Jump to content

బీజకోశం

వికీపీడియా నుండి
హెలెబోరస్ ఫోయెటిడస్ పుష్పంలో అండాల స్థానం

బీజ మొక్కలలో, అండం (Ovule) అనేది స్త్రీ ప్రత్యుత్పత్తి కణాలను కలిగి ఉండి, వాటికి మూలంగా నిలిచే నిర్మాణం. ఇది మూడు ప్రధాన భాగాలతో కూడి ఉంటుంది: బయటి పొరను ఏర్పరచే అంతరావరణం (integument), న్యూసెల్లస్ (nucellus; లేదా మేగాస్పోరాంజియం అవశేషం), అలాగే మధ్యభాగంలో ఉండే స్త్రీ గామెటోఫైట్ (హ్యాప్లాయిడ్ మేగాస్పోర్ నుండి ఏర్పడుతుంది).

స్త్రీ గామెటోఫైట్‌ను, ముఖ్యంగా మేగాగామెటోఫైట్ (megagametophyte) అని పిలుస్తారు. ఆవృతబీజ మొక్కలలో దీనిని భ్రూణ సంచి (embryo sac) అని కూడా అంటారు. మేగాగామెటోఫైట్ ఫలదీకరణం కోసం అవసరమైన అండకణం (egg cell)ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

అండం అండాశయంలో ఉండే చిన్న నిర్మాణం. ఇది ఫ్యూనికల్ (funicle) అనే కాడ ద్వారా ప్లాసెంటాకు అనుసంధానమై ఉంటుంది. ఫ్యూనికల్ అండానికి పోషకాలను అందిస్తుంది. మైక్రోపైల్, అండదేహం, చాలాజా (chalaza), ఫ్యూనికల్‌ల పరస్పర స్థానాల ఆధారంగా అండాలు ఆరు రకాలుగా వర్గీకరించబడతాయి.

మొక్కలో స్థానం

[మార్చు]

పుష్పించే మొక్కలలో, అండం పుష్పంలోని స్త్రీ కేసరం (gynoecium) భాగంలో ఉంటుంది. స్త్రీకేసరంలోని అండాశయం ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అండాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. తరువాత అండాశయం ఫలం గోడగా అభివృద్ధి చెందుతుంది.

అండాలు అండాశయంలోని ప్లాసెంటాకు ఫ్యూనిక్యులస్ (funiculus; బహువచనం: funiculi) అనే కాడలాంటి నిర్మాణం ద్వారా అనుసంధానమై ఉంటాయి. మొక్కలలో అండాలు ప్లాసెంటాకు అనుసంధానమయ్యే విధానాన్ని ప్లాసెంటేషన్ (placentation) అంటారు. వివిధ మొక్కలలో వివిధ రకాల ప్లాసెంటేషన్ కనిపిస్తుంది.[1]

