భారతదేశ రాష్ట్ర శాసనసభలు
| భారతదేశం |
 ఈ వ్యాసం భారతదేశం రాజకీయాలు, ప్రభుత్వంలో ఒక భాగం. |
|
|
|
|
|
ప్రతి రాష్ట్రానికి ప్రజలు ఎన్నుకునే సభ్యులతో కూడిన ఒక సభ ఉంటుంది. దీన్ని శాసనసభ లేదా విధానసభ అంటారు.[1] కొన్ని రాష్ట్రాల్లో రెండు సభలుంటాయి. ఈ రెండో సభను శాసనమండలి అంటారు. రాజ్యాంగం ప్రకారం ఏ రాష్ట్రంలోనైనా శాసనసభలో 500 కంటే ఎక్కువ కాకుండాను, 60 కంటే తక్కువ కాకుండాను స్థానాలు ఉండాలి.ఇది భారతదేశంలోని 28 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలతో ఏక శాసననిర్మాణ రాష్ట్ర శాసనసభ ఏకైక శాసనమండలి, 6 రాష్ట్రాల్లో ఇది దిగువ సభ వారి ద్విసభతో రాష్ట్ర చట్టసభలు ఎగువ సభ రాష్ట్ర శాసన మండలి ఉన్నాయి.
కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఐదు నేరుగా భారత కేంద్ర ప్రభుత్వంచే నిర్వహించబడుతున్నాయి. వాటికి శాసనమండలి లేదు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని పార్లమెంట్ రద్దు చేయడం, ద్రవ్య బిల్లులను ఆమోదించడం మినహా రాష్ట్ర శాసనసభ ఎగువ సభ, రాష్ట్ర శాసన మండలితో సమానమైన శాసన అధికారాన్ని రాష్ట్ర శాసనసభ కలిగి ఉంటుంది, ఈ సందర్భంలో రాష్ట్ర శాసనసభకు అంతిమ అధికారం ఉంటుంది.[2]
ప్రతి శాసనసభ సభ్యుడు (ఎం.ఎల్.ఎ.) ఏకసభ్య నియోజకవర్గాల వారీగా 5 సంవత్సరాల పదవీకాలానికి ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకోబడతారు. గోవా, సిక్కిం, మిజోరాం, కేంద్రపాలిత రాష్ట్రాలలో లాగా ఒక రాష్ట్ర శాసనసభలో 60 మంది కంటే తక్కువ, 500 కంటే ఎక్కువ మంది సభ్యులు ఉండకూడదని భారత రాజ్యాంగం పేర్కొంది, అయితే పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా మినహాయింపు ఇవ్వబడుతుంది. పుదుచ్చేరిలో 60 కంటే తక్కువ మంది సభ్యులు ఉన్నారు. ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థనపై గవర్నర్ లేదా అధికార మెజారిటీ పార్టీ లేదా సంకీర్ణానికి వ్యతిరేకంగా అవిశ్వాస తీర్మానం ఆమోదించబడినట్లయితే, అత్యవసర పరిస్థితిలో రాష్ట్ర శాసనసభను పార్లమెంటు రద్దు చేయవచ్చు.[3]
శాసనసభ సభ్యుడు అర్హతలు
[మార్చు]- వారు ఎన్నికల్లో పోటీ చేస్తున్న రాష్ట్ర శాసనసభ ఓటర్ల జాబితాలో సభ్యునిగా నమోదు అయి ఉండాలి.
- అతనిపై లేదా ఆమెపై ఎలాంటి క్రిమినల్ ప్రొసీజర్లు లేవని వారు పేర్కొనాలి.
- శాసనసభ సభ్యుడు కాదలచిన వ్యక్తి భారత పౌరుడై ఉండాలి.
- కనీసం 25 ఏళ్ళ వయసు ఉండాలి
శాసనసభ అధికారాలు
[మార్చు]- రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వంపై అవిశ్వాస తీర్మానాన్ని రాష్ట్ర శాసనసభలో మాత్రమే ప్రవేశపెడతారు. ఇది మెజారిటీ ఓటుతో ఆమోదం పొందినట్లయితే, ముఖ్యమంత్రి ఆమె/అతని మంత్రిమండలి సమష్టిగా రాజీనామా చేయాలి.
