రజత్ గుప్తా

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Rajat Gupta
Rajat Kumar Gupta - WEF Davos 2009.jpg
జననం (1948-12-02) 1948 డిసెంబరు 2 (వయస్సు: 70  సంవత్సరాలు)
[New Delhi]
వృత్తిConsultant, Management expert
జీవిత భాగస్వామిAnita Mattoo Gupta

రజత్ గుప్తా (హిందీ: रजत कुमार गुप्ता ; డిసెంబర్ 2, 1948లో జన్మించారు) ఐక్యరాజ్య సమితి యొక్క సెక్రటరీ-జనరల్‌కు నిర్వహణా సంస్కరణల ప్రత్యేక సలహాదారుడిగా ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్నారు. ఆయన ఇంటర్నేషనల్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ ఛైర్మన్‌గా, [1] గోల్డ్‌మన్ సాచ్స్‌లో స్వతంత్ర డైరక్టరుగా, చికాగో విశ్వవిద్యాలయం యొక్క ధర్మకర్తల సంఘంలో సభ్యుడిగా మరియు అమెరికన్ ఇండియా ఫౌండేషన్ యొక్క డైరక్టర్ల సంఘంలో సహ-ఛైర్మన్‌గా ఉన్నారు.[2]

ప్రారంభ జీవితం[మార్చు]

అశ్వినీ కుమార్ గుప్తా మరియు ప్రాణ్ కుమారీ గుప్తా యొక్క నలుగురి సంతానంలో రజత్ గుప్తా ఒకరు. ఆనంద బజార్ పత్రికా గ్రూప్‌లో అతని తండ్రి విలేఖరిగా పనిచేసేవారు. ఆయన ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు మరియు పలుమార్లు జైలుకు వెళ్లారు. అతని తల్లి మాంటిస్సోరీ పాఠశాలలో అధ్యాపకురాలిగా పనిచేశారు.

అతనికి ఐదు సంవత్సారల వయసులో అతని కుటుంబం ఢిల్లీకి బదిలీ అయ్యింది, అక్కడ అతని తండ్రి హిందూస్తాన్ స్టాండర్డ్ ఆరంభించారు. రజత్‌కు పదహారు సంవత్సారల వయసులో తండ్రి మరియు పద్దేనిమిది ఏళ్ళ వయసులో తల్లి మరణించారు.

ఢిల్లీ పబ్లిక్ స్కూల్‌లో అసాధారణ ప్రతిభకల విద్యార్థిగా ఉన్నాడు. ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఢిల్లీ నుండి మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో డిగ్రీని మరియు M.B.A.ను హార్వార్డ్ బిజినెస్ స్కూల్ నుండి పొందారు.[3]

వృత్తి జీవితం[మార్చు]

1973లో రజత్ గుప్తా మెకిన్సే & కంపెనీలో చేరారు మరియు US వెలుపల జన్మించి సంస్థ యొక్క నిర్వహణా అధ్యక్షులుగా అయినవారిలో ఈయనే ప్రథములు, ఈ స్థానంలో మూడు నిర్లీత కాలాలను ఈయన పూర్తి చేశారు.[4] గుప్తా స్కాండినేవియన్ కార్యాలయాల అధికారిగా 1981లో మరియు చికాగో కార్యాలయం అధికారిగా 1990లో నియమించబడినారు. 1994లో ఆయనను నిర్వహణా డైరక్టరుగా ఎన్నుకున్నారు. గ్లాస్ సీలింగ్‌ను విజయవంతంగా అధిగమించిన మొదటి భారతీయులలో ఒకరుగా విస్తృత శ్రేణిలో భావించబడినారు.