  • అగ్ర ప్లాసెంటేషన్ (Apical placentation): ప్లాసెంటా అండాశయపు అగ్రభాగంలో ఉంటుంది. ఇది ఏక లేదా సంయుక్త అండాశయాలలో కనిపిస్తుంది.
  • అక్షీయ ప్లాసెంటేషన్ (Axile placentation): అండాశయం కిరణాకార విభాగాలుగా విభజించబడి, ప్రతి లోక్యూల్లో ప్లాసెంటా ఉంటుంది. కార్పెల్‌ల ఉదర స్యూచర్లు అండాశయ కేంద్రంలో కలుస్తాయి. ప్లాసెంటాలు కార్పెల్‌ల సంయుక్త అంచుల వెంట ఉంటాయి. రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కార్పెల్‌లు ఉంటాయి. (ఉదా: మందారం (Hibiscus), సిట్రస్, సోలానం)
  • ఆధార ప్లాసెంటేషన్ (Basal placentation): ప్లాసెంటా అండాశయపు అడుగుభాగంలో, పుష్పాసనం (receptacle) యొక్క పొడుచుకొచ్చిన భాగంపై ఉంటుంది. ఏక లేదా సంయుక్త కార్పెల్‌, ఏకకక్ష్య అండాశయంలో కనిపిస్తుంది. (ఉదా: సోంకస్, హీలియాంతస్, ఆస్టరేసీ)
  • స్వేచ్ఛా-కేంద్ర ప్లాసెంటేషన్ (Free-central placentation): ఇది అక్షీయ ప్లాసెంటేషన్ నుండి ఉద్భవించిన రూపం. విభాగ గోడలు లయమైపోవడం వల్ల అండాలు కేంద్ర అక్షంపై మాత్రమే మిగులుతాయి. సంయుక్త, ఏకకక్ష్య అండాశయంలో కనిపిస్తుంది. (ఉదా: స్టెల్లారియా, డియాంతస్)
  • అంచు ప్లాసెంటేషన్ (Marginal placentation): ఇది అత్యంత సరళమైన రకం. అండాశయపు ఒక వైపున మాత్రమే పొడవైన ప్లాసెంటా ఉంటుంది. అండాలు కార్పెల్ అంచులు కలిసిన రేఖ వెంట అమర్చబడి ఉంటాయి. ఇది ముఖ్యంగా పప్పుధాన్య మొక్కలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఏక కార్పెల్‌, ఏకకక్ష్య అండాశయం. (ఉదా: పీసం)
  • భిత్తి ప్లాసెంటేషన్ (Parietal placentation): విభజించబడని అండాశయపు లోపలి గోడలపై ప్లాసెంటాలు ఉంటాయి. ఇవి సంయుక్త కార్పెల్‌ల అంచులకు అనుగుణంగా ఉంటాయి. రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కార్పెల్‌లు, ఏకకక్ష్య అండాశయం. (ఉదా: బ్రాసికా)
  • ఉపరితల ప్లాసెంటేషన్ (Superficial placentation): ఇది అక్షీయ ప్లాసెంటేషన్‌ను పోలి ఉంటుంది. అయితే ప్లాసెంటాలు బహుకక్ష్య అండాశయపు అంతర్గత ఉపరితలాలపై ఉంటాయి. (ఉదా: నింఫియా)

అనావృతబీజ మొక్కలలో, ముఖ్యంగా శంఖువృక్షాలలో (conifers), అండాలు అండధారక శలాక (ovuliferous scale) ఉపరితలంపై ఏర్పడతాయి. ఇవి సాధారణంగా అండధారక శంఖువు (ovulate cone) లేదా మెగాస్ట్రోబిలస్ లో ఉంటాయి.

ఇప్పుడు అంతరించిపోయిన బీజ ఫెర్న్లు (seed ferns)లో అండాలు ఆకుల ఉపరితలంపై ఏర్పడేవి. ఈ సమూహానికి చెందిన ఇటీవలి వర్గాలలో క్యుప్యూల్ (cupule; రూపాంతరం చెందిన శాఖ లేదా శాఖల సమూహం) అనే నిర్మాణం అండాన్ని చుట్టుముట్టి ఉండేది. దీనికి కేటోనియా (Caytonia), గ్లోసాప్టెరిస్ (Glossopteris) ఉదాహరణలు.

భాగాలు, అభివృద్ధి

[మార్చు]
అండం నిర్మాణం (అనాట్రోపస్) 1: న్యూసెల్లస్ 2: చలాజా 3: ఫ్యూనిక్యులస్ 4: రాఫే

అండాల దిశా విన్యాసం (orientation) అనాట్రోపస్ (anatropous), అంఫిట్రోపస్ (amphitropous), క్యాంపిలోట్రోపస్ (campylotropous) లేదా ఆర్థోట్రోపస్ (orthotropous) రూపాలలో ఉండవచ్చు. వీటిలో అనాట్రోపస్ రకం అత్యంత సాధారణమైనది. ఇందులో అండం తిరిగిన స్థితిలో ఉండి, మైక్రోపైల్ క్రిందివైపు, చలాజా పైవైపు ఉంటాయి. అంఫిట్రోపస్ రకంలో ఈ అనాట్రోపస్ అమరిక సుమారు 90 డిగ్రీల కోణంలో వంగి ఉంటుంది. ఆర్థోట్రోపస్ రకంలో అండం పూర్తిగా నిటారుగా ఉండి, మైక్రోపైల్, చలాజా, ఫ్యూనిక్యులస్ ఒకే సరళరేఖలో ఉంటాయి.

