Jump to content

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడలు

వికీపీడియా నుండి
XIX కామన్వెల్త్ క్రీడలు
Host cityఢిల్లీ, భారతదేశం
Mottoబయటకు వచ్చి ఆడండి (Come out and play)
Nations71 కామన్వెల్త్ జట్లు
Athletes4,352
Events21 క్రీడల్లో 272 ఈవెంట్లు[1]
Opening3 అక్టోబర్ 2010
Closing14 అక్టోబర్ 2010
Opened byచార్లెస్, ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్, ప్రతిభా పాటిల్ (భారత రాష్ట్రపతి)
Closed byప్రిన్స్ ఎడ్వర్డ్, ఎర్ల్ ఆఫ్ వెస్సెక్స్
Athlete's Oathఅభినవ్ బింద్రా
Queen's Baton Final Runnerసుశీల్ కుమార్
Anthemజియో ఉఠో బఢో జీతో (ఎ.ఆర్. రెహమాన్)
Main venueజవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియం
Websitewww.CWGDelhi2010.org[usurped]
← XVIII
XX →

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడలు, అధికారికంగా XIX కామన్వెల్త్ క్రీడలు అని, సాధారణంగా ఢిల్లీ 2010 అని పిలుస్తారు,[2] ఇవి కామన్వెల్త్ సభ్య దేశాల కోసం ఏర్పాటు చేసిన ఒక అంతర్జాతీయ బహుళ-క్రీడా వేదిక. ఇవి భారతదేశం, ఢిల్లీలో 2010 అక్టోబర్ 3 నుండి 14 వరకు జరిగాయి. 71 కామన్వెల్త్ దేశాలు, భూభాగాల నుండి మొత్తం 4352 మంది అథ్లెట్లు 21 క్రీడలు, 272 ఈవెంట్లలో పాల్గొన్నారు, ఇది అప్పటివరకు జరిగిన అతిపెద్ద కామన్వెల్త్ క్రీడలుగా నిలిచింది. ఢిల్లీ, భారతదేశంలో నిర్వహించిన అతిపెద్ద అంతర్జాతీయ బహుళ-క్రీడా వేదిక కూడా ఇదే, ఇది 1951, 1982 ఆసియా క్రీడలను అధిగమించింది. ప్రారంభ, ముగింపు వేడుకలు క్రీడల ప్రధాన స్టేడియం అయిన జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియంలో జరిగాయి.

భారతదేశంలో కామన్వెల్త్ క్రీడలు జరగడం ఇదే తొలిసారి, 1998లో మలేషియాలోని కౌలాలంపూర్ తర్వాత ఆసియాలో జరగడం ఇది రెండవసారి. క్రీడల అధికారిక మస్కట్ షేరా (Shera), అధికారిక గీతం "జియో ఉఠో బఢో జీతో" ను ఆస్కార్, గ్రామీ అవార్డు గ్రహీత భారతీయ రికార్డింగ్ ఆర్టిస్ట్ ఎ.ఆర్. రెహమాన్ స్వరపరిచారు.

ఈ క్రీడల సన్నాహాలు విస్తృతమైన అంతర్జాతీయ మీడియా దృష్టిని ఆకర్షించాయి, పనుల నెమ్మది వేగం, భద్రత, పరిశుభ్రతకు సంబంధించిన సమస్యలపై నిర్వాహకులపై విమర్శలు వచ్చాయి. బహిష్కరణ బెదిరింపులు, అథ్లెట్ల ఉపసంహరణలు ఉన్నప్పటికీ, కామన్వెల్త్ నుండి సస్పెండ్ చేయబడిన ఫిజీ, జట్టును పంపని టోకెలావ్ మినహా అన్ని కామన్వెల్త్ సభ్య దేశాలు ఈ ఈవెంట్‌లో పాల్గొన్నాయి.

అంతర్జాతీయంగా ప్రశంసలు పొందిన ప్రారంభ వేడుక క్రీడల ప్రతిష్టను మెరుగుపరిచింది,[3][4] వాటి చుట్టూ ఉన్న ప్రతికూల భావాలను తొలగించింది, చాలా మంది పరిశీలకులు ఆందోళనతో ప్రారంభమైనా సానుకూల ముగింపుతో ఇవి ఒక అసాధారణ అనుభవమని వ్యాఖ్యానించారు.[5] భవిష్యత్తులో ఒలింపిక్స్ బిడ్‌కు భారతదేశం మంచి పునాది వేసిందని అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీ అధ్యక్షుడు జాక్వెస్ రోగ్ అన్నారు, ఆస్ట్రేలియన్ క్రీడా మంత్రి కూడా దీనిని పునరుద్ఘాటించారు.[6][7] కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఫెడరేషన్ చీఫ్ మైక్ ఫెన్నెల్ "ఢిల్లీ అద్భుతమైన క్రీడలను అందించింది" అని పేర్కొన్నారు.[8] మీడియా పక్షపాతంగా వ్యవహరించిందని, అన్యాయమైన అంచనాలతో ప్రతికూల నివేదికలను ఇచ్చిందని కొందరు పరిశీలకులు ఆరోపించారు.[9]

తుది పతకాల పట్టికలో ఆస్ట్రేలియా 74 స్వర్ణాలు, మొత్తం 177 పతకాలతో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ఆతిథ్య దేశమైన భారతదేశం 38 స్వర్ణాలు, మొత్తం 101 పతకాలు సాధించి, కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో తన అత్యుత్తమ ప్రదర్శనను నమోదు చేసి ఓవరాల్‌గా రెండవ స్థానంలో నిలిచింది.

ఆతిథ్య నగర ఎంపిక

[మార్చు]

2003 నవంబర్ 14న జమైకాలోని మాంటెగో బేలో జరిగిన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఫెడరేషన్ (CGF) జనరల్ అసెంబ్లీలో 2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల ఆతిథ్య నగరంగా ఢిల్లీ ఎంపికైంది, కెనడాలోని హామిల్టన్ బిడ్‌ను ఓడించింది.[10] భారతదేశపు బిడ్ నినాదం కొత్త సరిహద్దులు, స్నేహాలు (New Frontiers and Friendships).[11]

రెండవ రౌండ్ ఓటింగ్‌లో పాల్గొనే ప్రతి దేశానికి US$100,000తో పాటు విమాన టిక్కెట్లు, బోర్డింగ్, బస, రవాణా సౌకర్యం కల్పిస్తామన్న వాగ్దానంతో భారతదేశం తన వైపు మొగ్గు చూపేలా చేసుకుంది.[12] హైదరాబాద్‌లో విజయవంతంగా నిర్వహించిన 2003 ఆఫ్రో-ఏషియన్ క్రీడలు కూడా ఒక పెద్ద క్రీడా వేదికను నిర్వహించడానికి భారతదేశానికి వనరులు, మౌలిక సదుపాయాలు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉన్నాయని నిరూపించాయి.[13] ఇంతలో, అదే సంవత్సరంలో వాంకోవర్‌కు 2010 వింటర్ ఒలింపిక్స్ లభించిన తరువాత, ఒకే సంవత్సరంలో ఒక దేశానికి రెండు ప్రధాన బహుళ-క్రీడా వేదికలు ఇవ్వబడవనే అభిప్రాయంతో హామిల్టన్ కష్టపడింది.[14]

ఢిల్లీ 1990, 1994 కామన్వెల్త్ క్రీడల కోసం కూడా బిడ్ వేసింది, కానీ ఆక్లాండ్, విక్టోరియాలకు వాటిని కోల్పోయింది. హామిల్టన్ బిడ్ క్రీడలను ఐదవసారి నిర్వహించడానికి కెనడా చేసిన ప్రయత్నం.[15][16]

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల బిడ్డింగ్ ఫలితాలు
నగరం దేశం ఓట్లు
ఢిల్లీ భారతదేశం 46
హామిల్టన్ కెనడా 22

అభివృద్ధి, సన్నాహాలు

[మార్చు]

నిర్వహణ కమిటీ

[మార్చు]
2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల నిర్వహణ కమిటీ ప్రధాన భవనం

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల నిర్వహణలో జాప్యాలు జరిగాయి: జనవరి 2010లో, ఇండియన్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ వైస్-చైర్మన్ రాజా రణధీర్ సింగ్ ఢిల్లీ తన క్రీడల కమిటీని ఏర్పాటు చేయడం, నిర్వహించడంలో వేగంగా లేదని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. మూడింట రెండు వంతుల వేదికలు షెడ్యూల్ కంటే వెనుకబడి ఉన్నాయని చూపే 2009 భారత ప్రభుత్వ నివేదిక తరువాత, కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఫెడరేషన్ ప్రెసిడెంట్ మైక్ ఫెన్నెల్ సన్నాహాల నెమ్మది పురోగతి ఈవెంట్‌కు తీవ్రమైన ప్రమాదంగా మారిందని పేర్కొన్నారు.[17] క్రీడల నిర్వహణ కమిటీలను ప్రక్షాళన చేయాలని సింగ్ పిలుపునిచ్చారు:[18] భారత ప్రభుత్వ మాజీ కార్యదర్శి జర్నైల్ సింగ్ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్‌గా నియమితులయ్యారు, ఇండియన్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ ప్రెసిడెంట్ సురేష్ కల్మాడీ కమిటీ అధిపతిగా నియమితులయ్యారు. జాప్యాలు, నిర్వాహకులపై విధించిన అవినీతి కేసులు ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశం క్రీడలను విజయవంతంగా, సకాలంలో నిర్వహిస్తుందని తాము విశ్వసిస్తున్నామని వ్యాఖ్యాతలు పేర్కొన్నారు.[19][20]

అక్టోబర్ 2009లో క్వీన్స్ బాటన్ రిలే ప్రారంభం సందర్భంగా, నిర్వహణ కమిటీ, కాన్ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఇండస్ట్రీ, ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఛాంబర్స్ ఆఫ్ కామర్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీల భాగస్వామ్యంతో బిజినెస్ క్లబ్ ఆఫ్ ఇండియా (BCI) ఏర్పడింది. క్రీడలను మార్కెటింగ్ చేయడం, భారతీయ వ్యాపార ప్రయోజనాలను అంతర్జాతీయంగా ప్రోత్సహించడం కోసం BCI ఏర్పడింది.[21]

వేదికలు

[మార్చు]
జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియం, ఢిల్లీ
క్రీడల ప్రధాన వేదిక, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియం
మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ నేషనల్ స్టేడియం

పోటీలు 12 క్రీడా వేదికలలో జరిగాయి. క్రీడల్లో మొత్తం 20 శిక్షణా వేదికలను ఉపయోగించారు. ఈ 20 లో, ఒకటి ఆర్చరీ కోసం, మూడు ఆక్వాటిక్స్ కోసం, రెండు లాన్ బౌల్స్ కోసం, రెండు నెట్‌బాల్ కోసం, ఏడు ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలోని వేదికలతో సహా ఎనిమిది రగ్బీ సెవెన్స్ కోసం, రెండు షూటింగ్ కోసం, ఒకటి స్క్వాష్ కోసం, రెండు టేబుల్ టెన్నిస్ కోసం, ఒకటి వెయిట్ లిఫ్టింగ్ కోసం, మూడు రెజ్లింగ్ కోసం, రెండు టెన్నిస్ కోసం ఉపయోగించారు.[22]

ఈవెంట్ కోసం కొత్తగా మొత్తం ఐదు వేదికలను నిర్మించారు; డా. కర్ణి సింగ్ షూటింగ్ రేంజ్, సిరి ఫోర్ట్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్, త్యాగరాజ్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్, యమునా స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్, ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ స్టేడియంలోని రగ్బీ సెవెన్స్ సదుపాయం. పెద్ద ఎత్తున ఆధునీకరించబడిన రెండు వేదికలు-ఇందిరా గాంధీ అరేనా, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియం-దీనిలో లేవు. మిగతా అన్ని వేదికలు ఈవెంట్ కంటే ముందు నుంచే ఉన్నాయి. 60,000 సామర్థ్యంతో అతిపెద్ద వేదికగా ఉన్న జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియం ఈవెంట్ ప్రధాన వేదిక, ప్రారంభ, ముగింపు వేడుకలు రెండింటికీ ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. మరోవైపు, కాదర్‌పూర్‌లో ఉన్న సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ (CRPF) షూటింగ్ రేంజ్ 345 సీటింగ్ సామర్థ్యంతో అతి చిన్నది.

