Jump to content

వ్లాదిమిర్ పుతిన్

వికీపీడియా నుండి
వ్లాదిమిర్ పుతిన్
Владимир Путин
రష్యా యొక్క 2 వ, 4 వ అధ్యక్షుడు
Assumed office
7 మే 2012
ప్రధాన మంత్రివిక్టర్ జుబ్‌కోవ్
డిమిత్రి మెద్వెదేవ్
అంతకు ముందు వారుడిమిత్రి మెద్వెదేవ్
In office
7 మే 2000  7 మే 2008
Acting: 31 డిసెంబరు 1999 – 7 మే 2000
ప్రధాన మంత్రిమిఖాయిల్ కస్యనోవ్
మిఖాయిల్ ఫ్రాడ్‌కోవ్
విక్టర్ జుబ్‌కోవ్
అంతకు ముందు వారుబోరిస్ యెల్ట్సిన్
తరువాత వారుడిమిత్రి మెద్వెదేవ్
రష్యా ప్రధాన మంత్రి
In office
8 మే 2008  7 మే 2012
అధ్యక్షుడుడిమిత్రి మెద్వెదేవ్
Deputyఇగోర్ సువలోవ్
అంతకు ముందు వారువిక్టర్ జుబ్‌కోవ్
తరువాత వారువిక్టర్ జుబ్‌కోవ్
In office
9 ఆగస్టు 1999  7 మే 2000
Acting: 9 ఆగస్టు 1999 – 16 ఆగస్టు 1999
అధ్యక్షుడుబోరిస్ యెల్ట్సిన్
Deputyవిక్టర్ క్రిస్టెన్‌కో
మిఖాయిల్ కస్యనోవ్
అంతకు ముందు వారుసెర్గీ స్టెపాసిన్
తరువాత వారుమిఖాయిల్ కస్యనోవ్
యునైటెడ్ రష్యా పార్టీ నాయకుడు
In office
1 జనవరి 2008  30 మే 2012
అంతకు ముందు వారుబోరిస్ గ్రీజ్‌లోవ్
తరువాత వారుడిమిత్రి మెద్వెదేవ్
ఫెడరల్ సెక్యూరిటీ సర్వీస్ డైరెక్టర్
In office
25 జూలై 1998  29 మార్చి 1999
అధ్యక్షుడుబోరిస్ యెల్ట్సిన్
అంతకు ముందు వారునికోలాయ్ కోవల్‌యోవ్
తరువాత వారునికోలాయ్ పత్రుసేవ్
వ్యక్తిగత వివరాలు
జననం
వ్లాదిమిర్ వ్లాదిమిరొవిచ్ పుతిన్

(1952-10-07) 1952 అక్టోబరు 7 (వయసు: 73)
లెనిన్గ్రాద్, రష్యన్ SFSR, సోవియట్ యూనియన్
రాజకీయ పార్టీసోవియట్ యూనియన్ కమ్యూనిస్టు పార్టీ (1975-1991)
అవర్ హోం-రష్యా (1995–1999)
యూనిటీ (రష్యన్ రాజకీయ పార్టీ) (1999–2001)
ఇండిపెండెంట్ (1991–1995; 2001–2008)
యునైటెడ్ రష్యా (2008–ప్రస్తుతం)
ఇతర రాజకీయ
పదవులు
పీపుల్స్ ఫ్రంట్ ఫర్ రష్యా (2011–ప్రస్తుతం)
జీవిత భాగస్వామి
లియుడ్మిలా పుతిన్
(m. 19832014)
[1]
సంతానంమరియ
యేకతేరినా
కళాశాలలెనిన్గ్రాద్ స్టేట్ యూనివర్శిటీ
పురస్కారాలు
సంతకం
వెబ్‌సైట్Official website
Military service
Allegiance Soviet Union
Branch/serviceKGB
Years of service1975–1991
Rankలెఫ్టినెంట్ కల్నల్

వ్లాదిమిర్ వ్లాదిమిరోవిచ్ పుతిన్ (జననం 1952 అక్టోబరు 7) ఒక రష్యన్ రాజకీయ నాయకుడు మాజీ నిఘా అధికారి, ఆయన 2012 నుండి రష్యా అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. గతంలో 2000 నుండి 2008 వరకు పనిచేశాడు. పుతిన్ 1999 నుండి 2000 వరకు రష్యా ప్రధాన మంత్రిగా కూడా పనిచేశాడు[a] తిరిగి 2008 నుండి 2012 వరకు. [b][2]

పుతిన్ 16 సంవత్సరాలు కెజిబి విదేశీ నిఘా అధికారిగా పనిచేశారు. అందులో లెఫ్టినెంటు కల్నలు స్థాయికి ఎదిగారు. సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్లో రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించడానికి ఆయన 1991లో రాజీనామా చేశారు. 1996లో అధ్యక్షుడు బోరిసు యెల్ట్సిను పరిపాలనలో చేరడానికి ఆయన మాస్కో వెళ్లారు. 1999 ఆగస్టులో ప్రధానమంత్రిగా నియమితుడయ్యే ముందు ఆయన కొంతకాలం ఫెడరలు సెక్యూరిటీ సర్వీసు (ఎఫ్‌ఎస్‌బి) డైరెక్టరు‌గా, రష్యా భద్రతా మండలి కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. యెల్ట్సిను రాజీనామా తర్వాత పుతిన్ తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా నియమితులయ్యారు. నాలుగు నెలల లోపు 2000 మేలో అధ్యక్షుడిగా తన మొదటి పదవీకాలానికి ఎన్నికయ్యారు. ఆయన 2004లో తిరిగి ఎన్నికయ్యారు. వరుసగా రెండుసార్లు అధ్యక్ష పదవికి రాజ్యాంగపరమైన పరిమితుల కారణంగా పుతిన్ 2008 నుండి 2012 వరకు డిమిత్రి మెద్వెదేవు నేతృత్వంలో మళ్ళీ ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు. ఎన్నికలు మోసం ఆరోపణలు, నిరసనలు తర్వాత 2012లో ఆయన తిరిగి అధ్యక్ష పదవికి ఎన్నికయ్యారు. 2018లో తిరిగి ఎన్నికయ్యారు.

పుతిన్ తొలి అధ్యక్ష పదవీకాలంలో రష్యన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ సంవత్సరానికి సగటున ఏడు శాతం వృద్ధి చెందింది[3] వ్లాదిమిరు దేశీయ విధానం ఫలితంగా పుతిన్ ఆర్థిక సంస్కరణల కారణంగా చమురు ధర, గ్యాసు ఐదు రెట్లు పెరుగుదల.[4][5] అదనంగా పుతిన్ రష్యాను చెచెన్ వేర్పాటువాదులకు వ్యతిరేకంగా సంఘర్షణ వైపు నడిపించాడు. ఈ ప్రాంతం మీద సమాఖ్య నియంత్రణను తిరిగి స్థాపించాడు.[6][7] మెద్వెదేవు పాలనలో ప్రధాన మంత్రిగా పనిచేస్తున్నప్పుడు. ఆయన జార్జియాతో సైనిక సంఘర్షణ, సైనికచర్యను అమలులోకి తెచ్చాడు, పోలీసు సంస్కరణలు పర్యవేక్షించాడు. తన మూడవ అధ్యక్ష పదవిలో రష్యా క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకోవడం అనేక సైనిక చొరబాట్ల ద్వారా తూర్పు ఉక్రెయిను‌లో యుద్ధానికి మద్దతు ఇచ్చింది. దీని ఫలితంగా అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు, రష్యాలో ఆర్థిక సంక్షోభం ఏర్పడ్డాయి. సిరియను అంతర్యుద్ధం సమయంలో తన మిత్రదేశమైన బషరు అల్-అసదుకు మద్దతుగా తూర్పు మధ్యధరాలో నావికా స్థావరాలను పొందే లక్ష్యంతో సిరియాలో సైనిక జోక్యానికి కూడా ఆయన ఆదేశించారు.

2022 ఫిబ్రవరిలో తన నాల్గవ అధ్యక్ష పదవీకాలంలో పుతిన్ ఉక్రెయిన్‌ మీద పూర్తి స్థాయి దండయాత్రను ప్రారంభించాడు. ఇది అంతర్జాతీయ ఖండనకు దారితీసింది. విస్తరించిన ఆంక్షలుకు దారితీసింది. 2022 సెప్టెంబరులో ఆయన పాక్షిక సమీకరణను ప్రకటించాడు. బలవంతంగా నాలుగు ఉక్రేనియన్ ఒబ్లాస్టు‌లను రష్యాలో విలీనం చేశాడు. 2023 మార్చిలో అంతర్జాతీయ క్రిమినలు కోర్టు యుద్ధ నేరం కోసం పుతిన్ మీద అంతర్జాతీయ క్రిమినలు కోర్టు అరెస్టు వారెంట్లు జారీ చేసింది[8] యుద్ధ సమయంలో చట్టవిరుద్ధమైన పిల్లల అపహరణలు జరిగాయని ఆయన మీద నేరం ఆరోపించబడింది.[9] 2021 ఏప్రిల్‌లో ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తర్వాత. ఆయన రాజ్యాంగ సవరణల మీద సంతకం చేశాడు. దీనిలో ఆయన రెండుసార్లు తిరిగి ఎన్నికలకు పోటీ చేయడానికి అనుమతించే ఒక చట్టం ఉంది. ఇది ఆయన అధ్యక్ష పదవిని 2036 వరకు పొడిగించే అవకాశం ఉంది.[10][11] 2024 మార్చిలో ఆయన 2024 మరో పదవీకాలానికి తిరిగి ఎన్నికయ్యాయి.

వ్లాదిమిరు పుతిన్ పాలనలో రష్యా, రష్యన్ రాజకీయ వ్యవస్థ వ్యక్తిత్వ సంస్కృతితో కూడిన అధికార నియంతృత్వంగా రూపాంతరం చెందింది. ఆయన పాలన స్థానిక అవినీతి, విస్తృతమైన మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు జరిగినట్లు గుర్తించబడింది. వీటిలో రాజకీయ ప్రత్యర్థులు జైలు శిక్ష, అణచివేత రష్యాలో స్వతంత్ర మీడియా బెదిరింపు, సెన్సార్‌షిపు, స్వేచ్ఛాయుతమైన, న్యాయమైన ఎన్నికలు లేకపోవడం ఉన్నాయి.[12][13][14] రష్యా స్థిరంగా చాలా తక్కువ రేటింగు‌ను అందుకుంది ట్రాన్స్పరెన్సీ ఇంటర్నేషనలు కరప్షను పర్సెప్షను ఇండెక్సు, ది ఎకనామిస్టు డెమోక్రసీ ఇండెక్సు, ఫ్రీడం హౌసు ఫ్రీడం ఇన్ ది వరల్డు ఇండెక్సు, రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు' వరల్డు ప్రెస్ ఫ్రీడం ఇండెక్సు లలో స్కోర్లు సాధించింది.

ప్రారంభ జీవితం - విద్య

[మార్చు]

పుతిన్ 1952 అక్టోబరు 7న సోవియట్ యూనియన్ (ఇప్పుడు సెయింటు పీటర్స్బర్గు, రష్యా)లోని లెనిన్గ్రాడులో జన్మించాడు,[15] వ్లాదిమిరు స్పిరిడోనోవిచు పుతిన్ (1911–1999), మరియా ఇవనోవ్నా పుతినా దంపతుల ముగ్గురు పిల్లలలో చిన్నవాడు. ఆయన తాత, స్పిరిడాను పుతిన్ (1879–1965), వ్లాదిమిర్ లెనిన్, జోసెఫ్ స్టాలిన్ లకు వ్యక్తిగత వంటవాడు.[16][17] పుతిన్ జననానికి ముందు ఇద్దరు సోదరులు మరణించారు: 1930లలో జన్మించిన ఆల్బర్టు బాల్యంలోనే మరణించాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో 1942 నాజీ జర్మనీ దళాలు లెనిన్‌గ్రాడు ముట్టడి సమయంలో 1940లో జన్మించిన విక్టరు డిఫ్తీరియా, ఆకలితో మరణించాడు.[18][19]

పుతిన్ తల్లి ఒక ఫ్యాక్టరీ కార్మికురాలు, ఆయన తండ్రి సోవియటు నేవీలో కాన్‌స్క్రిప్టుగా పనిచేశారు. 1930ల ప్రారంభంలో జలాంతర్గామి నౌకాదళంలో పనిచేశారు. సోవియటు యూనియను ‌మీద నాజీ దండయాత్ర ప్రారంభ దశలో ఆయన తండ్రి ఎన్‌కెవిడి డిస్ట్రక్షను బెటాలియనులో పనిచేశారు.[20][21][22] తరువాత ఆయన సాధారణ సైన్యానికి బదిలీ చేయబడ్డాడు. 1942లో తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు.[23] పుతిన్ అమ్మమ్మ, తాతయ్య (తల్లి తండ్రి) 1941లో టీవరు ప్రాంతంలో సోవియటు యూనియను జర్మనీ ఆక్రమణదారులచే చంపబడ్డారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో ఆయన మేనమామలు తూర్పు ఫ్రంటులో అదృశ్యమయ్యారు.[24]

విద్య

[మార్చు]
పుతిన్,

1960న సెప్టెంబరు 1 పుతిన్ తన ఇంటికి సమీపంలోని బాస్కోవు లేన్‌లోని స్కూలు నంబరు 193లో చదువుకున్నాడు. యంగు పయనీరు (కొమ్సోమోలు) సంస్థలో ఇంకా సభ్యులు కాని దాదాపు 45 మంది విద్యార్థులలో ఆయన ఒకరు. 12 సంవత్సరాల వయస్సులో ఆయన సాంబో జూడోలను అభ్యసించడం ప్రారంభించాడు.[25] తన ఖాళీ సమయంలో ఆయన కార్ల్ మార్క్స్, ఫ్రెడ్రిచు ఎంగెల్సు లెనిన్ రచనలను చదవడం ఆనందించాడు.[26] పుతిన్ సెయింటు పీటర్స్బర్గు హై స్కూలు 281లో జర్మనీ భాషా ఇమ్మర్షను‌తో చదివాడు.[27] ఆయన జర్మనీ భాషలో నిష్ణాతుడు. ఆ భాషలో ప్రసంగాలు ఇంటర్వ్యూలు ఇచ్చాడు.[28]