1989లో కార్యాలయ అధికారిగా బాధ్యతలను చేపట్టారు, 1994లో సంస్థ యొక్క నిర్వహణా అధికారిగా ఎన్నికయ్యారు మరియు 1997లో ఇంకా 2000లో ఈ స్థానం కొరకు పునఃనియామకం కాబడినారు. సంస్థలో చేరినప్పటి నుంచి నూతన ఉత్పాదన/మార్కెట్ వ్యూహాల అభివృద్ధి ద్వారా సంస్థలకు సహాయపడే అనేక ప్రణాళికలను నిర్దేశించారు మరియు మెరుగుపరచబడిన ప్రభావకత మరియు కార్యకలాపాల సామర్థ్యాల కొరకు పునఃవ్యవస్థీకరణ సూచించారు. ఆయనకు అనేక పరిశ్రమల యొక్క సలహాదారుడిగా విస్తారమైన అనుభవం ఉంది, వీటిలో టెలికమ్యూనికేషన్స్, శక్తి ఉత్పాదకత మరియు వినియోగదారుని వస్తువుల పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. 2000లో, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న మొదటి 10 మంది సలహాదారులలో ఒకరుగా ఉన్నారు.[5]

హార్వార్డ్ బిజినెస్ స్కూల్ మరియు నార్త్‌‌వెస్ట్రన్ యూనివర్శిటీకు చెందిన కెలాగ్ స్కూల్ ఆఫ్ మేనేజ్మెంట్ యొక్క సలహాదారుల సంఘంలో గుప్తా ఉన్నారు.[6] భారతదేశంలోని హైదరాబాద్‌లో ఉన్న ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్ యొక్క బోర్డు ఛైర్మన్‍‌గా[7] మరియు ది గ్లోబల్ ఫండ్ టు ఫైట్ AIDS, ట్యూబర్‌క్యులోసిస్ అండ్ మలేరియా యొక్క అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. ఆయన అనేక వృత్తిపరమైన మరియు వ్యాపారపరమైన అనుబంధాలను కలిగి ఉన్నారు, ఇందులో: లాడర్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్మెంట్ & ఇంటర్నేషనల్ స్టడీస్, ది వార్టన్ స్కూల్, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ పెన్సిల్వేనియా యొక్క గవర్నర్ల సంఘంలో ఉన్నారు; హార్వార్డ్ బిజినెస్ స్కూల్ యొక్క సలహాసంఘం ఛైర్మన్‌గా ఉన్నారు; మరియు MIT స్లోన్ స్కూల్ ఆఫ్ మేనేజ్మెంట్ యొక్క డీన్స్ అడ్వయిజరీ కౌన్సిల్‌లో ఉన్నారు.

అంతేకాకుండా, గుప్తా అమెరికన్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఇంక్. యొక్క సలహాసంఘంలో పనిచేశారు (ఆడిట్ కమిటీ యొక్క డైరక్టరు మరియు సభ్యుడు), జెన్‌పాక్ LTD. (నామినేటింగ్ మరియు గవర్నన్స్ కమిటీ యొక్క ఛైర్మన్ మరియు సభ్యుడిగా ఉన్నారు), ప్రోక్టర్ & గాంబుల్ Co. (డైరెక్టర్), గోల్డ్‌మన్ సాచ్స్ గ్రూప్ ఇంక్. (స్వతంత్ర డైరక్టరు) మరియు స్బేర్‌బ్యాంక్ (పర్యవేక్షక మండలిలో స్వతంత్ర సభ్యులుగా ఉన్నారు).[8][9] గుప్తా అమెరికన్ ఇండియా ఫౌండేషన్ (AIF) యొక్క సహ-ఛైర్మన్‌గా కూడా ఉన్నారు, భారతదేశంలో సాంఘిక మరియు ఆర్థికపరమైన మార్పును వేగవంతం చేయటం దీని లక్ష్యంగా ఉంది. ప్రజా ఆరోగ్యం మీద దృష్టిని కేంద్రీకరించబడిన AIF యొక్క లక్ష్యం మీద అతను ప్రత్యేకమైన ఆసక్తిని కలిగి ఉన్నారు, భారతదేశంలో HIV/AIDS మీద పోరాటాన్ని ఇది నొక్కివక్కాణిస్తుంది.