కామన్వెల్త్ గేమ్స్ విలేజ్‌తో పాటు, ఈవెంట్‌లో మూడు ప్రధాన నాన్-కాంపిటీషన్ వేదికలు ఉన్నాయి; అవి ఢిల్లీ 2010 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఆర్గనైజింగ్ కమిటీ హెడ్‌క్వార్టర్స్, మెయిన్ మీడియా సెంటర్, గేమ్స్ ఫ్యామిలీ హోటల్ అయిన హోటల్ అశోక్.

కామన్వెల్త్ గేమ్స్ విలేజ్

[మార్చు]
గేమ్స్ విలేజ్‌లో ఉత్తర ఐర్లాండ్ సభ్యులను కలుస్తున్న కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు, క్రీడల మంత్రి డాక్టర్ ఎమ్.ఎస్. గిల్

కామన్వెల్త్ గేమ్స్ విలేజ్ అథ్లెట్లకు బస, శిక్షణను అందించింది, ఇది సెప్టెంబర్ 23 నుండి అక్టోబర్ 18, 2010 వరకు తెరవబడింది. ఇది యమునా నది తూర్పు ఒడ్డున, పోటీ, శిక్షణా వేదికలతో పాటు నగర ల్యాండ్‌మార్క్‌లకు సమీపంలో ఉంది, 63.5 హెక్టార్ల (157 ఎకరాలు) విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. రెసిడెన్షియల్ జోన్, ఇంటర్నేషనల్ జోన్, ట్రైనింగ్ ఏరియా, మెయిన్ డైనింగ్, ఆపరేషనల్ జోన్ అనే ఐదు ప్రధాన జోన్‌లతో కూడిన గేమ్స్ విలేజ్, పొగ త్రాగని జోన్ గా ఉండేది,[23] పారా-స్పోర్ట్ అథ్లెట్ల బసకు ప్రత్యేకంగా అందుబాటులో ఉండేలా తీర్చిదిద్దబడింది.[24] గేమ్స్ విలేజ్‌లోని అథ్లెట్లందరికీ ఉచిత వసతి, ఉచిత రవాణా, ఇతర ప్రయోజనాలు, ప్రఖ్యాత తాజ్ మహల్‌కు ఉచిత పర్యటన, ఎంచుకున్న హైవేలలో పాల్గొనేవారి కోసం ప్రత్యేక లేన్ అందించబడ్డాయి.[25] గేమ్స్ విలేజ్ క్రీడల కోసం 8,000 మందికి పైగా అథ్లెట్లు, అధికారులకు వసతి కల్పించింది.

బడ్జెట్

[మార్చు]

క్రీడల నిర్వహణ కోసం 2003లో ఇండియన్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ అంచనా వేసిన ప్రారంభ మొత్తం బడ్జెట్ ₹16.2 బిలియన్లు. అయితే, 2010లో, అధికారిక మొత్తం బడ్జెట్ త్వరగా అంచనా వేసిన ₹115 బిలియన్లకు పెరిగింది, ఈ సంఖ్యలో క్రీడేతర మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి లేదు.[26] క్రీడలకు ₹700 బిలియన్లు ఖర్చవుతుందని బిజినెస్ టుడే మ్యాగజైన్ అంచనా వేసింది.[27] 2010 కామన్వెల్త్ క్రీడలు ఎప్పటికంటే అత్యంత ఖరీదైన కామన్వెల్త్ క్రీడలుగా నివేదించబడింది.[28]

రవాణా

[మార్చు]
ఢిల్లీ మెట్రో
ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం టెర్మినల్ 3

లోడి రోడ్ నుండి ట్రాన్స్-యమునా వరకు, గేమ్స్ విలేజ్‌ను జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియంతో కలుపుతూ 2.2 కి.మీ (1.4 మైళ్లు) పొడవునా నాలుగు లేన్ల ఫ్లైవే నిర్మించబడింది, ఇది విలేజ్, స్టేడియం మధ్య ప్రయాణ సమయాన్ని ఆరు నిమిషాలకు తగ్గించింది.

రోజూ ఢిల్లీ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం గుండా వెళ్ళే భారీ సంఖ్యలో రైళ్లపై ఆందోళనలకు ప్రతిస్పందనగా, రైల్వే మార్గాల వెంట రోడ్ అండర్-బ్రిడ్జిలు, ఓవర్-బ్రిడ్జిల నిర్మాణం పూర్తయింది. రహదారి మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరించడానికి, క్రీడలు, సాధారణ నగరానికి లింక్‌లను మెరుగుపరచడానికి ఫ్లైఓవర్లు, క్లోవర్‌లీఫ్ ఫ్లైఓవర్లు, వంతెనలు నిర్మించబడ్డాయి. జాతీయ రహదారులను విస్తరించడంపై దృష్టి సారించి రోడ్డు వెడల్పు పనులు ముగిశాయి. ప్రస్తుత రహదారులపై ట్రాఫిక్ ప్రవాహాన్ని మెరుగుపరచడానికి, ఇన్నర్, ఔటర్ రింగ్ రోడ్లను సిగ్నల్-ఫ్రీగా చేయడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి.

మాస్ రవాణా పట్ల తన నిబద్ధతకు మద్దతు ఇవ్వడానికి, తొమ్మిది కారిడార్లు గుర్తించబడ్డాయి, హై కెపాసిటీ బస్ సిస్టమ్స్‌గా నిర్మించబడ్డాయి (ఉదాహరణకు, అంబేద్కర్ నగర్ నుండి ఎర్రకోట వరకు ఒకటి). వీటిలో ఆరు కారిడార్లు 2010లో కార్యాచరణలోకి వస్తాయని భావించారు. అదనంగా, ఈవెంట్ సమయంలో ఎక్కువ మందికి వసతి కల్పించడానికి, ప్రజా రవాణా వినియోగాన్ని పెంచడానికి ఢిల్లీ మెట్రో విస్తరించబడింది. మెట్రో గురుగ్రామ్, నోయిడా ప్రాంతానికి విస్తరించింది. నెట్‌వర్క్ పరిమాణంలో ఈ భారీ పెరుగుదల కోసం, ఢిల్లీ మెట్రో 14 టన్నెల్ బోరింగ్ యంత్రాలను మోహరించింది.[29] వేదికల పార్కింగ్ స్థలాలలో వాహనాలను ట్యాగ్ చేయడానికి, మాస్ పార్కింగ్‌ను నిర్వహించడానికి, భద్రతను పెంచడానికి రేడియో ఫ్రీక్వెన్సీ ఐడెంటిఫికేషన్ (RFID) ఉపయోగించబడింది.[30]

ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ఆధునీకరించబడింది, విస్తరించబడింది, అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది. సుమారు $1.95 బిలియన్ల వ్యయంతో నిర్మించిన టెర్మినల్ 3 విమానాశ్రయ ప్రయాణీకుల సామర్థ్యాన్ని 2010 నాటికి సంవత్సరానికి 37 మిలియన్ల మంది ప్రయాణీకులకు పెంచింది. గంటకు 75కు పైగా విమానాలను అనుమతించేలా కొత్త రన్‌వేను నిర్మించారు. 4400 మీటర్లకు పైగా పొడవున్న ఇది ఆసియాలోనే అతి పొడవైన వాటిలో ఒకటి. విమానాశ్రయం నగరానికి ఆరు-లేన్ల ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే (ఢిల్లీ-గురుగ్రామ్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే), $580 మిలియన్ల ఢిల్లీ ఎయిర్‌పోర్ట్ మెట్రో ఎక్స్‌ప్రెస్ లైన్ ద్వారా అనుసంధానించబడింది.[31]

దస్త్రం:CWGGreenGamesLogo.jpg
మొట్టమొదటి "గ్రీన్ కామన్వెల్త్ క్రీడలు"గా గుర్తింపు పొందిన ఢిల్లీ 2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల లోగో

గ్రీన్ క్రీడలు

[మార్చు]

"సుస్థిర క్రీడలు" నిర్వహించాలనే ఉద్దేశ్యాన్ని చూపించడానికి, వేదికలను నిర్మించేటప్పుడు, పునరుద్ధరించేటప్పుడు పర్యావరణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవడానికి నిర్వాహకులు ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమంతో ఒక అవగాహనా ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకున్నారు. త్యాగరాజ్ స్టేడియం పర్యావరణపరంగా పరిగణించబడిన నిర్మాణానికి ఒక ఉదాహరణగా ఉద్దేశించబడింది.

