరాబాద్ చుట్టుపక్కల రియల్టర్లు ఆక్రమించిన భూములను గుర్తించి పేదలకు తిరిగి ఇవ్వడం ప్రధాన లక్ష్యంగా ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేయగా, ఆయనను పోలీసులు అరెస్టు చేశారు.[39][40] విద్యార్థి సంఘాలు, ఉద్యోగుల సంఘాలు, వివిధ సంస్థలు ఈ ఉద్యమంలో చేరాయి.[41] కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ బహిరంగంగా విజ్ఞప్తి చేస్తే తన నిరాహార దీక్షను విరమించుకుంటానని డిసెంబరు 6న కాంగ్రెస్ ప్రతినిధి ఒకరి వద్ద కేసీఆర్ చెప్పారు.[42] డిసెంబరు 6,7 తేదీలలో సార్వత్రిక సమ్మెలు తెలంగాణను స్తంభింపజేశాయి.[43]

డిసెంబరు 7 రాత్రి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పిలుపునిచ్చిన అఖిలపక్ష సమావేశంలో, కేసీఆర్ నిరాహార దీక్ష గురించి, దానిని ఎలా నిర్వహించాలో చర్చించడానికి, అన్ని ప్రధాన ప్రతిపక్ష పార్టీలు తెలంగాణకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కోసం తమ మద్దతును ప్రకటించాయి.[44] రాష్ట్ర కాంగ్రెస్, దాని మిత్రపక్షమైన మజ్లిస్-ఎ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ తుది నిర్ణయం తీసుకునే బాధ్యతను కాంగ్రెస్ అధిష్టానానికి వదిలేసాయి. సమావేశం నిమిషాలు కాంగ్రెస్ అధిష్టానానికి ఫ్యాక్స్ చేయబడ్డాయి.[45] విద్యార్థి సంఘాలు ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా డిసెంబరు 10న రాష్ట్ర శాసనసభలో భారీ ర్యాలీని ప్లాన్ చేశాయి. దీంతో తెలంగాణ అంతటా పోలీసు బలగాలను మోహరించారు. కేసీఆర్ ఆరోగ్యంలో స్పష్టమైన క్షీణత ఈ సమస్యకు అత్యవసర భావాన్ని కలిగించింది.[46][47][48]

విభజన ప్రకటన & ఉపసంహరణ

[మార్చు]
పళనియప్పన్ చిదంబరం

2009 డిసెంబరు 9న, కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రి పి. చిదంబరం ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభలో విభజన తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టి ఆమోదించేంత వరకు, ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసే ప్రక్రియను భారత ప్రభుత్వం ప్రారంభిస్తుందని ప్రకటించారు.[49] కెసిఆర్ తన 11 రోజుల నిరాహార దీక్షను ముగించారు, దీనిని "తెలంగాణ ప్రజల నిజమైన విజయం"గా పేర్కొన్నారు. తెలంగాణ అనుకూల మద్దతుదారులు కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని జరుపుకోగా, కోస్తాంధ్ర, రాయలసీమ ప్రాంతాల వారు నిరసన తెలిపారు.[50][51] హోంమంత్రి ప్రకటన చేసిన కొద్ది సేపటికే, తీరప్రాంత ఆంధ్ర, రాయలసీమ ప్రాంతాలకు చెందిన ఎమ్మెల్యేలు నిరసనగా తమ రాజీనామాలను సమర్పించారు.[52] డిసెంబరు 16 నాటికి, ప్రజా రాజ్యం వ్యవస్థాపకుడు, తెలుగు నటుడు చిరంజీవీ, 22 మంది మంత్రులతో పాటు అనేక మంది ఎంపీలతో సహా కనీసం 147 మంది ఎమ్మెల్యేలు రాజీనామా చేశారు.[53][54][55][56]

డిసెంబరు 16న ప్రజా రాజ్యం పార్టీలో తెలంగాణ సమస్యపై చీలిక ఏర్పడింది, దాని నాయకుడు చిరంజీవీ పాటు 18 మంది పార్టీ శాసనసభ్యులలో 16 మంది ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజనను వ్యతిరేకించారు, అయితే పార్టీ అభిప్రాయాలలో మార్పుపై పార్టీలో తెలంగాణ నాయకులు అసంతృప్తి చెందారు.[57][58][59] అన్ని పార్టీలు ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చే వరకు తెలంగాణపై ఎటువంటి చర్య తీసుకోబోమని డిసెంబరు 23న భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.[60] దీంతో కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమ ప్రాంతంలోని ఎమ్మెల్యేలు, ఎంపీలు తమ రాజీనామాలను ఉపసంహరించుకున్నారు.