- ద్రవ్య బిల్లును రాష్ట్ర శాసనసభలో మాత్రమే ప్రవేశపెట్టవచ్చు. ద్విసభ అధికార పరిధిలో, రాష్ట్ర శాసనసభలో ఆమోదించబడిన తర్వాత, అది రాష్ట్ర శాసన మండలికి పంపబడుతుంది, ఇక్కడ గరిష్ఠంగా 14 రోజుల పాటు ఉంచవచ్చు.
- సాధారణ బిల్లులకు సంబంధించిన విషయాలలో, రాష్ట్ర శాసనసభ అభీష్టం ప్రబలంగా ఉంటుంది. ఉమ్మడి సిట్టింగ్కు ఎటువంటి నిబంధన లేదు. అటువంటి సందర్భాలలో, రాష్ట్ర శాసన మండలి చట్టాన్ని గరిష్ఠంగా 4 నెలలు ఆలస్యం చేయవచ్చు (మొదటి సందర్శనలో 3 నెలలు, బిల్లు రెండవ సందర్శనలో 1 నెల).
- రాష్ట్ర శాసనసభకు హాజరైన సభ్యులలో మూడింట రెండొంతుల మంది కంటే తక్కువ లేని మెజారిటీతో తీర్మానాన్ని ఆమోదించడం ద్వారా రాష్ట్ర శాసన మండలిని సృష్టించడానికి లేదా రద్దు చేయడానికి అధికారం ఉంటుంది.[4]
సభానిర్వహణ
[మార్చు]సభా నిర్వహణ బాధ్యతలు నిర్వహించేందుకు ఒక సభాపతి (స్పీకరు) ని, ఒక ఉపసభాపతి (డిప్యూటీ స్పీకరు) ని సభ్యుల నుండి ఎన్నుకుంటారు. సాంప్రదాయికంగా సభాపతిగా అధికార పక్షానికి, ఉపసభాపతిగా ప్రతిపక్షానికి చెందిన వారిని ఎన్నుకుంటారు. అయితే ఇది నియమం కాదు. తమ పదవికి రాజీనామా సమర్పించదలచిన పక్షంలో సభాపతి ఉపసభాపతికి, ఉపసభాపతి సభాపతికి సమర్పించాలి. వారి తొలగింపుకు మెజారిటీ సభ్యుల మద్దతు అవసరం.
సమావేశాలు
[మార్చు]శాసనసభను సమావేశపరచడం, సమావేశాలను ముగించడం, సభను రద్దు చెయ్యడం వంటి అధికారాలు రాష్ట్రపతి వద్ద ఉంటాయి. శాసనసభ సమావేశాల చివరి రోజుకు, తదుపరి సమావేశాల మొదటి రోజుకు మధ్య 6 నెలలకు మించి అంతరం ఉండరాదు. సభలో సభ్యులు కాని రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలోని మంత్రులు, రాష్ట్ర అడ్వొకేటు జనరల్ సభనుద్దేశించి ప్రసంగించవచ్చు, సభా కమిటీలలో పాల్గొనవచ్చు. కాని వారికి సభలో ఓటు వేసే అధికారం ఉండదు.
