Jump to content

ISO 3166-1 ఆల్ఫా-3

వికీపీడియా నుండి

ISO 3166-1 ఆల్ఫా-3 కోడ్‌లు. అనేవి మూడు అక్షరాల దేశాల కోడ్‌లు. ఇంటర్నేషనల్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ స్టాండర్డైజేషన్ (ISO) ప్రచురించిన ఐఎస్‌ఓ 3166 ప్రామాణికంలో భాగమైన ఐఎస్‌ఓ 3166-1 లో ఇవి నిర్వచించబడ్డాయి. ఇవి వివిధ దేశాలను, ఆధారిత ప్రాంతాలను, భౌగోళికంగా ప్రత్యేక ఆసక్తి ఉన్న ప్రాంతాలను సూచించడానికి ఉపయోగపడతాయి.

రెండు అక్షరాల ఆల్ఫా-2 కోడ్‌లతో పోలిస్తే, ఈ ఆల్ఫా-3 కోడ్‌లు కోడ్‌కు, దేశం పేరుకు మధ్య మెరుగైన దృశ్య సంబంధాన్ని కలిగి ఉంటాయి (మూడవ సెట్ కోడ్‌లు సంఖ్యాత్మకంగా ఉంటాయి, కాబట్టి వాటితో ఎటువంటి దృశ్య సంబంధం ఉండదు).[1] ఇవి మొదటిసారిగా 1974లో వెలువడిన ఐఎస్‌ఓ 3166 ప్రామాణికం మొదటి ఎడిషన్‌లో భాగంగా చేర్చబడ్డాయి.

ఉపయోగాలు, అప్లికేషన్లు

[మార్చు]

ఐఎస్‌ఓ 3166-1 ఆల్ఫా-3 కోడ్‌లు అత్యంత ప్రముఖంగా ఇంటర్నేషనల్ సివిల్ ఏవియేషన్ ఆర్గనైజేషన్ (ICAO) ద్వారా ప్రామాణీకరించబడిన యంత్రం-చదవగలిగే పాస్‌పోర్ట్‌ల కోసం ISO/IEC 7501-1 లో ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ప్రత్యేక పాస్‌పోర్ట్‌ల కోసం ఇందులో అనేక అదనపు కోడ్‌లు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్ని కోడ్‌లు ప్రస్తుతం రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి. ప్రస్తుత దశలో ఐఎస్‌ఓ 3166-1 లో ఉపయోగంలో లేవు.

అంతర్జాతీయ వాహన రిజిస్ట్రేషన్ కోడ్ల కోసం, ISO 3166 సృష్టికి ముందు ఉన్న కోడ్లతో పాటు, ఐక్యరాజ్యసమితి ISO 3166-1 ఆల్ఫా-2, ఆల్ఫా-3 కోడ్ల కలయికను ఉపయోగిస్తుంది, ఇవి వాహన రిజిస్ట్రేషన్ ప్లేట్ జారీ చేసే దేశాన్ని గుర్తించడానికి ఉపయోగించే కోడ్లు.[2]

ప్రస్తుత కోడ్‌లు

[మార్చు]

అధికారికంగా కేటాయించబడిన కోడ్ అంశాలు

[మార్చు]

ఐఎస్‌ఓ 3166 మెయింటెనెన్స్ ఏజెన్సీ (ISO 3166/MA) ద్వారా అధికారికంగా నిర్వచించబడిన ఆంగ్ల సంక్షిప్త పేర్ల ఆధారంగా, ప్రస్తుతం అధికారికంగా కేటాయించబడిన ఐఎస్‌ఓ 3166-1 ఆల్ఫా-3 కోడ్‌ల పూర్తి జాబితా క్రింది విధంగా ఉంది:[3]

యూజరు-కేటాయించిన కోడ్ మూలకాలు

[మార్చు]

యూజరు-కేటాయించిన కోడ్ మూలకాలు (User-assigned code elements) అనేవి ISO 3166-1 ప్రమాణాన్ని తమ అంతర్గత అవసరాల కోసం ఉపయోగించే యూజర్ల కొరకు అందుబాటులో ఉండే కోడ్‌లు. తమ అప్లికేషన్‌లలో మరిన్ని దేశాలు, భూభాగాలు లేదా ఇతర భౌగోళిక ప్రాంతాల పేర్లను చేర్చుకోవడానికి వీటిని వాడుకోవచ్చు. ISO 3166/MA (నిర్వహణ సంస్థ) ప్రమాణాన్ని నవీకరించే ప్రక్రియలో ఈ కోడ్‌లను ఎప్పటికీ ఉపయోగించదు. కింది ఆల్ఫా-3 (alpha-3) కోడ్‌లను యూజర్లు అవసరాలకోసం కేటాయించుకోవచ్చు: AAA నుండి AAZ, QMA నుండి QZZ, XAA నుండి XZZ, ZZA నుండి ZZZ వరకు.[4]