తెలంగాణ ఏర్పాటు (టిజెఎసి/జెఎసి)

[మార్చు]

దీనికి ప్రతిస్పందిస్తూ 2009 డిసెంబరు 24న మరో సార్వత్రిక సమ్మెకు పిలుపునిచ్చింది, ఇది ప్రాంతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను స్తంభింపజేయడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రధాన రాజకీయ పార్టీల విభజనకు అనుకూలంగా ఉన్న సభ్యులతో జాయింట్ యాక్షన్ కమిటీ (జెఎసి) ఏర్పడింది. ప్రధాన రాజకీయ పార్టీల విభజన అనుకూల సభ్యులతో జాయింట్ యాక్షన్ కమిటీ (జెఎసి) ఏర్పాటు చేయబడింది. ప్రత్యేక తెలంగాణ అంశంపై జెఎసి సభ్యులు విస్తృతంగా భిన్నమైన వైఖరిని కలిగి ఉన్నారని నివేదికలు వచ్చాయి.[61][62][63] ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన ప్రక్రియను ప్రారంభించడానికి తక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేస్తూ తెలంగాణకు చెందిన ఎమ్మెల్యేలు, మంత్రులు తమ రాజీనామాలను సమర్పించారు.[64][65] తెలంగాణ అనుకూల నిరసనకారులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు అప్పటి తెలుగు దేశం పార్టీ నాయకుడు నాగం జనార్దన్ రెడ్డి దాడి చేసి, ఆయనను కిందకు తోసి, తన్ని, బైక్‌పై పారిపోయే వరకు ఆయనపై దెబ్బల వర్షం కురిపించారు.[66]

రాష్ట్రంలోని అన్ని పార్టీల అభిప్రాయాలను తెలుసుకోవడానికి హోంమంత్రి జనవరి 5న అఖిలపక్ష సమావేశాన్ని నిర్వహించారు. కాంగ్రెస్ పార్టీ కేంద్ర నాయకత్వం సలహా మేరకు తెలంగాణకు చెందిన మంత్రులందరూ తమ రాజీనామాలను ఉపసంహరించుకున్నారు.[67] రాష్ట్ర విభజనలో జాప్యానికి నిరసనగా తెలంగాణ అంతటా ర్యాలీలు, నిరాహార దీక్షలు, ఆత్మహత్యలు కొనసాగాయి.[68]

కొత్త రాష్ట్రంలో పరిపాలనా సమస్యలను సద్వినియోగం చేసుకున్నందున, ఛత్తీస్‌గఢ్, జార్ఖండ్ ఏర్పాటుతో, మావోవాదులు మరింత మెరుగ్గా ప్రవేశించడానికి సహాయపడ్డారని భద్రతా సంస్థలు ప్రధానమంత్రికి ఒక అంచనాను సమర్పించాయి. అదేవిధంగా వారు "తెలంగాణలో మావోవాదుల ఉద్యమం అవశేషాలు బలంగా ఉన్నాయి కాబట్టి రాష్ట్ర విభజన (ఆంధ్ర) వారికి సహాయపడుతుంది" అని అన్నారు.[69] 2010 జనవరి 3న వరవరరావు అనే మావోయిస్టు ప్రతినిధి ఉస్మానియా విద్యార్థుల మార్చి‌కు రాష్ట్ర ఏర్పాటు కోసం మిలిటెంట్ పోరాటాన్ని ప్రారంభించడానికి బహిరంగంగా పిలుపునిచ్చారు.[70] తెలంగాణ అనుకూల ఉద్యమంలోకి మావోయిస్టులు చొరబడి ఉంటే సమ్మెలు, రైలు దిగ్బంధనాలు, వివిధ నిరసనలు శాంతియుతంగా జరిగేవి కావని 2010 జనవరి 6న టిజెఎసి పేర్కొంది. ఆ ఆరోపణలకు కొంతమంది ఆంధ్ర నాయకులను నిందించింది. రాష్ట్రంలో నక్సలిజం తుడిచిపెట్టుకుపోయిందని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చెప్పినప్పుడు మావోయిస్టులు ఉద్యమంలో ఎలా చేరగలరని ప్రశ్నించింది.[71]

