Jump to content

2023 మహారాష్ట్ర రాజకీయ సంక్షోభం

వికీపీడియా నుండి

2023 నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ చీలిక
Part of మహారాష్ట్ర రాజకీయాలు
Date2023 జులై 2 (2023-07-02) – 2024 ఫిబ్రవరి 7 (2024-02-07)
Location
Outcome

వర్గాల వారీగా సంఖ్యలు:

12 / 53 (23%)
41 / 53 (77%)
7 / 9 (78%)
2 / 9 (22%)
పూర్వపు సంఘటన2022 శివసేన చీలిక

2023 జూలై 2న అజిత్ పవార్, అనేకమంది సీనియర్ పార్టీ నాయకులు తమ బాబాయి శరద్ పవార్ నాయకత్వంలోని ఎన్సీపీ నుండి విడిపోయి, మహారాష్ట్రలోని అధికార భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి)-శివసేన కూటమిలో చేరడంతో 2023 నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ (ఎన్సీపీ) చీలిక సంభవించింది.[1][2] అజిత్ పవార్ మహారాష్ట్ర ఉప ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేయగా, మరో ఎనిమిది మంది ఎన్సీపీ నాయకులు మంత్రులుగా ప్రమాణం చేశారు.[3] ఇది పార్టీలో అధికారిక చీలికకు దారితీసింది. ఫలితంగా శరద్ పవార్ నాయకత్వంలో ఒకటి, అజిత్ పవార్ నాయకత్వంలో మరొకటిగా రెండు వర్గాలు ఏర్పడ్డాయి.

ఈ చీలిక పార్టీ పేరు, దాని ఎన్నికల గుర్తుపై చట్టపరమైన వివాదానికి తెరలేపింది. 2024 ఫిబ్రవరి 6న భారత ఎన్నికల సంఘం అజిత్ పవార్ నాయకత్వంలోని వర్గాన్ని అధికారిక ఎన్సీపీగా గుర్తించి, పార్టీ పేరుతో పాటు ఎన్నికల గుర్తును కేటాయించింది.[4] ఆ తర్వాత శరద్ పవార్ నాయకత్వంలోని వర్గాన్ని శరద్ పవార్ వర్గంగా పేర్కొన్నారు.

2024 మార్చి 5న మహారాష్ట్ర శాసనసభ స్పీకర్ రాహుల్ నార్వేకర్ శాసనసభలో ఉన్న బలాన్ని ఆధారం చేసుకుని అజిత్ పవార్ వర్గాన్నే అధికారిక ఎన్సీపీగా ప్రకటించారు.[5]

చీలికకు కారణాలు

[మార్చు]

ఎన్సీపీ సాంప్రదాయ ప్రత్యర్థి అయిన భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి)తో పొత్తు పెట్టుకోవడాన్ని అజిత్ పవార్ సమర్థించారు, కానీ శరద్ పవార్ దీనిని బహిరంగంగా వ్యతిరేకించారు. ఎన్సీపీ సాధారణంగా సామాజిక న్యాయం, సమాఖ్య వ్యవస్థ, రైతులు, వెనుకబడిన వర్గాల సంక్షేమంపై దృష్టి సారించే ఒక మితవాద, లౌకిక, సమ్మేళన రాజకీయ పార్టీగా పరిగణించబడుతుంది.[6] దీనికి విరుద్ధంగా, బిజెపి జాతీయవాదం, హిందూ సాంస్కృతిక విలువలు, ఆర్థిక సరళీకరణను నొక్కి చెప్పే ఒక కుడిపక్ష రాజకీయ పార్టీగా వర్ణించబడింది.[7] శరద్ పవార్ గతంలో బిజెపితో పొత్తు పెట్టుకోవడానికి ఆలోచించారని, మహారాష్ట్రలో అధికార పార్టీతో పొత్తు పెట్టుకోవడానికి పలువురు ఎన్సీపీ నాయకులు కూడా మొగ్గు చూపారని అజిత్ పవార్ దావా చేశారు. ఈ సైద్ధాంతిక వైరుధ్యం కారణంగా అజిత్ పవార్, ఆయన మద్దతుదారులు పార్టీ నుండి విడిపోయారు.[8][9][10]

