యూకారియోట్
| యూకారియోట్లు Temporal range: కాల పరిధి: స్టాథేరియన్ – ప్రస్తుతం 1650–0 మా | |
|---|---|
క్రిప్టిస్టా విరిడిప్లాంటే డిస్కోబా అమీబోజోవా రైజారియా అల్వియోలాటా యానిమాలియా శిలీంధ్రాలు | |
Scientific classification  | |
| Unrecognized taxon (fix): | యూకార్యోటా |
| Major subdivisions | |
| |
| Synonyms | |
| |
.jpg)
.jpg)
.jpg)
యూకారియోట్లు (/juːˈkærioʊts, -əts/) అనేవి యూకారియోటా లేదా యూకారియా అనే డొమైన్, వీటి కణాలు పొర-కట్టుబడి ఉన్న కేంద్రకాన్ని కలిగి ఉంటాయి.[1] అన్ని జంతువులు, మొక్కలు, శిలీంధ్రాలు, సముద్రపు పాచి, అనేక ఏకకణ జీవులు యూకారియోట్లు. ఇవి ప్రోకరియోట్స్ రెండు సమూహాలతో పాటు ప్రధాన జీవన రూపాలను కలిగి ఉంటాయి: బ్యాక్టీరియా, ఆర్కియా. యూకారియోట్లు జీవుల సంఖ్యలో ఒక చిన్న మైనారిటీని సూచిస్తాయి, కానీ వాటి సాధారణంగా చాలా పెద్ద పరిమాణాన్ని బట్టి, వాటి సామూహిక ప్రపంచ జీవరాశి ప్రోకరియోట్ల కంటే చాలా పెద్దది.
యూకారియోట్లు ఆర్కియల్ ఫైలమ్ ప్రోమేథెర్చియోటా ఉద్భవించాయి. మైటోకాన్డ్రియాల్ డిఎన్ఏ (ఇది ఆర్కియా కాకుండా బ్యాక్టీరియా) ను విస్మరించడం అనేది ఆర్కియాలో యూకారియోట్లు చేర్చబడిన బాక్టీరియా, ఆర్కియా అనే రెండు జీవక్షేత్రాలను మాత్రమే సూచిస్తుంది. యూకారియోట్లు మొదట పాలియోప్రోటెరోజోయిక్ సమయంలో ఉద్భవించాయి, బహుశా ఫ్లాగెల్లేటెడ్ కణాలుగా. ప్రముఖ పరిణామాత్మక సిద్ధాంతం ఏమిటంటే అవి వాయురహిత ప్రోమేథెర్చియోటా ఆర్కియోన్, ఏరోబిక్ ప్రోటీబాక్టీరియం మధ్య సహజీవనం ద్వారా సృష్టించబడ్డాయి, ఇవి మైటోకాండ్రియా ఏర్పరుస్తాయి. సైనోబాక్టీరియం సహజీవనం రెండవ ఎపిసోడ్ క్లోరోప్లాస్ట్లతో కూడిన మొక్కలను సృష్టించింది.
యూకారియోటిక్ కణాలు న్యూక్లియస్, ఎండోప్లాస్మిక్ రెటిక్యులం, గొల్గి ఉపకరణం వంటి త్వచంతో కప్పబడిన కణాంగాలు ఉంటాయి. యూకారియోట్లు ఏకకణ లేదా బహుకణ జీవులుగా ఉండవచ్చు. పోల్చి చూస్తే, ప్రోకారియోట్లు సాధారణంగా ఏకకణ జీవులు. ఏకకణ యూకారియోట్లను కొన్నిసార్లు ప్రోటిస్ట్లు అని కూడా పిలుస్తారు. యూకారియోట్లు మైటోసిస్ ద్వారా అలైంగికంగా మియోసిస్, సంయుక్త బీజాల సంలీనం (ఫలదీకరణం) ద్వారా లైంగికంగా పునరుత్పత్తి చేయగలవు.