ఈ ఉద్దేశ్యానికి వ్యతిరేకంగా, అనేక పర్యావరణ వివాదాలు తలెత్తాయి, క్రీడల వివిధ కోణాల వల్ల కలిగే పర్యావరణ ప్రభావంపై నగర వాసులు నిరసన వ్యక్తం చేశారు.[32][33] క్రీడా సదుపాయాల కోసం సిరి ఫోర్ట్ ప్రాంతంలో 'హెరిటేజ్' చెట్లను నరికివేయడానికి వ్యతిరేకంగా నగర వాసులు భారత సుప్రీంకోర్టులో ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యాన్ని దాఖలు చేశారు. ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడానికి కోర్టు ఆర్కిటెక్ట్ చార్లెస్ కొరియాను నియమించింది, ఆయన పర్యావరణ ప్రాతిపదికన డిజైన్లను తీవ్రంగా విమర్శించారు.[34] అయినప్పటికీ, "ఎంతో సమయం వృథా అయింది", "పర్యావరణానికి అప్పటికే జరిగిన నష్టాన్ని సరిదిద్దలేము" అనే కారణాలతో ఏప్రిల్ 2009లో సుప్రీంకోర్టు నిర్మాణానికి అనుమతించింది.[35][36]

యమునా వరద మైదానంలో ఉన్న కామన్వెల్త్ గేమ్స్ విలేజ్ కూడా పర్యావరణ నిబంధనలను ఉల్లంఘించడంపై వివాదాలకు గురైంది.[37] నగర వాసులు, రాష్ట్రం మధ్య సుదీర్ఘ న్యాయపోరాటం తరువాత, సెప్టెంబర్ 1999లో (క్రీడల కోసం ఢిల్లీ బిడ్‌ను అంగీకరించడానికి నాలుగు సంవత్సరాల ముందు తేదీ) నిర్మాణ పనులను ప్రారంభించాలనే ఉద్దేశ్యంతో బహిరంగ నోటీసు జారీ చేయడం ద్వారా ప్రభుత్వం "చట్టపరమైన ప్రక్రియ" అవసరాలను తీర్చిందని పేర్కొన్న భారత సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వు ఆధారంగా నిర్మాణాన్ని కొనసాగించడానికి జూలై 2009లో అనుమతించబడింది.[38]

క్వీన్స్ బాటన్ రిలే

[మార్చు]
యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని లండన్‌లోని బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్‌లో 2010 క్వీన్స్ బాటన్ రిలే ప్రారంభోత్సవం
CGF ప్రెసిడెంట్ మిస్టర్ మైక్ ఫెన్నెల్ పంజాబ్‌లోని వాఘా సరిహద్దు వద్ద ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి షీలా దీక్షిత్‌కు బాటన్‌ను అందజేస్తున్నారు

అథ్లెట్లకు ఎలిజబెత్ II సందేశాన్ని కలిగి ఉన్న బాటన్, 29 అక్టోబర్ 2009న బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్ నుండి బయలుదేరినప్పుడు క్వీన్స్ బాటన్ రిలే ప్రారంభమైంది. కామన్వెల్త్ లోని ఇతర 54 దేశాలను సందర్శించి, భారతదేశం అంతటా ప్రయాణించి, క్రీడల వేడుకల్లో చేరడానికి మిలియన్ల మంది ప్రజలను చేరుకున్న తర్వాత ఈ బాటన్ 3 అక్టోబర్ 2010న 2010 క్రీడల ప్రారంభ వేడుకకు చేరుకుంది. పాకిస్థాన్ నుంచి వాఘా బార్డర్ క్రాసింగ్ ద్వారా 2010 జూన్ 25న బాటన్ భారత్‌కు చేరుకుంది.[39]

బాటన్‌ను ఫోలే డిజైన్స్‌కు చెందిన, నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డిజైన్ గ్రాడ్యుయేట్ అయిన మైఖేల్ ఫోలే డిజైన్ చేశారు.[40] ఇది అల్యూమినియం త్రిభుజాకార విభాగం, హెలిక్స్ ఆకారంలో వక్రీకృతమై, భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి సేకరించిన రంగు మట్టితో పూయబడింది. క్వీన్స్ బాటన్ స్టైలింగ్ కోసం రంగుల మట్టిని వాడటం ఇదే మొదటిసారి. క్వీన్స్ సందేశాన్ని ఉంచడానికి ఆభరణాలతో పొదిగిన పెట్టెను ఉపయోగించారు, ఆ సందేశాన్ని సూక్ష్మమైన 18 క్యారెట్ల బంగారు ఆకుపై లేజర్-చెక్కినారు-ఇది ప్రాచీన భారతీయ 'పత్రాలను' సూచిస్తుంది. క్వీన్స్ బాటన్ వాడుక సౌలభ్యం కోసం ఎర్గోనామిక్‌గా రూపొందించబడింది. ఇది 664 మిమీ ఎత్తు, ఆధారం వద్ద 34 మిమీ వెడల్పు, పైభాగంలో 86 మిమీ వెడల్పు ఉండి 1900 గ్రాముల బరువు ఉంటుంది.

క్వీన్స్ బాటన్ అనేక సాంకేతిక లక్షణాలను కలిగి ఉంది:

  • చిత్రాలు, ధ్వనిని సంగ్రహించే సామర్థ్యం
  • గ్లోబల్ పొజిషనింగ్ సిస్టమ్ (GPS) సాంకేతికత తద్వారా బాటన్ స్థానాన్ని ట్రాక్ చేయవచ్చు
  • ఆ దేశంలో ఉన్నప్పుడు ఆ దేశపు జెండా రంగులలోకి మారే ఎంబెడెడ్ లైట్ ఎమిటింగ్ డయోడ్‌లు (LEDలు)
  • టెక్స్ట్ మెసేజింగ్ సామర్ధ్యం తద్వారా ప్రజలు రిలే అంతటా బాటన్ బేరర్లకు అభినందనలు, ప్రోత్సాహక సందేశాలను పంపవచ్చు

ఇతర సన్నాహాలు

[మార్చు]

క్రీడల కోసం వచ్చే ఆంగ్లం మాట్లాడే పర్యాటకుల రద్దీకి సిద్ధం కావడానికి, ముఖ్య కార్మికులకు-క్యాబ్ డ్రైవర్లు, భద్రతా సిబ్బంది, వెయిటర్లు, కూలీలు, సేవా సిబ్బందికి-ఆంగ్లం, పర్యాటకులకు సేవ చేయడానికి అవసరమైన నైపుణ్యాలను నేర్పడానికి ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ఒక కార్యక్రమాన్ని అమలు చేసింది. క్రీడలకు ముందు రెండేళ్లలో 2000 మంది డ్రైవర్లకు ఆంగ్లం నేర్పించారు. ఢిల్లీకి అదనంగా, భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలోని స్థానిక పర్యాటక ప్రదేశాలలో ప్రజలకు బోధించడానికి కార్యక్రమాన్ని విస్తరించాలని భారత ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.[41]

ఢిల్లీలో HOHO ఢిల్లీ బస్సు ప్రారంభోత్సవం

ఢిల్లీలో ఇబ్బంది లేని పర్యటనను సులభతరం చేయడానికి, పాశ్చాత్య దేశాలలో ప్రసిద్ధ రవాణా సౌకర్యాల భావనతో ఢిల్లీ పర్యాటక శాఖ భారతదేశపు మొట్టమొదటి హాప్ ఆన్ హాప్ ఆఫ్ బస్సును HOHO DELHI పేరుతో ప్రారంభించింది. డిజిటల్ వీడియో స్క్రీన్లు, GPS సిస్టమ్‌ల వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలతో కూడిన ఈ బస్సులో, సైట్‌ల గురించి సమాచారం ఇవ్వడానికి శిక్షణ పొందిన గైడ్‌లు కూడా ఉన్నారు.

క్రీడల సమయంలో విద్యుత్ వినియోగం పెరగడానికి సిద్ధం కావడానికి, ఢిల్లీలో దీర్ఘకాలిక విద్యుత్ కోతలను ముగించడానికి, విద్యుత్ ఉత్పత్తిని 7000 MW కి (మునుపటి 4500 MW నుండి) పెంచడానికి ప్రభుత్వం ఒక పెద్ద విద్యుత్-ఉత్పత్తి కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది. దీనిని సాధించడానికి ప్రభుత్వం విద్యుత్ పంపిణీ ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించింది, ఢిల్లీకి అదనపు శక్తిని మళ్లించింది, కొత్త విద్యుత్ ప్లాంట్లను నిర్మించింది.[42]

క్రీడల సమయంలో విదేశీ ప్రతినిధులు, క్రీడాకారులు ఆగ్రాలోని తాజ్ మహల్ సందర్శించడానికి రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రత్యేక కామన్వెల్త్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలును నడిపింది

భారతీయ రాష్ట్రాలు పర్యాటక సంబంధిత సమస్యలను నిర్వహించడానికి రాష్ట్ర పోలీసు బలగాలకు శిక్షణ ఇచ్చి, క్రీడలకు ముందు వారిని మోహరించాయి. భారీ-స్థాయి నిర్మాణం, "సౌందర్యీకరణ" ప్రాజెక్ట్ వందలాది ఇళ్లను కూల్చివేయడానికి, నగరవాసుల స్థానభ్రంశానికి దారితీసింది-న్యూఢిల్లీలోని 160,000 నిరాశ్రయులైన వ్యక్తులలో కనీసం 100,000 మందిని ఆశ్రయాల నుండి తొలగించారు, వాటిలో కొన్ని కూల్చివేయబడ్డాయి.[43][44] పర్యాటకులకు మురికివాడలు కనిపించకుండా నగర మురికివాడల చుట్టూ వెదురు తెరలు ఏర్పాటు చేశారు,[45] ఈ పద్ధతిని మానవ హక్కుల ప్రచారకులు నిజాయితీ లేనిదిగా, అనైతికమైనదిగా భావించారు.[46]

ఢిల్లీ వీధుల నుంచి వలస బిచ్చగాళ్లను తరలించడానికి ఢిల్లీ అంతటా పంపేందుకు ఢిల్లీ హైకోర్టు "మొబైల్ కోర్టుల" శ్రేణిని అమలు చేసింది. మొబైల్ కోర్టులు ప్రతి బిచ్చగాడి పరిస్థితిని పరిశీలించి, బిచ్చగాడిని అతని/ఆమె సొంత రాష్ట్రానికి తిరిగి పంపాలా లేదా ప్రభుత్వ ఆశ్రయాలలో ఉండటానికి అనుమతించాలా అని నిర్ణయిస్తాయి.[47]

ప్రారంభ వేడుక

[మార్చు]
జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియంలో 2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల ప్రారంభ వేడుక

ప్రారంభ వేడుక భారతదేశంలోని న్యూఢిల్లీలో క్రీడల ప్రధాన స్టేడియం అయిన జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియంలో జరిగింది. ఇది అక్టోబర్ 3న 19:00 (IST) గంటలకు ప్రారంభమైంది.[48] ప్రారంభ వేడుకకు చెన్నైలోని కోడంబాక్కంలో నివసిస్తున్న ప్రముఖ తమిళ చిత్ర దర్శకుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నిర్మాత భరత్ బాలా (గణపతి భరత్) దర్శకత్వం వహించారు. ఈ వేడుకలో 8,000 మందికి పైగా కళాకారులు ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు, ఇది రెండున్నర గంటల పాటు కొనసాగింది.[49] వేడుకను నిర్వహించడానికి ₹3.50 బిలియన్లు (US$77 మిలియన్లు) ఖర్చు చేసినట్లు అంచనా.[50]