సైద్ధాంతిక విభేదాలు, రాజకీయ ఆకాంక్షలు, వ్యూహాత్మక అసమ్మతి వల్ల ఈ చీలిక ఏర్పడింది. విడిపోయిన వర్గానికి నాయకత్వం వహించిన అజిత్ పవార్, భిన్నమైన రాజకీయ పొత్తు అవసరమని ప్రధాన కారణంగా పేర్కొన్నారు. శరద్ పవార్ వర్గానికి చెందిన సీనియర్ నాయకురాలు సుప్రియా సూలే మాట్లాడుతూ, ఈ చీలిక పార్టీ అంతర్గత సైద్ధాంతిక విభేదాల ఫలితమేనని, పవార్ కుటుంబంలో వ్యక్తిగత వివాదాలతో దీనికి సంబంధం లేదని తెలిపారు.[11]

ఉన్నతమైన రాజకీయ పదవి సాధించాలనే అజిత్ పవార్ ఆకాంక్ష కూడా ఈ చీలికకు ఒక కారణం. ఎన్సీపీలో ప్రముఖ నాయకుడిగా ఉన్నప్పటికీ, మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కావాలని ఆయన చాలాకాలంగా ఆశించారు. కానీ, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్, శివసేన వంటి పార్టీలతో కూటమి ద్వారా ఆ పదవిని సాధించడం ఆయనకు సాధ్యపడలేదు.[12] శరద్ పవార్ తన కుమార్తె సుప్రియా సూలేను ప్రోత్సహించడం వల్ల పార్టీలో తన అవకాశాలు పరిమితమయ్యాయని అజిత్ పవార్ భావించారని కొందరు విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. బిజెపి, ఏక్‌నాథ్ షిండే శివసేనతో జతకట్టడం ద్వారా తన రాజకీయ ప్రభావాన్ని విస్తరించుకోవాలని, రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో కీలక పాత్ర పొందాలని అజిత్ పవార్ భావించారు.[13]

బిజెపితో పొత్తు చర్చల కోసం శరద్ పవార్ తనను పలుమార్లు పంపారని, అయితే తర్వాత ఆయన వెనక్కి తగ్గి తనను ఇబ్బందికరమైన పరిస్థితిలోకి నెట్టారని అజిత్ పవార్ పేర్కొన్నారు. వ్యక్తిగతంగా శరద్ పవార్ బిజెపితో పొత్తుకు సిద్ధంగా ఉండేవారని, కానీ బహిరంగంగా వ్యతిరేకించే వారని, ఇది పార్టీలో అనిశ్చితిని సృష్టించిందని ఆయన వాదించారు. 2019 నవంబర్‌లో బిజెపితో కలిసి అజిత్ పవార్ ఉపముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణం చేశారు, కానీ శరద్ పవార్ తన వైఖరిని మార్చుకున్న కొద్దిసేపటికే రాజీనామా చేశారు.[14][15]

పార్టీ భవిష్యత్తు దిశ, పొత్తులపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఎన్సీపీలో అంతర్గత అసంతృప్తిని మరింత పెంచాయి. శరద్ పవార్, ఆయన మద్దతుదారులు మహా వికాస్ అఘాడీ (MVA) కూటమిని కొనసాగించడానికి మొగ్గు చూపగా, బిజెపితో కొత్త పొత్తు తమ రాజకీయ లక్ష్యాలకు, మహారాష్ట్రలో పార్టీ ప్రభావానికి మేలు చేస్తుందని అజిత్ పవార్, ఆయన అనుచరులు వాదించారు.[12]

కేంద్ర సంస్థల ఒత్తిడి ఆరోపణలు

[మార్చు]

నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులపై ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ED) వంటి కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థల విచారణలు 2023 నాటి పార్టీ చీలికకు దోహదపడ్డాయని కొందరు రాజకీయ విశ్లేషకులు, ప్రతిపక్ష నాయకులు ఆరోపించారు. కొనసాగుతున్న విచారణల కారణంగానే కొందరు ఎన్సీపీ నాయకులు అధికార కూటమిలో చేరారని వారు పేర్కొన్నారు. ఉదాహరణకు, పార్టీ మారినప్పుడు సీనియర్ ఎన్సీపీ నాయకులైన అజిత్ పవార్, ప్రఫుల్ పటేల్, హసన్ ముష్రిఫ్ విచారణ పరిధిలో ఉన్నారు.[16] విచారణల నుండి తప్పించుకోవడానికే కొందరు నాయకులు ప్రభుత్వంలో చేరారని ఎన్సీపీ నాయకుడు శరద్ పవార్ వ్యాఖ్యానించారు.[17] అయితే పార్టీ మారిన నాయకులు ఈ ఆరోపణలను ఖండించారు, దర్యాప్తు ఒత్తిడి వల్ల కాకుండా అభివృద్ధి అంశాల ఆధారంగానే తమ నిర్ణయాలు ఉన్నాయని స్పష్టం చేశారు.[18]

