కుంతకాలు
| కుంతకాలు | |
|---|---|
 దిగువ దంత వలయంలో కుడి భాగంలోని శాశ్వత పళ్లు (పై నుండి వీక్షణ). | |
 మానవుని శాశ్వత పళ్లు – కుడి వైపు నుండి వీక్షణ. | |
| Details | |
| Identifiers | |
| Latin | dens incisivus |
| MeSH | D007180 |
| TA98 | A05.1.03.004 |
| TA2 | 906 |
| FMA | 12823 |
| Anatomical terminology | |
కుంతకాలు అనేవి ఎక్కువశాతం క్షీరదాలలో కనిపించే ముందు భాగంలోని దంతాలు. ఇవి పై దవడలోని ప్రీమ్యాక్సిల్లాలో, దిగువ దవడలోని మాండిబుల్లో ఉంటాయి. ఇవి ఉలి ఆకారంలో ఉంటాయి. ఏనుగు దంతాలు కుంతకాల నుంచే ఏర్పడతాయి.
మనుషుల్లో మొత్తం ఎనిమిది కుంతకాలు ఉంటాయి (పై, కింది దవడలలో ప్రతి వైపున రెండు చొప్పున). ఒపాసమ్ జంతువుల్లో 18 కుంతకాలు ఉంటాయి, అయితే ఆర్మడిల్లో, ఆంటీటర్ వంటి జెనార్త్రా సూపర్ ఆర్డర్కు చెందిన కొన్ని జంతువుల్లో కుంతకాలు ఉండవు.[1]
నిర్మాణం
[మార్చు]వయోజన మనిషిలో సాధారణంగా ఎనిమిది కుంతకాలు ఉంటాయి (ప్రతి రకానికి రెండు చొప్పున). కుంతకాల రకాలు ఇవి:
- మ్యాక్సిల్లరీ సెంట్రల్ ఇన్సైసర్ (పై దవడలో, పెదవుల మధ్య భాగానికి అత్యంత సమీపంగా ఉండే పన్ను)
- మ్యాక్సిల్లరీ లాటరల్ ఇన్సైసర్ (పై దవడలో, సెంట్రల్ ఇన్సైసర్ పక్కన ఉండే పన్ను)
- మాండిబ్యులర్ సెంట్రల్ ఇన్సైసర్ (దిగువ దవడలో, పెదవుల మధ్య భాగానికి అత్యంత సమీపంగా ఉండే పన్ను)
- మాండిబ్యులర్ లాటరల్ ఇన్సైసర్ (దిగువ దవడలో, సెంట్రల్ ఇన్సైసర్ పక్కన ఉండే పన్ను)
పూర్తి పాల దంతాలు (ప్రాథమిక పళ్లు) కలిగిన పిల్లలలో కూడా ఎనిమిది కుంతకాలు ఉంటాయి. వీటి పేర్లు శాశ్వత దంతాలలో ఉన్న విధంగానే ఉంటాయి. చిన్నపిల్లలలో పళ్లు మొలకెత్తడం, మానవ దంత అభివృద్ధి దశలపై ఆధారపడి కుంతకాల సంఖ్య శూన్యం నుండి ఎనిమిది వరకు మారవచ్చు.
సాధారణంగా ముందుగా దిగువ దవడలోని సెంట్రల్ కుంతకాలు మొలకెత్తుతాయి. తరువాత పై దవడలోని సెంట్రల్ కుంతకాలు, ఆపై దిగువ లాటరల్ పళ్లు, చివరగా పై లాటరల్ పళ్లు మొలకెత్తుతాయి. కుంతకాల తరువాత మిగతా ప్రాథమిక పళ్లు అభివృద్ధి చెందుతాయి.[2]
మొదటి మోలార్ పళ్లను తప్పించి, కుంతకాలు శాశ్వత పళ్లలో మొదటిగా మొలకెత్తే పళ్లుగా పరిగణించబడతాయి. ఇవి ప్రాథమిక పళ్లలో ఉన్న క్రమానుసారంగానే మొలకెత్తుతాయి.
ఇతర జంతువులు
[మార్చు]ఇతర జంతువులలో కుంతకాల సంఖ్య జాతి ఆధారంగా మారుతుంది. ఒపాసమ్ జంతువులకు 18 కుంతకాలు ఉంటాయి, అయితే ఆర్మడిల్లోలకు కుంతకాలు ఉండవు. పిల్లులు, కుక్కలు, నక్కలు, పందులు, గుర్రాలకు పన్నెండు కుంతకాలు ఉంటాయి.
ఎలుకలు వంటి రోడెంట్ జంతువులకు నాలుగు కుంతకాలు ఉంటాయి. కుందేళ్లు, ఖర్గోషులు (లాగోమార్ఫా) ఒకప్పుడు రోడెంట్లుగా పరిగణించబడ్డాయి, కానీ వీటిలో ఆరు కుంతకాలు ఉండటం వలన వేరు వర్గంగా గుర్తించబడ్డాయి. వీటిలో ముందుభాగంలో ఉన్న జత వెనుక చిన్న జత పళ్లు ఉంటాయి; వీటిని “పెగ్ టీత్” అని పిలుస్తారు. కుంతకాలు గట్టి ఆహార పదార్థాలను కొరుక్కునేందుకు ఉపయోగపడతాయి, ఉదాహరణకు మాంసాన్ని కొరికేందుకు. గేదెలు (ఆవులు, ఎద్దులు మొదలైనవి) పై దవడలో కుంతకాలు ఉండవు, కానీ దిగువ దవడలో మొత్తం ఆరు ఉంటాయి.
విధులు
[మార్చు]పిల్లులులో కుంతకాలు చిన్నవిగా ఉంటాయి; మాంసాన్ని కొరికే పని ప్రధానంగా కేనైన్ పళ్లు, కార్నాసియల్ పళ్లు ద్వారా జరుగుతుంది. ఏనుగులలో పై దవడ కుంతకాలు వంకరగా పెరిగి దంతాలుగా మారుతాయి. ఇది నార్వాల్లలో కనిపించే దంతంతో భిన్నం; నార్వాల్లో కేనైన్ పన్నే పొడవైన తుస్క్గా అభివృద్ధి చెందుతుంది.[3] రోడెంట్ జంతువులలో కుంతకాలు జీవితాంతం పెరుగుతూనే ఉంటాయి. అవి గోకడం (gnawing) ద్వారా అరిగిపోతూ సమతుల్యంగా ఉంటాయి. మనుషులలో కుంతకాలు ఆహారాన్ని కోసి ముక్కలుగా చేయడానికి ఉపయోగపడతాయి. అదేవిధంగా ఇతర ఆహార పదార్థాలను పట్టుకునేందుకు కూడా సహాయపడతాయి.
ఆధారాలు
[మార్చు]- జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Archives". dentalcare.com. Archived from the original on 29 April 2018. Retrieved 29 April 2018.
- ↑ Scheid, RC. (2012). Woelfel's Dental Anatomy (8 ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins.
- ↑ Nweeia, Martin; Eichmiller, Frederick C.; Hauschka, Peter V.; Tyler, Ethan; Mead, James G.; Potter, Charles W.; Angnatsiak, David P.; Richard, Pierre R.; et al. (30 March 2012). "Vestigial Tooth Anatomy and Tusk Nomenclature for Monodon Monoceros". The Anatomical Record. 295 (6): 1006–1016. doi:10.1002/ar.22449. PMID 22467529.