ప్రారంభ వేడుకలో స్వాగతం ప్రదర్శన

ఈ వేడుక ఆరు వేర్వేరు విభాగాలుగా విభజించబడింది, ప్రతి విభాగం కళ, సంప్రదాయాలు, నృత్యాలు, సంగీతం, రంగులతో సహా భారతదేశపు గొప్ప, పురాతన, వైవిధ్యమైన సంస్కృతులను ప్రదర్శించింది. ఏడేళ్ల తబలా వాయించే కేశవ్‌తో పాటు భారతదేశంలోని నలుమూలల నుండి వచ్చిన వివిధ డ్రమ్మర్ల ప్రదర్శనతో ఇది ప్రారంభమైంది. కౌంట్‌డౌన్ స్టేడియంలోని ఒక స్క్రీన్‌పై జరిగింది, దానికి తోడు బాణసంచా పేల్చారు. వేడుకకు కేంద్ర బిందువు హీలియం ఏరోస్టాట్, ఇది ప్రేక్షకులకు భారీ 360° స్క్రీన్‌గా పనిచేసింది. ఈ వేడుకలో భారతదేశం నలుమూలల నుండి వచ్చిన వివిధ శాస్త్రీయ నృత్యాలు, మెహందీ అలంకరణలు, ఇసుక చిత్రాలు, యోగాల కలయిక ప్రదర్శించబడింది. టైటిల్ సాంగ్‌ను ఎ.ఆర్. రెహమాన్ పాడారు. గాయకుడు హరిహరన్ క్రీడల స్వాగత గీతం "స్వాగతం"ను వేలాది మంది పాఠశాల పిల్లలతో కలిసి పాడారు.[51]

ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ (ఇప్పుడు చార్లెస్ III; కామన్వెల్త్ అధిపతిగా ఎలిజబెత్ II కి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ), భారత రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ అధికారికంగా క్రీడలను ప్రారంభించారు.[52] ఆతిథ్య దేశమైన భారతదేశ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ కూడా ప్రారంభ వేడుకకు హాజరయ్యారు. భారతదేశం వెలుపల నుండి మొత్తం ముగ్గురు దేశాధినేతలు ప్రారంభ వేడుకకు హాజరయ్యారు; కామన్వెల్త్ దేశాల నుండి ఇద్దరు, కామన్వెల్త్ కాని దేశం నుండి ఒకరు. ముగ్గురు దేశాధినేతలు మాల్దీవుల అధ్యక్షుడు మొహమ్మద్ నషీద్, నౌరు అధ్యక్షుడు, బహుళ కామన్వెల్త్ బంగారు పతక విజేత మార్కస్ స్టీఫెన్, అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఆల్బర్ట్ II (ప్రిన్స్ ఆఫ్ మొనాకో).[53] అలాగే, న్యూజిలాండ్ గవర్నర్ జనరల్ సర్ ఆనంద్ సత్యానంద్ వేడుకకు హాజరయ్యారు.[54]

ముగింపు వేడుక

[మార్చు]
2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల ముగింపు వేడుక

ముగింపు వేడుకలో భారతీయ, స్కాటిష్ కళాకారులు ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు.[55][56] ముగింపు వేడుక ప్రారంభ వేడుకంత గొప్పగా ఆదరణ పొందలేదు.[57] కామన్వెల్త్ గేమ్స్ జెండాను 2014లో XX కామన్వెల్త్ క్రీడలకు ఆతిథ్యం ఇచ్చిన స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గో ప్రతినిధులకు అందజేశారు. క్రీడల ముగింపు వేడుకలో, కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఫెడరేషన్ ప్రెసిడెంట్ ఢిల్లీ "నిజంగా అసాధారణమైన క్రీడలకు" ఆతిథ్యం ఇచ్చిందని ప్రకటించారు.[58] వేడుక జరిగిన మరుసటి రోజు, స్కాట్లాండ్ ఫస్ట్ మినిస్టర్ అలెక్స్ సాల్మండ్ ఈ విధంగా పేర్కొన్నారు

బహుళ-క్రీడా వేదికను నిర్వహించడంలో ఢిల్లీ సాధించిన విజయంతో స్కాట్లాండ్ చాలా ప్రభావితమైంది, ఢిల్లీ కామన్వెల్త్ క్రీడలను చాలా విజయవంతంగా నిర్వహించింది. దీన్ని అనుకరించడం ఒక సవాలుగా ఉంటుంది.

— అలెక్స్ సాల్మండ్, స్కాట్లాండ్ ఫస్ట్ మినిస్టర్[59]

క్రీడలు

[మార్చు]

పాల్గొన్న కామన్వెల్త్ గేమ్స్ అసోసియేషన్లు

[మార్చు]

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో 71 దేశాలు పాల్గొన్నాయి. ఫిజీ కామన్వెల్త్ నుండి సస్పెండ్ కావడంతో క్రీడల్లో పాల్గొనకుండా నిషేధించబడింది.[60] 2009లో కామన్వెల్త్ సభ్యత్వం పొందిన తర్వాత రువాండా మొదటిసారిగా క్రీడల కోసం జట్టును రంగంలోకి దించింది.[61] ప్రతి దేశం నుండి అథ్లెట్ల సంఖ్య బ్రాకెట్లలో చూపబడింది.

పాల్గొన్న కామన్వెల్త్ దేశాలు, భూభాగాలు

క్రీడలు

[మార్చు]

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో 17 క్రీడలకు సంబంధించి 21 విభాగాల్లో ఈవెంట్లు జరిగాయి.

కబడ్డీ క్రీడలలో డెమాన్స్ట్రేషన్ క్రీడగా ఉంది.[130]

స్విమ్మింగ్ దశకు తగిన ప్రదేశం లేనందున ట్రయాథ్లాన్ క్రీడల నుండి తొలగించబడింది.[131] నిర్వాహకులు బాస్కెట్‌బాల్‌ను కూడా తీసివేసి, ఆర్చరీ, టెన్నిస్, రెజ్లింగ్‌లను చేర్చారు. క్రికెట్‌కు డిమాండ్ ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ట్వంటీ 20 టోర్నమెంట్‌పై బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్ ఫర్ క్రికెట్ ఇన్ ఇండియా ఆసక్తి చూపకపోవడం, నిర్వాహకులు వన్డే టోర్నమెంట్‌ను కోరుకోకపోవడంతో అది తిరిగి రాలేదు.[132]

క్యాలెండర్

[మార్చు]
OCప్రారంభ వేడుక ●ఈవెంట్ పోటీలు 1స్వర్ణ పతక ఈవెంట్లు CCముగింపు వేడుక
అక్టోబర్ 3
ఆది		 4
సోమ		 5
మంగళ		 6
బుధ		 7
గురు		 8
శుక్ర		 9
శని		 10
ఆది		 11
సోమ		 12
మంగళ		 13
బుధ		 14
గురు		 ఈవెంట్లు
వేడుకలుOCCCN/a
ఆర్చరీ ● ● ● 2 2 2 2 8
అథ్లెటిక్స్ 2 7 8 9 8 7 9 2 52
బ్యాడ్మింటన్ ● ● ● ● 1 ● ● ● ● ● 5 6
బాక్సింగ్ ● ● ● ● ● ● ● 10 10
సైక్లింగ్ రోడ్ సైక్లింగ్ 2 2 4
ట్రాక్ సైక్లింగ్ 3 4 4 3 14
డైవింగ్ 3 2 3 2 10
జిమ్నాస్టిక్స్ ఆర్టిస్టిక్ 1 1 2 5 5 14
రిథమిక్ 1 1 4 6
హాకీ ● ● ● ● ● ● ● ● ● 1 1 2
లాన్ బౌల్స్ ● ● ● ● ● ● 2 2 ● 2 6
నెట్‌బాల్ ● ● ● ● ● ● ● ● ● 1 1
రగ్బీ సెవెన్స్ ● 1 1
షూటింగ్ ● 4 4 4 5 4 3 2 4 6 36
స్క్వాష్ ● ● ● ● 2 ● ● 3 5
స్విమ్మింగ్ 5 5 9 5 11 9 44
సింక్రొనైజ్డ్ స్విమ్మింగ్ ● 2 2
టేబుల్ టెన్నిస్ ● ● ● ● 1 1 ● ● 1 2 3 8
టెన్నిస్ ● ● ● ● ● 2 3 5
వెయిట్ లిఫ్టింగ్ 2 2 2 2 2 2 2 1 2 17
రెజ్లింగ్ 3 4 4 3 3 4 21
రోజువారీ పతక ఈవెంట్లు 8 18 27 35 43 32 29 14 21 29 16 272
మొత్తం (క్యుములేటివ్) 8 26 53 88 131 163 192 206 227 256 272
అక్టోబర్ 3
ఆది		 4
సోమ		 5
మంగళ		 6
బుధ		 7
గురు		 8
శుక్ర		 9
శని		 10
ఆది		 11
సోమ		 12
మంగళ		 13
బుధ		 14
గురు		 ఈవెంట్లు

పతకాల పట్టిక

[మార్చు]
ఢిల్లీలో జరిగిన 2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో బ్యాడ్మింటన్ మిక్స్‌డ్ టీమ్ పతక విజేతలు. ఎడమ నుండి: భారతదేశం (రజతం), మలేషియా (స్వర్ణం), ఇంగ్లాండ్ (కాంస్యం).
ఢిల్లీలో జరిగిన 2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో 10-మీటర్ల ఎయిర్ పిస్టల్ పెయిర్స్ మహిళల పతక విజేతలు. ఎడమ నుండి: దినా ఆస్పాండియరోవా, పమేలా మెకెంజీ, హీనా సిద్ధు, అన్నూ రాజ్ సింగ్, డోరతీ లుడ్విగ్, లిండా హేర్.

ఈ పతకాల పట్టికలో పతకాల ర్యాంక్ ఆధారంగా టాప్ టెన్ దేశాలు మాత్రమే చూపబడ్డాయి. దేశాలు మొదట స్వర్ణ పతకాల సంఖ్య, తరువాత రజత పతకాలు, ఆపై కాంస్య పతకాల సంఖ్య ఆధారంగా ర్యాంక్ చేయబడ్డాయి. 2010 Commonwealth Games medal table

