ప్రాకృతం

వికీపీడియా నుండి
(ప్రాకృత భాష నుండి దారిమార్పు చెందింది)
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

ప్రాకృతం (సంస్కృతం: prākṛta)అనేది అనేక ఇండో-ఆర్యన్ భాషలలో ఏదైనా ఒకటి కావచ్చును. [1][2]

జైన శాసనాలలో విరివిగా వాడబడిన 'అర్ధమాగధీ' ప్రాకృతాన్ని., ప్రాకృతభాషకి ప్రమాణంగా భావించి., తక్కివాటినన్నిటినీ., దానినుండి వచ్చినవాటిగా పరిగణిస్తారు. ప్రాకృత వ్యాకరణవేత్తలు., అర్ధమాగధీ వ్యాకరణాన్ని నేర్పి., తక్కిన వ్యాకరణలని మొదటిదానితో పోల్చుతారు. [3] థేరవాద బౌద్ధంలో వాడబడిన పాళీ ప్రాకృతాన్ని సంస్కృత వ్యాకరణాలు ప్రాకృతంగా గుర్తించలేదు. చరిత్రలో కనబడే పైశాచీ, వంటి ప్రాకృతాల స్వభావాలు గురించి వనరులు అందుబాటులో లేవు.

భారతదేశాన్ని క్షత్రియులు పాలించినపుడు ప్రాకృతం ఆదరించబడింది, విద్యావంతులభాషగా చెలామణీ అయింది. అయితే, సనాతనులకు మాత్రం అంటరాని భాషగా ఉండింది. అశోకుని శాసనాలే ప్రాకృతానికి సంబంధించిన తొలి ప్రస్తావనలు. థేరవాద బౌద్ధానికి చెందిన పాళీ రచనలు, జైనుల ప్రాకృత గ్రంధాలు, ఆనాటి ప్రాకృత వ్యాకరణాలు, గీతాలు, ఇతిహాసాలు అన్నిటిలోనూ ప్రాకృతం కనిపిస్తుంది. [4] వివిధ ప్రాకృతాలు., వివిధ రాజవంశాలకి., వివిధ మతాలకి., వివిధ సాహితీసంప్రదాయాలకి చెంది ఉన్నాయి. అంతేగాక., ప్రదేశాన్ని బట్టి కూడా ప్రాకృతాలు మారిపోయాయి. ప్రతీ ప్రాకృతానికీ., తనదైన ఒక చరిత్ర ఉన్నది.

నామశాస్త్రం[మార్చు]

క్రీ.శ 3-4 శతాబ్దానికి చెందిన సూర్యప్రజ్ఞాప్తిసూత్ర, జైన ప్రాకృత భాషలో వ్రాయబడింది

మోనియర్ విలియంస్ నిఘంటువు ప్రకారం., ప్రాకృతం అనేది., ప్రకృతి అనే పదం నుండి వచ్చినది. అంటే, 'సహజమైన, సాధారణమైన' అనే అర్థం వచ్చే, ఈ భాష 'సంస్కరింపబడిన' అనే అర్థం వచ్చే సంస్కృతం కన్నా ప్రాచీనమైనదై ఉండాలి. సంప్రదాయికంగా, ఎందరో పరిశోధకులు ఈ విధంగా భావించేవారు. అయితే, తులనాత్మక పరిశీలన ద్వారా చూచినపుడు., పునర్నిర్మించబడిన ఆదిమ-భారత-ఐరోపా భాష కి, ప్రాకృతాలకన్నా సంస్కృతం (ముఖ్యంగా వేద సంస్కృతం) దగ్గరదని నిరూపించబడింది.

గాంధారీ ప్రాకృతం, పైశాచీ ప్రాకృతం వంటివి కేవలం వ్యాకరణవేత్తల ప్రస్తావనల ద్వార మాత్రమే మనకు తెలుస్తున్నాయి.[ఆధారం కోరబడింది] ఉత్తరభారతదేశానికి చెందిన ఆధునిక భాషలన్నీ ప్రాకృతాలనుండి పుట్టినవే.

నాటక ప్రాకృతాలు[మార్చు]

ఖరోస్ఠి లిపిలో ఉన్న ప్రాకృత చెక్కడాలు ఉన్న జంట సింహాలు, బ్రిటీషు మ్యూజియంలోని బొమ్మ

నాటకాలు, ఇతర సాహిత్యం కోసం ప్రత్యేకంగా సృష్టించబడినవి, నాటక ప్రాకృతాలు. ప్రాకృతంలో సంభాషణ రాసిన అనంతరమే., పాఠకుని కోసం సంస్కృత అనువాదం ఇవ్వబడుతుంది. ఈ ప్రాకృతాల్లో ఏదీ., జనభష కాలేదు. కానీ., సంస్కృత భాష వినియోగం తగ్గిపోయినపుడు., దాని స్థానంలో వీటిలో కొన్ని చేరి ఉండవచ్చు.[5]

నాటక ప్రాకృతం అనేది., సాధారణంగా మూడు ప్రాకృతాలని సూచిస్తాయి.

అయితే., నాటక ప్రాకృతాలలోనికి పైని భాషలే కాక., మరికొన్ని., ప్రాచ్య, బాహ్లీకీ, దక్షిణాత్య, శకరీ, ఛండాలీ, శబరీ, అభీరీ, ద్రమిలీ మరియు ఓఢ్రీ మున్నగునవి. ఈ ప్రాకృతాలు వాడేందుకు కఠినమైన నియమాలు ఉన్నాయి. వాటివాటి నేపథ్యాన్ని బట్టి., పాత్రలు వివిధ ప్రాకృతాలు మాట్లాడుతాయి. ఉదాహరణకి, ద్రమిలి అనేది ఆటవికుల భాష; నాయిక మరియు ఆమె స్నేహితురాళ్లది శౌరసేని భాష; పోకిరీలు., మొసగాళ్లు మాట్లాడేది, అవంతీ భాష [6]

ఆధారాలు[మార్చు]

  • జాతీయ ప్రాకృత ప్రొరిశోధనలు మరియు అధ్యయన సంస్థ, శ్రావణబెళగొళ కర్నాటక
  • Banerjee, Satya Ranjan. The Eastern School of Prakrit Grammarians : a linguistic study. Calcutta: Vidyasagar Pustak Mandir, 1977.
  • Daniels, Peter T., The World's Writing Systems. USA: Oxford University Press, 1996.
  • Deshpande, Madhav, Sanskrit & Prakrit, sociolinguistic issues. Delhi: Motilal Banarsidass, 1993.
  • Pischel, R. Grammar of the Prakrit Languages. New York: Motilal Books, 1999.
  • Woolner, Alfred C. Introduction to Prakrit, 2nd Edition. Lahore: Punjab University, 1928. Reprint Delhi: Motilal Banarsidass, India, 1999.

మూలాలు[మార్చు]

  1. Daniels, p. 377
  2. Woolner, Alfred C. (1928). Introduction to Prakrit. Delhi: Motilal Banarsidass Publ.,. p. 235. ISBN 9788120801899. 
  3. Woolner, pg. 6
  4. Woolner, Alfred C. (1928). Introduction to Prakrit (2 (reprint) ed.). Delhi: Motilal Banarsidass. pp. 1–2. ISBN 978-81-208-0189-9. Retrieved 17 March 2011. 
  5. Woolner, pg. v.
  6. Banerjee, pg. 19-21

బయటి లింకులు[మార్చు]

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ప్రాకృతం&oldid=1868526" నుండి వెలికితీశారు