జనవరి 28న జెఎసి రిలే నిరాహార దీక్షలు ప్రారంభించింది, శాసనసభ్యులందరి రాజీనామాలు చేయాలనీ, కేంద్రానికి తన ఉద్దేశాలను వివరించాలని, మార్పు కోసం ఒక షెడ్యూల్‌ను రూపొందించాలని డిమాండ్ చేసింది.[72] పార్లమెంటులో ఒక బిల్లు ఆమోదించబడే వరకు ఆందోళనలు కొనసాగుతాయని తెలిపింది.[73] ఫిబ్రవరి 3న, జెఎసి తెలంగాణలో ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి 500 కిలోమీటర్ల (310 మైళ్ళు) దూరం వరకు మానవ గొలుసు నిర్వహించింది. భారతదేశంలో అతి పొడవైన మానవ గొలుసు అని నిర్వాహకులు పేర్కొన్నారు.[74][75] మాలిక్ మోతాసిమ్ ఖాన్ నాయకత్వంలో "తెలంగాణకు న్యాయం" అనే నినాదంతో ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రానికి జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ హింద్ మద్దతు ఇచ్చింది.[76][77][78] జమాత్, దాని విద్యార్థి విభాగం స్టూడెంట్స్ ఇస్లామిక్ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ ఇండియా కలిసి 2010 ఫిబ్రవరి 7న నిజాం కళాశాల మైదానంలో భారీ బహిరంగ సభను నిర్వహించింది కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు, హమీద్ మహ్మద్ ఖాన్, ఖాజా ఆరిఫుద్దీన్ వంటి ప్రముఖ నాయకులు జనాన్ని ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు.[79][80] ఫిబ్రవరి 16న "కేసీఆర్ ఏకపక్ష చర్యల" కారణంగా తెలంగాణ ప్రాంతానికి చెందిన కాంగ్రెస్ శాసనసభ్యులు జాయింట్ యాక్షన్ కమిటీకి రాజీనామా చేశారు.[81]

జస్టిస్ శ్రీకృష్ణ కమిటీ ఏర్పాటు

[మార్చు]

ఈ సమస్యను పరిశీలించే ఐదుగురు సభ్యుల కమిటీని ఫిబ్రవరి 3న ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.[82] ఇది 2010 డిసెంబరు 31 గడువుతో శ్రీకృష్ణ కమిటీకి రిఫరెన్స్ నిబంధనలను కూడా ప్రకటించింది.[83] న్యూఢిల్లీలో డిసెంబరు 9న కేంద్ర హోంమంత్రి చేసిన ప్రకటనను "రద్దు" చేసినట్లు పేర్కొంటూ తెలంగాణ-జెఎసి రిఫరెన్స్ నిబంధనలను తిరస్కరించింది.[84] తమ రాజీనామాలను స్పీకర్ ఆమోదించాలని పది మంది టీఆర్ ఎస్ ఎంఎల్ఎలు, ఒక టీడీపీ ఎంఎల్ఏ, ఒక బీజేపీ ఎంఎల్ఏ పట్టుబట్టారు. మిగిలిన తెలంగాణ శాసనసభ్యులు తమ రాజీనామాలను ఉపసంహరించుకున్నారు.[85][86]

వార్తా నివేదికల ప్రకారం 2009 నవంబరు 30 నుండి 2010 ఫిబ్రవరి 27 మధ్య తెలంగాణలో 313 ఆత్మహత్యలు జరిగాయని ఎస్కెసి నివేదించింది, అయితే డేటా నిజాయితీని ధ్రువీకరించలేదు [87][88][89][90]

శ్రీకృష్ణ కమిటీకి సమర్పించిన నివేదికలో, సీమా-ఆంధ్ర ప్రాంతానికి చెందిన మంత్రులు ఆత్మగౌరవం, స్వయం పాలన ఆధారంగా ప్రత్యేక తెలంగాణ డిమాండ్ దేశ వ్యతిరేకమని, దేశ విభజనకు విత్తనాలు నాటుతుందని పేర్కొన్నారు.[91] ఈ ప్రకటన తెలంగాణలో తీవ్ర నిరసనలను రేకెత్తించింది, ఆ మంత్రులను తొలగించాలని డిమాండ్ చేసింది.[92]