అండం బాహ్యంగా చూస్తే అంతరావరణాలు (integuments) చుట్టుముట్టిన ఒక మేగాస్పోరాంజియంలా కనిపిస్తుంది. ప్రారంభ దశలో అండం ద్విగుణిత (diploid) మాతృక కణజాలంతో ఏర్పడి ఉంటుంది. ఇందులో మేగాస్పోరోసైట్ (megasporocyte) అనే కణం ఉంటుంది. ఈ కణం మియోసిస్ ద్వారా మేగాస్పోర్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

మేగాస్పోర్లు అండంలోనే ఉండి, మైటోసిస్ ద్వారా విభజన చెందుతూ ఏకగుణిత (haploid) స్త్రీ గామెటోఫైట్ లేదా మేగాగామెటోఫైట్‌గా అభివృద్ధి చెందుతాయి. ఈ మేగాగామెటోఫైట్ కూడా అండం లోపలే ఉంటుంది. మేగాస్పోరాంజియం కణజాల అవశేషం అయిన న్యూసెల్లస్, మేగాగామెటోఫైట్‌ను చుట్టుముట్టి ఉంటుంది.

మేగాగామెటోఫైట్‌లో ఆర్కిగోనియా (archegonia) ఏర్పడతాయి. కొన్ని సమూహాలలో, ఉదాహరణకు ఆవృతబీజ మొక్కలలో, ఇవి లుప్తమయ్యాయి. ఆర్కిగోనియా అండకణాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఫలదీకరణం తరువాత అండంలో ద్విగుణిత యుగ్మజం (zygote) ఏర్పడుతుంది. అనంతరం కణవిభజనల ద్వారా తదుపరి స్పోరోఫైట్ తరం యొక్క భ్రూణం అభివృద్ధి చెందుతుంది.

ఆవృతబీజ మొక్కలలో రెండవ శుక్రకణ కేంద్రకం మేగాగామెటోఫైట్‌లోని ఇతర కేంద్రకాలతో కలిసిపోవడం వల్ల సాధారణంగా బహుగుణిత (polyploid), తరచుగా త్రిగుణిత (triploid), ఎండోస్పెర్మ్ కణజాలం ఏర్పడుతుంది. ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న యువ స్పోరోఫైట్‌కు పోషణను అందిస్తుంది.

అంతరావరణాలు, మైక్రోపైల్, చలాజా, హైలమ్

[మార్చు]

మొక్కల అండాలు: ఎడమవైపు జిమ్నోస్పెర్మ్ అండం, కుడివైపు ఆవృతబీజ మొక్క అండం (అండాశయం లోపల)
వివిధ రకాల అండాల నమూనాలు, గ్రైఫ్స్‌వాల్డ్ వృక్షశాస్త్ర సంగ్రహాలయం

అంతరావరణం (integument) అనేది అండాన్ని చుట్టుముట్టి రక్షణ కల్పించే కణాల పొర. జిమ్నోస్పెర్మ్‌లలో సాధారణంగా ఒకే అంతరావరణం (unitegmic) ఉంటుంది. ఆవృతబీజ మొక్కలలో సాధారణంగా రెండు అంతరావరణాలు (bitegmic) ఉంటాయి.

అంతర్గత అంతరావరణం (inner integument) యొక్క పరిణామ మూలం గురించి, మేగాస్పోరాంజియాన్ని వంధ్య శాఖలు (telomes) చుట్టుముట్టడం ద్వారా అది ఏర్పడిందని ప్రతిపాదించబడింది.[2] అండాల పూర్వగామిగా భావించే ఎల్కిన్సియా (Elkinsia)లో మేగాస్పోరాంజియం దిగువ మూడో వంతుకు అనుసంధానమైన లోబులతో కూడిన నిర్మాణం కనిపిస్తుంది. ఈ లోబులు మేగాస్పోరాంజియం చుట్టూ వలయాకారంగా పైకి విస్తరించి ఉండేవి. కాలక్రమేణా లోబుల పరస్పర సంయోగం, అవి మేగాస్పోరాంజియంతో కలవడం ద్వారా అంతరావరణం ఏర్పడి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.[3]