పోడియం స్వీప్‌లు

[మార్చు]
తేదీ క్రీడ ఈవెంట్ జట్టు స్వర్ణం రజతం కాంస్యం
6 అక్టోబర్ స్విమ్మింగ్ మహిళల 200 మీటర్ల బ్రెస్ట్‌స్ట్రోక్  Australia లీజెల్ జోన్స్ టెస్సా వాలెస్ సారా కత్సౌలిస్
6 అక్టోబర్ జిమ్నాస్టిక్స్ మహిళల ఆర్టిస్టిక్ ఇండివిడ్యువల్ ఆల్-అరౌండ్  Australia లారెన్ మిచెల్ ఎమిలీ లిటిల్ జార్జియా బొనోరా
8 అక్టోబర్ స్క్వాష్ పురుషుల సింగిల్స్  England నిక్ మాథ్యూ జేమ్స్ విల్‌స్ట్రాప్ పీటర్ బార్కర్
8 అక్టోబర్ అథ్లెటిక్స్ పురుషుల 110 మీటర్ల హర్డిల్స్  England ఆండీ టర్నర్ విలియం షర్మాన్ లారెన్స్ క్లార్క్
9 అక్టోబర్ అథ్లెటిక్స్ మహిళల 3000 మీటర్ల స్టీపుల్‌చేజ్  Kenya మిల్కా చెమోస్ చేవా మెర్సీ వంజిరు న్జోరోగే గ్లాడిస్ జెరోటిచ్ కిప్కెమోయ్
10 అక్టోబర్ అథ్లెటిక్స్ పురుషుల 800 మీటర్లు  Kenya బోయాజ్ లాలాంగ్ రిచర్డ్ కిప్లాగట్ అబ్రహం కిప్లాగట్
11 అక్టోబర్ అథ్లెటిక్స్ పురుషుల 3000 మీటర్ల స్టీపుల్‌చేజ్  Kenya రిచర్డ్ మాటీలోంగ్ ఎజెకియేల్ చెబోయ్ బ్రిమిన్ కిప్రూటో
11 అక్టోబర్ అథ్లెటిక్స్ మహిళల డిస్కస్ త్రో  India కృష్ణా పూనియా హర్వంత్ కౌర్ సీమా అంటిల్
12 అక్టోబర్ పవర్‌లిఫ్టింగ్ మహిళల ఓపెన్ బెంచ్ ప్రెస్  Nigeria ఎస్తేర్ ఓయెమా గనియాతు ఒనావోలపో ఒసామ్వెన్యోబోర్ అరస్ప్‌మ్వాన్
12 అక్టోబర్ పవర్‌లిఫ్టింగ్ పురుషుల ఓపెన్ బెంచ్ ప్రెస్  Nigeria యాకుబు అడెసోకన్ ఆంథోనీ ఉలొన్నామ్ ఇకెచుక్వు ఒబిచుక్వు
12 అక్టోబర్ టేబుల్ టెన్నిస్ మహిళల సింగిల్స్  Singapore ఫెంగ్ తియాన్వీ యు మెంగ్యు వాంగ్ యుయేగు
12 అక్టోబర్ అథ్లెటిక్స్ మహిళల 5000 మీటర్లు  Kenya వివియన్ చెరుయోట్ సిల్వియా కిబెట్ ఇనెస్ చెనోంగే

బ్రాడ్‌కాస్టింగ్

[మార్చు]

హోస్ట్ బ్రాడ్‌కాస్ట్ కార్యకలాపాలను ప్రొడక్షన్ హౌస్ అయిన SIS లైవ్ అందించింది,[133] దూరదర్శన్ భాగమైన ప్రసార్ భారతి భాగస్వామ్యంతో దీనిని నిర్వహించారు.[134]

న్యూజిలాండ్‌లో, హక్కులను మొదట టెలివిజన్ న్యూజిలాండ్ (TVNZ) గెలుచుకుంది.[135] సెప్టెంబర్ 2009లో, ఈవెంట్‌లో NZ$5 మిలియన్ నష్టాన్ని నివారించడానికి TVNZ హక్కులను SKY TVకి విక్రయించాలని కోరుకుంటున్నట్లు నివేదించబడింది,[136] దేశ ప్రభుత్వ మద్దతుతో జనవరి 2010లో ఒప్పందం ధృవీకరించబడింది.[137][138] స్కై ఒక పే టెలివిజన్ బ్రాడ్‌కాస్టర్ అయినప్పటికీ, కవరేజ్ ఫ్రీ-టు-ఎయిర్‌లో ప్రసారం చేయబడుతుందని వారు వాగ్దానం చేశారు.[139]

ప్రాంతం బ్రాడ్‌కాస్టర్ మూలాలు
 {{{1}}}ఆసియా APBU [140]
Australia
  • నెట్‌వర్క్ టెన్
  • ఫాక్స్‌టెల్
  • ABC లోకల్ రేడియో
 [141][142]
Canada CBC [143]
 {{{1}}}కరేబియన్ CMC [140]
Cyprus CyBC [140]
 {{{1}}}యూరప్ EBU
India
  • ఆల్ ఇండియా రేడియో
  • దూరదర్శన్
 [144]
Malaysia
  • RTM
  • ఆస్ట్రో
 [145][146]
Namibia nbc [140]
New Zealand
  • SKY TV
  • ప్రైమ్
 [137]
Nigeria BON [140]
 {{{1}}}పసిఫిక్ దీవులు
  • SKY TV
  • ప్రైమ్
 [137]
Papua New Guinea
  • SKY TV
  • ప్రైమ్
 [137]
Seychelles SBC [140]
Singapore మీడియాకార్ప్ [147]
South Africa
  • SABC
  • సూపర్‌స్పోర్ట్
 [140][148]
 {{{1}}}సబ్-సహారన్ ఆఫ్రికా
  • SABC
  • సూపర్‌స్పోర్ట్
 [140][148]
Tanzania TBC [140]
United Kingdom BBC [149]
United States వీడియో సౌండ్ ఇంక్. [140]

మార్కెటింగ్

[మార్చు]

నినాదం

[మార్చు]

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల అధికారిక నినాదం "బయటకు వచ్చి ఆడండి (Come out and play)". కామన్వెల్త్ సభ్య దేశాల అథ్లెట్లను క్రీడలలో పాల్గొని విజయం సాధించాలని ఆహ్వానించడానికి, అలాగే క్రీడల ఆతిథ్యానికి మద్దతు ఇవ్వాలని భారత ప్రజలకు పిలుపునివ్వడానికి ఇది ఎంపిక చేయబడింది.[150]

లోగో

[మార్చు]

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల లోగో స్వేచ్ఛ, ఐక్యత, శక్తి, పురోగతి జాతీయ చిహ్నమైన చక్ర (Chakra) చిత్రం. చక్రం నుండి పైకి కదులుతున్నట్లుగా ఉన్న ఆకృతులు భారతదేశం ఒక శక్తివంతమైన దేశంగా ఎదగడాన్ని, క్రీడల నినాదమైన 'కమ్ అవుట్ అండ్ ప్లే' ను సూచిస్తాయి. లోగో ఆకుపచ్చ, ఎరుపు, పసుపు, నీలం, ఊదా, గులాబీ అనే ఆరు రంగులను కలిగి ఉంటుంది. ఆకుపచ్చ రంగు జీవితం, శక్తి, ఉత్సాహాన్ని, క్రీడలను హరిత క్రీడలుగా, సవాళ్లను అధిగమించడంలో సంకల్పాన్ని సూచిస్తుంది. ఊదా రంగు భరోసా, రహస్యం, ఉత్సాహాన్ని, ఎరుపు ఐక్యతను, పసుపు విధిని, నీలం సమానత్వాన్ని, గులాబీ విలాసాన్ని, ఆశ్చర్యాన్ని సూచిస్తాయి.[150]

మస్కట్

[మార్చు]
జమ్మూ కాశ్మీర్, శ్రీనగర్‌లోని దాల్ సరస్సులో విహరిస్తున్న ఢిల్లీ కామన్వెల్త్ క్రీడల మస్కట్ షేరా.

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల అధికారిక మస్కట్ షేరా, ఒక మానవరూప పులి.[151] పులి అని అర్థం వచ్చే "షేర్" అనే హిందీ పదం నుండి ఈ పేరు వచ్చింది (హిందీలో "బాగ్" అంటే పులి, అయితే షేర్ అనే పదాన్ని వ్యావహారికంగా సింహం, పులి రెండింటికీ వాడతారు). 2008 కామన్వెల్త్ యూత్ క్రీడల మస్కట్ జిగ్‌ర్ కు షేరా అన్నయ్యగా అభివర్ణించబడింది. క్రీడల లోగో, రూపాన్ని ఇడియమ్ డిజైన్ అండ్ కన్సల్టింగ్ రూపొందించింది. షేరా కోసం భారతదేశపు ప్రసిద్ధ స్వరకర్త కూర్చిన ఒక పాట కూడా ఉంది, ఇందులో "షేరా షేరా" అనే పదాలు ఉన్నాయి.[152][153]

స్పాన్సర్లు

[మార్చు]
2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల నిర్వహణ కమిటీ చైర్మన్ సురేష్ కల్మాడీ, హీరో హోండా MD & CEO పవన్ ముంజాల్ క్రీడలకు ప్రధాన ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామిపై అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకుంటున్న దృశ్యం

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడలకు భారతీయ రైల్వేస్ ప్రధాన భాగస్వామిగా వ్యవహరించింది.[154] సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా, ఎయిర్ ఇండియా, NTPC లిమిటెడ్ వరుసగా బ్యాంకింగ్,[155] ఎయిర్‌లైన్,[156] పవర్[157] రంగాలకు అధికారిక భాగస్వాములుగా పనిచేశాయి. హీరో హోండా అధికారిక మోటార్‌సైకిల్ భాగస్వామిగా, క్వీన్స్ బాటన్ రిలే ప్రెజెంటింగ్ పార్టనర్‌గా ఉంది.[158][159][160] క్వీన్స్ బాటన్ రిలే సమయంలో వాహనాలను, నిర్వహణ సేవలను అందించడం ద్వారా టాటా మోటార్స్ వాహన రవాణా స్పాన్సర్‌గా పనిచేసింది.[161][162] స్విస్ వాచ్ మేకర్ టిస్సోట్ క్రీడల అధికారిక టైమ్‌కీపర్ స్పాన్సర్.[163]

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల స్పాన్సర్లు[164]
ప్రధాన భాగస్వామి
  • భారతీయ రైల్వేస్
భాగస్వాములు
  • సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా
  • ఎయిర్ ఇండియా
  • NTPC లిమిటెడ్
  • హీరో హోండా
స్పాన్సర్లు
  • టిస్సోట్
  • టాటా మోటార్స్
కో-స్పాన్సర్లు
  • కోకా-కోలా
  • అమిటీ విశ్వవిద్యాలయం (నోయిడా)
  • రీబాక్
  • ఎజిలిటీ లాజిస్టిక్స్

అధికారిక గీతం

[మార్చు]

2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల అధికారిక గీతం "జియో ఉఠో బఢో జీతో" ను భారతీయ సంగీతకారుడు ఎ.ఆర్. రెహమాన్ స్వరపరచి పాడారు.[165] క్రీడల నినాదమైన "బయటకు వచ్చి ఆడండి" ఆధారంగా ఈ పాటకు టైటిల్ పెట్టారు. ఈ పాటను మెహబూబ్ కొత్వాల్ హిందీలో ఆంగ్ల పదాలను కలిపి రాశారు. ఇది 2010 ఆగస్టు 28న విడుదలైంది. భరత్ బాలా దర్శకత్వం వహించిన మ్యూజిక్ వీడియో సెప్టెంబర్ 23న విడుదలైంది, ఇందులో పాటలోని చిన్న వెర్షన్ ఉంది. ఎ.ఆర్. రెహమాన్ హర్యానాలోని గురుగ్రామ్‌లో థీమ్ సాంగ్ కోసం లైవ్ కచేరీ కూడా ఇచ్చారు, దీనిని వివిధ వార్తా ఛానెళ్లలో ప్రసారం చేశారు. పాట అధికారిక వీడియో యూట్యూబ్‌లో విడుదలైంది. అయితే 2010 FIFA వరల్డ్ కప్ దక్షిణాఫ్రికా అధికారిక పాట అయిన షకీరా పాడిన "వాకా వాకా"తో పోల్చబడటం వల్ల ఈ పాట ప్రజల నుండి అంతగా ప్రశంసలు పొందలేదు.[166]

ఆందోళనలు, వివాదాలు

[మార్చు]

క్రీడల సన్నాహాలపై అనేక ఆందోళనలు వ్యక్తం చేయబడ్డాయి, వీటిలో బడ్జెట్ అంచనాలను మించిపోవడం,[167] భారీ వర్షాల కారణంగా ఢిల్లీలో వరదలు వచ్చే అవకాశం, మౌలిక సదుపాయాల రాజీ, గేమ్స్ విలేజ్‌లో పేలవమైన జీవన పరిస్థితులు, క్రీడల ప్రధాన వేదికల నిర్మాణంలో జాప్యం,[168][169] ప్రముఖ అథ్లెట్ల ఉపసంహరణ,[170] క్రీడల ఆర్గనైజింగ్ కమిటీ అధికారుల అవినీతి,[171] ఉగ్రవాద దాడి జరిగే అవకాశం ఉన్నాయి.[172]

ఈవెంట్‌కు ముందు వచ్చిన ప్రతికూల ప్రచారం, భారీ భద్రత ప్రారంభ ఈవెంట్‌ల సమయంలో తక్కువ మంది ప్రేక్షకులు రావడానికి కారణమయ్యాయి. అయితే క్రీడలు కొనసాగుతున్న కొద్దీ సంఖ్య పెరిగింది.