ఫిబ్రవరిలో నిరసనగా రాజీనామా చేసిన తెలంగాణ శాసనసభ్యులందరూ 2010 జూలై 27న జరిగిన ఉప ఎన్నికలలో భారీ మెజారిటీతో తిరిగి ఎన్నికయ్యారు. జేఏసీ అభ్యర్ధనను విస్మరించి, ఎన్నికలలో పోటీ చేయాలని నిర్ణయించుకున్న కాంగ్రెస్, టీడీపీ అభ్యర్థులు, అనేక నియోజకవర్గాల్లో ఆరవ వంతు కంటే తక్కువ ఓట్లు సాధించడం ద్వారా డిపాజిట్లు కోల్పోయారు.[93][94] టీడీపీ అభ్యర్థులు అన్ని నియోజకవర్గాల్లో డిపాజిట్లు కోల్పోయారు.[95][96][97] శ్రీకృష్ణ నివేదిక సమర్పణ గడువుకు రెండు వారాల ముందు 2010 డిసెంబరు 16న టీఆర్ఎస్ పార్టీ వరంగల్‌లో ఒక బహిరంగ సభను నిర్వహించింది. ఈ సమావేశానికి 1.2 నుండి 1.5 మిలియన్ల మంది హాజరైనట్లు అంచనా . ఇంకా ఎక్కువ మంది హాజరై ఉంటారని నివేదించబడింది, కానీ నగరానికి దారితీసే రోడ్ల వెంట 20 కిలోమీటర్లు (12 మైళ్ళు) నుండి 35 కిలోమీటర్లు (22 మైళ్ళు) వరకు ట్రాఫిక్ జామ్‌లు ఏర్పడటం వలన వారు రోడ్లపై చిక్కుకుపోయారు.[98][99][100] తెలంగాణ ప్రజలు సహనం కోల్పోతున్నారని తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి అధ్యక్షుడు కె. చంద్రశేఖర్ రావు ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ కోరారు. వచ్చే పార్లమెంటు సమావేశాల్లో తెలంగాణపై బిల్లును ప్రవేశపెట్టాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు.[101][102][103][104]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "BJP against Telangana state: Advani - Deccan Herald". Archived from the original on 27 January 2013. Retrieved 14 March 2012.
  2. ↑ "Controversy over SRC blows over". The Hindu. Chennai, India. 2004-03-05. Archived from the original on 2004-09-23. Retrieved 2008-02-16.
  3. ↑ "Common Minimum Programme of the Congress led United Progressive Alliance". Indian National Congress. May 2004. Archived from the original on 12 December 2007. Retrieved 2008-02-16.
  4. ↑ "BJP slams Congress, TRS on Telangana". The Hindu. Chennai, India. 8 October 2004. Archived from the original on 13 October 2004.
  5. ↑ "End of the TRS-Congress honeymoon?". The Hindu. Chennai, India. 10 October 2004. Archived from the original on 29 October 2004.
  6. ↑ "AICC report says YSR did not favour T state". Deccan Chronicle. 20 December 2010. Archived from the original on 23 January 2011. Retrieved 2010-12-20.
  7. ↑ "Sub-committee to look into demand for Telangana". The Hindu. Chennai, India. 27 November 2004. Archived from the original on 22 February 2008. Retrieved 2008-02-16.
  8. ↑ Amin Jafri, Syed (9 September 2006). "Take steps for separate Telangana". Rediff.com. Retrieved 2008-02-16.
  9. ↑ "TRS withdraws support to UPA govt". Rediff.com. 23 September 2006. Retrieved 2008-02-16.
  10. ↑ Chandrakanth, W (8 December 2006). "TRS chief retains Karimnagar seat". The Hindu. Chennai, India. Archived from the original on 2 February 2008. Retrieved 2008-02-16.
  11. ↑ "Telangana Congress leaders to visit Delhi". The Hindu. Chennai, India. 7 January 2008. Archived from the original on 9 March 2008. Retrieved 2008-02-16.
  12. ↑ "TRS sets deadline till 6 March". The Hindu. Chennai, India. 17 January 2008. Archived from the original on 20 February 2008. Retrieved 2008-02-16.
  13. ↑ "Telangana Congress leaders talk tough". The Hindu. Chennai, India. 19 January 2008. Archived from the original on 21 February 2008. Retrieved 2008-02-16.
  14. ↑ 4 TRS members quit Lok Sabha
  15. ↑ 16 TRS MLAs, 3 MLCs resign
  16. ↑ Cong, TDP say Jai Telangana
  17. ↑ PCC chief confident about Congress win
  18. ↑ Devender Goud quits Telugu Desam Party
  19. ↑ Devendra Goud’s outfit is Nava Telangana Praja Party
  20. ↑ TDP announces support to creation of Telangana state
