36 శైవ తత్త్వాలు
| శ్రేణిలో భాగం |
| శైవం |
|---|
 |
భారతీయ తత్వశాస్త్రంలో తత్వాలు అనగా వాస్తవికతకు సంబంధించిన మూలకాలు లేదా సూత్రాలు.[1][2] సాంఖ్య, శైవ తత్వశాస్త్రాలలో పరమాత్మ, ఆత్మలు, విశ్వం స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి తత్వాలు ప్రాథమిక భావనలు. సాంఖ్య తత్వశాస్త్రం 25 తత్వాలను జాబితా చేయగా, తర్వాతి శైవ తత్వశాస్త్రాలు ఆ సంఖ్యను 36కి విస్తరించాయి.[3] విశ్వం నిర్మాణం, మూలాన్ని వివరించడానికి తత్వాలను ఉపయోగిస్తారు. వీటిని సాధారణంగా మూడు సమూహాలుగా విభజించారు: శుద్ధ (స్వచ్ఛమైన తత్వాలు); శుద్ధాశుద్ధ (స్వచ్ఛమైన-అపవిత్రమైన తత్వాలు); అశుద్ధ (అపవిత్రమైన తత్వాలు). శుద్ధ తత్వాలు పరమాత్మ అంతర్గత అంశాలను వివరిస్తాయి; శుద్ధాశుద్ధ తత్వాలు ఆత్మ, దాని పరిమితులను వివరిస్తాయి; అశుద్ధ తత్వాలు ఆత్మ ఉనికికి సహాయపడే విశ్వం, జీవులను కలిగి ఉంటాయి.[4]
అవలోకనం
[మార్చు]తత్వం అనేది ఒక సంస్కృత పదం, దీని అర్థం 'అది', 'సూత్రం', 'వాస్తవికత' లేదా 'సత్యం'.[5] సాంఖ్య తత్వశాస్త్రం కేవలం 25 తత్వాలను మాత్రమే గణిస్తుంది; ఇరవై నాలుగు ఆత్మ తత్వాలు, ఆత్మగా పరిగణించే పురుషుడు.[6] శైవ తత్వశాస్త్రాలు వీటిని వివరిస్తూ, ఇరవై నాలుగు ఆత్మ తత్వాలను అశుద్ధ (అపవిత్రమైన) తత్వాలుగా తీసుకుని, వాటికి శుద్ధాశుద్ధ (స్వచ్ఛమైన-అపవిత్రమైన), శుద్ధ (స్వచ్ఛమైన తత్వాలు) తత్వాలను జోడించి, మొత్తం ముప్పై ఆరు విభిన్న తత్వాలను గణిస్తాయి, పురుషుడిని శుద్ధాశుద్ధ తత్వాలలో పరిగణిస్తాయి.
ప్రారంభ శైవ తత్వశాస్త్రాల ప్రకారం, పరమేశ్వరుడు లేదా పరశివుడు పరమ వాస్తవికత లేదా పరబ్రహ్మ, "అన్నీ ఉద్భవించే ఏకైక రూపం".[7] శైవమతానికి చెందిన అద్వైత పాఠశాల అయిన కాశ్మీర శైవం, పరమశివుడు 36 తత్వాల ద్వారా 'పరమశివుని' నుండి 'జీవుని' వరకు అవతరించే ప్రక్రియ ద్వారా తనను తాను వ్యక్తపరుచుకుంటాడని తత్వాలను వివరిస్తుంది.[8] స్పంద అని పిలువబడే పరశివుని శక్తివంతమైన సృజనాత్మక శక్తి, ఈ 36 తత్వాలను ఒక లీలగా లేదా దైవిక నాటకంగా వ్యక్తపరచడానికి అతన్ని కదిలిస్తుంది.[9] కొన్ని బోధనలు పరమేశ్వరుడు, పరశివుడు, పరాశక్తిని శివుని మూడు వేర్వేరు కోణాలుగా పరిగణిస్తాయి.
