వృక్ష కణశాస్త్రము
కణ జీవశాస్త్రం, సెల్యులార్ జీవశాస్త్రం, లేదా సైటాలజీ అనేది జీవశాస్త్రంలోని ఒక శాఖ. ఇది కణాల యొక్క నిర్మాణం, క్రియలు, ప్రవర్తనను అధ్యయనం చేస్తుంది.[1][2] అన్ని జీవిలు కణాలతో నిర్మితమై ఉంటాయి. కణం అనేది జీవితం యొక్క ప్రాథమిక యూనిట్; ఇది జీవి యొక్క జీవన ప్రక్రియలు, కార్యకలాపాలకు బాధ్యత వహిస్తుంది. కణ జీవశాస్త్రం ప్రోకారియోటిక్, యూకారియోటిక్ కణాలు రెండింటినీ అధ్యయనం చేస్తుంది. ఇందులోని ఉపవిభాగాలు మెటబాలిజం, కణ సంకేత మార్గాలు, కణ చక్రం, జీవరసాయన శాస్త్రం,, కణ నిర్మాణం వంటి అంశాలను కలిగి ఉంటాయి. కణాల అధ్యయనం సాధారణంగా సూక్ష్మదర్శిని పద్ధతులు, కణ సంస్కృతి,, కణ విభజన వంటి సాంకేతిక పద్ధతుల ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది. ఈ పద్ధతులు కణాల పని విధానాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి, దీని ద్వారా పెద్ద జీవుల గురించి అవగాహన పెరుగుతుంది.
కణాల నిర్మాణ భాగాలు, వాటి క్రియావిధానాన్ని తెలుసుకోవడం అన్ని జీవశాస్త్ర శాఖలకు ప్రాథమికమైనది. ఇది ముఖ్యంగా జీవవైద్య రంగాలలో, ఉదాహరణకు క్యాన్సర్, ఇతర వ్యాధులపై పరిశోధనకు అత్యంత అవసరం. కణ జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు ఇతర శాస్త్ర విభాగాలతో అనుసంధానంగా ఉంటాయి. వాటిలో జన్యుశాస్త్రం, ఆణ్విక జన్యుశాస్త్రం, ఆణ్విక జీవశాస్త్రం, వైద్య సూక్ష్మజీవ శాస్త్రం, రోగనిరోధక శాస్త్రం,, సైటోకెమిస్ట్రీ వంటి రంగాలు ఉన్నాయి.
17వ శతాబ్దంలో సంయుక్త సూక్ష్మదర్శిని ఆవిష్కరణతో ఐరోపాలో కణాలను మొదటిసారిగా చూడటం జరిగింది. 1665లో, రాబర్ట్ హుక్ ఒక కార్క్ ముక్కను పరిశీలించి, మోనాస్టిక్ గదులను పోలిన నిర్మాణాన్ని గమనించిన తర్వాత, అన్ని జీవుల నిర్మాణ భాగాలను "కణాలు" అని పేర్కొన్నాడు (దీనిని మైక్రోగ్రాఫియాలో ప్రచురించారు);[3][4] అయితే, ఆ కణాలు నిర్జీవమైనవి. అవి ఒక కణం యొక్క వాస్తవ మొత్తం భాగాల గురించి ఎటువంటి సూచనను ఇవ్వలేదు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, 1674లో, ఆంటోన్ వాన్ లీవెన్‌హాక్ శైవలాన్ని పరిశీలించి, సజీవ కణాలను విశ్లేషించిన మొదటి వ్యక్తి అయ్యాడు. చాలా సంవత్సరాల తరువాత, 1831లో, రాబర్ట్ బ్రౌన్ కేంద్రకాన్ని కనుగొన్నాడు. ఇదంతా కణ సిద్ధాంతానికి ముందు జరిగింది, ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం అన్ని జీవులు కణాలతో నిర్మితమై ఉంటాయి. కణాలు జీవుల క్రియాత్మక, నిర్మాణ యూనిట్లుగా ఉంటాయి. దీనిని అంతిమంగా 1838లో వృక్ష శాస్త్రవేత్త మథియాస్ ష్లీడెన్[5], జంతు శాస్త్రవేత్త థియోడర్ ష్వాన్ నిర్ధారించారు, వీరు వరుసగా మొక్కల, జంతు కణజాలాలలో సజీవ కణాలను పరిశీలించారు.[5] 19 సంవత్సరాల తరువాత, రుడాల్ఫ్ విర్కోవ్ కణ సిద్ధాంతానికి మరింతగా దోహదపడి, అన్ని కణాలు ముందుగా ఉన్న కణాల విభజన నుండి వస్తాయని జోడించాడు.[5] వైరస్‌లను కణ జీవశాస్త్రంలో పరిగణించరు – వాటికి సజీవ కణం యొక్క లక్షణాలు లేవు, వాటిని సూక్ష్మజీవశాస్త్ర ఉపవిభాగమైన వైరాలజీలో అధ్యయనం చేస్తారు.[6]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Alberts, Bruce; Johnson, Alexander D.; Morgan, David; Raff, Martin; Roberts, Keith; Walter, Peter (2015). "Cells and genomes". Molecular Biology of the Cell (6th ed.). New York, NY: Garland Science. pp. 1–42. ISBN 978-0815344322.
- ↑ Bisceglia, Nick. "Cell Biology". Scitable. www.nature.com.
- ↑ Hooke, Robert (September 1665). Micrographia.
- ↑ Chubb, Gilbert Charles (1911). . In Chisholm, Hugh (ed.). ఎన్‌సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్). Vol. 7 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 710.
- 1 2 Gupta, P. (Dec 1, 2005). Cell and Molecular Biology. Rastogi Publications. p. 11. ISBN 978-8171338177.
- ↑ Paez-Espino D, Eloe-Fadrosh EA, Pavlopoulos GA, Thomas AD, Huntemann M, Mikhailova N, Rubin E, Ivanova NN, Kyrpides NC (August 2016). "Uncovering Earth's virome". Nature. 536 (7617): 425–30. Bibcode:2016Natur.536..425P. doi:10.1038/nature19094. PMID 27533034. S2CID 4466854.