పుతిను 1970లో ఆండ్రీ జ్డానోవు (ఇప్పుడు సెయింటు పీటర్సు‌బర్గు స్టేటు యూనివర్సిటీ) పేరు మీద ఉన్న లెనిన్‌గ్రాడు స్టేటు యూనివర్సిటీలో న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించారు. 1975లో పట్టభద్రులయ్యారు.[29] ఆయన సిద్ధాంతం "అంతర్జాతీయ చట్టంలో అత్యంత అనుకూల దేశ వాణిజ్య సూత్రం".[30] అక్కడ ఉన్నప్పుడు ఆయన సోవియటు యూనియను కమ్యూనిస్టు పార్టీ (సిపిఎస్‌యు)లో చేరవలసి వచ్చింది; 1991లో అది ఉనికిలో లేకుండా పోయే వరకు ఆయన సభ్యుడిగా ఉన్నాడు.[31] అనాటోలీ సోబ్చా‌కు, బిజినెసు లా బోధించిన ఒక అసిస్టెంటు ప్రొఫెసరు,[c] తరువాత రస్. రాజ్యాంగానికి సహ రచయిత అయ్యారు. సెయింటు పీటర్సు‌బర్గులో సోబ్చా‌కు కెరీర్‌లో పుతిన్ ప్రభావవంతమైనవాడు. మాస్కోలో పుతిన్ కెరీరు‌లో సోబ్చా‌కు ప్రభావవంతమైనవాడు.[32]

1997లో పుతిన్ సెయింటు పీటర్స్బర్గు మైనింగు విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో డిగ్రీ (ఆర్థిక శాస్త్రాల అభ్యర్థి) పొందారు. ఇంధన ఆధారపడటం, విదేశాంగ విధానంలో వాటి సాధన మీద ఒక సిద్ధాంతం కోసం.[33][34] ఆయన పర్యవేక్షకుడు వ్లాదిమిరు లిట్వినెంకో, ఆయన 2000లో - 2004లో సెయింటు పీటర్స్బర్గులో తన అధ్యక్ష ఎన్నికల ప్రచారాలను నిర్వహించాడు.[35] ఇగోరు డాంచెంకో, క్లిఫోర్డు గాడీ పాశ్చాత్య ప్రమాణాల ప్రకారం పుతిన్‌ను చౌర్యం చేసే వ్యక్తిగా భావిస్తారు. ఆయన మొత్తం పేరాలను కాపీ చేసిన ఒక పుస్తకం కింగ్, క్లెలాండు రాసిన స్ట్రాటజికు ప్లానింగు అండ్ పాలసీ (1978) రష్యను భాషా ఎడిషను.[35] బాల్జరు పుతిన్ సిద్ధాంతం, రష్యను ఇంధన విధానం మీద రాశారు. ఓల్కాటు‌తో కలిసి "దేశ ఇంధన రంగంలో రష్యను ప్రాధాన్యత చర్చించదగినది కాదు" అని ముగించారు. బిఎఎస్‌ఎఫ్ 2004లో 49–51 నిర్మాణంతో గాజు‌ప్రోం నార్డు స్ట్రీ-యుజ్నో-రస్స్కోయి ఒప్పందం మీద సంతకం చేసినప్పటి నుండి, బిపి టిఎన్‌కె-బిపి ప్రాజెక్టు పాత 50–50 విభజనకు విరుద్ధంగా ఏదైనా ఉమ్మడి వెంచరు ‌మెజారిటీ రష్యను యాజమాన్యం మీద పట్టుదలను ఉదహరించారు.[36]

ఇంటెలిజెన్సు కెరీరు

[మార్చు]
పుతిన్ కెజిబిలో, c.1980

1975లో పుతిను కెజిబిలో చేరి, లెనిన్గ్రాడులోని ఓఖ్తాలోని 401వ కెజిబి పాఠశాలలో శిక్షణ పొందాడు.[37] శిక్షణ తర్వాత ఆయన ఫస్టు చీఫుకు బదిలీ చేయబడటానికి ముందు రెండవ చీఫు డైరెక్టరేటు (కౌంటరింటెలిజెన్సు)లో పనిచేశాడు. డైరెక్టరేటు, అక్కడ ఆయన లెనిను‌గ్రాడు‌లోని విదేశీయులు, కాన్సులరు అధికారులను పర్యవేక్షించాడు.[37][38][39] 1984 సెప్టెంబరులో పుతిను‌ను యూరి ఆండ్రోపోవు రెడ్ బ్యానరు ఇన్‌స్టిట్యూటులో తదుపరి శిక్షణ కోసం మాస్కోకు పంపారు.[40][41][42]

డ్రెస్డెన్‌లో స్టాసికి కెజిబి అనుసంధాన అధికారిగా పనిచేసిన వ్లాదిమిర్ పుతిన్ స్టాసి గుర్తింపు కార్డు[43]

1985 నుండి 1990 వరకు ఆయన తూర్పు జర్మనీలోని డ్రెస్డెనులో పనిచేశాడు.[44] కవరు గుర్తింపు అనువాదకుడిగా.[45] డ్రెస్డెను‌లో పోస్టు చేయబడినప్పుడు. పుతిను కెజిబి అనుసంధాన అధికారులలో ఒకరిగా పనిచేశారు స్టాసి రహస్య పోలీసు అధికారిగా పనిచేశారు. లెఫ్టినెంటు కల్నలుగా పదోన్నతి పొందారని తెలుస్తోంది. అధికారిక క్రెమ్లిను అధ్యక్ష సైటు ప్రకారం తూర్పు జర్మనీ కమ్యూనిస్టు పాలన కాలంలో పుతిన్‌ను "నేషనలు పీపుల్సు ఆర్మీకి నమ్మకమైన సేవ" చేసినందుకు కాంస్య పతకంతో ప్రశంసించింది. పుతిను డ్రెస్డెను‌లో తన కార్యకలాపాల మీద బహిరంగంగా ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేశారు. ఒకసారి స్టాసి భవనాల ఆక్రమణను ప్రయత్నించిన 1989 కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక నిరసనకారులుతో తన ఘర్షణలను గుర్తుచేసుకున్నారు.[46]

"పుతిను, ఆయన సహచరులు ప్రధానంగా ప్రెసు క్లిప్పింగు‌లను సేకరించడం తగ్గించారు. తద్వారా కెజిబి ఉత్పత్తి చేసిన పనికిరాని సమాచార పర్వతాలను తగ్గించడానికి దోహదపడ్డారు" అని రష్యను-అమెరికను మాషా గెస్సెను వారి 2012 పుతిను జీవిత చరిత్రలో రాశారు.[45] ఆయన పనిని మాజీ స్టాసి గూఢచారి చీఫు మార్కసు వోల్ఫు పుతిను మాజీ కెజిబి సహోద్యోగి వ్లాదిమిరు ఉసోల్ట్సేవు కూడా తక్కువ అంచనా వేశారు. జర్నలిస్టు కేథరీను బెల్టను 2020లో ఈ తక్కువ అంచనా వాస్తవానికి కెజిబి సమన్వయం ఉగ్రవాద రెడ్ ఆర్మీ ఫ్యాక్షనుకు మద్దతు ఇవ్వడంలో పుతిను ప్రమేయానికి కప్పిపుచ్చడానికి ఉద్దేశించినదని రాశారు. ఈ సభ్యులు తరచుగా స్టాసి మద్దతుతో తూర్పు జర్మనీలో దాక్కున్నారు. డ్రెస్డెను‌ను "సున్నా" పట్టణంగా ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. అక్కడ పాశ్చాత్య నిఘా సేవల ఉనికి తక్కువగా ఉంది.[47] మాజీ ఆర్‌ఎఎఫ్ సభ్యునిగా చెప్పుకునే ఒక అనామక మూలం ప్రకారం, డ్రెస్డెను‌లో జరిగిన ఈ సమావేశాలలో ఒకదానిలో ఉగ్రవాదులు పుతిను‌కు ఆయుధాల జాబితాను అందజేశారు. తరువాత వాటిని పశ్చిమ జర్మనీలోని RAFకు పంపిణీ చేశారు. పుతిన్ నియమించుకున్నట్లు చెప్పుకున్న క్లాస్ జుచోల్డ్, పుతిన్ నియో-నాజీ రైనరు సోన్‌టాగు‌ను నిర్వహించాడని, విషాల మీద ఒక అధ్యయనం రచయితను నియమించడానికి ప్రయత్నించాడని చెప్పాడు.[47] వైర్లెసు ‌కమ్యూనికేషను వ్యవహారాల కోసం నియమించబడిన జర్మన్లతో పుతిను ఒక ఇంటరు‌ప్రెటరు‌తో కలిసి కలిశారని తెలిసింది. ఆయన ఆగ్నేయాసియాలో వైర్లెసు వైర్‌లెసు కమ్యూనికేషను టెక్నాలజీలలో పాల్గొన్నాడు. ఆయన నియమించిన జర్మనీ ఇంజనీర్లు అక్కడికి, పశ్చిమ దేశాలకు వెళ్లారు.[39] అయితే, డర్ స్పీగెలు చేసిన 2023 దర్యాప్తులో ఆ అనామక మూలం ఎప్పుడూ ఆర్‌ఎఎఫ్ సభ్యుడు కాదని నివేదించింది. అయితే డెర్ స్పీగెలు 2023 దర్యాప్తులో ఆ అనామక మూలం ఎప్పుడూ ఆర్‌ఎఎఫ్ సభ్యుడు కాదని "తప్పుడు ప్రకటనలు చేసినందుకు సహా అనేక మునుపటి నేరారోపణలు" ఉన్న "ఒక అపఖ్యాతి పాలైన కథకుడిగా" పరిగణించబడ్డాడని నివేదించింది.[48]

పుతిన్ అధికారిక జీవిత చరిత్ర ప్రకారం, 1989 నవంబరు 9న ప్రారంభమైన బెర్లిను గోడ పతనం సమయంలో, కెజిబి, స్టాసి ఏజెంట్లతో సహా ప్రదర్శనకారులు వాటిని పొందకుండా నాశనం చేయకుండా నిరోధించడానికి, ఆయన సోవియటు కల్చరలు సెంటరు (హౌస్ ఆఫ్ ఫ్రెండ్షిపు), డ్రెస్డెను‌లోని కెజిబి విల్లా ఫైళ్లను ఐక్య జర్మనీ అధికారిక అధికారుల కోసం భద్రపరిచాడు. ఆ తరువాత ఆయన కొన్ని గంటల్లో కెజిబి ఫైళ్లను మాత్రమే తగలబెట్టాడని, కానీ సోవియటు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఆర్కైవు‌లను జర్మనీ అధికారుల కోసం సేవ్ చేశాడని తెలుస్తోంది. ఈ దహనం సమయంలో ఎంపిక ప్రమాణాల గురించి ఏమీ చెప్పబడలేదు; ఉదాహరణకు, స్టాసి ఫైళ్ల గురించి లేదా జర్మను డెమోక్రటికు రిపబ్లికు లేదా యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్ ఇతర ఏజెన్సీల ఫైళ్ల గురించి. ఫర్నేసు పేలినందున చాలా పత్రాలు జర్మనీకి వదిలివేయబడ్డాయని కానీ విల్లా అనేక పత్రాలు మాస్కోకు పంపబడ్డాయని ఆయన వివరించారు.[49]

కమ్యూనిస్టు తూర్పు జర్మన్ ప్రభుత్వం పతనం తర్వాత పుతిను డ్రెస్డెను అంతకుముందు జరిగిన ప్రదర్శనల సమయంలో ఆయన విధేయత మీద అనుమానాలు తలెత్తినందున కెజిబి సోవియటు సైన్యం తూర్పు జర్మనీలో ఇప్పటికీ పనిచేస్తున్నప్పటికీ ఆయన 1990 ప్రారంభంలో "యాక్టివు రిజర్వ్సు" సభ్యుడిగా లెనిన్గ్రాడ్కు తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ ఆయన లెనిన్గ్రాడు స్టేటు యూనివర్శిటీ అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల విభాగంలో దాదాపు మూడు నెలలు పనిచేశాడు, తన డాక్టోరలు పరిశోధన మీద పనిచేస్తున్నప్పుడు వైసు-రెక్టరు యూరి మోల్చనోవుకి నివేదించాడు.[39]

అక్కడ ఆయన కొత్త కెజిబి నియామకాల కోసం వెతికాడు, విద్యార్థి సంఘాన్ని గమనించాడు. తన మాజీ ప్రొఫెసరు అనాటోలీ సోబ్చాకు‌తో తన స్నేహాన్ని పునరుద్ధరించాడు. అఆయన త్వరలో లెనిను‌గ్రాడు మేయరు అవుతాడు.[50] సోవియటు అధ్యక్షుడు మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్ మీద జరిగిన 1991 సోవియటు తిరుగుబాటు ప్రయత్నం రెండవ రోజున 1991 ఆగస్టు 20న లెఫ్టినెంటు కల్నలు హోదాతో రాజీనామా చేసినట్లు పుతిను చెప్పారు.[51] పుతిను ఇలా అన్నాడు: "తిరుగుబాటు ప్రారంభమైన వెంటనే, నేను ఏ వైపు ఉన్నానో వెంటనే నిర్ణయించుకున్నాను". అయినప్పటికీ ఆయన తన జీవితంలో ఉత్తమ భాగాన్ని "ది ఆర్గాన్సు"తో గడిపిన కారణంగా ఆయన ఎంచుకున్న పక్షంలో నిలవడం ఆయనకు చాలా కష్టంగా అనిపించింది.[52]

రాజకీయ జీవితం

[మార్చు]

పుతిన్ రాజకీయ ఎదుగుదల సెయింటు పీటర్సు‌బర్గు పరిపాలనలో (1990–1996) ప్రారంభమైంది. అక్కడ 1990 మేలో ఆయన మేయరు అనాటోలీ సోబ్చాకుకు అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల సలహాదారుగా నియమితులయ్యారు. ఆ తర్వాత కొంతకాలం 1991 జూన్‌లో ఆయన సెయింటు పీటర్సు‌బర్గు మేయరు కార్యాలయం బాహ్య సంబంధాల కమిటీకి అధిపతి అయ్యారు. అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, విదేశీ పెట్టుబడులు, వ్యాపార సంస్థల నమోదును పర్యవేక్షించారు. ఆస్తుల మూల్యాంకనం లోహాల ఎగుమతిలో వ్యత్యాసాలకు సంబంధించి నగర శాసన మండలి చేసిన దర్యాప్తులతో ఆయన పదవీకాలం దెబ్బతినప్పటికీ పుతిను 1996 వరకు తన పదవిలో కొనసాగాడు. 1990ల మధ్యకాలంలో ఆయన సెయింటు పీటర్సు‌బర్గులో తన బాధ్యతలను విస్తరించాడు. నగర పరిపాలనకు మొదటి డిప్యూటీ హెడ్డు‌గా, ప్రభుత్వ అనుకూల రాజకీయ పార్టీ అవర్ హోం ఈజ్ రష్యా స్థానిక శాఖకు నాయకత్వం వహించాడు. అలాగే ప్రాంతీయ వార్తాపత్రికలతో సలహాదారు పాత్రలలో పాల్గొన్నాడు.