కాలక్రమం

[మార్చు]
  • 3 ఏప్రిల్ 2023: రెండు సమావేశాలు జరిగాయి:
    • ఎన్నికల వ్యూహంపై చర్చించేందుకు సీనియర్ ఎన్సీపీ నాయకులతో శరద్ పవార్ సమావేశం నిర్వహించారు.[19]
    • కేంద్ర సంస్థల ఒత్తిడి, పార్టీ భవిష్యత్తు నాయకత్వంపై ఉన్న ఆందోళనలను చర్చించేందుకు అజిత్ పవార్ ఇతర నాయకులతో విడిగా సమావేశమయ్యారు.[19]
  • మే 2023 మధ్యలో: అజిత్ పవార్, ప్రఫుల్ పటేల్ దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ సమక్షంలో బిజెపి అధిష్టానంతో చర్చలు ప్రారంభించారు.[19]
  • 30 జూన్ 2023: విడిపోవాలనుకున్న ఎన్సీపీ నాయకుల చివరి సమావేశంలో షిండే-ఫడ్నవీస్ ప్రభుత్వంలో చేరేందుకు తుది ప్రణాళిక రూపుదిద్దుకుంది.[19]
  • 2 జూలై 2023: అజిత్ పవార్, మరో ఎనిమిది మంది ఎన్సీపీ నాయకులతో కలిసి ఏక్‌నాథ్ షిండే నాయకత్వంలోని మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో మంత్రులుగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు, ఇది పార్టీలో అధికారిక చీలికను సూచిస్తుంది.[20]
  • 6 ఫిబ్రవరి 2024: ఎన్నికల సంఘం అజిత్ పవార్ నేతృత్వంలోని వర్గానికి పార్టీ పేరు, గుర్తును కేటాయించింది.[21]
  • 15 ఫిబ్రవరి 2024: శాసనసభా మెజారిటీని బట్టి అజిత్ పవార్ వర్గాన్నే "అసలైన" ఎన్సీపీగా మహారాష్ట్ర అసెంబ్లీ స్పీకర్ రాహుల్ నార్వేకర్ ప్రకటించారు.[13]

చీలిక

[మార్చు]

అజిత్ పవార్ ఉపముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేయడానికి ముందు, 2023 జూన్ 5న ముఖ్యమంత్రి ఏక్‌నాథ్ షిండే, ఉప ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ ఢిల్లీలో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షాతో సమావేశమై మంత్రివర్గ విస్తరణ ఉంటుందని ప్రకటించారు.[22] ఎన్సీపీ జాతీయ అధ్యక్షుడు, అజిత్ పవార్ బాబాయి అయిన శరద్ పవార్ స్థానంలో ప్రఫుల్ పటేల్, సుప్రియా సూలేతో కలిసి పాట్నాలో జరిగిన ప్రతిపక్షాల సమావేశానికి హాజరయ్యారు.[23]

2023 జూలై 2న అజిత్ పవార్ ముంబైలోని రాజ్ భవన్ కు వెళ్లి, ఎన్సీపీ నాయకులు ప్రఫుల్ పటేల్, ఛగన్ భుజబల్, దిలీప్ వాల్సే-పాటిల్, ధనంజయ్ ముండే, హసన్ ముష్రిఫ్, ధరమ్‌రావు ఆత్రం, అదితి తట్కరే, సంజయ్ బన్సోడే లతో కలిసి ఉప ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. నాగాలాండ్ నుండి ఉన్న మొత్తం ఏడుగురు ఎన్సీపీ ఎమ్మెల్యేలు అజిత్ పవార్‌కు మద్దతు ఇచ్చారు.

2024 ఫిబ్రవరి 6న అజిత్ పవార్ వర్గాన్ని భారత ఎన్నికల సంఘం అధికారికంగా నిజమైన ఎన్సీపీగా గుర్తించి, ఆ వర్గానికి పార్టీ ఎన్నికల గుర్తు, పేరును కేటాయించింది. రాబోయే 2024 సార్వత్రిక ఎన్నికల కోసం కొత్త పేరును స్వీకరించాలని శరద్ పవార్ వర్గాన్ని భారత ఎన్నికల సంఘం ఆదేశించింది.[24]