రెండవ లేదా బాహ్య అంతరావరణం (outer integument) యొక్క మూలం గురించి కూడా చాలాకాలంగా శాస్త్రవేత్తల మధ్య చర్చ కొనసాగుతోంది. కొన్ని అంతరించిపోయిన వర్గాలలో కనిపించే క్యుప్యూల్ (cupule) నిర్మాణాలు బాహ్య అంతరావరణానికి మూలమై ఉండవచ్చని సూచించబడింది. కొన్ని ఆవృతబీజ మొక్కలలో బాహ్య అంతరావరణంలో వాహిక కణజాలం (vascular tissue) కనిపిస్తుంది. దాని దిశా విన్యాసం బాహ్య ఉపరితలం రూపనిర్మాణపరంగా అబాక్సియల్ (abaxial) స్వభావం కలిగి ఉందని సూచిస్తుంది. దీనివల్ల కేటోనియేల్స్ లేదా గ్లోసాప్టెరిడేల్స్ సమూహాలలో కనిపించే క్యుప్యూల్ నిర్మాణాలు ఆవృతబీజ మొక్కల బాహ్య అంతరావరణంగా పరిణామం చెందివుండవచ్చని భావిస్తున్నారు.[4]

ఫలదీకరణం తరువాత అండం పరిపక్వత సాధించినప్పుడు, అంతరావరణాలు కలిసి బీజపు కవచం (seed coat)గా మారుతాయి.

అంతరావరణాలు న్యూసెల్లస్‌ను పూర్తిగా మూసివేయవు. అగ్రభాగంలో ఒక చిన్న రంధ్రాన్ని వదిలి ఉంచుతాయి. దీనిని మైక్రోపైల్ అంటారు. మైక్రోపైల్ ద్వారా పుప్పొడి (పురుష గామెటోఫైట్) అండంలోకి ప్రవేశించి ఫలదీకరణం జరుగుతుంది.

జిమ్నోస్పెర్మ్‌లలో (ఉదాహరణకు శంఖువృక్షాలు) మైక్రోపైల్ నుండి వెలువడే ద్రవ బిందువులో పుప్పొడి చిక్కుకొని అండంలోకి లాగబడుతుంది. దీనిని పరాగసంపర్క బిందు యంత్రాంగం (pollination drop mechanism) అంటారు.[3] తరువాత మైక్రోపైల్ మూసుకుపోతుంది. ఆవృతబీజ మొక్కలలో అయితే పుప్పొడి నాళిక (pollen tube) మాత్రమే మైక్రోపైల్ ద్వారా లోనికి ప్రవేశిస్తుంది.

అంకురోత్పత్తి సమయంలో మొలక యొక్క మూలాంకురం (radicle) మైక్రోపైల్ ద్వారానే బయటకు వస్తుంది.

మైక్రోపైల్‌కు వ్యతిరేక దిశలో ఉండే భాగాన్ని చలాజా అంటారు. ఇక్కడ న్యూసెల్లస్ అంతరావరణాలతో అనుసంధానమై ఉంటుంది. మొక్క నుండి వచ్చే పోషకాలు వాహిక వ్యవస్థలోని ఫ్లోయం ద్వారా ఫ్యూనిక్యులస్, బాహ్య అంతరావరణానికి చేరి, అక్కడి నుండి అపోప్లాస్ట్, సింప్లాస్ట్ మార్గాల ద్వారా చలాజా గుండా అండంలోని న్యూసెల్లస్‌కు చేరుతాయి.

చలాజోగమీ (chalazogamy) కలిగిన మొక్కలలో పుప్పొడి నాళిక మైక్రోపైల్ ద్వారా కాకుండా చలాజా ద్వారా అండంలోకి ప్రవేశిస్తుంది.

న్యూసెల్లస్, మేగాస్పోర్, పెరిస్పెర్మ్

[మార్చు]

న్యూసెల్లస్ (బహువచనం: nucelli) అండం యొక్క అంతర్గత నిర్మాణంలో భాగం. ఇది అంతరావరణాల (integuments) లోపలి వైపున వెంటనే ఉండే ద్విగుణిత (స్పోరోఫైటిక్) కణాల పొరను ఏర్పరుస్తుంది. నిర్మాణపరంగా, క్రియాపరంగా ఇది మేగాస్పోరాంజియంకు సమానమైనది.