బిల్ క్లింటన్, వ్లాదిమిర్ పుతిన్, అతని భార్య లుడ్మిలా పుతినా, జార్జి బుష్ 2007 ఏప్రిల్ 23న జరిగిన బోరిస్ యెల్ట్సిన్ రాష్ట్ర అంత్యక్రియలు

1996లో జాతీయ సన్నివేశానికి పరివర్తన చెందిన పుతిను, సోబ్చాకు ఎన్నికలలో ఓటమి పాలైన తర్వాత మాస్కోకు పిలువబడ్డాడు. అక్కడ ఆయన అధ్యక్ష ఆస్తి నిర్వహణ విభాగానికి డిప్యూటీ చీఫు పాత్రను చేపట్టాడు. ఈ హోదాలో మాజీ సోవియటు ఆస్తులను రష్యను ఫెడరేషను‌కు బదిలీ చేసే బాధ్యతను ఆయన వహించారు. 1997లో ప్రెసిడెన్షియలు స్టాఫు డిప్యూటీ చీఫు‌గా తరువాత అదే విభాగం ప్రధాన నియంత్రణ డైరెక్టరేటు చీఫు‌గా ఆయన నియామకంతో మాస్కోలో ఆయన కెరీరు వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. 1998లో అధ్యక్షుడు బోరిసు యెల్ట్సిను ఆయనను రష్యా ప్రాథమిక నిఘా, భద్రతా సంస్థ అయిన ఎఫ్‌ఎస్‌బికి డైరెక్టరు‌గా నియమించినప్పుడు ఒక కీలకమైన క్షణం వచ్చింది. ఈ పాత్రలో పుతిను సంవత్సరాల తరబడి తిరోగమనం తర్వాత ఏజెన్సీని పునర్వ్యవస్థీకరించడం బలోపేతం చేయడం మీద దృష్టి పెట్టాడు. ఈ కాలం పాలన పట్ల ఆయన తదుపరి విధానానికి నిర్మాణాత్మకమైనదిగా నిరూపించబడింది.

1999 ఆగస్టులో ముగ్గురు మొదటి ఉప ప్రధాన మంత్రులలో ఒకరిగా, తరువాత సెర్గీ స్టెపాషిను మంత్రివర్గాన్ని తొలగించిన తర్వాత తాత్కాలిక ప్రధాన మంత్రిగా నియమితులైనప్పుడు పుతిను ప్రొఫైలు గణనీయంగా పెరిగింది. యెల్ట్సిను తన అభిమాన వారసుడిగా ఆమోదించిన పుతిను త్వరగా తన శాంతిభద్రతల ఖ్యాతిని ఉపయోగించుకుని ప్రజాదరణ పొందాడు. 2000 మార్చిలో జరిగిన అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో గెలిచి 2000 మే 7న పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. తన తదుపరి పదవీకాలంలో ప్రత్యామ్నాయంగా అధ్యక్షుడిగా, ప్రధానమంత్రిగా పనిచేస్తూ పుతిను రాష్ట్ర అధికారాన్ని ఏకీకృతం చేయడం సమాఖ్య సంబంధాలను పునర్నిర్మించడం, ఒలిగార్చు‌ల ప్రభావాన్ని అరికట్టడం లక్ష్యంగా విస్తృతమైన సంస్కరణలను పర్యవేక్షించాడు. 2014లో క్రిమియాను వివాదాస్పదంగా విలీనం చేయడం, సిరియాలో సైనిక జోక్యం, రష్యను-ఉక్రేనియను యుద్ధంలో కొనసాగుతున్న ప్రమేయం వంటి ముఖ్యమైన విదేశాంగ విధాన చర్యల ద్వారా ఆయన పదవీకాలం నిలిచిపోయింది.

2024–ప్రస్తుతం: ఐదవ అధ్యక్ష పదవీకాలం

[మార్చు]
2024 జూన్‌ వియత్నాంలో పుతిన్, వియత్నాం అధ్యక్షుడు టో లాం లకు అధికారిక స్వాగత వేడుకను నిర్వహించారు
2024 అక్టోబరులో రష్యాలోని కజాన్‌లో జరిగిన 16వ బ్రిక్సు సమ్మిటులో ప్రతినిధుల బృందాల అధిపతులతో పుతిన్

పుతిను 88% ఓట్లతో 2024 రష్యను అధ్యక్ష ఎన్నికలలో గెలిచారు. అంతర్జాతీయ పరిశీలకులు ఈ ఎన్నికలను స్వేచ్ఛా లేదా న్యాయమైనగా పరిగణించలేదు.[53] పుతిను తన ఉక్రెయిను‌తో పూర్తి స్థాయి యుద్ధం ప్రారంభించిన తర్వాత రాజకీయ అణచివేతలను పెంచాడు (2022).[54][55] ఎన్నికలు కూడా ఈ క్రింది విధంగా జరిగాయి: రష్యను ఆక్రమిత ఉక్రెయిను ప్రాంతాలు.[55] అక్రమాలు జరిగినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి. వాటిలో నివసిస్తున్న ప్రజలు బ్యాలెటు నింపడానికి బలవంతం చేయబడ్డారని ఆరోపించబడింది.[56] 2024 ఎన్నికలలో అపూర్వమైన స్థాయిలో మోసం జరిగిందని సూచించే గణాంక విశ్లేషణతో.[57][58][59] 2024 మార్చిలో క్రోకసు సిటీ హాలు దాడి జరిగింది. దీని వలన 145 మంది మరణించారు. 551 మంది గాయపడ్డారు.[60][61] 2004లో బెస్లాను పాఠశాల ముట్టడి తర్వాత రష్యను గడ్డ మీద జరిగిన అత్యంత ఘోరమైన ఉగ్రవాద దాడి ఇది.

2024 మేలో పుతిన్ రష్యా అధ్యక్షుడిగా ఐదవసారి ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.[62] విశ్లేషకుల ప్రకారం, సెర్గీ షోయిగు స్థానంలో ఆండ్రీ బెలౌసోవును రక్షణ మంత్రిగా నియమించడం పుతిను ఆర్థిక వ్యవస్థను యుద్ధ ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చాలనుకుంటున్నారని, "ఇంకా చాలా సంవత్సరాల యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నారని" సూచిస్తుంది.[63][64] పుతిను ఉక్రెయిను‌లో యుద్ధాన్ని చర్చల కాల్పుల విరమణతో ముగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని నాలుగు రష్యను వర్గాలు రాయిటర్సు‌తో తెలిపాయి. అది రష్యా యుద్ధ లాభాలను అప్పటి ముందు వరుసలో యుద్ధాన్ని స్తంభింపజేయడం గుర్తించండి. ఎందుకంటే పుతిను సమీకరణ పెరిగిన యుద్ధ వ్యయం వంటి ప్రజాదరణ లేని దశలను నివారించాలని కోరుకున్నారు.[65]

2024 ఆగస్టులో పుతిను అమెరికను జర్నలిస్టు ఇవాను గెర్ష్కోవిచు, ప్రతిపక్ష నాయకులు వ్లాదిమిరు కారా-ముర్జా, ఇలియా యాషిను ఇతరులను పాశ్చాత్య దేశాలతో ఖైదీల మార్పిడిలో క్షమాభిక్ష పెట్టారు.[66][67][68] 2024 అంకారా ఖైదీల మార్పిడి అనేది కోల్డు వార్ ముగిసిన తర్వాత రష్యా, యునైటెడు స్టేట్సు మధ్య జరిగిన అత్యంత విస్తృతమైన సంఘటన ఇందులో 26 మంది విడుదలయ్యారు.[69]

2024 సెప్టెంబరులో పుతిను పశ్చిమ దేశాలను హెచ్చరించాడు. ఒకవేళ సంప్రదాయ ఆయుధాలతో దాడి చేస్తే రష్యా అణు ప్రతీకారం గురించి ఆలోచిస్తుందని[70] మొదటి ఉపయోగం లేదు సిద్ధాంతం నుండి స్పష్టమైన విచలనంలో.[71] రష్యా మీద మరొక దేశం దాడికి మద్దతు ఇస్తే, అటువంటి దురాక్రమణలో భాగస్వాములుగా పరిగణించబడతారని పుతిను అణు శక్తులను బెదిరించాడు.[72][73] రష్యా, యునైటెడు స్టేట్సు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద అణ్వాయుధాలు, ప్రపంచంలోని 88% అణ్వాయుధాలు కలిగి ఉన్నాయి.[74] ఉక్రెయిను ‌యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి పుతిను అణు బెదిరింపులు పరోక్షంగా చేశారు.[75] రష్యా మీద దాడులలో ఉక్రెయిను స్టార్ము షాడో ఎటిఎసిఎంఎస్ వంటి పాశ్చాత్య సరఫరా చేయబడిన దీర్ఘ-శ్రేణి క్షిపణులను ఉపయోగించకుండా యుఎస్, యుకె, ఫ్రాన్సు‌లను నిరోధించడమే పుతిను ప్రకటన లక్ష్యం అని నిపుణులు అంటున్నారు.[76]

2025 ఏప్రిల్‌లో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డు ట్రంపు రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలో జరిగిన భయంకరమైన మరణాల సంఖ్య ఉన్నప్పటికీ ఉక్రెయిను‌ మీద యుద్ధం కొనసాగించాలనే పుతిను దృఢ సంకల్పాన్ని విమర్శించారు. శాంతి ఒప్పందం కోసం పిలుపునిచ్చారు. సోషలు మీడియాలో ఇలా పోస్టు చేశారు: "వ్లాదిమిరు, ఆపు వారానికి 5000 మంది సైనికులు మరణిస్తున్నారు. శాంతి ఒప్పందాన్ని పూర్తి చేద్దాం."[77] షరతులు లేని 30 రోజుల కాల్పుల విరమణ కోసం యునైటెడు స్టేట్సు, ఉక్రెయిను చేసిన ప్రతిపాదనను పుతిను తిరస్కరించారు.[78] 2025 మేలో పుతిన్ మాస్కోలో జరిగిన విక్టరీ డే పరేడుకు చైనా అధ్యక్షుడు జి జిన్‌పింగ్, బ్రెజిలియను అధ్యక్షుడు లులా డ సిల్వా ఇతర విదేశీ నాయకులతో హాజరయ్యారు.[79]

2025 మేలో పుతిను అలెగ్జాండరు నోవాకు బొగ్గు పరిశ్రమ బెయిలౌటు ప్రణాళికను ఆమోదించారు.

2022 ప్రారంభం తర్వాత మొదటిసారిగా 2025 మే 15న, రష్యను ఉక్రేనియను ప్రతినిధులు ఇస్తాంబుల్లో ప్రత్యక్ష చర్చలు జరిపారు.[80] శాంతి కోసం షరతుగా పుతిను ఉక్రెయిను‌ను పాక్షికంగా ఆక్రమితమైన నాలుగు ఉక్రెయిను ప్రాంతాలను వదిలివేయాలని పిలుపునిచ్చారు. ఆ ప్రాంతాలను రష్యా విలీనం చేసుకుంది. కానీ జయించలేదు: ఉక్రెయిను పదే పదే తిరస్కరించిన ప్రాదేశిక రాయితీ. విమర్శకులు చెప్పే ఇతర డిమాండ్లను కూడా ఆయన జాబితా చేశారు. దీని వలన ఉక్రెయిను సార్వభౌమ, స్వతంత్ర రాజ్యంగా అంతం అవుతుంది.[81][82] పుతిను బేషరతుగా కాల్పుల విరమణకు పిలుపులను తిరస్కరించి ఉక్రెయిను‌ మీద దాడులను తీవ్రతరం చేశాడు.[83]

2025 22 జూన్‌లో ట్రంపు ఇరానియన్ అణు కేంద్రాల మీద దాడులు "ప్రేరేపిత దూకుడు చర్య"గా పుతిను ఖండించారు. అయితే అదే సమయంలో ఆయన ఉక్రెయిను‌ మీద రష్యన్ దాడులుకు అధికారం ఇచ్చాడు.[84] 2025 జూలై నాటికి ఉక్రెయిను‌తో యుద్ధంలో రష్యను ప్రాణనష్టం 1 మిలియన్లుగా అంచనా వేయబడింది.[85]

దేశీయ విధానాలు

[మార్చు]

పుతిను దేశీయ విధానాలు ముఖ్యంగా తన మొదటి అధ్యక్ష పదవి ప్రారంభంలో నిలువు శక్తి నిర్మాణాన్ని సృష్టించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. 2000 మే 13న ఆయన 89 రష్యాలోని సమాఖ్య విషయాలను ఏడు పరిపాలనా సమాఖ్య జిల్లాలుగా విభజించి ఒక ఉత్తర్వు జారీ చేశారు. ఆ జిల్లాలలో ప్రతిదానికి బాధ్యత వహించే అధ్యక్ష రాయబారిని నియమించారు (దీని అధికారిక శీర్షిక ప్లీనిపోటెన్షియరీ ప్రతినిధి).[86]

2000 మేలో పుతిన్ పరిపాలనా ప్రయోజనాల కోసం ఏడు సమాఖ్య జిల్లాలును ప్రవేశపెట్టారు. 2010 జనవరిలో 8వ నార్త్ కాకసస్ ఫెడరల్ డిస్ట్రిక్టు (ఇక్కడ ఊదా రంగులో చూపబడింది) సదరన్ ఫెడరల్ డిస్ట్రిక్టు నుండి విభజించబడింది. 2014 మార్చిలో రష్యన్ ఫెడరేషను క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత కొత్త 9వ క్రిమియను ఫెడరలు డిస్ట్రిక్టు ఏర్పడింది. 2016 జూలైలో దీనిని సదరను ఫెడరలు డిస్ట్రిక్టు‌లో చేర్చారు.