శైవమతంలోని మరొక ముఖ్యమైన విభాగం, ద్వైత, అద్వైత లక్షణాలను చూపే పాఠశాల అయిన శైవ సిద్ధాంతం, తత్వాలను వేరొక కోణంలో వివరిస్తుంది. నిష్క్రియ పరమేశ్వరుడు తన శుద్ధ మాయ లేదా దైవిక దయ (శక్తి) ద్వారా సక్రియం అవుతాడు. అదేవిధంగా, విశ్వం (ప్రకృతి), దైవిక అనుగ్రహానికి మరొక రూపమైన అశుద్ధ మాయ (భౌతిక శరీరం, విశ్వంలోని అన్ని అంశాలు) - మహామాయ ద్వారా సక్రియం చేయబడుతుంది. శుద్ధ మాయ, అశుద్ధ మాయల పరస్పర చర్యే శుద్ధ-అశుద్ధ మాయ, ఇక్కడే ఆత్మలు జ్ఞానాన్ని పొందుతాయి, ఇది మొత్తం విశ్వం ఉనికికి దారితీస్తుంది.
మహామాయ తనను తాను మూడు అంశాలుగా విభజించుకుంటుంది: శుద్ధ మాయ, శుద్ధ-అశుద్ధ మాయ, అశుద్ధ మాయ, ఇవి వరుసగా ఐదు, ఏడు, ఇరవై నాలుగు తత్వాలకు కారణమవుతాయి.[10]
ఐదు శుద్ధ తత్వాలు
[మార్చు]
'శుద్ధ తత్వాలు' వీటినే శైవ తత్వాలు అని కూడా అంటారు. ఇవి సంపూర్ణ స్థాయిలో పనిచేస్తాయి, ఇది పంచకృత్యాలకు (ఐదు చర్యలు) దారితీస్తుంది - సృష్టి - స్థితి (నిర్వహణ) - లయ (వినాశనం) - తిరోధానం (మరుగుపరచడం) - భగవంతుని అనుగ్రహం.[11] శుద్ధ తత్వాలను స్వచ్ఛమైనవిగా పిలుస్తారు, ఎందుకంటే వాటిని నేరుగా శివుడే సృష్టించాడు.[8]
శివ
[మార్చు]నాద తత్వం అని కూడా పిలుస్తారు. సర్వజ్ఞుడు, సర్వవ్యాపి, చైతన్యవంతమైన పరమాత్మ రెండు కోణాలలో ఒకటి. ఈ సారాంశంలో, పరమాత్మకు కోరిక (ఇచ్ఛ), చర్య (క్రియ), జ్ఞాన సంబంధిత లక్షణాలు ఏవీ ఉండవు. ఇది స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్థితిలో ఉంటుంది.
శక్తి
[మార్చు]బిందు తత్వం అని పిలువబడే పరమాత్మ మరొక కోణం. శివ-శక్తి జంట అన్ని కింది స్థాయి తత్వాల సృష్టికి కారణమవుతుంది. ఈ జంట సర్వజ్ఞతతో, నిరంతరం చురుకుగా ఉంటుంది. శివ-శక్తి ఈ రెండు లక్షణాలను వరుసగా జ్ఞాన, క్రియ అని పిలుస్తారు.
సదాఖ్య
[మార్చు]దీనిని సదాశివ తత్వం లేదా శివ-శక్తి తత్వం అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ తత్వం అహం (అహంకారం) లేదా స్వయం ఆవిర్భావానికి బాధ్యత వహిస్తుంది. పరమాత్మ క్రియాశక్తి, జ్ఞానశక్తి సమతుల్యంగా ఉన్నప్పుడు ఈ తత్వం ఏర్పడుతుంది.
ఈశ్వర
[మార్చు]ఈశ్వర తత్వం అని కూడా అంటారు. పంచకృత్యాలలో నాల్గవ చర్య అయిన తిరోధానం (మరుగుపరచడం) లేదా భ్రమ జరిగే తత్వం ఇది. ఈశ్వర తత్వం పాశం ద్వారా మరుగుపరచబడిన ఆత్మలను సక్రియం చేస్తుంది. ఇదం అనగా "ఇది నేనే", అనగా, స్వీయ-అవగాహనను వస్తుగతంగా మార్చడం ఈశ్వర తత్వం ద్వారా జరుగుతుంది.[8]
శుద్ధ విద్య
[మార్చు]సద్విద్య లేదా క్రియ అని కూడా అంటారు. ఈ తత్వంలో త్రిమూర్తులు వ్యక్తమవుతారు. శుద్ధవిద్యా తత్వంలో క్రియాశక్తి కంటే జ్ఞానశక్తి మరింత చొరవ తీసుకుంటుంది. ఇక్కడ, "స్వత్వం" ("నేను"), "ఇదత్వం" ("ఇది") సమతుల్యం అవుతాయి.[8] పంచకృత్యాలలోని ఇతర మూడు చర్యలు - సృష్టి, స్థితి, లయలు శుద్ధవిద్య వద్ద జరుగుతాయి.