అపరిపక్వ అండాలలో న్యూసెల్లస్‌లో మేగాస్పోరోసైట్ (మేగాస్పోర్ మాతృకణం) ఉంటుంది. ఈ కణం మియోసిస్ ద్వారా స్పోరోజెనెసిస్ ప్రక్రియను అనుభవించి మేగాస్పోర్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. Arabidopsis thaliana మొక్కలోని మేగాస్పోరోసైట్‌లో మియోసిస్ జరగడానికి డీఎన్‌ఏ మరమ్మత్తు (DNA repair), సజాత పునఃసంయోజనం (homologous recombination) ప్రక్రియలను సులభతరం చేసే జన్యువుల వ్యక్తీకరణ అవసరమవుతుంది.[5]

జిమ్నోస్పెర్మ్‌లలో మియోసిస్ ద్వారా ఏర్పడే నాలుగు ఏకగుణిత స్పోర్లలో సాధారణంగా మూడు క్షీణించి పోతాయి. ఒక మేగాస్పోర్ మాత్రమే న్యూసెల్లస్‌లో మిగిలి ఉంటుంది. అయితే ఆవృతబీజ మొక్కలలో తరువాతి అభివృద్ధి విధానంలో గణనీయమైన వైవిధ్యం కనిపిస్తుంది. మిగిలి ఉండే మేగాస్పోర్ల సంఖ్య, వాటి స్థానం, కణవిభజనల సంఖ్య, కేంద్రకాల విలీనం జరుగుతుందా లేదా, చివరికి ఏర్పడే కణాలు లేదా కేంద్రకాల సంఖ్య, స్థానం, ప్లాయిడీ స్థితి వంటి అంశాలలో విభిన్నత ఉంటుంది.

భ్రూణ సంచి అభివృద్ధిలో సాధారణంగా కనిపించే నమూనా పాలిగోనం (Polygonum) రకం. ఇందులో ఒకే కార్యక్షమమైన మేగాస్పోర్ మిగిలి, అది మూడు వరుస మైటోటిక్ విభజనలను అనుభవిస్తుంది. అయితే కొన్ని మొక్కలలో రెండు మేగాస్పోర్లు జీవించి ఉంటాయి (ఉదాహరణకు Allium, Endymion). మరికొన్ని మొక్కలలో నాలుగు మేగాస్పోర్లూ జీవించి ఉంటాయి. ఉదాహరణకు Fritillaria రకమైన అభివృద్ధిలో (చిత్రంలో Lilium ద్వారా చూపబడింది) మియోసిస్ అనంతరం మేగాస్పోర్లు విడిపోవు. వాటి కేంద్రకాలు విలీనం చెంది ఒక త్రిగుణిత కేంద్రకం, ఒక ఏకగుణిత కేంద్రకాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. అనంతరం కణాల అమరిక Polygonum నమూనాను పోలి ఉన్నప్పటికీ, కేంద్రకాల ప్లాయిడీ భిన్నంగా ఉంటుంది.[6]

ఫలదీకరణం అనంతరం న్యూసెల్లస్ అభివృద్ధి చెంది పెరిస్పెర్మ్ (perisperm)గా మారవచ్చు. ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న భ్రూణానికి పోషణను అందిస్తుంది. కొన్ని మొక్కలలో న్యూసెల్లస్‌కు చెందిన ద్విగుణిత కణజాలం అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి ప్రక్రియ ద్వారా నేరుగా భ్రూణాన్ని ఉత్పత్తి చేయగలదు. దీనిని న్యూసెల్లార్ ఎంబ్రియోనీ (nucellar embryony) అంటారు.

మేగాగామెటోఫైట్

[మార్చు]
Polygonum, Lilium వంశాలలో మేగాగామెటోఫైట్ నిర్మాణం. మూడు తెల్లని చుక్కలతో చూపిన అండాకారాలు త్రిగుణిత కేంద్రకాలను సూచిస్తాయి. మొదటి మూడు నిలువు వరుసలు మేగాస్పోర్ యొక్క మియోసిస్‌ను, ఆ తరువాత 1–2 మైటోటిక్ విభజనలను చూపిస్తాయి.
మేగాగామెటోఫైట్ కలిగిన అండం: అండకణం (పసుపు), సినర్జిడ్ కణాలు (నారింజ), రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలతో కూడిన కేంద్ర కణం (లేత ఆకుపచ్చ), యాంటిపోడల్ కణాలు (ముదురు ఆకుపచ్చ)

న్యూసెల్లస్‌లోని ఏకగుణిత మేగాస్పోర్ స్త్రీ గామెటోఫైట్ అయిన మేగాగామెటోఫైట్‌కు మూలమవుతుంది.