స్టీఫెను వైటు ప్రకారం పుతిను అధ్యక్షతన రష్యా అమెరికను లేదా బ్రిటిషు రాజకీయ వ్యవస్థ "రెండవ ఎడిషను"ను స్థాపించే ఉద్దేశ్యం లేదని బదులుగా రష్యా స్వంత సంప్రదాయాలు, పరిస్థితులకు దగ్గరగా ఉండే వ్యవస్థను స్థాపించాలని స్పష్టం చేసింది.[87] కొంతమంది వ్యాఖ్యాతలు పుతిను పరిపాలనను "సార్వభౌమ ప్రజాస్వామ్యం"గా అభివర్ణించారు.[88][89][90] ఆ వివరణ ప్రతిపాదకుల ప్రకారం (ప్రధానంగా వ్లాడిస్లావు సుర్కోవు), ప్రభుత్వ చర్యలు. విధానాలు అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా రష్యాలోనే ప్రజాదరణ పొందాలి. దేశం వెలుపల నుండి దర్శకత్వం వహించబడకూడదు లేదా ప్రభావితం కాకూడదు.[91]

ఈ వ్యవస్థ ఆచరణను స్వీడిషు ఆర్థికవేత్త ఆండర్సు ఆస్లండు మాన్యువలు మేనేజ్మెంటు‌గా వర్ణించారు. ఇలా వ్యాఖ్యానించారు: "2012లో పుతిను తిరిగి అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టిన తర్వాత రష్యన్లు చెప్పినట్లుగా ఆయన పాలనను 'మాన్యువలు మేనేజ్‌మెంటు'గా వర్ణించడం ఉత్తమం. పుతిను తనకు కావలసినది చేస్తాడు. పరిణామాలను పెద్దగా పట్టించుకోడు, ఒక ముఖ్యమైన హెచ్చరికతో. 1998 ఆగస్టులో రష్యా ఆర్థిక సంక్షోభం సమయంలో ఆర్థిక సంక్షోభాలు రాజకీయంగా అస్థిరతను కలిగిస్తున్నాయని, వాటిని అన్ని విధాలుగా నివారించాలని పుతిను తెలుసుకున్నాడు. అందువల్ల ఆయన ఆర్థిక స్థిరత్వం గురించి శ్రద్ధ వహిస్తాడు"2012 తర్వాత కాలంలో ఎన్నికల తప్పుడు ప్రచారం, సెన్సార్షిప్పు, స్వేచ్ఛా అసెంబ్లీ చట్టాలను కఠినతరం చేయడం మీద పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు జరిగాయి. 2000 జూలైలో పుతిన్ ప్రతిపాదించిన, రష్యా సమాఖ్య అసెంబ్లీ ఆమోదించిన చట్టం ప్రకారం పుతిను 89 సమాఖ్య సబ్జెక్టుల అధిపతులను తొలగించే హక్కును పొందారు. 2004లో అధిపతులు (సాధారణంగా "గవర్నర్లు" అని పిలుస్తారు) ప్రజా ఓటు ద్వారా ప్రత్యక్ష ఎన్నికను ఒక వ్యవస్థతో భర్తీ చేశారు. దీని ద్వారా వారు అధ్యక్షుడిచే నామినేటు చేయబడతారు. ప్రాంతీయ శాసనసభలచే ఆమోదించబడతారు లేదా తిరస్కరించబడతారు.[92][93] బిబిసి న్యూసు 20, సెప్టెంబరు 14

ఇది వేర్పాటువాద ధోరణులను ఆపడానికి, వ్యవస్థీకృత నేరాలతో సంబంధం ఉన్న గవర్నరు‌లను వదిలించుకోవడానికి అవసరమైన చర్యగా పుతిను భావించారు.[94] ఇది, పుతిను అధ్యక్షతన జరిగిన ఇతర ప్రభుత్వ చర్యలను అనేక స్వతంత్ర రష్యను మీడియా సంస్థలు, పాశ్చాత్య వ్యాఖ్యాతలు ప్రజాస్వామ్య వ్యతిరేకులుగా విమర్శించారు.[95][96]

తన మొదటి పదవీకాలంలో పుతిను యెల్ట్సిను-యుగం వ్యాపార సామ్రాజ్యాధినేతలను అలాగే ఆయన రాజకీయ ప్రత్యర్థులను వ్యతిరేకించాడు. ఫలితంగా బోరిసు బెరెజోవ్స్కీ, వ్లాదిమిరు వంటి వ్యక్తులను బహిష్కరించడం లేదా జైలులో పెట్టడం జరిగింది. గుసిన్స్కీ, మిఖాయిలు ఖోడోర్కోవ్స్కీ; రోమను అబ్రమోవిచు ఆర్కాడీ రోటెను‌బర్గు వంటి ఇతర సామ్రాజ్యవాదులు పుతిను‌తో స్నేహితులు, మిత్రులు.[97] పుతిను భూమి చట్టం, పన్ను చట్టాన్ని క్రోడీకరించడంలో విజయం సాధించాడు. కార్మిక, పరిపాలనా, నేర, వాణిజ్య, పౌర విధానపరమైన చట్టంపై కొత్త కోడ్‌లను ప్రకటించాడు.[98] మెద్వెదేవు అధ్యక్షతన, పుతిను ప్రభుత్వం రాష్ట్ర భద్రత, రష్యను పోలీసు సంస్కరణ, రష్యను సైనిక సంస్కరణ రంగంలో కొన్ని కీలక సంస్కరణలను అమలు చేసింది.[99]

1999లో పుతిను కమ్యూనిజంను "నాగరికత ప్రధాన స్రవంతి నుండి దూరంగా ఉన్న ఒక గుడ్డి సందు"గా అభివర్ణించాడు.[100]

ఆర్థిక, పారిశ్రామిక - ఇంధన విధానాలు

[మార్చు]
సోవియట్ యూనియన్] ముగిసినప్పటి నుండి రష్యన్ GDP

సెర్గీ గురియేవు పుతిను ఆర్థిక విధానం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు దానిని నాలుగు విభిన్న కాలాలుగా విభజించారు: ఆయన మొదటి పదవీకాలం "సంస్కరణ" సంవత్సరాలు (1999–2003); ఆయన రెండవ పదవీకాలం "రాష్ట్ర" సంవత్సరాలు (2004—2008 మొదటి సగం); ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం, పునరుద్ధరణ (2008–2013 రెండవ సగం);, రష్యా-ఉక్రెయిను యుద్ధం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి రష్యా పెరుగుతున్న ఒంటరితనం, స్తబ్దత (2014–ప్రస్తుతం).[101]

2000లో పుతిను "2000–2010 కాలానికి రష్యను ఫెడరేషను సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధి కోసం కార్యక్రమాన్ని" ప్రారంభించారు. కానీ దానిని రద్దు చేశారు 2008లో ఇది 30% పూర్తయింది.[102] 2000ల నాటి వస్తువుల బూం ద్వారా రికార్డు-హై ఆయిలు ధరలు,[4][5], యుఎస్‌డి పరంగా ఆదాయంలో పెరుగుదల 4.5 రెట్లు.[103] పుతిను మొదటి ఎనిమిది సంవత్సరాల పాలనలో పరిశ్రమ గణనీయంగా అభివృద్ధి చెందింది. అలాగే ఉత్పత్తి, నిర్మాణం, వాస్తవ ఆదాయాలు క్రెడిటు, మధ్యతరగతి కూడా పెరిగింది.[104][105] చమురు ఆదాయం కోసం ఒక నిధి 2005 నాటికి సోవియటు యూనియను అప్పులను తిరిగి చెల్లించడానికి రష్యాను అనుమతించింది. 2012 ఆగస్టులో రష్యా ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థలో చేరింది.[106]

2006లో పుతిను ప్రధాన విమానాలను ఉత్పత్తి చేసే కంపెనీలను ఒకే గొడుగు సంస్థ అయిన యునైటెడు ఎయిర్క్రాఫ్టు కార్పొరేషను (యుఎసి ) కిందకు తీసుకురావడానికి పరిశ్రమ ఏకీకరణ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.[107][108] 2020 సెప్టెంబరులో రుణాన్ని చెల్లించడానికి, తిరిగి చర్చలు జరపడానికి యుఎసి సోవియటు తర్వాత విమాన పరిశ్రమకు ఇప్పటివరకు అతిపెద్ద ప్రభుత్వ మద్దతు ప్యాకేజీని అందుకుంటుందని యుఎసి జనరలు డైరెక్టరు ప్రకటించారు.[109]

పుతిన్, గాజ్ప్రోం, సిఇఒ అలెక్సీ మిల్లరు, చైనా అధ్యక్షుడు జి జింపింగు. రష్యా ఆర్థిక వ్యవస్థ చమురు, సహజ వాయువు వంటి సహజ వనరుల ఎగుమతి మీద ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది.[110]

2014లో పుతిను చైనాకు సంవత్సరానికి 38 బిలియను క్యూబికు మీటర్ల సహజ వాయువును సరఫరా చేయడానికి ఒక ఒప్పందం మీద సంతకం చేశాడు. పవర్ ఆఫ్ సైబీరియా దీనిని పుతిను "ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నిర్మాణ ప్రాజెక్టు"గా అభివర్ణించారు. ఇది 2019లో ప్రారంభించబడింది. ఇది 30 సంవత్సరాలు కొనసాగుతుందని అంచనా వేయబడింది. దీని వలన చైనాకు $400 బిలియన్ల అంతిమ నష్టం వాటిల్లింది .[111] కొనసాగుతున్న ఆర్థిక సంక్షోభం 2014 రెండవ భాగంలో ప్రారంభమైంది. చమురు ధరల తగ్గుదల, రష్యా మీద అంతర్జాతీయ ఆంక్షల కారణంగా రష్యను రూబులు కుప్పకూలింది. ఈ సంఘటనలు పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం కోల్పోవడానికి, మూలధన తరలింపుకు దారితీశాయి. అయితే ఆంక్షలు రష్యా ఆర్థిక వ్యవస్థ మీద చాలా తక్కువ లేదా ఎటువంటి ప్రభావం చూపలేదని వాదించబడింది.[112][113][114] 2014లో ఆర్గనైజ్డు క్రైం అండు కరప్షను రిపోర్టింగు ప్రాజెక్టు అవినీతి, వ్యవస్థీకృత నేరాలను ప్రోత్సహించినందుకు పుతిను‌ను వారి పర్సను ఆఫ్ ది ఇయరు‌గా ప్రకటించింది. క్రైం.[115][116]

మెడుజా ప్రకారం రష్యా ప్రపంచంలోని ఐదు అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో ఒకటిగా మారుతుందని పుతిను 2007 నుండి అనేక సందర్భాలలో అంచనా వేశారు. 2013లో స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తి పరంగా రష్యా ఐదు అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో ఒకటి అని కానీ కార్మిక ఉత్పాదకత వంటి సూచికలలో ఇప్పటికీ ఇతర దేశాల కంటే వెనుకబడి ఉందని ఆయన అన్నారు.[117] 2023 చివరి నాటికి ప్రజా వ్యయాలలో దాదాపు 40% రక్షణ భద్రత కోసం ఖర్చు చేయాలని పుతిను ప్రణాళిక వేశారు.[118]

పర్యావరణ విధానం

[మార్చు]

2004లో గ్రీన్‌హౌసు వాయువును తగ్గించడానికి రూపొందించిన క్యోటో ప్రోటోకాలు ఒప్పందం మీద పుతిను సంతకం చేశారు. ఉద్గారాలు.[119] అయితే రష్యా తప్పనిసరి కోతలను ఎదుర్కోలేదు ఎందుకంటే క్యోటో ప్రోటోకాలు 1990 స్థాయిల నుండి ఉద్గారాలను శాతం పెరుగుదల లేదా తగ్గుదలకు పరిమితం చేసింది. సోవియటు యూనియను విచ్ఛిన్నం తర్వాత ఆర్థిక ఉత్పత్తిలో తగ్గుదల కారణంగా రష్యా గ్రీన్‌హౌసు-వాయు ఉద్గారాలు 1990 బేస్లైను కంటే చాలా తక్కువగా పడిపోయాయి.[120] భూ వినియోగం, భూ వినియోగ మార్పు, అటవీ సంరక్షణ (ఎల్‌యుఎల్‌యుసిఎఫ్) నుండి ఉద్గారాలను మినహాయించడం.[121]

2019లో రష్యా పారిస్ ఒప్పందంలో చేరింది.[122] 2060 నాటికి నికర సున్నాని చేరుకోవడమే రష్యా లక్ష్యం కానీ 2035 వరకు దాని శక్తి వ్యూహం ఎక్కువగా శిలాజ ఇంధనాలను తగలబెట్టడం గురించి.[123][124] సైనిక ఉద్గారాలను నివేదించడం స్వచ్ఛందమైనది. 2024 నాటికి 2022 ఉక్రెయిను దండయాత్ర ముందు నుండి ఎటువంటి డేటా అందుబాటులో లేదు.[125]

వాతావరణ మార్పును రష్యాకు పెద్ద పరిణామాలతో కూడిన ఒక ముఖ్యమైన వాస్తవంగా పుతిను అభివర్ణించారు. అది మనిషి తయారు చేసిందా లేదా అనేది ఆయనకు కచ్చితంగా తెలియదు. కానీ రష్యా అడవులు, "తక్కువ-ఉద్గార శక్తి"తో మానవ నిర్మిత ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తోందని, ప్రయత్నిస్తుందని చెప్పాడు. ఈ పదం ద్వారా ఆయన సహజ వాయువు, అణుశక్తి, రష్యాలో జలశక్తి అనే పదాలను ఉద్దేశిస్తున్నాడు. తక్కువ ఉద్గారాలకు తక్కువ డబ్బు ఉన్నవారికి ధనిక దేశాలు ఆర్థిక సహాయం, సాంకేతికతను అందించాలని ఆయన అన్నారు.[126] కొందరు ఆయన విధానాన్ని "వాతావరణ విధానాన్ని అనుకరించడం"గా అభివర్ణించారు. ఆయన పర్యావరణవాదాన్ని రాజకీయ ప్రభావ సాధనంగా మార్చాడని అంటున్నారు.[127]

మతపరమైన విధానం

[మార్చు]
రష్యా మత నాయకులతో పుతిన్, ఫిబ్రవరి 2001

పుతిన్ ప్రధాన పవిత్ర దినాలలో రష్యన్ ఆర్థోడాక్సు చర్చి అతి ముఖ్యమైన సేవలకు క్రమం తప్పకుండా హాజరవుతారు. రష్యన్ చర్చి పాట్రియార్కు‌లు, దివంగత మాస్కోకు చెందిన అలెక్సీ II, ప్రస్తుత మాస్కోకు చెందిన కిరిలు లతో మంచి సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకున్నారు. అధ్యక్షుడిగా పుతిన్ 80 సంవత్సరాల విభేదాల తర్వాత మాస్కోలోని రష్యన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి, రష్యన్ ఆర్థోడాక్సు చర్చి వెలుపల మధ్య సంబంధాలను పునరుద్ధరించిన మాస్కో పాట్రియార్చేటు‌తో కానానికలు కమ్యూనియను చట్టంను ప్రోత్సహించడంలో వ్యక్తిగతంగా చురుకుగా పాల్గొన్నారు.[128]

పుతిన్ పాలనలో హాసిడికు రష్యా యూదు సంఘాల సమాఖ్య యూదు సమాజంలో మరింత ప్రభావవంతమైనదిగా మారింది. దీనికి కారణం పుతిన్‌తో వారి పొత్తుల ద్వారా మధ్యవర్తిత్వం వహించిన సమాఖ్య-మద్దతు వ్యాపారవేత్తల ప్రభావం, ముఖ్యంగా లెవ్ లెవివు, రోమన్ అబ్రమోవిచు].[129][130] యూదు టెలిగ్రాఫికు ఏజెన్సీ ప్రకారం, పుతిన్ రష్యన్ యూదు సమాజంలో ప్రజాదరణ పొందాడు, వారు అతన్ని స్థిరత్వానికి ఒక శక్తిగా చూస్తారు. రష్యా చీఫు రబ్బీ, బెరెలు లాజరు, పుతిన్ "మా సమాజ అవసరాలకు చాలా శ్రద్ధ వహించారు. లోతైన గౌరవంతో మాతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు" అని అన్నారు.[131] 2016లో, ప్రపంచ యూదు కాంగ్రెసు అధ్యక్షుడు రోనాల్డు ఎస్. లాడరు, రష్యాను "యూదులు స్వాగతించే దేశం"గా మార్చినందుకు పుతిన్‌ను ప్రశంసించారు.[132]