నాయకుడి ప్రకారం ఎన్సీపీ సభ్యుల సంఖ్య
నాయకులు ఎమ్మెల్యే లోక్‌సభ ఎంపీలు ఎమ్మెల్సీ
శరద్ పవార్1543
అజిత్ పవార్4019
చీలికకు ముందు ఎన్సీపీ మొత్తం సభ్యుల సంఖ్య55511

ఎన్సీపీ ఎమ్మెల్యేలు

[మార్చు]
క్రమ సంఖ్య అజిత్ పవార్ క్రమ సంఖ్య శరద్ పవార్
1 అదితి తట్కరే 1 అశోక్ పవార్
2 ధరమ్‌రావు ఆత్రం 2 అనిల్ దేశ్‌ముఖ్
3 అజిత్ పవార్ 3 బాలాసాహెబ్ పాటిల్
4 అనిల్ పాటిల్ 4 నీలేష్ లంకే
5 అన్నా బన్సోడే 5 జయంత పాటిల్
6 అశుతోష్ కాలే 6 చంద్రకాంత్ నవఘరే
7 అతుల్ బెన్కే 7 జితేంద్ర ఆव्हाడ్
8 బాబాసాహెబ్ పాటిల్ 8 మాన్‌సింగ్ నాయక్
9 బాబన్‌రావ్ షిండే 9 డాక్టర్ రాజేంద్ర షింగ్నే
10 బాలాసాహెబ్ అజాబే 10 ప్రజాక్త్ తాన్‌పురే
11 ఛగన్ భుజబల్ 11 రాజేష్ తోపే
12 దత్తాత్రయ భరణే 12 రోహిత్ పవార్
13 దౌలత్ దరోడా 13 సందీప్ క్షీరసాగర్
14 ధనంజయ్ ముండే 14 సుమన్ పాటిల్
15 దిలీప్ బాంకర్ 15 సునీల్ భుసారా
16 దిలీప్ మోహితే
17 దిలీప్ వాల్సే-పాటిల్
18 దీపక్ చవాన్
19 హసన్ ముష్రిఫ్
20 ఇంద్రనీల్ నాయక్
21 కిరణ్ లహమటే
22 మకరంద్ పాటిల్
23 మాణిక్రావ్ కొకటే
24 మనోహర్ చంద్రికాపురే
25 నర్హరి సీతారామ్ జిర్వాల్
26 చేతన్ తుపే
27 నితిన్ పవార్
28 ప్రకాష్‌దాదా సోలంకే
29 నవాబ్ మాలిక్
30 రాజేష్ పాటిల్
31 రాజు కరేమోరే
32 సంజయ్ బన్సోడే
33 సరోజ్ అహిరే
34 సంగ్రామ్ జగ్తాప్
35 శేఖర్ నికమ్
36 సునీల్ తింగ్రే
37 సునీల్ షెల్కే
38 యశ్వంత్ మానె
39 రూపాలీ చాకణకర్
40 సూరజ్ చవాన్
41 అమోల్ మిట్కరీ
42 అనికేత్ తట్కరే
43 ఆనంద్ పరాంజపే

ఎన్సీపీ లోక్‌సభ ఎంపీలు

[మార్చు]
క్రమ సంఖ్య అజిత్ పవార్ క్రమ సంఖ్య శరద్ పవార్
1 సునీల్ దత్తాత్రయ తట్కరే 1 సుప్రియా సూలే
2 అమోల్ కోల్హే
3 శ్రీనివాస్ పాటిల్
4 మొహమ్మద్ ఫైజల్ పడిప్పురా

ఎన్సీపీ రాజ్యసభ ఎంపీలు

[మార్చు]
క్రమ సంఖ్య అజిత్ పవార్ క్రమ సంఖ్య శరద్ పవార్
1 ప్రఫుల్ పటేల్ 1 శరద్ పవార్
2 ఫౌజియా ఖాన్
3 వందనా చవాన్