జిమ్నోస్పెర్మ్‌లలో మేగాగామెటోఫైట్ సుమారు 2000 కేంద్రకాలను కలిగి ఉంటుంది. ఇందులో ఆర్కిగోనియా ఏర్పడి, అవి ఫలదీకరణానికి అవసరమైన అండకణాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

ఆవృతబీజ మొక్కలలో మేగాగామెటోఫైట్‌ను భ్రూణ సంచి (embryo sac) అని కూడా అంటారు. ఇది జిమ్నోస్పెర్మ్‌లతో పోలిస్తే చాలా చిన్నదిగా ఉండి, సాధారణంగా కేవలం ఏడు కణాలు, ఎనిమిది కేంద్రకాలను మాత్రమే కలిగి ఉంటుంది. ఈ రకమైన మేగాగామెటోఫైట్ మేగాస్పోర్ నుండి మూడు వరుస మైటోటిక్ విభజనల ద్వారా అభివృద్ధి చెందుతుంది.

అంతరావరణాల మైక్రోపైల్ రంధ్రానికి అత్యంత సమీపంగా ఉన్న కణం అండకణంగా (egg cell) విభేదిస్తుంది. దాని ఇరువైపులా ఉండే రెండు సినర్జిడ్ కణాలు (synergid cells) పుప్పొడి నాళికను సరైన దిశలో నడిపించే సంకేతాలను ఉత్పత్తి చేయడంలో పాల్గొంటాయి.

అండం యొక్క వ్యతిరేక (చలాజల్) చివరలో మూడు యాంటిపోడల్ కణాలు (antipodal cells) ఏర్పడతాయి. తరువాత ఇవి క్షీణించిపోతాయి.

భ్రూణ సంచిలోని పెద్ద కేంద్ర కణం (central cell) రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలను (polar nuclei) కలిగి ఉంటుంది.

యుగ్మజం, భ్రూణం, ఎండోస్పెర్మ్

[మార్చు]

పుప్పొడి నాళిక (pollen tube) అండంలోకి రెండు శుక్రకణ కేంద్రకాలను విడుదల చేస్తుంది. జిమ్నోస్పెర్మ్‌లలో ఫలదీకరణం స్త్రీ గామెటోఫైట్ ఉత్పత్తి చేసే ఆర్కిగోనియాలో జరుగుతుంది. అనేక అండకణాలు ఉండి అవి ఫలదీకరణం చెందే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, సాధారణంగా ఒకే యుగ్మజం (zygote) మాత్రమే పరిపక్వ భ్రూణంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. దీనికి కారణం బీజంలో లభ్యమయ్యే వనరులు పరిమితంగా ఉండటమే.[మూలాలు అవసరం]

ఆవృతబీజ మొక్కలలో ఒక శుక్రకణ కేంద్రకం అండకణంతో కలిసి యుగ్మజాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. రెండవ శుక్రకణ కేంద్రకం కేంద్ర కణంలోని రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలతో విలీనం చెంది బహుగుణిత (సాధారణంగా త్రిగుణిత) ఎండోస్పెర్మ్‌ను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ ద్విగుణ ఫలదీకరణం (double fertilization) ఆవృతబీజ మొక్కల ప్రత్యేక లక్షణం. అయితే కొన్ని ఇతర మొక్కల సమూహాలలో కూడా రెండవ శుక్రకణం మేగాగామెటోఫైట్‌లోని మరొక కణంతో విలీనం చెంది రెండవ భ్రూణాన్ని ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.

