చరక సంహిత

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

చరక సంహిత (దేవనాగరి:चरक संहिता) అనేది భారతీయ సంప్రదాయిక వైద్యవిధానమైన ఆయుర్వేదంలో శుశృత సంహితతో కలిపి ప్రాచీనమైన గ్రంథాల్లో ఒకటి[1]. ప్రాచీనతతో పాటుగా ఇది ఆయుర్వేదంలో రెండు మౌలికమైన గ్రంథాల్లో ఒకటి[2]. దీనిని చరకుడు రచించారు. దీని ప్రాచీనమైన ప్రతులలో క్రీ.పూ.900 - క్రీ.పూ.700 నాటివి కూడా దొరుకుతున్నాయి. ఐతే మిగిలిన చరక సంహిత ప్రతులు తర్వాత శతాబ్దాలవి దొరుకుతున్నాయి[3][4].

గ్రంథస్థ విషయాలు[మార్చు]

చరక సంహిత ఉద్యేశం

జీవితం నాలుగు రకములు: సుఖ (ఆనందము), దుఃఖ (విచారం), హిత (మంచి) and అహిత (చెడు).

చరక సంహిత అధ్యయనం 1.1, 1.30 [5][6]

మొత్తం గ్రంథంలో ఎనిమిది స్థానాలు(విభాగాలు), 120 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. ఆ విభాగాలు ఇవి:

  1. సూత్ర (సాధారణ నియమాలు) - 30 అధ్యాయాల్లో ఆరోగ్యకరమైన జీవితం, ఔషధాల సేకరణ-వాటి ఉపయోగాలు, రోగనివారణలు, ఆహారనియమాలు, వైద్యుని బాధ్యతలు ఉన్నాయి.
  2. నిధాన (రోగ విజ్ఞాన శాస్త్రం) - 8 అధ్యాయాలు ఎనిమిది ప్రధానమైన రోగాలు వచ్చే స్థితిగతులను, రోగాల వివరాలను తెలియపరుస్తాయి.
  3. విమాన (నిర్దిష్టమైన నిర్ణయం) - 8 అధ్యాయాలు రోగ విజ్ఞానశాస్త్రం, వివిధ రోగనిర్ధారణ విధానాలు, వైద్యవిద్య, వైద్యవిద్యార్థుల ప్రవర్తన నియమావళి కలిగివుంటాయి.
  4. శరీర (అనాటమీ) - 8 అధ్యాయాల్లో మానవుల అండోత్పత్తి, అవయవ విజ్ఞాన శాస్త్రం ఉంది.
  5. ఇంద్రియ (ఇంద్రియ విషయాలకు రోగనిరూపణ) - 12 అధ్యాయాల్లో రోగనిరూపణ, రోగనిర్ధారణను రోగి ఇంద్రియగత లక్షణాలను అనుసరించి చేయడం తెలుపుతాయి.
  6. చికిత్స - 30 అధ్యాయాలలో విశిష్టమైన రోగ చికిత్సా విధానాల వివరాలున్నాయి.
  7. కల్ప (ఫార్మసూటిక్స్, టాక్సికాలజీ) - 12 అధ్యాయాల్లో ఔషధాల ఉపయోగం, వాటి తయారీ వంటి వివరాలున్నాయి.
  8. సిద్ధి (చికిత్సా విజయం) - 12 అధ్యాయాలు ‘పంచకర్మ’కు సంబంధించిన సాధారణ నియతులు వివరిస్తాయి.

చికిత్స స్థానలో 17 అధ్యాయాలు, పూర్తిగా కల్పస్థాన, సిద్ధిస్థాన అనంతరకాలంలో ద్రద్బలుడు (5వ శతాబ్ది) చేర్చారు[7]. గ్రంథం సూత్రస్థానతో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ అధ్యాయం ఆయుర్వేద విధానాల్లోని ప్రాథమిక, మౌలిక సూత్రాలకు సంబంధించింది. చరక సంహిత చేసిన విశిష్ట శాస్త్రీయ కంట్రిబ్యూషన్లలో:

  • రోగ కారణాలు, చికిత్సలకు సంబంధించి హేతుబద్ధమైన విధానాలు.
  • లక్ష్యపూర్వకమైన పద్ధతులతో కూడిన రోగపరీక్షను ప్రవేశపెట్టడం వంటివి ఉన్నాయి.