దర్యాప్తు కమిటీ ఏర్పాటు

[మార్చు]

క్రీడలు ముగిసిన మరుసటి రోజు, ఆర్గనైజింగ్ కమిటీపై వచ్చిన అవినీతి, నిర్వహణ లోపం ఆరోపణలపై విచారణ జరిపేందుకు ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఈ దర్యాప్తు కమిటీకి మాజీ కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా V.K. శుంగ్లు నాయకత్వం వహిస్తారు. ఇప్పటికే కొనసాగుతున్న సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్, ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్, సెంట్రల్ విజిలెన్స్ కమిషన్ దర్యాప్తులకు అదనంగా ఈ విచారణ జరుగుతుంది. అవకతవకలకు సంబంధించిన వార్తలు మొదట వెలువడినప్పుడు, క్రీడల తర్వాత అవినీతి అధికారులకు "కఠినమైన, ఆదర్శవంతమైన" శిక్ష విధించబడుతుందని ఆగస్టు మధ్యలో భారత ప్రధాని డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ హామీ ఇచ్చారు. క్రీడల "నిర్వహణలోని అన్ని కోణాలను" పరిశీలించడం, "దాని నుండి పాఠాలు నేర్చుకోవడం" ఈ దర్యాప్తు కమిటీ బాధ్యత. దాని నివేదికను సమర్పించడానికి మూడు నెలల సమయం ఇచ్చారు, కానీ ఆ నివేదిక బహిరంగంగా విడుదల కాలేదు.[173][174] దర్యాప్తు కమిటీ పనులు పూర్తయ్యే వరకు 2010 కామన్వెల్త్ క్రీడల ఆర్గనైజింగ్ కమిటీకి చెందిన ఏ సిబ్బందిని వారి స్థానాల నుండి విడుదల చేయవద్దని భారత క్రీడా మంత్రిత్వ శాఖ ఆదేశించింది.

వారసత్వం

[మార్చు]

కామన్వెల్త్ క్రీడలను నిర్వహించడం ప్రధాన లక్ష్యాలలో ఒకటి దేశంలో ప్రపంచ-స్థాయి అథ్లెటిక్స్ మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించడం, క్రికెట్ యేతర పోటీలకు ప్రేక్షకులను ఆకర్షించడం, "బయటకు వచ్చి ఆడండి" (క్రీడల అధికారిక థీమ్) అంటూ యువతను ప్రోత్సహించడం.[175] ప్రపంచంలో రెండవ అత్యధిక జనాభా కలిగిన దేశమైనప్పటికీ, బీజింగ్ 2008లో మొదటి వ్యక్తిగత ఒలింపిక్ బంగారు పతకాన్ని సాధించిన దేశానికి క్రికెట్ కు మించిన క్రీడా సంస్కృతిని నిర్మించడం ముఖ్యమైన పనిగా పరిగణించబడింది.[176]

మాజీ ఒలింపిక్ బంగారు పతక విజేత, 2012 లండన్ ఒలింపిక్స్ ఆర్గనైజింగ్ కమిటీ చైర్మన్ సెబాస్టియన్ కో, 4×400 మీటర్ల మహిళల రిలే సమయంలో స్టేడియంలో ఉన్నారు. రేసర్ల పట్ల ప్రేక్షకుల కేరింతలు "బహుశా ఆసియాలో అథ్లెటిక్స్ గమనాన్ని మార్చగల క్షణమని, మునుపెన్నడూ అథ్లెటిక్స్ ట్రాక్‌ను చూడని వేలాది మంది ప్రజలు పాల్గొనడానికి ప్రేరేపించగల క్షణమని... క్రీడలలో నిజమైన ప్రపంచ సామర్థ్యాన్ని నిర్మించడానికి, మీరు దానిని ప్రపంచమంతటా తీసుకువెళ్లాలి-మీ స్వంత పెరట్లో నుండి బయటకు. అంటే రిస్క్‌లు తీసుకోవడం, సవాళ్లను ఎదుర్కోవడం, కానీ అది చేయాల్సిందే" అని ఆయన వర్ణించారు.

దేశం మళ్ళీ 2030లో కామన్వెల్త్ క్రీడలను నిర్వహించనుంది, ఈసారి ఇవి గుజరాత్‌లోని అహ్మదాబాద్‌లో జరుగుతాయి.[177]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • 2030 కామన్వెల్త్ క్రీడలు, ఇవి కూడా భారతదేశంలో జరగనున్నాయి
  • భారతదేశంలో జరిగిన కామన్వెల్త్ యూత్ క్రీడలు
    • 2008 కామన్వెల్త్ యూత్ క్రీడలు - పూణే
  • భారతదేశంలో జరిగిన ఆసియా క్రీడలు
    • 1951 ఆసియా క్రీడలు - ఢిల్లీ
    • 1982 ఆసియా క్రీడలు - ఢిల్లీ
  • మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ జాతీయ స్టేడియం

