తొండ

తొండ Oriental garden lizard
మగ
ఆడ
Conservation status
Least Concern  (IUCN 3.1)
Scientific classification
Unrecognized taxon (fix):	Calotes
Species:	Template:Taxonomy/CalotesC. versicolor
Binomial name
Template:Taxonomy/CalotesCalotes versicolor (Daudin, 1802)

తొండ ఇది సాధారణ మైన మాంసాహార జాతి కి చెందిన జంతువు. దీని శాస్త్రీయనామం: Calotes versicolor. ఇది చెట్ల మీద ఉండే పురుగులను, క్రీమికీటకాలను తిని బతుకుతుంది. ఎక్కువగా తుమ్మ జాతి చెట్లపై ఉంటుంది.

విస్తరణ

ఈ జాతి బల్లి యొక్క సహజ నివాస ప్రాంతం దక్షిణ-తూర్పు ఇరాన్, ఆఫ్ఘానిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, భూటాన్, కాంబోడియా, భారతదేశం (ఆందమాన్ దీవులు సహా), ఇండోనేషియా (సుమాత్రా), పశ్చిమ మలేసియా, మాల్దీవులు, మౌరిషస్, మయన్మార్, నేపాల్, పాకిస్తాన్, ఫిలిప్పీన్స్, శ్రీలంక, థాయిలాండ్, వియత్నాం ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.

చేంజబుల్ లిజర్డ్ (Calotes versicolor) చాలా సాధారణంగా కనిపించే జాతి. వివిధ రకాల నివాసాల్లో ఇవి కనిపిస్తాయి. మనుషులకు ఇవి బాగా అలవాటు పడతాయి కాబట్టి ప్రమాదంలో ఉన్న జాతి కాదు. ఇవి చిన్నపొదల మధ్య, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో, అలాగే పెద్ద పట్టణ ప్రాంతాల్లో కూడా తరచుగా కనిపిస్తాయి. అయితే, చైనాలో వీటిని ప్రజలు తరచుగా చంపుతారు, ఎందుకంటే వారి దృష్టిలో ఇవి హానికరమైన జీవుల్లా అనిపిస్తాయి.

లక్షణాలు

తొండ ఒక పురుగులను తినే జంతువు (insectivore). వీటి మగ సంభోగ కాలంలో గొంతు భాగం ప్రకాశించే ఎరుపు రంగులోకి మారుతుంది. ముక్కు నుండి తోక మొదలయ్యే వరకు దీని పొడవు 10 సెంటీమీటర్లకు (3.9 అంగుళాలకు) ఎక్కువగా ఉంటుంది. తోకతో కలిపి మొత్తం పొడవు దాదాపు 37 సెంటీమీటర్లు (14.5 అంగుళాలు) వరకు ఉంటుంది.

ప్రతి చెవి రంధ్రం (tympanum) పై రెండు చిన్న ముళ్ల సమూహాలు ఉంటాయి, ఇవి ఒకదానితో ఒకటి స్పష్టంగా వేరుగా ఉంటాయి. మెడపై, శరీర ముందుభాగంలో ఉన్న పైవైపు క్రెస్ట్ కొంచెం ఎత్తుగా ఉంటుంది. పెద్ద బల్లులలో ఈ క్రెస్ట్ తోక మొదలు వరకు సాగుతుంది; చిన్న, యౌవనదశలో మాత్రం ఇది శరీరం మధ్యకు వచ్చేసరికి తగ్గిపోతుంది.

భుజం ముందుభాగంలో మడత ఉండదు. అయితే దిగువ దవడ వెనుక ఉన్న చర్మపు పొలుసులు (scales) మిగతా వాటికంటే చాలా చిన్నగా ఉంటాయి. గొంతు సంచి (gular sac) అభివృద్ధి చెందదు. శరీర మధ్యభాగం చుట్టూ 39 నుండి 43 వరకూ చర్మపు పొట్టు వరుసలు ఉంటాయి.