రష్యాలో మత స్వేచ్ఛ స్థితిని మానవ హక్కుల సంస్థలు, మత స్వేచ్ఛా న్యాయవాదులు విమర్శించారు.[133] 2016లో, రష్యాలో మిషనరీ కార్యకలాపాలను నిషేధించే చట్టాన్ని ఆమోదించడాన్ని పుతిన్ పర్యవేక్షించారు.[133] హింసాత్మక మత మైనారిటీ సమూహాలను తీవ్రవాద వ్యతిరేక చట్టాల కింద అణచివేశారు, ముఖ్యంగా యెహోవా సాక్షులు.[134] రష్యా రాజ్యాంగానికి 2020 సవరణలు ఒకటి నేరుగా దేవుని మీద నమ్మకంని సూచిస్తుంది.[135]

సైనిక అభివృద్ధి

[మార్చు]
వోస్టోకు 2018 సైనిక విన్యాసాలులో రష్యాలో దీర్ఘకాలంగా సేవలందిస్తున్న రక్షణ మంత్రి సెర్గీ షోయ్గు (ఎడమ), జనరల్ స్టాఫ్ చీఫ్ వాలెరీ గెరాసిమోవుతో పుతిన్

రష్యా వ్యూహాత్మక బాంబరుల సుదూర విమానాల పునఃప్రారంభం తర్వాత 2007 డిసెంబరు 5న పుతిను‌తో జరిగిన సమావేశంలో రష్యా రక్షణ మంత్రి అనాటోలి సెర్డ్యూకోవు విమాన వాహక నౌక కుజ్నెత్సోవుతో సహా 11 నౌకలు సోవియటు కాలం తర్వాత మధ్యధరా సముద్రంలోకి మొదటి ప్రధాన నౌకాదళ విన్యాసంలో పాల్గొంటాయని ప్రకటించారు.[136][137]

ఈ సంస్కరణలో కీలకమైన అంశాలు ఏమిటంటే సాయుధ దళాలను పది లక్షలకు తగ్గించడం, అధికారుల సంఖ్యను తగ్గించడం, 65 సైనిక పాఠశాలల నుండి అధికారుల శిక్షణను 10 వ్యవస్థాగత సైనిక శిక్షణా కేంద్రాలుగా కేంద్రీకరించడం, ఒక ప్రొఫెషనలు ఎన్‌సిఒ కార్ప్సు‌ను సృష్టించడం, కేంద్ర కమాండు పరిమాణాన్ని తగ్గించడం, మరిన్ని పౌర లాజిస్టిక్సు, సహాయక సిబ్బందిని ప్రవేశపెట్టడం, కేడరు-బలం నిర్మాణాలను తొలగించడం, నిల్వలను పునర్వ్యవస్థీకరించడం, సైన్యాన్ని బ్రిగేడు వ్యవస్థగా పునర్వ్యవస్థీకరించడంమ్ వైమానిక దళాలను రెజిమెంటు‌లకు బదులుగా ఎయిర్బేసు వ్యవస్థగా పునర్వ్యవస్థీకరించడం.[138]

రష్యన్-ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలో మరణించిన సైనికుడిని గౌరవించే రష్యన్ తపాలా స్టాంపు.

క్రెమ్లిను ప్రకారం అమెరికా అధ్యక్షుడు జార్జి బుష్ 1972 యాంటీ-బాలిస్టికు క్షిపణి ఒప్పందం నుండి వైదొలగాలని ఏకపక్షంగా తీసుకున్న నిర్ణయం కారణంగా పుతిను రష్యా అణు సామర్థ్యాలు నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించారు.[139] రష్యా వ్యూహాత్మక అణు నిరోధక వ్యవస్థను దెబ్బతీయడం అనే అమెరికా లక్ష్యంగా పుతిను భావించే దానిని ఎదుర్కోవడానికి, మాస్కో ఏదైనా కొత్త అమెరికను బాలిస్టికు క్షిపణి రక్షణ లేదా అడ్డగింపు వ్యవస్థను ఓడించగల కొత్త ఆయుధాలను అభివృద్ధి చేసే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. పుతిను నేతృత్వంలోని ఈ అణు వ్యూహం రష్యాను 1987 ఇంటర్మీడియటు-రేంజు న్యూక్లియరు ఫోర్సెసు ట్రీటీ ఉల్లంఘనలోకి నెట్టిందని కొంతమంది విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.[140]

దీని ప్రకారం అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ అమెరికా ఇక మీద ఒప్పందంలోని నిబంధనలకు కట్టుబడి ఉండబోమని ప్రకటించారు. ఇది రెండు శక్తుల మధ్య అణు ఉద్రిక్తతలను పెంచింది.[140] ఇది పుతిను‌ను రష్యా అణు సంఘర్షణలో మొదట ప్రారంభించదని కానీ "ఒక దురాక్రమణదారుడు ప్రతీకారం అనివార్యమని ఆయన నిర్మూలించబడతాడని మనం దురాక్రమణ బాధితులమని తెలుసుకోవాలి. మనం అమరవీరులుగా స్వర్గానికి వెళ్తాం" అని ప్రకటించడానికి ప్రేరేపించింది.[141]

పుతిను ఆర్కిటికు‌లో రష్యన్ ప్రాదేశిక వాదనలను, అక్కడ దాని సైనిక ఉనికిని పెంచడానికి కూడా ప్రయత్నించాడు.2007 ఆగస్టులో 2001 రష్యను టెరిటోరియలు ఎక్స్‌టెన్షను క్లెయింకు సంబంధించిన పరిశోధనలో భాగమైన రష్యను యాత్ర ఆర్కిటికా 2007 ఉత్తర ధ్రువం వద్ద సముద్రగర్భంలో ఒక జెండాను నాటింది.[142] రష్యను జలాంతర్గాముల దళాలు రెండూ ఆర్కిటికు‌లో మోహరించబడి అవి క్రమంగా పెరుగుతున్నాయి.[143][144]

మానవ హక్కుల విధానం

[మార్చు]
రష్యన్ ప్రతిపక్షం రాజకీయ నాయకుడు అలెక్సీ నవాల్నీ హత్య జ్ఞాపకార్థం జరిగిన మార్చి‌లో పాల్గొన్నారు బోరిసు నెమ్ట్సోవు, మాస్కో, 2020 ఫిబ్రవరి 29

న్యూయార్కు నగరానికి చెందిన ఎన్‌జిఒ హ్యూమను రైట్సు వాచు లాస్ ఆఫ్ అట్రిషను అనే నివేదికలో హెచ్‌ఆర్‌డబల్యూ యూరప్ & సెంట్రలు ఆసియా డివిజను బ్రిటిషు డైరెక్టరు హ్యూ విలియమ్సను రచించారు. పుతిను తిరిగి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన 2012 మే నుండి రష్యా అనేక నిర్బంధ చట్టాలను అమలు చేసిందని ప్రభుత్వేతర సంస్థల తనిఖీలను ప్రారంభించిందని పేర్కొంది. రాజకీయ కార్యకర్తలను వేధించారు. బెదిరించారు, జైలులో పెట్టారు, విమర్శకులను పరిమితం చేయడం ప్రారంభించారు. కొత్త చట్టాలలో "విదేశీ ఏజెంట్లు" చట్టం ఉన్నాయి. ఇది అంతర్జాతీయ గ్రాంటు నిధులు పొందే రష్యను మానవ హక్కుల సంస్థలు రాజద్రోహ చట్టం, అనేక భిన్నాభిప్రాయ వ్యక్తీకరణలను శిక్షించే అసెంబ్లీ చట్టాన్ని చేర్చడం ద్వారా విస్తృతంగా పరిగణించబడుతుంది.[145][146] "గే ప్రచార చట్టం కారణంగా ఎల్‌జిబిటి కార్యకర్తల ప్రసంగాన్ని సెన్సారు చేసినందుకు మానవ హక్కుల కార్యకర్తలు రష్యాను విమర్శించారు. "[147] చట్టం కారణంగా ఎల్‌జిబిటి+ వ్యక్తుల మీద హింస పెరుగుతోంది.[148][149][150]

2020లో విదేశాల నుండి నిధులు పొందుతున్న వ్యక్తులు సంస్థలను "విదేశీ ఏజెంట్లు"గా ముద్ర వేయడంపై పుతిను ఒక చట్టం మీద సంతకం చేశారు. ఈ చట్టం 2012లో ఆమోదించబడిన "విదేశీ ఏజెంటు" చట్టం విస్తరణ.[151][152]

2020 జూన్ నాటికి మెమోరియలు హ్యూమను రైట్సు సెంటరు ప్రకారం రష్యాలో 380 మంది రాజకీయ ఖైదీలు ఉన్నారు. వీరిలో 63 మంది వ్యక్తులు రాజకీయ కార్యకలాపాలకు (అలెక్సీ నవాల్నీతో సహా) ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా విచారణకు గురయ్యారు. రష్యాలో నిషేధించబడిన ముస్లిం సంస్థలలో ఒకదానితో సంబంధం ఉన్నందుకు 245 మంది మీద విచారణ జరిగింది. జాబితాలోని 78 మంది వ్యక్తులు అంటే మొత్తంలో 20% కంటే ఎక్కువ మంది క్రిమియా నివాసితులు.[153][154] 2022 డిసెంబరు నాటికి రష్యా యుద్ధ సెన్సారు‌షిప్పు చట్టాలు ప్రకారం ఉక్రెయిను‌లో యుద్ధాన్ని విమర్శించినందుకు 4,000 మందికి పైగా వ్యక్తుల మీద కేసు నమోదు చేయబడింది.[155]

మీడియా

[మార్చు]
పుతిన్ టక్కరు కార్ల్సను 2024 ఫిబ్రవరి 6న వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌తో టక్కర్ కార్ల్సన్ ఇంటర్వ్యూ

విస్కాన్సిను-మాడిసను విశ్వవిద్యాలయంలో పొలిటికలు సైన్సు ప్రొఫెసరు అయిన స్కాటు గెహ్ల్‌బాచు, 1999 నుండి పుతిను తన అధికారిక దృక్పథాన్ని సవాలు చేసే జర్నలిస్టులను క్రమపద్ధతిలో శిక్షిస్తున్నాడని పేర్కొన్నారు.[156] విదేశీ వ్యవహారాలులో అమెరికను రచన మరియా లిప్మాను "2012లో పుతిను క్రెమ్లిను‌కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత జరిగిన అణచివేత ఉదారవాద మీడియాకు విస్తరించింది. అప్పటి వరకు ఇది స్వతంత్రంగా పనిచేయడానికి అనుమతించబడింది" అని పేర్కొంది.[157] ఇంటర్నెటు పుతిను దృష్టిని ఆకర్షించింది ఎందుకంటే ఆయన విమర్శకులు సమాచార నియంత్రణను సవాలు చేయడానికి దానిని ఉపయోగించడానికి ప్రయత్నించారు.[158] 1980లలో సిఐఎ కోసం సోవియటు విశ్లేషకురాలిగా పనిచేసిన మరియను కె. లైటను, "రష్యా ప్రింటు, ప్రసార మాధ్యమాలను అణచివేసిన తరువాత పుతిను తన శక్తులను ఇంటర్నెటు మీద ‌ కేంద్రీకరించాడు" అని అన్నారు.[159]

రాబర్టు డబల్యూ ఓర్టుంగు, క్రిస్టోఫరు వాకరు నివేదించిన ప్రకారం, "రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు, ఉదాహరణకు, పత్రికా స్వేచ్ఛ పరంగా 2013 దేశాల జాబితాలో రష్యాకు 148వ స్థానంలో నిలిచింది. రాజకీయ ప్రతిపక్షంపై అణిచివేత చర్యలు, జర్నలిస్టులను హత్య చేసిన నేరస్థులను తీవ్రంగా విచారించి న్యాయం చేయడంలో అధికారులు విఫలమవడం పట్ల ఇది ప్రత్యేకంగా విమర్శించింది. ఫ్రీడం హౌసు రష్యను మీడియాను "స్వేచ్ఛ లేనిది"గా పేర్కొంది. ఇది జర్నలిస్టులు, మీడియా సంస్థలకు ప్రాథమిక రక్షణలు, హామీలు లేవని సూచిస్తుంది.[160] రష్యన్లలో మూడింట రెండు వంతుల మంది టెలివిజను‌ను తమ రోజువారీ వార్తల ప్రాథమిక మూలం[161] అయితే దాదాపు 85% మంది రష్యన్లు తమ సమాచారాన్ని రష్యను రాష్ట్ర మీడియా నుండి ఎక్కువగా పొందుతారు.[162]

2000ల ప్రారంభంలో పుతిను ఆయన వర్గం రష్యన్ మీడియాలో 17వ శతాబ్దపు రోమనోవు జార్‌ల ఆధునిక వెర్షను అని వారు రష్యా "సమస్యల సమయంను ముగించారని అంటే వారు సోవియటు యూనియను పతనం తర్వాత శాంతిని సృష్టించేవారు. స్థిరీకరణదారులు అని చెప్పుకుంటున్నారని ప్రచారం చేయడం ప్రారంభించారు.[163] 2022 ఉక్రెయిను దండయాత్ర నుండి, పుతిను టక్కరు వ్లాదిమిరు పుతిన్‌తో కార్ల్సను ఇంటర్వ్యూ (ఒక్కసారి మాత్రమే) ఫిబ్రవరి 2024లో టక్కరు కార్ల్సను అనే పాశ్చాత్య జర్నలిస్టుకు ఇంటర్వ్యూ ఇచ్చింది.[164]

సంప్రదాయవాదాన్ని ప్రోత్సహించడం

[మార్చు]
పుతిన్ కాలినిన్స్కీ జిల్లా, ట్వెర్ ఒబ్లాస్టు‌లోని తుర్గినోవో గ్రామంలో ఆర్థడాక్సు క్రిస్మసు సేవకు హాజరయ్యారు, జనవరి 7, 2016.