ఈ ఐదు తత్వాలు ఆత్మల మోక్షానికి దారితీసే పరమాత్మ స్వరూపాలు. ఈ ఐదు తత్వాలను ఆత్మలు తమ దిగువ స్థాయి నుండి విముక్తి వైపు ఉన్నత స్థాయికి వెళ్లే తిరోగమన దశలుగా కూడా చూడవచ్చు.
ఏడు శుద్ధాశుద్ధ తత్వాలు
[మార్చు]
శుద్ధాశుద్ధ తత్వాలు లేదా విద్యా తత్వాలను ఆత్మల విముక్తికి సహాయపడే "పరికరాలు" గా వివరిస్తారు. ఇక్కడ ఆత్మను "పురుష తత్వం" గా పరిగణిస్తారు, భగవంతుని చివరి వ్యక్తరూపాన్ని "మాయా తత్వం" గా పిలుస్తారు. మాయ "కంచుకాలు" అని పిలువబడే మరో ఐదు తత్వాలుగా వ్యక్తమవుతుంది,[12] ఈ ఆరు తత్వాలు పురుష తత్వంతో కలిసి ఏడు విద్యా తత్వాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
మాయ
[మార్చు]మాయ సృష్టించబడిన జీవుల దైవిక స్వభావాన్ని దాచిపెడుతుంది, ఇది భగవంతుని నుండి, ఒకరికొకరు వేరు అనే భావనను సృష్టిస్తుంది.
ఐదు కంచుకాలు
[మార్చు]కంచుకాలను కవచాలుగా (తెరలుగా) అనువదించవచ్చు. ఇవి విశ్వం దైవిక స్వభావాన్ని గుర్తించకుండా జీవుడిని అడ్డుకుంటాయి.
- కాలం - సమయపు తెర
- విద్య - పరిమిత జ్ఞానపు తెర
- రాగం - కోరికల తెర
- నియతి - కారణ కార్యాల తెర
- కళ - పరిమితుల తెర[8]
పురుష
[మార్చు]పురుషుడు అనగా ఆత్మ. ఇది మాయతో, భగవంతుని చివరి వ్యక్తరూపంతో, ఐదు కంచుకాలతో జతకడుతుంది. ఈ ఐదు విద్యా తత్వాలు నిష్క్రియ స్వభావం కలిగి ఉంటాయి. కాబట్టి, శివుడు మాయతో, శక్తి మూడు కంచుకాలైన - కాల, నియతి, కళలతో జతకడుతుంది. సదాశివుడు పురుషుడితో జతకడతాడు, శుద్ధవిద్య విద్యా తత్వాన్ని నడుపుతుంది. రాగం ఈశ్వరునిచే నడుపబడుతుంది.[10] ఇతర విద్యా తత్వాలతో సక్రియం చేయబడిన పురుషుడు విశ్వంలో ఒంటరిగా ఉండలేడు, రాబోయే 24 అశుద్ధ తత్వాల సహాయంతో వస్తాడు.
ఇరవై నాలుగు అశుద్ధ తత్వాలు
[మార్చు]అశుద్ధ తత్వాలు లేదా ఆత్మ తత్వాలు విశ్వం, భౌతిక శరీరానికి సంబంధించిన అంశాలు.