భారతదేశ రాష్ట్ర శాసన సభలు
[మార్చు]
అధికార పార్టీల వారీగా రాష్ట్ర శాసనసభలు
[మార్చు]భారతీయ జనతా పార్టీ నేతృత్వంలోని జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి 20 శాసనసభలలో అధికారంలో ఉంది. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని ఇండియా కూటమి తొమ్మిది శాసనసభలలో అధికారంలో ఉంది. ఒక శాసనసభ మరొక పార్టీచే పాలించబడుతుంది. ఒక శాసనసభ రాష్ట్రపతి పాలనలో ఉంది.[6]
| అధికార పార్టీ | రాష్ట్రాల/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు | |
|---|---|---|
| జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి (20)[7] | ||
| భారతీయ జనతా పార్టీ | 14 | |
| తెలుగు దేశం పార్టీ | 1 | |
| జనతాదళ్ (యునైటెడ్ | 1 | |
| అఖిల భారత ఎన్ఆర్ కాంగ్రెస్ | 1 | |
| నేషనలిస్ట్ డెమోక్రటిక్ ప్రోగ్రెసివ్ పార్టీ | 1 | |
| నేషనల్ పీపుల్స్ పార్టీ | 1 | |
| సిక్కిం క్రాంతికారి మోర్చా | 1 | |
| ఇండియా కూటమి (8)[8] | ||
| భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | 3 | |
| ఆల్ ఇండియా తృణమూల్ కాంగ్రెస్ | 1 | |
| కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు) | 1 | |
| ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం | 1 | |
| జమ్మూ కాశ్మీర్ నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ | 1 | |
| జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా | 1 | |
| ఇతరులు (2) | ||
| జోరమ్ పీపుల్స్ మూవ్మెంట్ | 1 | |
| ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ | 1 | |
| రాష్ట్రపతి పాలన (1) | ||
| రాష్ట్రపతి పాలన | 1 | |
మాజీ రాష్ట్ర శాసనసభలు
[మార్చు]| అసెంబ్లీ | సీటు | పీరియడ్ యాక్టివ్ | ద్వారా రద్దు చేయబడింది |
|---|---|---|---|
| అజ్మీర్ శాసనసభ | అజ్మీర్ | 1950–1956 | రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956. |
| భోపాల్ శాసనసభ | భోపాల్ | 1949–1956 | |
| బాంబే లెజిస్లేటివ్ శాసనసభ | బాంబే | 1950–1960 | బొంబాయి పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1960. |
| కూర్గ్ శాసనసభ | మెర్కరా | 1950–1956 | రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956. |
| హైదరాబాద్ శాసనసభ | హైదరాబాద్ | 1952–1956 | |
| మధ్య భారత్ శాసనసభ | గ్వాలియర్ | 1948–1956 | |
| మద్రాస్ శాసనసభ | మద్రాస్ | 1947–1969 | మద్రాస్ రాష్ట్ర (పేరు మార్పు) చట్టం, 1968 |
| మైసూర్ శాసనసభ | మైసూర్ | 1947–1973 | మైసూర్ రాష్ట్ర (పేరు మార్పు) చట్టం 1973 |
| పెప్సు శాసనసభ | పాటియాలా | 1950–1956 | రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956. |
| సౌరాష్ట్ర శాసనసభ | రాజ్కోట్ | 1948–1956 | రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956. |
| ట్రావెన్కోర్-కొచ్చిన్ శాసనసభ | త్రివేండ్రం | 1949–1956 | రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956. |
| వింధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ | రేవా | 1948–1956 | రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956. |
ఇవీ చూడండి
[మార్చు]గమనికలు
[మార్చు]- † – In Jammu and Kashmir Legislative Assembly, two seats are reserved for the nominated women members. In addition to that, twenty-four more seats are reserved for the representatives from Pakistan-administered Kashmir and not counted normally.
- ‡ – In Puducherry Legislative Assembly, three seats are reserved for the members nominated by the Union Government of India.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Vidhan Sabha". TheFreeDictionary.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-06-26.
- ↑ "State Legislature - Powers & Functions of Legislative Assembly & Legislative Council". BYJUS (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-05-07.
- ↑ "State Legislative Assemblies" (PDF). www.india.gov.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2018-12-12.
- ↑ "Explainer: Why Jagan Reddy wants to abolish the legislative council in Andhra Pradesh".
- ↑ "Election Commission of India". eci.nic.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 January 2017.
- ↑ "Full List Of Chief Ministers In India 2025: BJP Rules 14 States And Union Territories". NDTV. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 April 2025.[permanent dead link]
- ↑ "Explained: The 38 parties in the NDA fold". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2023-07-19. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-07-25.
- ↑ Ghosh, Sanchari (2023-07-19). "INDIA from UPA: Opposition's push for a new name explained". mint (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-07-25.
వెలుపలి లంకెలు
[మార్చు]ఇతర మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Five nominated members