పుతిను స్వదేశంలో, విదేశాలలో సామాజిక, సాంస్కృతిక, రాజకీయ విషయాలలో స్పష్టంగా సంప్రదాయవాద విధానాలను ప్రోత్సహించారు. పుతిను ప్రపంచవాదం నియోలిబరలిజం మీద దాడి చేశారు. పండితులు రష్యను సంప్రదాయవాదంతో గుర్తించారు.[165] పుతిను సారూప్య దృక్పథం కలిగిన మేధావులు, రచయితలను ఒకచోట చేర్చే కొత్త థింకు ట్యాంకు‌లను ప్రోత్సహించారు. ఉదాహరణకు 2012లో సంప్రదాయవాద కుడి-వింగ్ జర్నలిస్ట్ అలెగ్జాండరు ప్రోఖానోవు స్థాపించిన ఇజ్బోర్స్కీ క్లబు, (i) రష్యను జాతీయవాదం, (ii) రష్యా చారిత్రక గొప్పతనాన్ని పునరుద్ధరించడం, (iii) ఉదారవాద ఆలోచనలు విధానాలకు క్రమబద్ధమైన వ్యతిరేకతను నొక్కి చెబుతుంది.[166] వ్లాడిస్లావు సుర్కోవు, ఒక సీనియరు ప్రభుత్వ అధికారి, పుతిను అధ్యక్షుడిగా ఉన్నప్పుడు కీలకమైన ఆర్థిక శాస్త్ర సలహాదారులలో ఒకరు.[167]

సాంస్కృతిక, సామాజిక వ్యవహారాలలో పుతిను రష్యను ఆర్థోడాక్సు చర్చితో సన్నిహితంగా సహకరించారు. మాస్కో పాట్రియార్కు కిరిలు, చర్చి అధిపతి, 2012లో పుతిను పదాలు "దేవుని అద్భుతం" లాంటివని పేర్కొంటూ తన ఎన్నికను ఆమోదించాడు.[168] స్టీవెను మైయర్సు నివేదించిన ప్రకారం, "ఒకప్పుడు భారీగా అణచివేయబడిన చర్చి, సోవియటు పతనం నుండి అత్యంత గౌరవనీయమైన సంస్థలలో ఒకటిగా ఉద్భవించింది... ఇప్పుడు కిరిలు విశ్వాసులను నేరుగా రాష్ట్రంతో పొత్తులోకి నడిపించాడు".[169]

బాప్టిస్టు యూనియను ఆఫ్ గ్రేటు బ్రిటను మంత్రి, క్రిస్టియను టుడేకి సహకారి ఎడిటరు అయిన మార్కు వుడ్సు, క్రిమియా, తూర్పు ఉక్రెయిను‌లలో రష్యను శక్తి విస్తరణకు చర్చి ఎలా మద్దతు ఇచ్చిందో నిర్దిష్ట ఉదాహరణలను అందిస్తుంది.[170] కొంతమంది రష్యను ఆర్థోడాక్సు విశ్వాసులు పుతిను‌ను అవినీతిపరుడు, క్రూరమైన బలవంతుడు లేదా నిరంకుశుడుగా భావిస్తారు. మరికొందరు ఆయనను ఆరాధించరు కానీ ఆయన తమ రాజకీయ ప్రత్యర్థులను తీవ్రతరం చేస్తాడని అభినందిస్తారు. మరికొందరు పుతిను అన్ని ఆర్థడాక్సు బోధనలను కాకపోయినా వాటిని తాను నమ్ముతున్నాడో లేదో కొన్నింటిని సమర్థిస్తారని అభినందిస్తున్నారు.[171]

గర్భస్రావం గురించి పుతిను ఇలా అన్నాడు: "ఆధునిక ప్రపంచంలో నిర్ణయం స్త్రీదే".[172] ఇది ఆయనను రష్యను ఆర్థోడాక్సు చర్చితో విభేదించింది.[173] 2020లో గర్భస్రావాల సంఖ్యను నిషేధించడానికి బదులుగా తగ్గించే ప్రయత్నాలకు ఆయన మద్దతు ఇచ్చారు.[174] 2023 నవంబరున 28న వరల్డు రష్యను పీపుల్సు కౌన్సిలులో ప్రసంగిస్తూ పుతిను రష్యను మహిళలు "ఏడు, ఎనిమిది లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది పిల్లలను" కనాలని కోరారు, "పెద్ద కుటుంబాలు రష్యా ప్రజలందరికీ ఒక ప్రమాణంగా, జీవన విధానంగా మారాలి" అని అన్నారు.[175]

రష్యా రాజ్యాంగంలో వివాహాన్ని ఒక పురుషుడు, ఒక స్త్రీ మధ్య సంబంధంగా నిర్వచించిన 2020 రష్యను రాజ్యాంగ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు పుతిను మద్దతు ఇచ్చారు.[176][177][178]

అంతర్జాతీయ క్రీడా కార్యక్రమాలు

[మార్చు]
రష్యాలో జరిగిన 2018 ఎఫ్‌ఐఎఫ్‌ఎ ప్రపంచ కప్ ఫైనలులో పుతిన్ ఎఫ్‌ఐఎఫ్‌ఎ అధ్యక్షుడు గియాని ఇన్ఫాంటినో ఫ్రెంచి అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేలు మాక్రాను ఫ్రెంచి ఫార్వర్డు కైలియను ఎంబప్పే ఉత్తమ యువ ఆటగాడి అవార్డును అందుకున్నారు

2007లో 2014 వింటరు ఒలింపిక్సు, 2014 వింటరు పారాలింపిక్సు, కోసం సోచి తరపున పుతిను విజయవంతమైన ప్రయత్నానికి నాయకత్వం వహించారు.[179] రష్యా ఆతిథ్యం ఇచ్చిన మొట్టమొదటి శీతాకాలపు ఒలింపికు క్రీడలు. 2008లో కజాను నగరం 2013 సమ్మరు యూనివర్సియేడు కోసం బిడు‌ను గెలుచుకుంది; 2010 డిసెంబరు 2న రష్యా 2017 ఎఫ్‌ఐఎఫ్‌ఎ కాన్ఫెడరేషన్సు కప్పు 2018 ఎఫ్‌ఐఎఫ్‌ఎ ప్రపంచ కప్పులను నిర్వహించే హక్కును గెలుచుకుంది. ఇది కూడా రష్యను చరిత్రలో మొదటిసారి. 2013లో, 2014 సోచి వింటరు ఒలింపిక్సు‌లో గే అథ్లెట్లు ఎటువంటి వివక్షతను ఎదుర్కోరని పుతిను పేర్కొన్నారు.[180]

విదేశాంగ విధానం

[మార్చు]
పుతిన్ అమెరికా పర్యటన, 2001 నవంబరు

సాధారణంగా పుతిను పదవీకాలం పశ్చిమ దేశాలతో ఉద్రిక్తతలను ఎదుర్కొంటుంది.[181][182] అన్నా బోర్ష్చెవ్స్కాయ తన 2022 పుస్తకంలో పుతిను ప్రధాన విదేశాంగ విధాన లక్ష్యాలను సంగ్రహంగా వివరిస్తూ ప్రభుత్వ వెబ్‌సైటు "రష్యా ఎట్ ది టర్ను ఆఫ్ ది మిలీనియం"లో కనిపించిన ఆయన 1999 డిసెంబరు 30 పత్రంలో ఇది కనిపిస్తుంది.[183] "రష్యా తన ఐక్యతను కోల్పోయే ప్రమాదంలో ఉన్న ప్రత్యేక విలువలు కలిగిన దేశం  ఇది... ఒక చారిత్రాత్మక రష్యను భయం. ఇది మళ్ళీ రష్యా గుర్తింపు సమస్యల ప్రాథమిక సమస్యను సూచిస్తుంది  యుఎస్ నేతృత్వంలోని ప్రపంచ క్రమాన్ని క్షీణింపజేసే లక్ష్యంతో పాశ్చాత్య వ్యతిరేక భద్రతా కథనాలను నడపడానికి రాష్ట్రం వీటిని ఎలా తారుమారు చేసిందో... అంతేకాకుండా పుతిను పాలనలో సంవత్సరాలుగా రష్యా బలగాల పంపిణీని పరిశీలించడం దక్షిణం వైపు (సిరియా, ఉక్రెయిను, మధ్యప్రాచ్యం) భారీగా బరువుగా ఉంది, ఇది క్రెమ్లిను ముప్పు అవగాహనలకు మరొక సూచిక".[184][185]

లియోనిడు బెర్షిడ్స్కీ ఫైనాన్షియలు టైమ్సుతో పుతిను ఇంటర్వ్యూను విశ్లేషించి, "పుతిను జాతీయవాది లేదా జాత్యహంకారిగా కాకుండా పాత సోవియటు పాఠశాల సామ్రాజ్యవాది. ఆయన స్వలింగ సంపర్కులుగా తెలిసిన వ్యక్తులతో సహకరించాడు. ప్రోత్సహించాడు" అని ముగించాడు.[186] పుతిను అనుకూలంగా మాట్లాడారు కృత్రిమ మేధస్సు విదేశాంగ విధానానికి సంబంధించి, "కృత్రిమ మేధస్సు రష్యాకు మాత్రమే కాదు మొత్తం మానవాళికి భవిష్యత్తు. ఇది అపారమైన అవకాశాలతో పాటు అంచనా వేయడం కష్టతరమైన ముప్పులతో కూడా వస్తుంది. ఈ రంగంలో ఎవరు నాయకుడైతే వారు ప్రపంచానికి పాలకుడు అవుతారు".[187]

ఆసియా

[మార్చు]
 మాస్కోలో భారత ప్రధాన మంత్రి మోడీతో పుతిన్
మాస్కోలో భారత ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోడీతో పుతిన్, 2024 జూలై 9

2012లో పుతిను భారత వార్తాపత్రిక ది హిందూలో ఒక వ్యాసం రాశారు. ఇలా అన్నారు: "భారతదేశంమ్ రష్యా మధ్య వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం మీద 2000 అక్టోబరులో సంతకం చేయబడిన ప్రకటన నిజంగా చారిత్రాత్మక దశగా మారింది".[188][189] భారతదేశం రష్యను సైనిక పరికరాలకు అతిపెద్ద కస్టమరు‌గా కొనసాగుతోంది. రెండు దేశాలు చారిత్రాత్మకంగా బలమైన వ్యూహాత్మక, దౌత్య సంబంధాన్ని పంచుకుంటున్నాయి.[190] 2022 అక్టోబరులో పుతిన్ భారతదేశం, చైనాలను "సన్నిహిత మిత్రులు, భాగస్వాములు"గా అభివర్ణించారు.[191]

పుతిను హయాంలో రష్యా ఆసియా దేశాలైన షాంఘై సహకార సంస్థ (ఎస్‌సిఒ) బ్రిక్సు లతో సానుకూల సంబంధాలను కొనసాగించింది. వీటిలో చైనా, భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మధ్య ఆసియాలోని సోవియటు అనంతర రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి.[192][193] 21వ శతాబ్దంలో సైనో-రష్యను సంబంధాలు ద్వైపాక్షికంగా, ఆర్థికంగా గణనీయంగా బలపడ్డాయి—స్నేహ ఒప్పందం, ఇఎస్‌పిఒ చమురు పైపు‌లైను, సైబీరియా గ్యాసు పైప్‌లైను నిర్మాణం రెండింటి మధ్య "ప్రత్యేక సంబంధాన్ని" ఏర్పరచాయి గొప్ప శక్తి.[194]

జపాన్-రష్యా ప్రాదేశిక వివాదాలను చర్చించడానికి పుతిను, ప్రధాన మంత్రి షింజో అబే తరచుగా ఒకరినొకరు కలుసుకున్నారు. రెండు దేశాల మధ్య రైలు వంతెన నిర్మించడానికి పుతిను కూడా తన సుముఖతను వ్యక్తం చేశాడు.[195] అనేక సమావేశాలు ఉన్నప్పటికీ, 2020లో అబే రాజీనామాకు ముందు ఎటువంటి ఒప్పందం మీద సంతకం చేయలేదు.[196][197]

2022 సెప్టెంబరు 16న ఉజ్బెకిస్తాన్‌లో జరిగిన షాంఘై సహకార సంస్థ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో చైనా అధ్యక్షుడు జీ జిన్‌పింగ్ ఇతర నాయకులతో పుతిన్

పుతిన్ మంగోలియాకు మూడుసార్లు పర్యటించారు. దాని పొరుగు దేశంతో మంచి సంబంధాలను కలిగి ఉన్నారు. పుతిను, ఆయన మంగోలియను ప్రతిరూపం 2019 సెప్టెంబరులో రెండు రాష్ట్రాల మధ్య స్నేహం మీద శాశ్వత ఒప్పందం మీద సంతకం చేశారు. ఇది వాణిజ్యం, సాంస్కృతిక మార్పిడిని మరింత మెరుగుపరిచింది.[198][199] 2007లో అర్ధ శతాబ్దంలో ఇండోనేషియాను సందర్శించిన మొదటి రష్యను లేదా సోవియటు నాయకుడిగా పుతిను నిలిచాడు. ఫలితంగా ఆయుధ ఒప్పందం మీద సంతకం చేశాడు.[200] మరొక సందర్శనలో పుతిన్ రష్యా, ఇండోనేషియా మధ్య దీర్ఘకాల సంబంధాలు, స్నేహం గురించి వ్యాఖ్యానించాడు.[201] 2011 తర్వాత రష్యా వియత్నాంతో సంబంధాలను కూడా పెంచుకుంది.[202] 2010లలో ఆఫ్ఘనిస్తాను‌తో సైనిక, ఆర్థిక సహాయం అందిస్తోంది.[203][204] 2016లో పుతిను తన ఫిలిప్పీన్సు ప్రతిరూపం రోడ్రిగో డ్యూటెర్టేతో సన్నిహిత ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను ఏర్పరచుకోవడంతో రష్యా, ఫిలిప్పీన్సు మధ్య సంబంధాలు ఊపందుకున్నాయి.[205][206] పుతిను మలేషియా, అప్పటి ప్రధాన మంత్రి మహాతిరు మొహమ్మదుతో మంచి సంబంధాలను కలిగి ఉన్నారు.[207] దక్షిణ కొరియాను సందర్శించిన కొద్దికాలానికే 2000 జూలైలో కిమ్ జోంగ్ ఇల్ను కలిసిన పుతిను ఉత్తర కొరియాను సందర్శించిన మొదటి రష్యను లేదా సోవియటు నాయకుడు కూడా.[208]

2017లో మయన్మార్‌లో రోహింగ్యా మైనారిటీల మీద జరిగిన హింసను పుతిను విమర్శించారు.[209] 2021 మయన్మార్ తిరుగుబాటు తర్వాత, మయన్మారు సైనిక పాలనతో సంబంధాలను పెంచుకోవడానికి రష్యా ప్రతిజ్ఞ చేసింది.[210]

సోవియటు అనంతర రాష్ట్రాలు

[మార్చు]
సోవియటు అనంతర రాష్ట్రాలు ఆంగ్ల అక్షర క్రమంలో: క్రమం చేయబడింది జాబితా;అర్మేనియా, అజర్‌బైజాన్బె, లారసు, ఎస్టోనియా, జార్జియా, కజకిస్తాను, కిర్గిజ్స్తాను, లాట్వియా, లిథువేనియా, మోల్డోవా, రష్యా, తజికిస్తాను, తుర్క్మెనిస్తాను, ఉక్రెయిను, ఉజ్బెకిస్తాను