అనువాదాలు[మార్చు]

తెలుగుతో సహా ప్రపంచంలోని అనేక భాషల్లోకి ఆయుర్వేదం అనువాదం అయ్యింది. తెలుగులో అనేకమైన అనువాదాలు, వ్యాఖ్యాన గ్రంథాల్లో ఇవి కొన్ని:

  1. సుషుమ అనే ఆంధ్రటీకతో కూడిన చరక సంహితను రాణీ వెంకటాచలపతి ప్రసాదరావు అనువదించారు.[8]
  2. సూత్రస్థానం భాగాన్ని నుదురుపాటి విశ్వనాథశాస్త్రి అనువదించగా వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్ 1935లో ప్రచురించారు.[9]
  3. కల్పస్థానము మరియు సిద్ధిస్థానముల భాగాన్ని నుదురుపాటి విశ్వనాథశాస్త్రి అనువదించగా వావిళ్లవారు 1941లో ప్రచురించారు.[10]
  4. విమానస్థానము భాగాన్ని మూలము మరియు చక్రపాణి వ్యాఖ్యలకు పి.హిమసాగర చంద్రమూర్తి తెలుగు అనువాదాన్ని రచించగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆయుర్వేదిక్ లిటరేచర్ ఇంప్రూవ్‌మెంట్ ట్రస్టు 1992లో ముద్రించారు.[11]. అదే సంవత్సరం చరకసంహిత-శారీరస్థానాన్ని ఎం.ఎల్.నాయుడు, సి.హెచ్.రాజరాజేశ్వర శర్మలతో కలసి చంద్రమూర్తి అనువదించి ముద్రించారు.[12]

బయటి లంకెలు[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

  1. Meulenbeld, G. J. A History of Indian Medical Literature (Groningen, 1999-2002), vol. IA, pp. 7-180.
  2. వాలియథన్, ఎం.ఎస్. (జూన్ 1, 2006). ది లెగసీ ఆఫ్ చరక. ఓరియంట్ లాంగ్మన్.  Check date values in: |date= (help)
  3. Leonore Loeb Adler, B. Runi Mukherji. Spirit Versus Scalpel: Traditional Healing and Modern Psychotherapy. Greenwood. p. 76. 
  4. Praveen K. Saxena. Development of Plant-Based Medicines: Conservation, Efficacy and Safety. Springer. p. 48. 
  5. Surendranath Dasgupta (1922). A History of Indian philosophy, Vol 1. Cambridge University Press. pp. 277–278. 
  6. S. Cromwell Crawford (2003), Hindu Bioethics for the Twenty-first Century, State University of New York Press, ISBN 978-0791457795, pages 41-42
  7. Anthony Cerulli (2011). Somatic Lessons: Narrating Patienthood and Illness in Indian Medical Literature. SUNY Press. p. 37. 
  8. వెంకటాచలపతి ప్రసాదశాస్త్రి, రాణీ (1930). చరక సంహిత (సుషుమ టీకా సహితం) (1 ed.). విజయవాడ: కాటూరి రామమూర్తి. Retrieved 2 December 2014.  |first1= missing |last1= in Authors list (help)
  9. చరక సంహిత, సూత్రస్థానం ఆంధ్రీకరణ వావిళ్లవారి ప్రతి.
  10. కల్ప-సిద్ధిస్థానములు, వావిళ్లవారి ప్రతి.
  11. చరకసంహిత-విమానస్థానము పుస్తక ప్రతి.
  12. చరకసంహిత-శారీరస్థానము పుస్తకప్రతి.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=చరక_సంహిత&oldid=1913378" నుండి వెలికితీశారు