  21. ↑ "Goud declares Telangana separate state". The Financial Express. 3 November 2008. Retrieved 2010-09-14.
  22. ↑ Telangana: YSR moots joint panel
  23. ↑ Why it is Telangana that holds the key?
  24. ↑ "The Hindu article on BJP's policy of creating smaller states". Archived from the original on 13 January 2010. Retrieved 9 October 2011.
  25. ↑ Congress: Grand Alliance has no credibility on Telangana
  26. ↑ Minorities opposed to creation of Telangana: YSR
  27. ↑ YSR using minority card to stop Telangana
  28. ↑ TDP promise T-State
  29. ↑ CPI for T-State
  30. ↑ "Chiranjeevi launches 'Praja Rajyam '". The Hindu. Chennai, India. 26 August 2008. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 9 October 2011.
  31. ↑ BBC News
  32. ↑ NTP merges with PRP
  33. ↑ PRP for T-state
  34. ↑ "TDP revamps organisation, many new faces in politburo". 28 September 2009.
  35. ↑ LokSabha election results in AP
  36. ↑ Assembly election results in AP
  37. ↑ "Fast forward". The Indian Express. India. 11 December 2009. Retrieved 13 January 2012.
  38. ↑ "Who is KCR?". Archived from the original on 11 October 2014. Retrieved 29 March 2012.
  39. ↑ "KCR to launch fast on Nov. 29"
  40. ↑ KCR arrest ahead of his proposed indefinite hunger strike
  41. ↑ OU turns hotspot of students’ angst
  42. ↑ "24 hours too late on Telangana". 28 December 2009.
  43. ↑ Telangana bandh total on first day
  44. ↑ "MIM, TDP members demand resolution in assembly on Srikrishna committee report". The Times of India. 12 March 2011. Archived from the original on 28 September 2013. Retrieved 13 January 2012.
  45. ↑ "TRS disrupt Andhra Assembly over Telangana". Ibnlive.in.com. Archived from the original on 13 December 2009. Retrieved 13 January 2012.
  46. ↑ Thousands of Indian police deployed for Hyderabad rally
  47. ↑ BJP forces Rajya Sabha adjournment on Telangana issue
  48. ↑ Parliament concerned over KCR health
  49. ↑ "Centre agrees to form Telangana state". Business Standard. 10 December 2009. Retrieved 10 December 2009.
  50. ↑ It is freedom at midnight
  51. ↑ AP: Non-Telangana areas erupt in protests
  52. ↑ Press Trust of India (10 December 2009). "60 AP MLAs submit resignation to protest Telangana creation". Business Standard. Archived from the original on 13 December 2009. Retrieved 10 December 2009.
  53. ↑ "Chiranjeevi to quit assembly for 'united Andhra'". Thaindian.com. 17 December 2009. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 2010-09-14.
  54. ↑ Agarwal, Vibhuti (16 December 2009). "Divide Deepens Over India State". The Wall Street Journal. Retrieved 9 October 2011.
  55. ↑ Chaos engulfs Andhra, MLAs continue to quit
  56. ↑ Protests and resignations in Andhra
  57. ↑ Chiranjeevi quits as MLA for united Andhra Pradesh
  58. ↑ Chiranjeevi faces student wrath
  59. ↑ "Chiranjeevi's party heading for split over Telangana". Archived from the original on 23 December 2009. Retrieved 9 October 2011.
  60. ↑ "Telangana: Text of Home Minister's statement". The Hindu. Chennai, India. 23 December 2009. Retrieved 9 October 2011.
  61. ↑ "Front Page : Unity eludes Telangana Joint Action Committee". The Hindu. Chennai, India. 27 December 2009. Archived from the original on 29 December 2009. Retrieved 2010-09-14.
  62. ↑ P Chidambaram. "No consensus yet on Telangana issue: Chidambaram". Moneycontrol.com. Retrieved 2010-09-14.
  63. ↑ TDP joins JAC