పుతిను హయాంలో రష్యా ఇతర సోవియటు అనంతర రాష్ట్రాల కంటే ప్రభావ పరిధి "విశేష ప్రయోజనాలను" కలిగి ఉందని క్రెమ్లిను స్థిరంగా పేర్కొంది. వీటిని రష్యాలో "సమీప విదేశాలు" అని పిలుస్తారు. సోవియటు అనంతర రాష్ట్రాలు రష్యను ప్రయోజనాలకు వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైనవని కూడా పేర్కొనబడింది.[211] కొంతమంది రష్యా నిపుణులు ఈ భావనను మన్రో సిద్ధాంతంతో పోల్చారు.[212]

సోవియటు అనంతర రాష్ట్రాలలో వర్ణ విప్లవాలు అని పిలవబడే వరుస సంఘటనలు. అవి 2003లో జార్జియాలో గులాబీ విప్లవం, 2004లో ఉక్రెయిను‌లో నారింజ విప్లవం, 2005లో కిర్గిజ్స్తాను‌లో తులిపు విప్లవం రష్యాతో ఆ దేశాల సంబంధాలలో ఘర్షణలకు దారితీశాయి. 2004 డిసెంబరులో పుతిను రోజు, ఆరెంజు విప్లవాలను విమర్శిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "మీకు శాశ్వత విప్లవాలు ఉంటే మీరు సోవియటు అనంతర స్థలాన్ని అంతులేని సంఘర్షణలోకి నెట్టే ప్రమాదం ఉంది".[213]

2008లో జరిగిన నాటో-రష్యా శిఖరాగ్ర సమావేశంలో పుతిను ఉక్రెయిను నాటోలో చేరితే ఉక్రేనియను తూర్పు, క్రిమియాలను రష్యాలో కలుపుకోవచ్చని ప్రకటించారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.[214] శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఆయన అమెరికా అధ్యక్షుడు జార్జి బుష్తో "ఉక్రెయిన్ ఒక రాష్ట్రం కూడా కాదు!" అని చెప్పాడు. మరుసటి సంవత్సరం పుతిను ఉక్రెయిను‌ను "చిన్న రష్యా" అని పేర్కొన్నాడు.[215] 2014 మార్చిలో గౌరవ విప్లవం తరువాత రష్యను ఫెడరేషను క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకుంది.[216][217][218] పుతిను అభిప్రాయం ప్రకారం "క్రిమియా ఎల్లప్పుడూ రష్యాలో విడదీయరాని భాగంగా ఉంది. అలాగే ఉంది" కాబట్టి ఇది జరిగింది.[219]

రష్యా క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత, ఉక్రెయిన్‌లో "రష్యా చారిత్రాత్మక దక్షిణ ప్రాంతాలు" ఉన్నాయని "బోల్షెవికు‌లు దీనిని ఇష్టానుసారంగా సృష్టించారని" ఆయన అన్నారు.[220] ఉక్రేనియను అధ్యక్షుడు విక్టర్ యనుకోవిచ్ 2014 ఫిబ్రవరి బహిష్కరణ పశ్చిమ దేశాలచే నిర్వహించబడిందని ఆయన ప్రకటించారు. రష్యాను బలహీనపరిచే ప్రయత్నం. "మా పాశ్చాత్య భాగస్వాములు ఒక గీత దాటారు. వారు అసభ్యంగా, బాధ్యతారహితంగా, వృత్తిపరంగా ప్రవర్తించలేదు" అని ఆయన అన్నారు. ఉక్రెయిను‌లో అధికారంలోకి వచ్చిన వ్యక్తులు "జాతీయవాదులు, నవ-నాజీలు, రస్సోఫోబు‌లు, యూదు వ్యతిరేకులు" అని ఆయన అన్నారు.[220]

పుతిన్ రష్యా నేతృత్వంలోని సైనిక కూటమి, కలెక్టివ్ సెక్యూరిటీ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్ (CSTO) సమావేశాన్ని 2022 మే 16న మాస్కోలో నిర్వహించారు.

2014 జూలైలో రష్యా మద్దతుతో జరిగిన తూర్పు ఉక్రెయిను‌లో సాయుధ తిరుగుబాటు సందర్భంగా చేసిన ప్రసంగంలో, రష్యా వెలుపల రష్యను మాట్లాడేవారిని రక్షించడానికి "అంతర్జాతీయ మానవతా చట్టం కింద కార్యకలాపాలుమ్ ఆత్మరక్షణ హక్కు" వరకు రష్యా "అందుబాటులో ఉన్న మొత్తం మార్గాల ఆయుధశాలను" తాను ఉపయోగిస్తానని పుతిన్ పేర్కొన్నాడు.[221][222] 2018 డిసెంబరులో ఉక్రేనియను ఆర్థోడాక్సు చర్చి ఆటోసెఫాలీని సాధించడంతో, కాన్స్టాంటినోపుల నుండి రష్యను ఆర్థోడాక్సు చర్చి స్కిజంతో సోవియటు అనంతర రిపబ్లికు‌లలో పుతిను బలవంతంగా పాల్గొనే విధానం అతని మీద గణనీయంగా ఎదురుదెబ్బ తగిలిందని ఆయన "క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. కానీ ఉక్రెయిను‌ను కోల్పోయాడు" అనే పరిస్థితికి దారితీసిందని, సోవియటు అనంతర దేశాలలో రష్యా పట్ల చాలా జాగ్రత్తగా ఉండే విధానాన్ని ప్రేరేపించిందని అనేక మంది నిపుణులు నిర్ధారణకు వచ్చారు.[223][224]

2014 ఆగస్టు చివరలో పుతిను ఇలా అన్నాడు: "చరిత్ర, మన దేశ చరిత్ర మీద వారి స్వంత అభిప్రాయాలు ఉన్న వ్యక్తులు నాతో వాదించవచ్చు, కానీ నాకు రష్యన్లు, ఉక్రేనియను ప్రజలు ఆచరణాత్మకంగా ఒకే ప్రజలు అనిపిస్తుంది".[225] ఇలాంటి ప్రకటన చేసిన తర్వాత 2015 డిసెంబరు చివరలో ఆయన ఇలా అన్నాడు: "ఉక్రేనియను సంస్కృతి, అలాగే ఉక్రేనియను సాహిత్యం, ఖచ్చితంగా దాని మూలాన్ని కలిగి ఉన్నాయి స్వంతం".[226] 2021 జూలైలో ఆయన రష్యన్లు, ఉక్రేనియన్ల చారిత్రక ఐక్యత మీద అనే సుదీర్ఘ కథనాన్ని ప్రచురించాడు[227] ఈ ఇతివృత్తాలను తిరిగి పరిశీలించడం, మాస్కోకు వ్యతిరేకంగా ఉక్రేనియను రాజ్యం ఏర్పడటం "మా మీద సామూహిక విధ్వంసం చేసే ఆయుధాలను ఉపయోగించడంతో దాని పరిణామాలతో పోల్చదగినది" అని చెప్పడం[228][229]—రష్యను సాయుధ దళాలలో సైనిక-రాజకీయ శిక్షణ కోసం దీనిని తప్పనిసరి పఠనం చేశారు.[230]

ఉక్రేనియన్ అధ్యక్షుడు జెలెంస్కీ, జర్మనీ ఛాన్సలరు ఏంజెలా మెర్కెలు, ఫ్రెంచి అధ్యక్షుడు మాక్రాను. పుతిన్ 2019 డిసెంబరు 9న పారిస్‌లో "నార్మాండీ ఫార్మాటు"లో డాన్‌బాసు‌లో యుద్ధం ముగించే లక్ష్యంతో సమావేశమయ్యారు

2008 ఆగస్టులో జార్జియను అధ్యక్షుడు మిఖైలు సాకాష్విలి విడిపోయిన దక్షిణ ఒస్సేటియా మీద నియంత్రణను పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నించారు. అయితే సాధారణ రష్యను దళాలు దక్షిణ ఒస్సేటియా తరువాత జార్జియాలోని ఇతర ప్రాంతాలలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత జార్జియను సైన్యం త్వరలోనే 2008 దక్షిణ ఒస్సేటియా యుద్ధంలో ఓడిపోయింది. ఆ తర్వాత అబ్ఖాజియను దళాలతో జార్జియను విడిపోయిన ఇతర ప్రావిన్సు అబ్ఖాజియాలో రెండవ ఫ్రంటు‌ను కూడా తెరిచింది.[231]

రష్యా, సోవియటు అనంతర దేశాల మధ్య ఇప్పటికే ఉన్న లేదా గతంలో ఉద్రిక్తతలు ఉన్నప్పటికీ పుతిను యురేషియను ఏకీకరణ విధానాన్ని అనుసరించారు. 2011లో యూరేషియను యూనియను అనే ఆలోచనను పుతిను ఆమోదించారు;[232][233] ఈ భావనను 1994లో కజకిస్తాను అధ్యక్షుడు ప్రతిపాదించారు.[234] 2011 నవంబరు 18న లో బెలారసు, కజకిస్తాను, రష్యా అధ్యక్షులు 2015 నాటికి యురేషియను యూనియను‌ను స్థాపించాలనే లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించే ఒప్పందం మీద సంతకం చేశారు.[235] యురేషియను యూనియను 2015 జనవరి 1న స్థాపించబడింది.[236]

పుతిన్ హయాంలో ఉక్రెయిను తర్వాత రెండవ అతిపెద్ద సోవియటు అనంతర గణతంత్ర రాజ్యమైన ఉజ్బెకిస్తాను‌తో రష్యా సంబంధాలు గణనీయంగా మెరుగుపడ్డాయి. యెల్ట్సిను, ఇస్లాం కరిమోవు మాస్కో నుండి చాలా కాలంగా దూరంగా ఉన్న నేపథ్యంలో 2000 మే లో పుతిను తాష్కెంట్ పర్యటనలో ఇది స్పష్టంగా కనిపించింది.[237] 2014లో జరిగిన మరో సమావేశంలో ఉజ్బెకు రుణాన్ని మాఫీ చేయడానికి రష్యా అంగీకరించింది.[238] సోవియటు అనంతర రష్యా కాకుండా, మాజీ యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్, దాని పొరుగు దేశాలు లేదా సామ్రాజ్య యుగం నాటి అనేక రాష్ట్రాలతో సహా గొప్ప సోవియటు ప్రాంతం థీం పుతిను మే డే ప్రసంగాలలో స్థిరంగా ఉంది.[239][240][241]

2022 డిసెంబరు 22న పుతిను భద్రతా మండలిని ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు. అక్కడ ఆయన "స్పెషలు మిలిటరీ ఆపరేషను" అనే పదాన్ని ఉపయోగించలేదు. బదులుగా ఉక్రెయిను‌లో జరిగిన పోరాటాన్ని "యుద్ధం" అని పిలిచాడు. ప్రత్యేక సైనిక ఆపరేషను‌ను యుద్ధంగా పిలుస్తున్న ప్రజలను ఆపడానికి ఆమోదించబడిన చట్టాన్ని ఉల్లంఘించినందుకు పుతిన్‌ మీద విచారణ జరపాలని పుతిను వ్యతిరేక కార్యకర్తలు పిలుపునిచ్చారు. ఈ చట్టం ప్రకారం 15 సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష విధించబడుతుంది.[242] డిసెంబరు 25న ఆయన ఒక టీవీ ఇంటర్వ్యూలో దండయాత్ర లక్ష్యం "రష్యన్ ప్రజలను ఏకం చేయడం" అని బహిరంగంగా ప్రకటించాడు.[243]

2023 డిసెంబరు 14న అధ్యక్షుడు పుతిను ఒక విలేకరుల సమావేశం నిర్వహించి, "మన లక్ష్యాలను సాధించినప్పుడు మాత్రమే" రష్యా ఉక్రెయిను‌తో చర్చలు జరుపుతుందని సూచించారు. "617,000" మంది రష్యను సైనికులు ఉక్రెయిను‌లో పోరాడుతున్నందున మరొక సమీకరణ అవసరం లేదని ఆయన పేర్కొన్నారు.[244]

2024 సంవత్సరాంత సమీక్ష సందర్భంగా, "స్పెషలు మిలిటరీ ఆపరేషను" గురించి విచారం ఉందా అని అధ్యక్షుడు పుతిను‌ను అడిగారు. క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకునే సమయంలో మరింత "సన్నాహం"తో దీనిని ప్రారంభించకపోవడం పట్ల తాను చింతిస్తున్నానని అధ్యక్షుడు పుతిను అన్నారు. "2022 ప్రారంభంలో తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం ముందుగానే తీసుకోవాలి. అదే మొదటి విషయం. రెండవది ఎస్‌ఎంఒతో సహా మనం సన్నాహాలు ప్రారంభించి ఉండాలి. క్రిమియాలో జరిగిన సంఘటనలు ఆకస్మికంగా జరిగాయి. 2022 సంఘటనలు కూడా తయారీ లేకుండా ప్రారంభమయ్యాయి. కానీ మనం ఎందుకు ప్రారంభించాము? ఎందుకంటే నిశ్చలంగా నిలబడటం, ఇక భరించడం అసాధ్యం".[245]

యునైటెడు స్టేట్సు, పశ్చిమ యూరపు

[మార్చు]

పుతిన్ హయాంలో, నాటో, అమెరికాతో రష్యా సంబంధాలు అనేక దశలను దాటాయి. ఆయన మొదటిసారి అధ్యక్షుడైనప్పుడు సంబంధాలు జాగ్రత్తగా ఉండేవి కానీ 9/11 దాడుల తర్వాత పుతిను ఉగ్రవాదం మీద యుద్ధంలో అమెరికాకు త్వరగా మద్దతు ఇచ్చాడు. భాగస్వామ్యానికి అవకాశం కనిపించింది.[246] స్టీఫెను ఎఫ్. కోహెను అభిప్రాయం ప్రకారం అమెరికా "నాటోను రష్యా సరిహద్దులకు మరింత విస్తరించడం ద్వారా 1972 యాంటీ-బాలిస్టికు క్షిపణి ఒప్పందం నుండి ఏకపక్షంగా ఉపసంహరించుకోవడం ద్వారా తిరిగి చెల్లించింది".[246] కానీ ఇతరులు నాటోలో చేరడానికి సిద్ధంగా ఉన్న కొత్త దేశాల నుండి దరఖాస్తులు ప్రధానంగా రష్యను ప్రవర్తన ద్వారా నడపబడుతున్నాయని ఎత్తి చూపారు చెచ్న్యా, ట్రాన్స్నిస్ట్రియా, అబ్ఖాజియా, యానాయేవు తిరుగుబాటు అలాగే ప్రముఖ రష్యను రాజకీయ నాయకులు యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ను దాని మునుపటి సరిహద్దులలో పునరుద్ధరించాలని పిలుపునిచ్చారు.[247][248]

2003లో రష్యా ఇరాక్ యుద్ధం చేసినప్పుడు అమెరికాను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించినప్పటి నుండి పుతిను పశ్చిమ దేశాలకు మరింత దూరం అయ్యాడు, సంబంధాలు క్రమంగా క్షీణించాయి. రష్యా పండితుడు స్టీఫెను ఎఫ్. కోహెను ప్రకారం వైట్ హౌస్ కథనం తర్వాత ప్రధాన స్రవంతి అమెరికా మీడియా కథనం పుతిను వ్యతిరేకిగా మారింది.[246] మైఖేలు స్టర్మరుకి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో రష్యా తూర్పు ఐరోపాను అత్యంత ఆందోళనకు గురిచేసే మూడు ప్రశ్నలు ఉన్నాయని పుతిను అన్నారు: అవి, కొసావో స్థితి, యూరపు‌లో సంప్రదాయ సాయుధ దళాల మీద ఒప్పందం చేసుకుని పోలాండు, చెక్ రిపబ్లికు‌లో క్షిపణి రక్షణ స్థలాలను నిర్మించాలనే అమెరికను ప్రణాళికలు, ఈ మూడింటినీ అనుసంధానించారని సూచించారు.[249] ఒక ప్రశ్న మీద పశ్చిమ దేశాలు ఇచ్చే రాయితీలను మరొక దాని మీద రష్యా ఇచ్చే రాయితీలతో తీర్చవచ్చని ఆయన అభిప్రాయం.[250]

ఒకే ఒక్క అధికార కేంద్రం. ఒకే ఒక్క శక్తి కేంద్రం. ఒకే ఒక్క నిర్ణయం తీసుకునే కేంద్రం. ఇది ఒక యజమాని, ఒక సార్వభౌముడి ప్రపంచం. ... ప్రధానంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ తన జాతీయ సరిహద్దులను, ప్రతి ప్రాంతంలోనూ అతిక్రమించింది.