పెద్ద బల్లులలో వెనుక కాలు (కాలి మడమ నుండి నాలుగో వేళ్ల చివర వరకు కొలిచినపుడు) తల పొడవు కంటే ఎక్కువగా ఉండదు. కానీ చిన్నపిల్ల బల్లులలో ఈ కాలు తల పొడవుకంటే చాలా పొడవుగా ఉంటుంది.

రంగు చాలా మారుతూ ఉంటుంది — కొన్నిసార్లు పూర్తిగా గోధుమ రంగు, బూడిద-ఆలివ్ రంగు లేదా పసుపు రంగులో కనిపించవచ్చు. సాధారణంగా వీటి వీపు మీద వెడల్పైన గోధుమ పట్టీలు ఉంటాయి; వీటి మధ్య పసుపు రంగు పక్కబార్లు కనిపిస్తాయి. కళ్ల నుండి నల్ల రేఖలు బయటకు వస్తాయి; వాటిలో కొన్ని రేఖలు గొంతు మీదుగా వెనక్కి వంపుగా సాగుతాయి.

పొట్టపై తరచూ బూడిదరంగు పొడవైన రేఖలు కనిపిస్తాయి; వాటిలో మధ్య భాగంలో ఉన్న రేఖ చాలా స్పష్టంగా ఉంటుంది. చిన్న, సగం వృద్ధి చెందిన బల్లుల కళ్ల మధ్య భాగంలో నల్ల అంచులతో కూడిన ఒక ముదురురంగు పట్టీ కనిపిస్తుంది.

ఆహారం (Diet)

ఈ లిజర్డ్‌లు ప్రధానంగా చీమలు, దోమ, మిడతలు వంటి పురుగులను తింటాయి. అలాగే చిన్న జంతువులు — చిన్న ఎలుకలు, ఇతర బల్లులను కూడా తింటాయి.

వీటి పళ్ల ఆకారం కొరికి చీల్చడానికి కాకుండా, ఆహారాన్ని గట్టిగా పట్టుకునేందుకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. అందుకే ఇవి తమ ఆహారాన్ని చంపడానికి సాధారణంగా బలంగా ఊపి మత్తులోకి తెచ్చి, తరువాత మొత్తం మింగేస్తాయి.

కొన్నిసార్లు, చిన్నవయసు లేదా అనుభవం లేని పల్లీలు చాలా పెద్దదైన ఆహారాన్ని మింగబోయి ఉక్కిరిబిక్కిరి అయ్యే సందర్భాలు ఉంటాయి. కొన్ని లిజర్డ్‌లు అప్పుడప్పుడు మొక్కల భాగాలను కూడా తింటాయి.

సంతానోత్పత్తి (Reproduction)

సంభోగ కాలంలో మగ బల్లులు చాలా ప్రాంతాధికారిగా (territorial) మారుతాయి. ఇతర మగ బల్లులను దూరం పెట్టేందుకు తమ ఎర్రని తల రంగును మరింత ప్రకాశింపజేస్తాయి, “పుషప్పులు” చేస్తాయి. ఆడ పల్లీలను ఆకర్షించడానికి మగ పల్లి తన గొంతును ఉబ్బించి, తన అందమైన రంగుల తలను చూపిస్తూ ప్రదర్శన చేస్తుంది.

ఇవి గుడ్లు పెట్టే జాతి (oviparous). సుమారు 10 నుండి 20 గుడ్లు పెట్టి, వాటిని తడి మట్టిలో పాతిపెడతాయి. ఈ గుడ్లు పొడవుగా, రెండు చివర్ల వద్ద సన్నగా ఉండి, తోలు లాంటి పల్చని పొరతో కప్పబడి ఉంటాయి. గుడ్లు దాదాపు 6–7 వారాల్లో పిట్టలు అవుతాయి. సుమారు 1 సంవత్సరం వయస్సులో ఇవి సంతానోత్పత్తి చేయగల స్థితికి చేరుకుంటాయి.

గ్యాలరీ

• 
  తొండ (Garden Lizard)
• 
• 
  బండ మీద ఎర్ర తొండ