వ్యుత్పత్తి
[మార్చు]యూకారియోట్ అనే పదం గ్రీకు పదాలైన "యు" ("నిజమైన" లేదా "మంచి" అని అర్ధం), "కార్యోన్" ("నట్" లేదా "కెర్నల్" అని అర్ధం, ఇది ఒక కణం కేంద్రకాన్ని సూచిస్తుంది.[2]
వైవిధ్యం
[మార్చు]యూకారియోట్లు అనేవి సూక్ష్మదర్శిని ఏక కణాల నుండి, 3 మైక్రోమీటర్ల పరిధిలో ఉన్న పికోజోవాన్లు, 190 టన్నుల వరకు బరువు 33,6 మీటర్ల (110 అడుగులు) పొడవు, లేదా తీరం రెడ్వుడ్ వంటి మొక్కలు, 120 మీటర్ల (390 అడుగులు) ఎత్తు వరకు కొలిచే నీలి తిమింగలం వంటి జంతువుల వరకు ఉంటాయి.[3][4][5] ప్రొటిస్టులు అని పిలువబడే అనధికారిక సమూహంలో వీటిలో చాలా వరకు ఉన్నాయి, 200 అడుగుల (61 మీ′ పొడవు) వరకు దిగ్గజం కెల్ప్ వంటి కొన్ని బహుళ కణ రూపాలు ఉన్నాయి.[6] బహుళ కణ యూకారియోట్లలో జంతువులు, మొక్కలు, శిలీంధ్రాలు ఉన్నాయి, కానీ మళ్ళీ, ఈ సమూహాలు కూడా అనేక ఏక కణ జాతులను కలిగి ఉన్నాయి.[7] యుకార్యోటిక్ కణాలు సాధారణంగా ప్రోకరియోట్స్-బ్యాక్టీరియా, ఆర్కియా-కంటే 10,000 రెట్లు ఎక్కువ వాల్యూమ్ కలిగి ఉంటాయి.[8][9] యూకారియోట్లు జీవుల సంఖ్యలో ఒక చిన్న మైనారిటీని సూచిస్తాయి, కానీ వాటిలో చాలా పెద్దవిగా ఉన్నందున, వాటి సామూహిక ప్రపంచ జీవరాశి (468 గిగాటన్లు) ప్రోకరియోట్ల కంటే చాలా పెద్దది (77 గిగాటన్లు), మొక్కలు మాత్రమే భూమి మొత్తం జీవరాశిలో 81% పైగా ఉన్నాయి.[10]
యూకారియోట్లు ప్రధానంగా సూక్ష్మజీవులతో కూడిన విభిన్న వంశం.[11] కొన్ని రూపాల్లో బహుళ కణజాలం యూకారియోట్లలో కనీసం 25 సార్లు స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చెందింది.[12][13] సంక్లిష్ట బహుళ కణ జీవులు, బురద అచ్చులను ఏర్పరుచుకోవడానికి అమీబా అగ్రిగేషన్ను లెక్కించకుండా, కేవలం ఆరు యూకారియోటిక్ వంశాలలో మాత్రమే అభివృద్ధి చెందాయి: జంతువులు, సింబియోమైకోటాన్ శిలీంధ్రాలు, గోధుమ ఆల్గే, ఎరుపు ఆల్గే, ఆకుపచ్చ ఆల్గే, భూమి మొక్కలు.[14] యూకారియోట్లు జన్యు సారూప్యతల ద్వారా వర్గీకరించబడతాయి, తద్వారా సమూహాలు తరచుగా కనిపించే భాగస్వామ్య లక్షణాలను కలిగి ఉండవు.[11]
- యూకారియోట్లు పరిమాణంలో ఏకకణ జీవుల నుండి భారీ చెట్లు, తిమింగలాల వరకు ఉంటాయి.
ప్రోకార్యోట్లు (చిన్న స్థూపాకార కణాలు, బాక్టీరియా, ఎడమవైపున), ఒక ఏకకణ యూకార్యోట్, పారామీషియం
తీర రెడ్వుడ్
నీలి తిమింగలం
.jpeg)
.jpg)
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "eukaryote". Merriam-Webster.com Dictionary. Merriam-Webster. OCLC 1032680871.
- ↑ "eukaryotic (adj.)". Online Etymology Dictionary. Retrieved 7 January 2025.
- ↑ Seenivasan R, Sausen N, Medlin LK, Melkonian M (26 March 2013). "Picomonas judraskeda Gen. Et Sp. Nov.: The First Identified Member of the Picozoa Phylum Nov., a Widespread Group of Picoeukaryotes, Formerly Known as 'Picobiliphytes'". PLOS ONE. 8 (3) e59565. Bibcode:2013PLoSO...859565S. doi:10.1371/journal.pone.0059565. PMC 3608682. PMID 23555709.
- ↑ Wood, Gerald (1983). The Guinness Book of Animal Facts and Feats. Enfield, Middlesex: Guinness World Records. ISBN 978-0-85112-235-9.
- ↑ Earle CJ, ed. (2017). "Sequoia sempervirens". The Gymnosperm Database. Archived from the original on 2016-04-01. Retrieved 2017-09-15.
- ↑ van den Hoek, C.; Mann, D.G.; Jahns, H.M. (1995). Algae An Introduction to Phycology. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-30419-9. Archived from the original on 10 February 2023. Retrieved 7 April 2023.
- ↑ Burki F (May 2014). "The eukaryotic tree of life from a global phylogenomic perspective". Cold Spring Harbor Perspectives in Biology. 6 (5) a016147. doi:10.1101/cshperspect.a016147. PMC 3996474. PMID 24789819.
- ↑ DeRennaux, B. (2001). "Eukaryotes, Origin of". Encyclopedia of Biodiversity. Vol. 2. Elsevier. pp. 329–332. doi:10.1016/b978-0-12-384719-5.00174-x. ISBN 978-0-12-384720-1.
- ↑ Yamaguchi M, Worman CO (2014). "Deep-sea microorganisms and the origin of the eukaryotic cell" (PDF). Japanese Journal of Protozoology. 47 (1, 2): 29–48. Archived from the original (PDF) on 9 August 2017.
- ↑ Bar-On, Yinon M.; Phillips, Rob; Milo, Ron (2018-05-17). "The biomass distribution on Earth". Proceedings of the National Academy of Sciences. 115 (25): 6506–6511. Bibcode:2018PNAS..115.6506B. doi:10.1073/pnas.1711842115. PMC 6016768. PMID 29784790.
- 1 2 (2020). "The New Tree of Eukaryotes".
- ↑ . "The evolution of multicellularity: A minor major transition?".
- ↑ . "Multicellularity arose several times in the evolution of eukaryotes". Archived 2014-07-25 at the Wayback Machine
- ↑ . "Evolution and diversity of plant cell walls: From algae to flowering plants".