  64. ↑ Telangana crisis: 13 AP ministers resign, send letter to Sonia
  65. ↑ MLAs from Telangana resign
  66. ↑ "TDP leaders attacked on Osmania campus". The Hindu. Chennai, India. 25 December 2009. Archived from the original on 28 December 2009.
  67. ↑ Telangana Ministers Withdraw Resignations While Legislators Stick With JAC[permanent dead link]
  68. ↑ Students, police clash in Osmania University
  69. ↑ "Telangana gets Naxal twist". 5 January 2010.
  70. ↑ "Maoists may target Telangana ministers, News - Nation - Mumbai Mirror". Archived from the original on 2 May 2012. Retrieved 22 November 2011.
  71. ↑ "JAC: Telangana stir will continue 'peacefully'". The Hindu. Chennai, India. 7 January 2010. Retrieved 5 November 2011.
  72. ↑ "Stick to Jan. 28 deadline to quit: Telangana JAC tells legislators"
  73. ↑ Pro-Telangana agitation to continue: JAC
  74. ↑ 'Longest human chain' formed for Telangana
  75. ↑ 'Longest human chain' formed to demand Telangana state
  76. ↑ "Jamaat-E-Islami Hind to organise rally in favour of Telangana". Zeenews.com. 24 January 2010. Retrieved 2010-09-14.
  77. ↑ "Online News – The Netherlands". Newkerala.com. Retrieved 2010-09-14.
  78. ↑ "Telangana and Muslims". TwoCircles.net. 12 December 2009. Retrieved 2010-09-14.[permanent dead link]
  79. ↑ "Thousands flock to Jamaat's Telangana rally".
  80. ↑ "Telangana's 'Million March' gets huge response".
  81. ↑ "Front Page : Congress flays KCR, deserts JAC". The Hindu. Chennai, India. 17 February 2010. Archived from the original on 23 August 2010. Retrieved 2010-09-14.
  82. ↑ "Govt constitutes 5-member expert committee on Telangana – Yahoo!! India News". Yahoo! News. Archived from the original on 6 February 2010. Retrieved 2010-09-14.
  83. ↑ "Untitled Page".
  84. ↑ T-JAC rejects Terms of reference
  85. ↑ Resignations of 12 Telangana MLAs accepted
  86. ↑ KCR, Vijayashanthi to resign later
  87. ↑ "Sri Krishna Committee report (para 7.12.02 in page 387)" (PDF). Home affairs, Govt of India. 6 January 2011. Retrieved 2011-01-10.
  88. ↑ TD asks Sonia to announce Telangana
  89. ↑ Three more suicides for Telangana
  90. ↑ India state protester dies after setting himself ablaze
  91. ↑ Demand for Telangana anti-national: Non-Telangana AP ministers
  92. ↑ Telangana Protests 'Anti-Telangana' Remarks by Non-Telangana AP Ministers
  93. ↑ T-JAC's appeal to Congress, TDP
  94. ↑ Sonia for Telangana, says APCC president
  95. ↑ TRS set for clean sweep in by-elections
  96. ↑ TD loses deposit in all 12 seats, Congress in 4
  97. ↑ TRS win a referendum on separate state: KCR
  98. ↑ "Traffic blocked for over 20km. Half the people on the roads". Archived from the original on 2 May 2016. Retrieved 9 October 2011.
  99. ↑ "Telangana Maha Grajana: Traffic jam up to 35 km". Archived from the original on 23 December 2010. Retrieved 4 September 2018.
  100. ↑ "Telangana Maha Grajana: Traffic jam up to 35km – Eenadu Dec-17-2010". Archived from the original on 2011-07-17. Retrieved 2026-03-11.
  101. ↑ "All set for TRS Maha Garjana". Archived from the original on 29 January 2011. Retrieved 9 October 2011.
  102. ↑ People of Telangana losing patience, KCR tells Manmohan
  103. ↑ TRS would not allow the government to function if there is delay in T-formation :KCR
  104. ↑ Telangana Maha Garjana
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=2004–2010_తెలంగాణ_నిరసనలు&oldid=4855906" నుండి వెలికితీశారు