నాలుగు అంతఃకరణాలు
[మార్చు]అంతఃకరణం అనేది 4 తత్వాలైన ప్రకృతి, బుద్ధి, అహంకారం, మనస్సులను సూచించే ఉమ్మడి పదం. పరిమితమైన పురుషునిలోని చైతన్యం మేధస్సు (బుద్ధి), అహం (అహంకారం), మనస్సు (మనస్) తో కూడిన చిత్తాన్ని ఏర్పరుస్తుంది, వీటిని సమిష్టిగా అంతఃకరణం లేదా "అంతర్గత అవయవం" అని పిలుస్తారు. బుద్ధి అనేది ప్రకృతి నుండి ఉద్భవించిన మొదటి తత్వం. ఇది విచక్షణా సామర్థ్యాన్ని సూచిస్తుంది. బుద్ధి పరిమితమైన వ్యక్తిగత స్వయం భావనను వేరు చేసిన తర్వాత ఇది అహంకారంగా మారుతుంది. ఆ బాహ్య స్వీయ భావన అప్పుడు ఇంద్రియ మనస్సు (మనస్) ద్వారా అనుభవించబడుతుంది. పది ఇంద్రియాలు (ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు), ఐదు తన్మాత్రలు (సూక్ష్మ మూలకాలు), ఐదు మహాభూతాలు (స్థూల మూలకాలు), ఇంద్రియ మనస్సు అహంకారం నుండి అవి సాత్విక (ఇంద్రియ), రాజసిక (చురుకైన), తామసిక (భౌతిక) రీతులుగా మారినప్పుడు ఉద్భవిస్తాయి. వ్యక్తిగత చైతన్యం నుండి ఉద్భవించే ఈ 24 దిగువ స్థాయి తత్వాలను అశుద్ధ తత్వాలు అంటారు.[13]
ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు
[మార్చు]ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు మనస్సు అత్యంత సాత్విక విధులు, వీటిలో ఇవి ఉన్నాయి:
- ఘ్రాణ (ముక్కు), అనగా వాసన చూసే మాధ్యమం
- రసన (నాలుక), అనగా రుచి చూసే మాధ్యమం
- చక్షుస్ (కన్ను), అనగా చూసే మాధ్యమం
- త్వక్ (చర్మం), అనగా స్పర్శను అనుభవించే మాధ్యమం
- శ్రోత్ర (చెవి), అనగా వినే మాధ్యమం
ఐదు కర్మేంద్రియాలు
[మార్చు]ఐదు కర్మేంద్రియాలు, ఒక్కొక్కటి ఒక్కో జ్ఞానేంద్రియానికి అనుగుణంగా ఉంటూ, చర్యకు సంబంధించిన భౌతిక అవయవాలను సూచిస్తాయి. ఇవి మనస్సు అత్యంత రాజసిక విధులు.
- పాయు (పాయువు) - విసర్జనకు బాధ్యత వహించే అవయవం
- ఉపస్థ (లైంగిక అవయవం) - పునరుత్పత్తి, లైంగిక ఆనందాన్ని సాధ్యం చేసే అవయవం[14]
- పాద (కాలు) - నడవడాన్ని సాధ్యం చేసే అవయవం
- పాణి (చేయి) - పట్టుకోవడానికి, తాకడానికి వీలు కల్పించే అవయవం
- వాక్ (నోరు) - ధ్వని/మాట్లాడటాన్ని సాధ్యం చేసే అవయవం
ఐదు సూక్ష్మ మూలకాలు (తన్మాత్రలు)
[మార్చు]ఐదు సూక్ష్మ మూలకాలు (తన్మాత్రలు) మనస్సు అత్యంత తామసిక విధులు, ఇవి మనస్సులోని సంబంధిత ఐదు స్థూల మూలకాల ప్రతిబింబాన్ని సూచిస్తాయి:
- గంధం (వాసన)
- రసం (రుచి)
- రూపం (ఆకారం)
- స్పర్శ (తాకడం)
- శబ్దం (ధ్వని)
ఐదు స్థూల మూలకాలు (మహాభూతాలు)
[మార్చు]ఐదు స్థూల మూలకాలు (మహాభూతాలు) వ్యక్తీకరణ చివరి బిందువును సూచిస్తాయి:
- పృథ్వి (భూమి)
- జలం (నీరు)
- తేజస్ (అగ్ని)
- వాయువు (గాలి)
- ఆకాశం (ఈథర్ లేదా అంతరిక్షం)
మహాభూతాలు భౌతిక ప్రపంచానికి ఆధారం అయినప్పటికీ, తన్మాత్రలు కేవలం దాని పరిమితమైన అంశాలు, వీక్షణలు మాత్రమే, వాటిని పూర్తిగా వివరించలేవు. వాస్తవానికి మనం వాస్తవికతను గ్రహించలేము, మనం పొందగలిగేదల్లా వాస్తవికతను వివరించే పరిమిత "బ్యాండ్ల" సమాచారం మాత్రమే. ఈ సమాచార బ్యాండ్లే ఐదు తన్మాత్రలు.
