ISO 639-1
ISO 639-1:2002 అనేది అంతర్జాతీయ భాషా సంకేతాల ప్రమాణం. దీనిని "భాషల పేర్ల ప్రాతినిధ్యం కోసం సంకేతాలు - పార్టు 1: ఆల్ఫా-2 కోడ్" అని పిలుస్తారు. ఇది ISO 639 శ్రేణిలో మొదటి భాగం.
ముఖ్య విషయాలు
[మార్చు]- ఈ భాగంలో రెండు అక్షరాల భాషా సంకేతాలు ఉంటాయి. దీనిని "సెట్ 1" అని కూడా అంటారు.[1]
- 2021 జూన్ నాటికి ఈ విభాగంలో 183 రెండు అక్షరాల సంకేతాలు నమోదయ్యాయి.
- ప్రపంచంలోని ప్రధాన భాషలన్నీ ఈ సంకేతాల పరిధిలోకి వస్తాయి.
ఇన్ఫోటెర్మ్ (ఇంటర్నేషనల్ ఇన్ఫర్మేషన్ సెంటర్ ఫర్ టెర్మినాలజీ) అనేది ISO 639-1 సంకేతాల రిజిస్ట్రేషన్ అథారిటీ. ఈ సంకేతాలు భాషలను సూచించడానికి ఉపయోగకరమైన అంతర్జాతీయ, అధికారిక సంక్షిప్తలిపి.
| కోడ్ | ISO 639-1 భాష పేరు (ఆంగ్లంలో) | తెలుగు పేరు | స్వభాష పేరు (Endonym) |
|---|---|---|---|
en |
English | ఆంగ్లం | English |
es |
Spanish | స్పానిష్ | español |
pt |
Portuguese | పోర్చుగీస్ | português |
zh |
Chinese | చైనీస్ | 中文 / Zhōngwén |
పరిమితులు
[మార్చు]వాడకం
[మార్చు]వికీపీడియాతో సహా అనేక బహుభాషా వెబ్సైట్లు, స్థానిక సంస్కరణల URLలను ముందు పెట్టడానికి ఈ సంకేతాలను ఉపయోగిస్తాయిః ఉదాహరణకు, te.wikipedia.org అనేది వికీపీడియా తెలుగు వెర్షన్.
చరిత్ర.
[మార్చు]- భాషా సంకేతాల అసలు ప్రమాణమైన ISO 639 మొదటిసారిగా 1967లో ఆమోదించబడింది.[5]
- దీనిని నిఘంటువులలోని ప్రధాన జాతీయ భాషలను సూచించేలా, స్థిరమైన పదజాలంతో రూపొందించారు.
- 1998లో ఈ ప్రమాణాన్ని విస్తరిస్తూ ISO 639-2 అనే కొత్త భాగాన్ని తెచ్చారు.[6] ఇది మరిన్ని ఎక్కువ భాషల కోసం మూడు అక్షరాల సంకేతాలను అందించింది.
- అసలు ప్రమాణాన్ని 2002లో నవీకరించి, ISO 639-1 గా మార్చారు.[7]
- కాలక్రమేణా ఇందులో మొత్తం ఐదు భాగాలు విడుదలయ్యాయి. వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి ప్రత్యేక ప్రమాణంగా పనిచేసేది.
- 2023లో ఈ వేర్వేరు భాగాలన్నింటినీ కలిపి ఒకే ఏకీకృత ప్రమాణంగా మార్చారు.[8][9] ఇప్పుడు ప్రతి భాగంలోని కోడ్ జాబితాలను వేర్వేరు "సెట్లు"గా పిలుస్తున్నారు.
- జోడించిన చివరి రెండు అక్షరాల కోడ్
ht, ఇది 2003న ఫిబ్రవరి 26, హైతియన్ క్రియోల్ సూచిస్తుంది.[10]
నవీకరణలు
[మార్చు]- ఒక భాషకు ఇప్పటికే ISO 639-2 (మూడు అక్షరాల కోడ్) ఉంటే, దానికి కొత్తగా ISO 639-1 (రెండు అక్షరాల కోడ్)ను కేటాయించరు.[11] దీనివల్ల పాత కోడ్లను మార్చాల్సిన అవసరం ఉండదు.
- కొన్నిసార్లు ఒక సమూహ భాషల కోసం (Group of languages) ఒకే ISO 639-2 కోడ్ను వాడుతుంటారు. అయితే, ఆ సమూహంలోని ఒక నిర్దిష్ట భాషకు కొత్తగా ISO 639-1 కోడ్ వస్తే, అప్పుడు పాత కోడ్ స్థానంలో ఈ కొత్త కోడ్ను ఉపయోగిస్తారు.
- 2007లో విడుదలైన ISO 639-3 ప్రమాణం ప్రపంచంలోని అన్ని రకాల సహజ భాషలను కవర్ చేయడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది చాలావరకు ISO 639-2 స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది.
- విస్తృత భాషల (Macrolanguages) నిర్వహణ గురించి ఇందులో ఎలాంటి ప్రత్యేక నిబంధనలు లేవు. వీటిని ISO 639-3 ప్రమాణం పరిధిలోకి తెచ్చారు.
IETF భాషా ట్యాగ్లు
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "ISO 639-1:2002". ISO (in ఇంగ్లీష్). July 2002. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 October 2025.
- ↑ "Frequently Asked Questions (FAQ) - Codes for the representation of names of languages (Library of Congress)". Language Coding Agency. Library of Congress. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 October 2025.
- ↑ "Frequently Asked Questions (FAQ) - Codes for the representation of names of languages (Library of Congress)". Language Coding Agency. Library of Congress. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 October 2025.
- ↑ "ISO/R 639:1967". International Organization for Standardization. 1988-03-01. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2012-08-05.
- ↑ ISO 639-2:1998 – Codes for the representation of names of languages – Part 2: Alpha-3 code.
- ↑ "ISO 639-1:2002". ISO (in ఇంగ్లీష్). July 2002. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 October 2025.
- ↑ ISO 639-1 వివరాలు
- ↑ "ISO 639 – Language code". International Organization for Standardization.
- ↑ ISO 639:2023 – Code for individual languages and language groups.
- ↑ "ISO 639-1 Languages: Haitian". Library of Congress.
- ↑ నవీకరణల వివరాలు
- ↑ RFC 1766 వివరాలు
- ↑ RFC 5646 వివరాలు