గుప్తా ఇటీవల UN సెక్రటరీ-జనరల్ కోఫీ అన్నన్‌కు నిర్వహణా సంస్కరణల ప్రత్యేక సలహాదారుడిగా నియమించబడినారు.[10] 1 జూలై 2010న, ఆయన ఇంటర్నేషనల్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ యొక్క ఛైర్మన్ అయ్యారు. 10 నవంబర్, 2006లో ఈయన గోల్డ్‌మన్ సాచ్స్ యొక్క స్వతంత్ర అధ్యక్షులుగా నియమించబడినారు. చికాగో విశ్వవిద్యాలయం యొక్క ధర్మకర్తల సంఘంలో కూడా ఉన్నారు, AIDS మరియు వారి గ్లోబల్ హెల్త్ ఇనిషియేటివ్ గురించి బిల్ & మెలిండా గేట్స్ ఫౌండేషన్ ద్వారా మెకిన్సె కార్యకలాపాలకు సలహాలను అందించారు మరియు ప్రస్తుతం ఆయన రాక్ఫెల్లెర్ ఫౌండేషన్ యొక్క సలహాదారుల సంఘంలో ఉన్నారు. 2010లోని వార్షిక వాటాదారుల సమావేశంలో రజత్ K. గుప్తా పునఃఎన్నికకు గోల్డ్‌సాచ్స్ యొక్క అధ్యక్షుల సంఘంలో పోటీ చేయట్లేదని మార్చి 19, 2010న ప్రకటించబడింది.

ఆర్థిక సంక్షోభం సమయంలో గాలెన్ పెడ్జ్-ఫండ్ స్థాపకుడు రాజ్ రాజారత్నానికి అంతర్గత సమాచారాన్ని అందివ్వటంలో అతను పాత్రను కలిగి ఉన్నాడనే ఆరోపణను సంయుక్త రాష్ట్రాల సమాఖ్య నిర్వాహకులు పరిశోధిస్తున్నట్టు ఏప్రిల్ 15, 2010న, వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్‌లో పేర్కొన్నారు.[11] రజత్ గుప్తాకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన పరిశోధనలు అనిశ్చయమైనవిగా సెప్టెంబర్ 2010 నాటికి నిర్ధారించబడింది.

2009ల నాటికి, భారతదేశంలో విద్యా సౌకర్యాలు మరియు అవస్థాపనను మెరుగుపరచటంపై గుప్తా దృష్టిని అధికంగా కేంద్రీకరించారు. 2010లో, ఆయన "ట్రాన్స్‌ఫార్మింగ్ ది నేషన్స్ లాజిస్టిక్స్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్" అనే పేరుతో ఒక నివేదికను సమర్పించారు, 2020 నాటికి అనుకూలంగాలేని అవస్థాపనా సౌకర్యాల కారణంగా భారతదేశం GDPలో $100 బిలియన్ల వరకూ నష్టపోవచ్చని ఇందులో ఆయన పేర్కొన్నారు.[12] హైదరాబాద్‌లోని ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్‌లో నిర్వహణా విద్య నాణ్యత పెంచటం మీద కూడా ఆయన పనిచేస్తున్నారు.[13]

జూలై 2010లో, రజత్ గుప్తా ఇంటర్నేషనల్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ యొక్క ఛైర్మన్ స్థానాన్ని స్వీకరించారు.[14]

వ్యక్తిగత జీవితం[మార్చు]

కాశ్మీర్‌లోని శ్రీనగర్‌కు చెందిన అనితా మట్టూను రజత్ గుప్తా IITలో వివాహం చేసుకున్నారు.[15] ఆమె ఒక ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీర్, ఆయన అభిప్రాయంలో ఆమె ఆయన కన్నా "ఎక్కువ చురుకైన విద్యార్థిగా" తెలిపారు. ఈ జంట కళాశాల చర్చలలో మరియు నాటకాలలో కలుసుకున్నారు.

ఆయన ప్రస్తుతం వెస్ట్‌పోర్ట్, కనెక్టికట్‌లో భార్య మరియు నలుగురు కుమార్తెలతో జీవిస్తున్నారు- ఆయన కుమార్తెల పేర్లు గీతాంజలి, మేఘ, అదితి మరియు దీపాలి.

సూచనలు[మార్చు]

బాహ్య లింకులు[మార్చు]