అభివృద్ధి చెందుతున్న భ్రూణం, మొలకకు ఆహార వనరుగా మొక్క పిండి పదార్థం (starch), ప్రోటీన్లు, నూనెలు వంటి పోషకాలను ఎండోస్పెర్మ్‌లో నిల్వ చేస్తుంది. ఈ విధంగా ఎండోస్పెర్మ్, జంతువుల గుడ్లలోని పచ్చసొన (yolk) నిర్వహించే పాత్రకు సమానమైన విధిని నిర్వర్తిస్తుంది. ఎండోస్పెర్మ్‌ను బీజపు అల్బుమెన్ (albumen) అని కూడా అంటారు.[మూలాలు అవసరం]

యుగ్మజం తరువాత మేగాస్పోరోఫైట్‌గా అభివృద్ధి చెందుతుంది. అది తిరిగి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మేగాస్పోరాంజియాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న మేగాస్పోరోఫైట్ కలిగిన అండాన్ని టెన్యూన్యూసెల్లేట్ (tenuinucellate) లేదా క్రాసిన్యూసెల్లేట్ (crassinucellate) అని వర్ణించవచ్చు. టెన్యూన్యూసెల్లేట్ అండంలో మేగాస్పోరోఫైట్, ఉపచర్మ (epidermal) కణాల మధ్య కణాలు ఉండవు లేదా ఒకే కణపొర మాత్రమే ఉంటుంది. క్రాసిన్యూసెల్లేట్ అండంలో ఈ రెండింటి మధ్య అనేక కణపొరలు ఉంటాయి.[7]

భ్రూణాలను వాటి ఆకృతి ఆధారంగా కూడా వర్గీకరిస్తారు. రేఖీయ భ్రూణాలు (linear embryos) అక్షీయ ప్లాసెంటేషన్ కలిగి ఉండి, వెడల్పుకంటే పొడవుగా ఉంటాయి. మూలరూప భ్రూణాలు (rudimentary embryos)లో భ్రూణం అండాశయపు ఆధార భాగంలో ఉండి, ఎండోస్పెర్మ్‌తో పోలిస్తే చాలా చిన్నదిగా ఉంటుంది.[8]

గామెటోఫైట్‌ల రకాలు

[మార్చు]

ఆవృతబీజ మొక్కల మేగాగామెటోఫైట్‌లను, అభివృద్ధి చెందే మేగాస్పోర్ల సంఖ్య ఆధారంగా వర్గీకరిస్తారు. ఒకే మేగాస్పోర్ నుండి అభివృద్ధి చెందితే మోనోస్పోరిక్ (monosporic), రెండు మేగాస్పోర్ల నుండి అభివృద్ధి చెందితే బైస్పోరిక్ (bisporic), నాలుగు మేగాస్పోర్ల నుండి అభివృద్ధి చెందితే టెట్రాస్పోరిక్ (tetrasporic) అని పిలుస్తారు.[మూలాలు అవసరం]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. Kotpal, Tyagi, Bendre, & Pande. Concepts of Biology XI. Rastogi Publications, 2nd ed. New Delhi 2007. ISBN 8171338968. Fig. 38 Types of placentation, page 2-127
  2. Herr, J.M. Jr., 1995. The origin of the ovule. Am. J. Bot. 82(4):547–64
  3. 1 2 Stewart, W.N.; Rothwell, G.W. (1993). Paleobotany and the evolution of plants. Cambridge University Press. ISBN 0521382947.
  4. Frohlich and Chase, 2007. After a dozen years of progress, the origin of angiosperms is still a great mystery. Nature 450:1184–1189 (20 December 2007) | doi:10.1038/nature06393
  5. Seeliger K, Dukowic-Schulze S, Wurz-Wildersinn R, Pacher M, Puchta H (2012). "BRCA2 is a mediator of RAD51- and DMC1-facilitated homologous recombination in Arabidopsis thaliana". New Phytol. 193 (2): 364–75. Bibcode:2012NewPh.193..364S. doi:10.1111/j.1469-8137.2011.03947.x. PMID 22077663.
  6. Gifford, E.M.; Foster, A.S. (1989), "Morphology and evolution of vascular plants", Taxon, 38 (4), New York: W. H. Freeman and Company: 613, Bibcode:1989Taxon..38Q.613S, doi:10.2307/1222641, JSTOR 1222641
  7. Tsou 1994.
  8. The Seed Biology Place: Structural seed types based on comparative internal morphology

గ్రంథసూచి

[మార్చు]
  • P.H. Raven, R.F. Evert, S.E. Eichhorn (2005): Biology of Plants, 7వ ముద్రణ, W.H. Freeman and Company Publishers, New York, ISBN 0-7167-1007-2

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=బీజకోశం&oldid=4896815" నుండి వెలికితీశారు