అయితే ఈ పరిమితి పరిమితమైన ప్రాణులకు (జీవుడు లేదా అణువు) మాత్రమే వర్తిస్తుంది. మాయను దాటి, శుద్ధ తత్వాల పరిధిలో ఉన్నవారికి, వాస్తవికతను ప్రత్యక్షంగా గ్రహించవచ్చు, ఎందుకంటే ఒకరి స్వంతం పరమాత్మ కాబట్టి, బాహ్య వస్తువులు కూడా అంతే. అటువంటి స్థితిలో జ్ఞానోదయం పొందిన జీవి ఐదు ఇంద్రియాలకు అతీతంగా (ప్రత్యక్ష అవగాహన) ప్రపంచాన్ని గ్రహించగలడు, భిన్నత్వంలో ఏకత్వం, ఏకత్వంలో భిన్నత్వం ఉన్న స్థితిలో ఉంటాడు.[15]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Jagadish Chandra Chatterji (1914). Kashmir Shaivism. SUNY Press. ISBN 9780887061790.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - ↑ "Tattvas-36". Veeraswamy Krishnaraj. Retrieved 5 March 2017.
- ↑ Philosophy East & West. University Press of Hawaii. 1983. p. 223.
- ↑ Mathew Chandrankunnel (2008). Philosophy of Quantum Mechanics. Global Vision Publishing House. ISBN 9788182202580.
- ↑ "tattva - of the truth" from BG 2.16 Archived 2007-02-23 at the Wayback Machine
- ↑ Philosophical Series, Issue 7. University of Madras. 1960.
- ↑ T. V. Mahalingam (1990). South Indian studies. Geetha Book House.
- ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 "Piyaray L. Raina, Kashmir Shaivism versus Vedanta – A Synopsis". Archived from the original on 2025-10-08. Retrieved 2026-03-01.
- ↑ Acharya Kedar (2003). The Sutras on the 5-Fold Act of Divine Consciousness. ISBN 0595293891.
- ↑ 10.0 10.1 Jayandra Soni (1989). Philosophical Anthropology in Śaiva Siddhānta: With Special Reference to Śivāgrayogin. ISBN 8120806328.
- ↑ Kapila Vatsyayan (1996). Concepts of Time, Ancient and Modern. Indira Gandhi National Centre for the Arts. ISBN 9788120716445.
- ↑ Chandradhar Sharma (2000). A Critical Survey of Indian Philosophy. Motilal Banarsidass Publications. p. 389. ISBN 9788120803657.
- ↑ Abhinavagupta, Jaideva Singh. A Trident of Wisdom: Translation of Paratrisika-vivarana. SUNY Press. ISBN 9780791494127.
- ↑ Introduction to Kashmir Shaivism, Gurudev Siddha Peeth, Ganeshpuri, 1975, pag. 33
- ↑ Institute for Encyclopedia of Human Ideas on Ultimate Reality and Meaning (2001). Ultimate Reality and Meaning, Volume 24. Van Gorcum. p. 9.
ఆధారాలు
[మార్చు]- Lakshman Joo, Swami (1988). Kaśmir Śaivism. pag. 1
- Eliade, Mircea. Theory and History of Religion. cap. 6 and 7
- Singh, Jaideva (1979). Siva Sutras: The Yoga of Supreme Identity. Delhi: Motilal Banarsidas.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]- తత్వాలు-36
- పియారే ఎల్. రైనా, కాశ్మీర్ శైవిజం వర్సెస్ వేదాంత – ఎ సినాప్సిస్ Archived 2025-10-08 at the Wayback Machine (తత్వాల అవలోకనాన్ని కలిగి ఉంది)
- డానియల్ ఒడియర్, శివ అండ్ హిజ్ యూనివర్సల్ మానిఫెస్టేషన్