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "XIX Commonwealth Games competition information". XIX Commonwealth Games 2010 Delhi Official Website. Archived from the original on 6 October 2010. Retrieved 5 October 2010.
  2. ↑ "The Indian Version of 2010 Commonwealth Games Logo". Retrieved 16 January 2021.
  3. ↑ Burke, Jason (3 October 2010). "'India has arrived': spectacular ceremony opens Commonwealth Games". London: The Guardian, UK. Archived from the original on 6 October 2010. Retrieved 5 October 2010.
  4. ↑ Hart, Simon (3 October 2010). "Commonwealth Games 2010: India opens doors to the world at opening ceremony". The Telegraph. London. Archived from the original on 6 October 2010. Retrieved 5 October 2010.
  5. ↑ "Australia praises India's 'exceptional' Games". Agence France-Presse. 15 October 2010. Retrieved 14 February 2011.[dead link]
  6. ↑ "India should aim for Olympics: Australian Sports Minister". NDTV. 5 October 2010. Archived from the original on 8 October 2010. Retrieved 16 October 2010.
  7. ↑ "Games good foundation for Olympic bid by India: Rogge". The Times of India. 4 October 2010. Archived from the original on 5 October 2010. Retrieved 16 October 2010.
  8. ↑ "Delhi delivered a fantastic Games". Hindustan Times. 14 October 2010. Archived from the original on 13 May 2013. Retrieved 14 November 2012.
  9. ↑ Hanlon, Peter (15 October 2010). "It's time to reflect on how Delhi got it right". The Sydney Morning Herald. Archived from the original on 17 October 2010. Retrieved 16 October 2010.
  10. ↑ "India to host 2010 Commonwealth Games". The Hindu. 15 November 2003. Archived from the original on 21 December 2016. Retrieved 2017-10-01.
  11. ↑ Commonwealth Games 2010 in New Delhi: Pakistan played important role. (13 April 2010). Retrieved 23 April 2010. Archived 11 జనవరి 2012 at the Wayback Machine
  12. ↑ "Commonwealth Games: Corruption and Pride, a debate". Theworldreporter.com. 29 September 2010. Archived from the original on 31 December 2010. Retrieved 14 January 2011.
  13. ↑ "2010 Commonwealth Games bidding results". The Hindu. 15 November 2003. Archived from the original on 21 December 2016.
  14. ↑ Radley, Scott (20 February 2020). "Déjà vu: Commonwealth Games bid feels awfully familiar". Hamilton News. Hamilton, Ontario, Canada. Retrieved 6 July 2022.
  15. ↑ New Delhi to host 2010 Commonwealth Games Archived 10 డిసెంబరు 2010 at the Wayback Machine. The Age (14 November 2003). Retrieved 2 April 2010.
  16. ↑ The Report of the Commonwealth Games Evaluation Commission for the 2010 Commonwealth Games Archived 31 మార్చి 2010 at the Wayback Machine. Commonwealth Games Federation. Retrieved 2 April 2010.
  17. ↑ "India admits 2010 Games problems". BBC. 15 September 2009. Archived from the original on 31 December 2009. Retrieved 23 April 2010.
  18. ↑ "Olympic official calls for revamp of Delhi Games committee". Reuters. 15 September 2009. Archived from the original on 12 March 2010. Retrieved 14 January 2011.
  19. ↑ Dean Nelson (15 September 2009). "Delhi Commonwealth Games 'at grave risk of collapse'". The Daily Telegraph. UK. Archived from the original on 4 February 2010. Retrieved 23 April 2010.
  20. ↑ Jeremy Page (15 September 2009). "Only a year to run–and Delhi is losing race to host Commonwealth Games". The Times. UK. Retrieved 23 April 2010.[dead link]
  21. ↑ Business at the Games[usurped]. 2010 Commonwealth Games. Retrieved 21 July 2010.
  22. ↑ "Non-Competition Venues". Commonwealth Games Organising Committee. Archived from the original on 27 September 2010. Retrieved 1 October 2010.
  23. ↑ "Other Features". Commonwealth Games Organising Committee. Archived from the original on 27 September 2010. Retrieved 1 October 2010.
  24. ↑ "Games Village". Commonwealth Games Organising Committee. Archived from the original on 27 September 2010. Retrieved 1 October 2010.
  25. ↑ "Commonwealth Games, India". Cwgvisit.com. 4 October 2010. Archived from the original on 11 October 2010. Retrieved 14 October 2010.
  26. ↑ Ravi Shankar; Mihir Srivastava (7 August 2010). "Payoffs & bribes cast a shadow on CWG: Sport : India Today". India Today. Retrieved 3 October 2010.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  27. ↑ "Delhi Commonwealth Games organiser arrested in corruption investigation". The Guardian. Associated Press. 25 April 2011. Archived from the original on 21 September 2016. Retrieved 2016-07-08.
  28. ↑ Burke, Jason (2010-08-03). "Delhi battling human and financial cost of hosting Commonwealth Games". The Guardian (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0261-3077. Retrieved 2023-05-21.
  29. ↑ "Delhi Metro deploys 'record' 14 tunnel boring machines". Archived from the original on 20 March 2008. Retrieved 14 May 2008.
  30. ↑ "Delhi Commonwealth Games 2010 using RFID tags". Archived from the original on 13 October 2010. Retrieved 10 October 2010.
  31. ↑ "Indira Gandhi International Airport". Newdelhiairport.in. Archived from the original on 14 March 2009. Retrieved 14 October 2010.
  32. ↑ Trees Archived 15 డిసెంబరు 2010 at the Wayback Machine. Delhi Greens. Retrieved 6 July 2010.
  33. ↑ "Students protest against felling of trees eating of footpath space/". Archived from the original on 15 December 2010. Retrieved 14 January 2011.
  34. ↑ Correa slams DDA for Siri Fort mess. Express India (7 March 2009). Retrieved 6 July 2010. Archived 29 జూలై 2010 at the Wayback Machine
  35. ↑ Siri Fort Games project gets SC’s okay. Express India (28 April 2009). Retrieved 6 July 2010. Archived 10 అక్టోబరు 2012 at the Wayback Machine
  36. ↑ "Supreme Court Clears Siri Fort Complex, The Indian Express, 28 April 2009". Archived from the original on 10 October 2012. Retrieved 14 January 2011.
  37. ↑ "News18.com: CNN-News18 Breaking News India, Latest News Headlines, Live News Updates". News18. Archived from the original on 11 January 2012. Retrieved 5 March 2010.
  38. ↑ "Court allows Indian Games village". BBC News. 30 July 2009. Archived from the original on 19 December 2010. Retrieved 23 April 2010.
  39. ↑ CWG 2010 Queen's baton arrives in India Archived 11 జనవరి 2012 at the Wayback Machine CWG 2010 Queen's baton arrives in India
  40. ↑ "Relay baton depicts India's diverse culture & tradition". The Times of India. 30 October 2009. Archived from the original on 18 May 2013. Retrieved 14 November 2012.
  41. ↑ Roy, Rajeev Ranjan (30 March 2008). "Lessons in English and etiquette ahead of Commonwealth Games". Archived from the original on 11 April 2008. Retrieved 13 May 2008.
  42. ↑ "Delhi will have surplus power..." 21 March 2008. Archived from the original on 4 May 2008. Retrieved 13 May 2008.
  43. ↑ "India razes slums, leaves poor homeless". CNN. 14 January 2009. Archived from the original on 1 October 2009. Retrieved 4 March 2010.
  44. ↑ "Poor lose before Games begin". Archived from the original on 5 November 2013. Retrieved 14 January 2011.
  45. ↑ Nelson, Dean (17 August 2009). "New Delhi to hide slums with bamboo 'curtains' during 2010 Commonwealth Games". The Daily Telegraph. London. Archived from the original on 15 July 2010. Retrieved 4 March 2010.
  46. ↑ Buncombe, Andrew (3 March 2010). "Aboard Delhi's beggar express". The Independent. London. Archived from the original on 4 March 2010. Retrieved 5 March 2010.
  47. ↑ "Mobile courts suggested to make Delhi beggar-free". 4 May 2008. Archived from the original on 8 January 2009. Retrieved 13 May 2008.
  48. ↑ PTI (3 October 2010). "Biggest ever Commonwealth Games begins in Delhi". The Times of India. Archived from the original on 3 November 2012. Retrieved 14 October 2010.
  49. ↑ "CWG: 8,000 artists to show 5,000-year-old culture". One India News. 3 October 2010. Archived from the original on 4 January 2012. Retrieved 4 September 2011.
  50. ↑ "The CWG opening show reality: Rs 350 crore". The Times of India. 5 October 2010. Archived from the original on 19 March 2011. Retrieved 4 September 2011.
  51. ↑ "Commonwealth Games, 2010, Opening Ceremony". Maps of India. Archived from the original on 3 September 2011. Retrieved 4 September 2011.
  52. ↑ ANTHONY HUBBARD. "At Her Majesty's service". Stuff.co.nz. Retrieved 14 October 2010.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  53. ↑ "Four heads of state to attend CWG opener". New Delhi: NDTV. 1 October 2010. Archived from the original on 5 October 2010. Retrieved 2 October 2010.
  54. ↑ "Biography of The Right Honourable Sir Anand Satyanand". Government of New Zealand. Archived from the original (biography) on 2 June 2010. Retrieved 14 January 2011.
  55. ↑ "CWG: Spectacular closing ceremony". Independent Online. 13 November 2010. Archived from the original on 17 October 2010. Retrieved 5 October 2010.
  56. ↑ Hodge, Amanda (15 October 2010). "Chaos and confusion, but Games played on". The Australian. Archived from the original on 22 October 2010. Retrieved 5 October 2010.
  57. ↑ "CWG closing ceremony a big dampener". The Indian Express. Archived from the original on 18 December 2010. Retrieved 19 May 2011.
  58. ↑ "Delhi has delivered a truly exceptional Games: Fennell". The Times of India. 14 October 2010. Retrieved 5 October 2010.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  59. ↑ "Delhi's CWG success tough to emulate, says Scotland". NDTV. 15 October 2010. Archived from the original on 11 January 2012. Retrieved 1 April 2011.
  60. ↑ "Fiji to appeal Commonwealth Games ban", The Times of India, 1 December 2009 Archived 4 డిసెంబరు 2009 at the Wayback Machine
  61. ↑ "Commonwealth Games Federation – Commonwealth Countries – Introduction". Thecgf.com. 25 January 1984. Archived from the original on 30 November 2010. Retrieved 23 August 2010.
  62. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  63. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  64. ↑ "Novices aim to top Games medal tally". The Sydney Morning Herald. 24 September 2010. Archived from the original on 11 October 2010. Retrieved 14 January 2011.
  65. ↑ "cwgdelhi2010.org". Archived from the original on 26 November 2024. Retrieved 22 October 2010.
  66. ↑ "CW GAMES OPENING Ratna to carry Bangladesh flag | Sport". bdnews24.com. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 3 October 2010.
  67. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  68. ↑ "The Reporter – Team Belize travels to XIX Commonwealth Games". Reporter.bz. 28 September 2010. Archived from the original on 6 July 2011. Retrieved 3 October 2010.
  69. ↑ "Commonwealth Team Named: 14 Athletes 2010". Bernews.com. 16 September 2010. Archived from the original on 9 October 2010. Retrieved 3 October 2010.
  70. ↑ "COLLAPSING | The Voice Botswana NewsBlog". Thevoicebw.com. 25 September 2010. Retrieved 3 October 2010.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  71. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  72. ↑ "3 More Leave For Delhi Games | Sports News". Brudirect.com. Archived from the original on 3 October 2010. Retrieved 3 October 2010.
  73. ↑ "Nouvelles - CRTV". crtv.cm. 4 August 2012.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  74. ↑ "Changes to List of Canadian Athletes at 2010 Commonwealth Games". Commonwealthgames.ca. 30 September 2010. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  75. ↑ "Cayman Islands News". Caymannewsservice.com. Archived from the original on 26 September 2010. Retrieved 3 October 2010.
  76. ↑ "Cook Islands Sports and National Olympic Committee". SportingPulse. Archived from the original on 10 November 2011. Retrieved 3 October 2010.
  77. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  78. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  79. ↑ Turnbull, Simon (9 September 2010). "England's Commonwealth team warned over risk of dengue fever". The Independent. London. Archived from the original on 10 October 2010. Retrieved 14 January 2011.
  80. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  81. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  82. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  83. ↑ "News – News". Cga.gi. Retrieved 3 October 2010.[permanent dead link]
  84. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  85. 1 2 3 Gilmour, Rod (29 September 2010). "Commonwealth Games 2010: preview". The Daily Telegraph. London. Archived from the original on 3 October 2010. Retrieved 3 October 2010.
  86. ↑ "GOA to sponsor 42 member contingent to Commonwealth Games". Stabroek News. 22 August 2010. Retrieved 3 October 2010.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  87. ↑ "JOA makes final preparations ahead of Commonwealth Games – Jamaica Sports & Athletics: Football, Track, Cricket, Netball & More". JamaicaObserver.com. 21 September 2010. Archived from the original on 24 September 2010. Retrieved 3 October 2010.
  88. ↑ "Jersey name Games team for Delhi". BBC News. 20 July 2010. Archived from the original on 2 December 2010. Retrieved 14 January 2011.
  89. ↑ "Kenyan hopes high for Delhi despite no shows". The Times of India. 27 September 2010. Archived from the original on 21 May 2013. Retrieved 14 January 2011.