ఉదాహరణలు

[మార్చు]

ప్రత్యేకమైన యంత్రం చదవగలిగే పాస్‌పోర్ట్‌ల (machine-readable passports) కోసం ISO/IEC 7501-1 ప్రమాణంలో కింది కోడ్‌లను ఉపయోగిస్తారు:[5]

నాటో దేశాల కోడ్‌ల జాబితా అనేది ISO ఆల్ఫా-3 కోడ్‌ల ఆధారంగా రూపొందించబడింది, కానీ ఇది ISO 3166-1 ప్రమాణంతో సరిపోలని ఆల్ఫా-2 కోడ్‌లను నిర్వచిస్తుంది. ఇది కల్పిత దేశాలు, సంస్థాగత విభాగాల కోసం కొన్ని ప్రైవేట్ వాడుక కోడ్‌లను పరిచయం చేస్తుంది:

  • XXB "బ్రౌన్‌లాండ్" (Brownland)
  • XXG "గ్రేలాండ్" (Greyland)
  • XXI "ఇండిగోలాండ్" (Indigoland)
  • XXL "లైమ్‌లాండ్" (Limeland)
  • XXP "పర్పుల్‌లాండ్" (Purpleland)
  • XXR "రెడ్‌లాండ్" (Redland)
  • XXW "వైట్‌లాండ్" (Whiteland)
  • XXY "యెల్లోలాండ్" (Yellowland)
  • XXE SHAPE
  • XXM నాటో (NATO)
  • XXN నాటో "బ్లూ" కమాండ్ (NATO "Blue" Command)
  • XXS SACLANT

నాటో ఖండాల కోసం రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్‌లను ఉపయోగించడం కొనసాగిస్తోంది:

యూరోపియన్ యూనియన్‌లో కొసావో కోసం XKX అనేది ఒక ISO 3166-1 ఆల్ఫా-3 సమానమైన వాడుకరి-కేటాయించిన కోడ్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది.[7] యూనీకోడ్ (Unicode) ప్రమాణంలో XKK కోడ్‌ను ఉపయోగిస్తారు.[8]

రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్ మూలకాలు

[మార్చు]

రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్ మూలకాలు అనేవి ప్రస్తుతం వాడుకలో లేనివి, లేదా ప్రమాణాన్ని ఉపయోగించే నిర్దిష్ట యూజరు అప్లికేషన్ కోసం అవసరమైనప్పటికీ, ISO 3166-1 ప్రమాణంలో చేర్చడానికి అర్హత లేని కోడ్‌లు. పరివర్తనా కాలంలో (transitional period) అప్లికేషన్ సమస్యలను నివారించడానికి, తమ కోడింగ్ సిస్టమ్‌ల పనితీరు కోసం ప్రత్యేక అదనపు కోడ్ మూలకాలు అవసరమయ్యే వాడుకరులకు సహాయం చేయడానికి, ISO 3166/MA సంస్థ తగిన కారణాలు ఉన్నప్పుడు ఈ కోడ్‌లను రిజర్వ్ చేస్తుంది. ఈ కోడ్‌లను పరిమిత లేదా అనిశ్చిత కాల వ్యవధిలో నిర్దేశిత ప్రయోజనాల కోసం తప్ప మరే ఇతర ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించబోమని ఈ సంస్థ హామీ ఇస్తుంది.

రిజర్వ్ చేయబడిన ఆల్ఫా-3 కోడ్‌లు క్రింది మూడు వర్గాలుగా విభజించబడ్డాయి: అసాధారణ రిజర్వేషన్లు, పరివర్తనా రిజర్వేషన్లు, అనిశ్చిత రిజర్వేషన్లు.[5]

అసాధారణ రిజర్వేషన్లు

[మార్చు]

అసాధారణంగా రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్ మూలకాలు (Exceptionally reserved code elements) అనేవి జాతీయ ISO సభ్య సంస్థలు, ప్రభుత్వాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థల అభ్యర్థన మేరకు రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్‌లు. అభ్యర్థించిన సంస్థ పేర్కొన్న విధంగా ఒక నిర్దిష్ట అప్లికేషన్‌కు మద్దతు ఇవ్వడానికి ఇవి అవసరం, ఆ వాడుకకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడ్డాయి. అటువంటి కోడ్ మూలకాలను మరింకే ఇతర ప్రయోజనాలకైనా ఉపయోగించాలంటే ISO 3166/MA ఆమోదం తప్పనిసరి. క్రింది ఆల్ఫా-3 కోడ్‌లు ప్రస్తుతం అసాధారణంగా రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి:

క్రింది ఆల్ఫా-3 కోడ్‌లు గతంలో అసాధారణంగా రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి, కానీ ఇప్పుడు అధికారికంగా కేటాయించబడ్డాయి:

పరివర్తనా రిజర్వేషన్లు

[మార్చు]

పరివర్తనా రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్ మూలకాలు (Transitional reserved code elements) అనేవి ISO 3166-1 నుండి తొలగించబడిన తర్వాత రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్‌లు. ఈ కోడ్‌ల స్థానంలో వచ్చిన కొత్త కోడ్ మూలకాలు వాడుకలోకి వచ్చే వరకు, కనీసం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తనా కాలంలో మాత్రమే వీటిని ఉపయోగించవచ్చు. పరివర్తనా కాలం ముగిసిన తర్వాత ఈ కోడ్‌లను ISO 3166/MA మళ్లీ వేరే వాటికి కేటాయించవచ్చు. క్రింది ఆల్ఫా-3 కోడ్‌లు ప్రస్తుతం పరివర్తనా కాలం కోసం రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి:

అనిశ్చిత రిజర్వేషన్లు

[మార్చు]

అనిశ్చితంగా రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్ మూలకాలు (Indeterminately reserved code elements) అనేవి ఒక నిర్దిష్ట పద్ధతిలో ఉపయోగించడం కోసం రిజర్వ్ చేయబడతాయి, సాధారణంగా ఇతర కోడింగ్ సిస్టమ్‌లలో ఇవి వాడుకలో ఉండటం వల్ల ఇలా చేస్తారు. ఉదాహరణకు, ప్రపంచ మేధో సంపత్తి సంస్థ (WIPO) ప్రమాణం ST.3లో అంతర్జాతీయ మేధో సంపత్తి సంస్థల కోసం ఉపయోగించబడుతున్నందున కొన్ని కోడ్‌లు రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి.

1949, 1968 నాటి ఐక్యరాజ్యసమితి రోడ్డు ట్రాఫిక్ కన్వెన్షన్‌ల ప్రకారం, రోడ్డు వాహనాలను గుర్తించడానికి ఉపయోగించే క్రింది కోడ్‌లు అనిశ్చితంగా రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి:

క్రింది ఆల్ఫా-3 కోడ్ గతంలో అనిశ్చితంగా రిజర్వ్ చేయబడింది, కానీ ఇప్పుడు అది మరొక దేశానికి అధికారిక కోడ్‌గా తిరిగి కేటాయించబడింది:

ప్రత్యేకమైన యంత్రం చదవగలిగే పాస్‌పోర్ట్‌ల కోసం ISO/IEC 7501-1 ప్రమాణంలో క్రింది కోడ్‌లను ఉపయోగిస్తారు:

తొలగించబడిన కోడ్‌లు

[మార్చు]

ప్రస్తుతం పరివర్తనా కాలం కోసం రిజర్వ్ చేయబడిన కోడ్‌లు, ప్రస్తుతం అసాధారణంగా రిజర్వ్ చేయబడిన రెండు ఇతర కోడ్‌లు (మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్ కోసం FXX, USSR కోసం SUN) కాకుండా, క్రింది ఆల్ఫా-3 కోడ్‌లు కూడా ISO 3166-1 ప్రమాణం నుండి తొలగించబడ్డాయి:[10]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "ISO 3166 – FAQs – General questions". International Organization for Standardization (ISO). the original నుండి 2011-05-14 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  2. ↑ "Distinguishing signs used on vehicles in international traffic" (PDF). United Nations Economic Commission for Europe.
  3. ↑ "Country names and code elements". ISO.
  4. ↑ "Glossary for ISO 3166 - Codes for countries and their subdivisions". ISO.
  5. 1 2 "Glossary for ISO 3166 - Codes for countries and their subdivisions". ISO.
  6. ↑ "European Union laissez-passer (video at 0:47)". Laissez-passer.eu. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 June 2016.
  7. ↑ "Geospatial reference data: Corporate list of countries and territories" (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-04-25.
  8. ↑ Davis, Mark (2023-10-25). "Unicode Locale Data Markup Language (LDML)". unicode.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 December 2023. XK XKK 983 Kosovo industry practice private use
  9. ↑ ISO International Organization for Standardization, ISO 3166 Maintenance Agency (1 February 2002). "RE: Change of alpha-3 Code Element" (PDF). ISO 3166-1 NEWSLETTER No. V-3 (in ఇంగ్లీష్). the original (PDF) నుండి 2011-07-22 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 June 2017. Description of change: Change of the alpha-3 Code element for Romania from ROM to ROU following a request of the Government of Romania.{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  10. ↑ Clive Feather (2003-07-25). "Country codes in ISO 3166 (Table 2: codes withdrawn from use)". Davros.org (in ఇంగ్లీష్).
  11. ↑ Gwillim Law (2014-07-17). "Changes in ISO 3166-1". Statoids.com (in ఇంగ్లీష్).
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ISO_3166-1_ఆల్ఫా-3&oldid=4899269" నుండి వెలికితీశారు