ద్రవాభిసరణ క్రమత

మంచినీటి చేపలలో నీరు, అయాన్ల కదలిక

ద్రవాభిసరణ (Osmosis) ప్రక్రియను క్రమపరచడాన్ని ద్రవాభిసరణ క్రమత (Osmoregulation or Osmotic Regulation) అంటారు.

జీవులు తమ శరీరంలో సరైన మొత్తంలో లవణాలు, నీటిని ఎలా ఉంచుకుంటాయో ద్రవాభిసరణ క్రమత ద్వారా తెలుస్తుంది. బ్యాక్టీరియా నుండి మానవుల వరకు అన్ని జీవులు దీన్ని చేస్తాయి.

ప్రాథమిక ఆలోచన ఏమిటంటే, జీవులు తమ నీరు, లవణ సాంద్రతలను నియంత్రించడం ద్వారా ద్రవాభిసరణ ఒత్తిడిని ఉంచుతాయి. జీవులలో నియంత్రకాలు , కన్ఫార్మర్లు ఉన్నాయి. కన్ఫార్మర్లు వాటి పర్యావరణానికి సరిపోతాయి. నియంత్రకాలు వాటి అంతర్గత నీటిని ప్రామాణిక స్థాయిలో లవణీయతలో ఉంచడానికి పనిచేసే పనులను చేస్తాయి.

ఉదాహరణకు, సముద్ర చేపలు సముద్రపు నీటిలో నివసిస్తుంటే లవణాలను పొందుతాయి. కాబట్టి అవి తమ మొప్పల నుండి ఉప్పును చురుకుగా బయటకు పంపుతాయి (విసర్జిస్తాయి). మరోవైపు, నది చేపలు నీటిని విసర్జించే ముందు ఉప్పును బయటకు తీస్తాయి. ఫ్లౌండర్ వంటి కొన్ని చేపలు తమ జీవితంలోని వివిధ దశలలో మంచినీటిలో, ఉప్పునీటిలో నివసిస్తాయి. అవి ఏ నీటిలో ఉన్నా దానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి.

మొక్కలు

అన్ని మొక్కలు వాటి నీటి సమతుల్యతను నియంత్రిస్తాయి. కాక్టి వంటి జిరోఫైట్లు నీటిని లోపల ఉంచుతాయి కాబట్టి అవి ఎక్కువ ఉప్పుగా మారవు. కాలానుగుణ తడి భూములలో నివసించే మొక్కలు కూడా ఎండబెట్టడాన్ని నివారించడానికి మార్గాలను కలిగి ఉంటాయి. అనేక మొక్కల ఆకులు నీటి నష్టాన్ని నియంత్రించడానికి జలనిరోధక క్యూటికల్‌ను కలిగి ఉంటాయి. వాయు మార్పిడి కోసం స్పిరకిల్స్‌ను ఉపయోగిస్తాయి. హోమియోస్టాసిస్‌లో ఓస్మోరెగ్యులేషన్ ఒక ముఖ్యమైన అంశం. ఇది కణాలలో నీరు, ద్రావణ పదార్థాల మధ్య సమతుల్యతను కలిగి ఉంటుంది.

జంతు వర్గీకరణ

ద్రవాభిసరణ క్రమత యంత్రాంగాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని, జీవులను మూడు విధములుగా విభజించవచ్చును:

• 1. సమగాఢ (Isotonic) లేదా సమాన ద్రవాభిసారక (Isosmotic) జీవులు :
• 2. అధోగాఢ (Hypotonic) లేదా అధోద్రవాభిసారక (Hyposmotic) జీవులు :
• 3. అధికగాఢ (Hypertonic) లేదా అధికద్రవాభిసారక (Hyperosmotic) జీవులు :

బయటి లింకులు

• Prof. Chuck Holliday's Research Page, Prof. Chuck Holliday, Dept. of Biology, Lafayette College. Contains links to articles on osmoregulation in crustaceans.