  90. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Archived from the original on 27 November 2024. Retrieved 3 October 2010.
  91. ↑ "Shame Games : Lesotho Times". Lestimes.com. 29 September 2010. Archived from the original on 13 July 2011. Retrieved 3 October 2010.
  92. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Archived from the original on 26 November 2024. Retrieved 3 October 2010.
  93. ↑ "Malaysian delegation to assess situation in Delhi | Bettor.com". Blogs.bettor.com. Archived from the original on 27 September 2010. Retrieved 3 October 2010.
  94. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  95. ↑ Valhmor Camilleri (16 February 2006). "MOC with a contingent of 22 for New Delhi". The Times. Malta. Retrieved 3 October 2010.
  96. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[permanent dead link]
  97. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  98. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  99. ↑ "Southern Times – Namibia sends 30 to Delhi Games". Southerntimesafrica.com. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 3 October 2010.
  100. ↑ "Lifting weight of a nation's expectations". Hindustan Times. India. Archived from the original on 5 October 2010. Retrieved 3 October 2010.
  101. ↑ "Late Addition to the Cycling Team". Olympic.org.nz. Archived from the original on 11 June 2011. Retrieved 3 October 2010.
  102. ↑ "Commonwealth Games: Nigeria's athletes, officials leave for China". Tribune.com.ng. 9 September 2010. Archived from the original on 24 July 2011. Retrieved 14 October 2010.
  103. ↑ "NIUE TO JOIN COMMONWEALTH GAMES IN INDIA". Pidp.eastwestcenter.org. 15 సెప్టెంబరు 2010. Archived from the original on 7 October 2010. Retrieved 3 October 2010.
  104. ↑ "Welcome to Norfolk Online". Norfolkonlinenews.com. 24 September 2010. Archived from the original on 10 September 2010. Retrieved 3 October 2010.
  105. ↑ "McCausland hails achievements of Commonwealth athletes". Northern Ireland Executive. Archived from the original on 18 October 2015. Retrieved 20 December 2014.
  106. ↑ "Sport | Pakistan's Commonwealth Games squad departs". Dawn. Pakistan. 29 September 2010. Archived from the original on 1 October 2010. Retrieved 3 October 2010.
  107. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  108. ↑ "Rwanda: Team Moves into Games Village". allAfrica.com. Archived from the original on 2 October 2010. Retrieved 3 October 2010.
  109. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  110. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  111. ↑ "Thirteen for Commonwealth Games". St. Lucia STAR. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  112. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 3 October 2010.[dead link]
  113. ↑ "Samoa team named for Commonwealth Games". Yahoo!. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  114. ↑ "South Asia Mail". Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 7 September 2010.
  115. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Archived from the original on 27 November 2024. Retrieved 14 October 2010.
  116. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  117. ↑ "Team S'pore to go for Games". Straits Times. Singapore. 24 September 2010. Archived from the original on 9 October 2010. Retrieved 14 October 2010.
  118. ↑ "Team Solomon announced CWG". Solomonstarnews.com. 2 September 2010. Archived from the original on 18 October 2010. Retrieved 7 September 2010.
  119. ↑ "SA's Commonwealth team | SASCOC – Road to London 2012". SASCOC. 21 July 2010. Archived from the original on 23 July 2010. Retrieved 14 October 2010.
  120. ↑ "19th Commonwealth Games–Delhi, India | National Olympic Committee of Sri Lanka". Archived from the original on 12 April 2020. Retrieved 29 September 2010.
  121. ↑ Archived 9 డిసెంబరు 2010 at the Wayback Machine
  122. ↑ "Tanzania: Six Likely to Miss Out in Club Games Team". allAfrica.com. 2 September 2010. Archived from the original on 12 September 2010. Retrieved 7 September 2010.
  123. ↑ "Tonga to send 22 athletes to Commonwealth Games – Top Stories – Commonwealth Games – Events & Tournaments – Sports". The Times of India. Associated Press. 18 August 2010. Archived from the original on 20 August 2010. Retrieved 7 September 2010.
  124. ↑ Pouchet, Mark (3 September 2010). "Daniel, Borel-Brown on Commonwealth team | Sports". Trinidad Express. Archived from the original on 6 September 2010. Retrieved 7 September 2010.
  125. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  126. ↑ "Info System". Results.cwgdelhi2010.org. Retrieved 14 October 2010.[dead link]
  127. ↑ "Indians in Uganda Promise to Reward CWG Meddalists." India News | Indian Business, Finance News | Sports: Cricket India | Bollywood, Tamil, Telugu Movies | Astrology, Indian Recipes. Indo-Asian News Service, 23 September 2010. Web. 25 September 2010. < >.
  128. ↑ "Vanuatu Association of Sports And National Olympic Committee – VASANOC". SportingPulse. 21 September 2010. Archived from the original on 10 November 2011. Retrieved 14 October 2010.
  129. ↑ "22 Zambian Member squad to participate in 2010 Commonwealth games in Indi | UKZAMBIANS MAGAZINE, WEBSITE, VIDEOS, TV". Ukzambians.co.uk. 21 September 2010. Archived from the original on 9 January 2020. Retrieved 14 October 2010.
  130. ↑ "India wants kabaddi at Olympics". The Times of India. 23 December 2006. Archived from the original on 26 January 2009. Retrieved 15 November 2008.
  131. ↑ "No Triathlon at Delhi Games". Isle of Man Newspapers. 10 February 2007. Archived from the original on 10 May 2013. Retrieved 14 December 2012.
  132. ↑ "Cricket unlikely at 2010 Games". ESPNcricinfo. Archived from the original on 15 May 2009. Retrieved 14 January 2011.
  133. ↑ "Host Broadcasting Services". SIS Live. Sislive.tv. Archived from the original on 17 May 2013. Retrieved 14 April 2013.
  134. ↑ "Prasar Bharti appoints SIS as production house for Delhi2010". Delhi 2010. 25 October 2009. Archived from the original on 4 మార్చి 2016. Retrieved 14 April 2013.
  135. ↑ Television New Zealand (18 January 2008). "TVNZ Wins Delhi Commonwealth Games Rights". Scoop. Retrieved 14 April 2013.
  136. ↑ "TVNZ seeking to offload Commonwealth Games coverage". The New Zealand Herald. 23 September 2009. Retrieved 14 April 2013.
  137. 1 2 3 4 "TVNZ sells 2010 Commonwealth Games rights to Sky". Inside the Games. 5 January 2010. Retrieved 14 April 2013.[permanent dead link]
  138. ↑ "Govt backs TVNZ decision not to show Games". The New Zealand Herald. 24 September 2009. Retrieved 14 April 2013.
  139. ↑ Wilson, Nick (23 September 2009). "Commonwealth Games TV would be free – Sky". The New Zealand Herald. Retrieved 14 April 2013.
  140. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "High definition coverage for Commonwealth Games". ThaIndian News. 26 August 2010. Archived from the original on 4 మార్చి 2016. Retrieved 14 April 2013.
  141. ↑ "Foxtel Secures Australian Broadcast Rights to Delhi 2010 Commonwealth Games". Foxtel. 16 January 2008. Retrieved 14 April 2013.
  142. ↑ "2010 Australian Commonwealth Games Team Handbook 3-14 October" (PDF). Australian Commonwealth Games Association Inc. Commonwealthgames.org. Archived from the original (PDF) on 3 May 2012. Retrieved 14 April 2013.
  143. ↑ "Canada to telecast 2010 Commonwealth Games live". Zee News. 15 April 2010. Retrieved 14 April 2013.
  144. ↑ "Asiad coloured Indian TV, now CWG to spur HDTV". NDTV. 27 September 2010. Retrieved 14 April 2013.
  145. ↑ "RTM plays host to FIFA World Cup". The Sun Daily. 10 February 2010. Archived from the original on 3 మార్చి 2016. Retrieved 14 April 2013.
  146. ↑ "Astro Adds Seven Channels For Commonwealth Games". Media Research Asia. 1 October 2010. Retrieved 14 April 2013.[permanent dead link]
  147. ↑ "MediaCorp TV to broadcast "live" key events of Commonwealth Games". Channel NewsAsia. 28 September 2010. Retrieved 14 April 2013.[permanent dead link]
  148. 1 2 "SuperSport Outlines Delhi Coverage". Sport Induatry Group South Africa. 27 September 2010. Retrieved 14 April 2013.[permanent dead link]
  149. ↑ "BBC to broadcast 2010 Commonwealth Games from Delhi". BBC Sport. 23 April 2010. Retrieved 14 April 2013.
  150. 1 2 "The Games 'look' | XIX Commonwealth Games 2010 Delhi". d2010.thecgf.com (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 3 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  151. ↑ "Shera—the friendly tiger will be the mascot for the 2010 Commonwealth Games, The Financial Express, 9 March 2006". Archived from the original on 15 July 2009. Retrieved 5 March 2010.
  152. ↑ Idiom designs logo for Commonwealth Games Archived 20 జూన్ 2008 at the Wayback Machine. Television Point (9 January 2008). Retrieved 31 March 2010.
  153. ↑ "Shera - The Mascot - XIX Commonwealth Games 2010 Delhi". d2010.thecgf.com. Archived from the original on 3 April 2018. Retrieved 3 April 2018.
  154. ↑ "Railways to be lead partner for Commonwealth Games". Rediff. Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  155. ↑ indiainfoline.com. ".Central Bank of India is Official Banking Partner to Delhi 2010 Commonwealth Games" (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  156. ↑ "Air India to be official carrier of Commonwealth Games - Livemint". livemint.com. Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  157. ↑ "Press Releases | NTPC | Organising Committee Commonwealth Games 2010 Delhi & NTPC Limited form partnership for the games". ntpc.co.in (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  158. ↑ "Hero Honda to be official partner for 2010 Commonwealth Games | Latest News & Updates at Daily News & Analysis". dna (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 11 December 2009. Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  159. ↑ "HERO HONDA'S 'PASSION' FOR THE GAMES!". epaper.timesofindia.com. Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  160. ↑ "Delhi 2010 Sponsorship Family Recognition Page | XIX Commonwealth Games 2010 Delhi". d2010.thecgf.com (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  161. ↑ "Tata Motors provides complete Transport Solution to Queen's Baton Relay 2010 Delhi". Tata Motors Limited. Archived from the original on 28 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  162. ↑ indiainfoline.com. "CWG Delhi 2010 signs MoU with Tata Motors for Commonwealth Games". Archived from the original on 7 August 2018. Retrieved 2018-04-27.
  163. ↑ "'CWG will increase brand awareness for Tissot' | Latest News & Updates at Daily News & Analysis". dna (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 16 October 2010. Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  164. ↑ "Delhi 2010 Sponsorship Family Recognition Page | XIX Commonwealth Games 2010 Delhi". d2010.thecgf.com (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 27 April 2018. Retrieved 2018-04-27.
  165. ↑ "Jiyo, Utho, Bado, Jeeto..." Yahoo!. Retrieved 29 August 2010.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  166. ↑ "AR Rahman's Commonwealth Games song flops, but he won't redo it – Sport – DNA". Daily News and Analysis. 11 September 2010. Archived from the original on 8 May 2012. Retrieved 14 November 2012.
  167. ↑ "Commonwealth Games 2010: The ballooning budget". NDTV. 7 April 2010. Archived from the original on 29 December 2010. Retrieved 24 September 2010.
  168. ↑ "Commonwealth Games 2010: England urge more Delhi work". BBC News. 24 September 2010. Archived from the original on 24 September 2010. Retrieved 24 September 2010.
  169. ↑ "Australia say India should not host Commonwealth Games". BBC News. 24 September 2010. Archived from the original on 26 September 2010. Retrieved 24 September 2010.
  170. ↑ "Geraint Thomas pulls out of Commonwealth Games in Delhi". BBC News. 24 September 2010. Archived from the original on 24 September 2010. Retrieved 24 September 2010.
  171. ↑ Rossingh, Danielle (22 September 2010). "Bridge Collapse Adds Safety to Terror Fears Before Delhi Games". Bloomberg. Archived from the original on 25 September 2010. Retrieved 24 September 2010.
  172. ↑ "Delhi on terror alert for Commonwealth Games closing ceremony". news.com.au. 14 October 2010. Archived from the original on 14 October 2010. Retrieved 24 September 2010.
  173. ↑ "CWG: Probe panel to report in 3 months". The Times of India. 16 October 2010. Archived from the original on 4 November 2012. Retrieved 16 October 2010.
  174. ↑ Balaji, J. (16 October 2010). "Centre orders probe into CWG issues". The Hindu. India. Archived from the original on 17 October 2010. Retrieved 16 October 2010.
  175. ↑ "Come Out and Play | XIX Commonwealth Games 2010 Delhi". Cwgdelhi2010.org. Archived from the original on 14 December 2010. Retrieved 14 November 2012.
  176. ↑ "Will India take next steps to secure sporting legacy?". BBC. 14 October 2010. Archived from the original on 25 January 2011. Retrieved 14 January 2011.
  177. ↑ Pearce, James (14 October 2010). "Did Delhi live up to expectations?". BBC. Archived from the original on 22 December 2011. Retrieved 8 September 2012.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=2010_కామన్వెల్త్_క్రీడలు&oldid=4912802" నుండి వెలికితీశారు