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Ajit Pawar joins Shinde-Fadnavis government, takes oath as Deputy CM[permanent dead link], The Indian Express, 2 July 2023.
  2. ↑ "Ajit Pawar takes oath as Deputy CM of Maharashtra, joins Eknath Shinde's government". Firstpost (in Indian English). 2 జూలై 2023. Archived from the original on 15 జూలై 2023. Retrieved 24 అక్టోబరు 2025.
  3. ↑ NCP Split: Ajit Pawar Joins Maharashtra Government As Deputy Chief Minister, NDTV, 2 July 2023.
  4. ↑ EC recognises Ajit Pawar faction as real NCP, allots party symbol[permanent dead link], Hindustan Times, 6 February 2024.
  5. ↑ Rahul Narwekar declares Ajit Pawar group as real NCP[permanent dead link], The Economic Times, 5 March 2024.
  6. ↑ "Nationalist Congress Party (NCP)". Britannica. Retrieved 3 జూలై 2024.
  7. ↑ "Our Philosophy". Bharatiya Janata Party. Retrieved 3 జూలై 2024.
  8. ↑ "Sharad Pawar Was Ready To Join Hands With BJP Several Times, Nephew Ajit Opens All Cards". ABP News. 22 ఏప్రిల్ 2024. Retrieved 3 జూలై 2024.
  9. ↑ "'Blatant lie,' says NCP (SP) after Praful Patel's statement that Sharad Pawar was 50% ready to join hands with BJP". The Economic Times. 11 ఏప్రిల్ 2024. Retrieved 3 జూలై 2024.
  10. ↑ "Maharashtra Shake‑Up Was A Long Time In The Making". NDTV. 3 జూలై 2023. Retrieved 3 జూలై 2024.
  11. ↑ "ECI rules Ajit Pawar faction is the real NCP". The Hindu. 6 ఫిబ్రవరి 2024. Retrieved 3 జూలై 2024.
  12. 1 2 "Ajit 'Dada': 3 Reasons Why He's Indispensable for Sharad Pawar". The Quint. 5 మే 2023. Retrieved 3 జూలై 2024.
  13. 1 2 Gokhale, Omkar; Deshpande, Alok (16 ఫిబ్రవరి 2024). "Ajit faction 'real NCP': Maharashtra Speaker dismisses pleas for disqualification". The Indian Express (in Indian English). Archived from the original on 15 ఆగస్టు 2025. Retrieved 24 అక్టోబరు 2025.
  14. ↑ "Praful Patel claims Sharad Pawar 'was 50% ready' to join hands with BJP in 2023". Hindustan Times (in Indian English). 10 ఏప్రిల్ 2024. Archived from the original on 16 ఏప్రిల్ 2024. Retrieved 24 అక్టోబరు 2025.
  15. ↑ "'NCP had offered support to BJP in 2014, Sharad Pawar called it a strategy to keep Shiv Sena away,' claims Ajit Pawar". Business Today (in ఇంగ్లీష్). 30 ఏప్రిల్ 2024. Retrieved 4 జూలై 2024.
  16. ↑ "Maharashtra Politics: ED Investigating Prominent NCP Leaders Who Switched Sides With Ajit Pawar". Free Press Journal. 3 జూలై 2023. Retrieved 4 జూలై 2024.
  17. ↑ "Some NCP leaders joined hands with BJP as agencies threatened them, says Sharad Pawar". The Times of India. 20 ఆగస్టు 2023. Retrieved 4 జూలై 2024.
  18. ↑ "Ajit Pawar says corruption allegations were to defame him, Sule reminds BJP and its leaders levelled them". The Indian Express. 4 జూలై 2024. Retrieved 4 జూలై 2024.
  19. 1 2 3 4 "How Sharad Pawar's Nationalist Congress Party fell apart in 3 months". India Today. 10 జూలై 2023. Retrieved 3 జూలై 2024.
  20. ↑ "Why Is Sharad Pawar Consistently Claiming There Is No Split in the NCP?". The Wire. 29 ఆగస్టు 2023. Retrieved 3 జూలై 2024.
  21. ↑ "Sharad Pawar was '50% ready' to join hands with BJP last year: Praful Patel". India Today. 11 ఏప్రిల్ 2024. Retrieved 3 జూలై 2024.
  22. ↑ Ozarkar, Vallabh (5 జూన్ 2023). "CM Eknath Shinde, Devendra Fadnavis meet Amit Shah; Konkan water issue, Marathwada grid project discussed". The Indian Express (in Indian English). Archived from the original on 23 ఆగస్టు 2025. Retrieved 24 అక్టోబరు 2025.
  23. ↑ "Opposition meeting is being held in Nitish Kumar's House in Patna". Zee News. 30 జూన్ 2023. Retrieved 5 జూలై 2023.
  24. ↑ Verma, Saurabh (6 ఫిబ్రవరి 2024). "Sharad Pawar Loses EC Battle As Ajit-led Faction Recognised As Real NCP". News18.com (in Indian English). Archived from the original on 17 ఆగస్టు 2025. Retrieved 24 అక్టోబరు 2025.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=2023_మహారాష్ట్ర_రాజకీయ_సంక్షోభం&oldid=4945354" నుండి వెలికితీశారు