— పుతిన్ తన మ్యూనిచు ప్రసంగం, 2007లో అమెరికాను విమర్శిస్తూ[251]

2007 జనవరి ఇంటర్వ్యూలో పుతిను మాట్లాడుతూ రష్యా ప్రజాస్వామ్య బహుళ ధ్రువ ప్రపంచానికి అనుకూలంగా ఉందని అంతర్జాతీయ చట్టం వ్యవస్థలను బలోపేతం చేస్తుందని అన్నారు.[252] 2007 ఫిబ్రవరిలో పుతిను ప్రపంచ సంబంధాలలో యునైటెడు స్టేట్సు ఏకస్వామ్య ఆధిపత్యాన్ని విమర్శించాడు. "దాదాపుగా అంతర్జాతీయ సంబంధాలలో అపరిమితమైన అధిక బలప్రయోగం". దీని ఫలితం "ఎవరూ సురక్షితంగా లేరని ఎందుకంటే అంతర్జాతీయ చట్టం తమను రక్షించే రాతి గోడ లాంటిదని ఎవరూ భావించలేరు. అయితే అలాంటి విధానం ఆయుధ పోటీని ప్రేరేపిస్తుంది."[253] దీనిని మ్యూనిచు ప్రసంగం అని పిలుస్తారు.నాటో కార్యదర్శి జాప్ డి హూప్ షెఫరు ఈ ప్రసంగాన్ని "నిరాశపరిచేది, సహాయకారిగా లేదు" అని పిలిచారు.[254]

పుతిను మ్యూనిచు ప్రసంగం తర్వాత నెలలు అట్లాంటికు రెండు వైపులా ఉద్రిక్తత, వాక్చాతుర్యంతో గుర్తించబడ్డాయి. అయితే రష్యను, అమెరికను అధికారులు ఇద్దరూ కొత్త శీతల యుద్ధం ఆలోచనను తిరస్కరించారు.[255] పుతిను యు.ఎస్. ప్రణాళికలను బహిరంగంగా వ్యతిరేకించారు. యూరపు‌లో క్షిపణి కవచం, అధ్యక్షుడు జార్జి బుష్కు 2007 జూన్ 7న ప్రతివాద ప్రతిపాదనను సమర్పించారు. అది తిరస్కరించబడింది.[256] రష్యా 2007 డిసెంబరు 11న యూరపు‌లోని సంప్రదాయ దళాల ఒప్పందంలో పాల్గొనడాన్ని నిలిపివేసింది.[257]

పుతిను 2008 ఫిబ్రవరి 17న సెర్బియా నుండి కొసావో ఏకపక్ష స్వాతంత్ర్య ప్రకటనను వ్యతిరేకించారు. ఇది అంతర్జాతీయ సంబంధాల మొత్తం వ్యవస్థను అస్థిరపరుస్తుందని హెచ్చరించారు.[258] అనేక ప్రధాన ప్రపంచ శక్తులు కొసావో స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించడాన్ని "ఒక భయంకరమైన ఉదాహరణగా ఇది దశాబ్దాలుగా కాకుండా శతాబ్దాలుగా అభివృద్ధి చెందిన అంతర్జాతీయ సంబంధాల వ్యవస్థను వాస్తవంగా విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది" అని, "వారు చేస్తున్న దాని ఫలితాల ద్వారా వారు ఆలోచించలేదు. చివరికి ఇది రెండు చివరల కర్ర, రెండవ చివర తిరిగి వచ్చి వారి ముఖంలో కొడుతుంది" అని ఆయన అభివర్ణించారు.[259] 2014 మార్చిలో పుతిను కొసావో స్వాతంత్ర్య ప్రకటనను క్రిమియా స్వాతంత్ర్యంను గుర్తించడానికి సమర్థనగా ఉపయోగించారు. "కొసావో స్వాతంత్ర్య పూర్వదర్శనం" అని పిలవబడే దానిని ఉదహరించారు.[260][261]

2001లో అమెరికా మీద 9/11 దాడుల తర్వాత, పుతిన్ అమెరికా అధ్యక్షుడు జార్జి బుష్తో, అనేక మంది పశ్చిమ యూరోపియను నాయకులతో మంచి సంబంధాలను కలిగి ఉన్నారు. జర్మనీ ఛాన్సలరు ఏంజెలా మెర్కెలుతో ఆయన "చల్లని", "వ్యాపార-వంటి" సంబంధం తరచుగా మెర్కెలు పెంపకానికి కారణమని చెప్పవచ్చు. అక్కడ పుతిను కెజిబి ఏజెంటు‌గా నియమించబడ్డాడు.[262] ఆయన ఇటలీ ప్రధాన మంత్రి సిల్వియో బెర్ల్యూస్కోనితో చాలా స్నేహపూర్వక, వెచ్చని సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నాడు;[263] ఇద్దరు నాయకులు తరచుగా వారి సంబంధాన్ని సన్నిహిత స్నేహంగా అభివర్ణించారు. 2011 నవంబరులో బెర్లుస్కోనీ రాజీనామా తర్వాత కూడా ద్వైపాక్షిక సమావేశాలను నిర్వహించడం కొనసాగించారు.[264] 2023లో బెర్లుస్కోనీ మరణించినప్పుడు పుతిను ఆయనను "అసాధారణ వ్యక్తి", "నిజమైన" స్నేహితుడు అని అభివర్ణించారు.".[265][266]

2011లో నాటో నేతృత్వంలోని లిబియాలో సైనిక జోక్యం అనేక మంది ప్రపంచ నాయకుల నుండి విస్తృతమైన విమర్శలను రేకెత్తించింది. పుతిను సహా ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి తీర్మానం 1973 "లోపభూయిష్టమైనది. " అని అన్నారు."ఇది ప్రతిదీ అనుమతిస్తుంది. ఇది మధ్యయుగ పిలుపులను పోలి ఉంటుంది క్రూసేడ్సు".[267]

2013 చివరలో ఎన్‌ఎస్‌ఎ నుండి భారీ మొత్తంలో వర్గీకృత సమాచారాన్ని లీక్ చేసిన అమెరికను ఎడ్వర్డ్ స్నోడెన్కు పుతిను ఆశ్రయం ఇచ్చిన తరువాత 1960 తర్వాత మొదటిసారిగా అమెరికా ఒక శిఖరాగ్ర సమావేశాన్ని రద్దు చేసినప్పుడు రష్యను-అమెరికను సంబంధాలు మరింత క్షీణించాయి.[268][269] 2014లో క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకోవడం ఫలితంగా రష్యాను జిబి సమూహం నుండి సస్పెండు చేశారు.[270][271] పుతిను అమెరికాను తీవ్రంగా విమర్శిస్తూ ప్రసంగించారు. వారు ప్రపంచ క్రమాన్ని అస్థిరపరుస్తున్నారని, దాని స్వంత ప్రయోజనం కోసం "ప్రపంచాన్ని పునర్నిర్మించడానికి" ప్రయత్నిస్తున్నారని ఆరోపించారు.[272] 2015 జూన్‌లో రష్యాకు నాటో మీద దాడి చేసే ఉద్దేశం లేదని పుతిను అన్నారు.[273]

2016 నవంబరున పుతిను డోనాల్డ్ ట్రంప్ యునైటెడు స్టేట్సు 45వ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైనందుకు అభినందనలు తెలిపారు.[274] 2016 డిసెంబరులో సిబిఎస్ న్యూసు ఉటంకించిన యుఎస్ ఇంటెలిజెన్సు అధికారులు (జేమ్సు క్లాపరు నేతృత్వంలో) పుతిను యుఎస్ ఎన్నికల సమయంలో ఇమెయిలు హ్యాకింగు సైబరు దాడులను ఆమోదించారని హిల్లరీ క్లింటన్ పేర్కొన్నారు. పుతిను ప్రతినిధి ఈ నివేదికలను ఖండించారు.[275] 2009 నుండి 2013 వరకు అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శిగా పనిచేసిన హిల్లరీ క్లింటను రష్యా అంతర్గత వ్యవహారాలులో జోక్యం చేసుకుంటున్నారని పుతిను పదే పదే ఆరోపించారు.[276] 2016 డిసెంబరులో క్లింటను పుతిను‌కు ఆమె మీద వ్యక్తిగత ద్వేషం ఉందని ఆరోపించారు.[277][278]

ట్రంపు ఎన్నికతో అమెరికాలో పుతిను అనుకూలత పెరిగింది. 2017 ఫిబ్రవరిలో జరిగిన గాలప్ పోల్‌లో 22% మంది అమెరికన్లు పుతిను పట్ల సానుకూల అభిప్రాయాన్ని వెల్లడించారు. ఇది 2003 తర్వాత అత్యధికం.[279] కోల్డు వార్ ముగిసినప్పటి నుండి ఇప్పటికే అత్యల్ప స్థాయిలో ఉన్న యుఎస్-రష్యను సంబంధాలు[280] ట్రంపు 2017 జనవరిలో అధికారం చేపట్టిన తర్వాత క్షీణిస్తూనే ఉన్నాయి.[281]

2020 జూన్ 18న ది నేషనలు ఇంట్రెస్టు "రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం 75వ వార్షికోత్సవం నిజమైన పాఠాలు" అనే శీర్షికతో పుతిను రాసిన తొమ్మిది వేల పదాల వ్యాసాన్ని ప్రచురించింది.[282] వ్యాసంలో మోలోటోవు–రిబ్బెంట్రాపు ఒప్పందం పాశ్చాత్య చారిత్రక దృక్పథాన్ని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభంగా పుతిన్ విమర్శించాడు. మ్యూనిచు ఒప్పందం ప్రారంభం అని పేర్కొన్నాడు.[283]

2023 ఫిబ్రవరి 21న పుతిను యునైటెడు స్టేట్సు‌తో కొత్త స్టార్టు అణు ఆయుధాల తగ్గింపు ఒప్పందంలో రష్యా భాగస్వామ్యాన్ని నిలిపివేశారు.[284] మార్చి 25న అధ్యక్షుడు పుతిను బెలారసు‌లో వ్యూహాత్మక అణ్వాయుధాలను మోహరిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. రష్యా ఆయుధాల మీద నియంత్రణను కొనసాగిస్తుంది. అధ్యక్షుడు పుతిను రష్యను టీవీతో ఇలా అన్నారు: "ఇక్కడ కూడా అసాధారణమైనది ఏమీ లేదు. మొదటగా, యునైటెడు స్టేట్సు దశాబ్దాలుగా ఇలాగే చేస్తోంది. వారు తమ మిత్రదేశాల భూభాగంలో చాలా కాలంగా తమ వ్యూహాత్మక అణ్వాయుధాలను మోహరించారు".[285]

యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్

[మార్చు]
పుతిను ఆయన భార్య లియుడ్మిలా 2005లో క్వీన్ ఎలిజబెత్ II, ఆమె భర్త ప్రిన్సు ఫిలిపు, ఎడిన్‌బర్గ్ డ్యూక్, ప్రధాన మంత్రి టోనీ బ్లెయిన్ లతో సమావేశం

2003లో, పుతిన్ మాజీ పోషకుడు, ఒలిగార్చు బోరిసు బెరెజోవ్స్కీకు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ రాజకీయ ఆశ్రయం కల్పించినప్పుడు రష్యా, యునైటెడు కింగ్‌డమ్ మధ్య సంబంధాలు క్షీణించాయి.[287] బ్రిటిషు వారు గూఢచర్యం చేస్తున్నారని. ప్రజాస్వామ్య అనుకూల, మానవ హక్కుల సమూహాలకు రహస్య చెల్లింపులు చేస్తున్నారని ఆరోపణలతో ఈ క్షీణత తీవ్రమైంది.[288] 2022లో యునైటెడు కింగ్‌డంలో నిర్వహించిన సర్వేలో పుతిను అతి తక్కువ ప్రజాదరణ పొందిన విదేశీ నాయకులలో ఒకరని తేలింది. బ్రిటిషు ప్రతివాదులు 8% మంది సానుకూల అభిప్రాయాన్ని కలిగి ఉన్నారు.[289]

అలెగ్జాండరు లిట్వినెంకో విషప్రయోగం

[మార్చు]

పోలోనియం లండన్‌లో మాజీ కెజిబి, ఫెడరలు సెక్యూరిటీ సర్వీస్ (ఎఫ్‌ఎస్‌బి) అధికారి అలెగ్జాండరు లిట్వినెంకో మీద విషప్రయోగం జరిగింది. 2006 ముగింపులో ఆయన మరణం తరువాత సంబంధాలు మరింత దెబ్బతిన్నాయి. ఆయన 2003లో సీక్రెటు ఇంటెలిజెన్సు సర్వీసు (ఎం16) ఏజెంటు‌గా మారాడు. 2007లో హత్య కేసులో అభియోగాలను ఎదుర్కొనేందుకు మాజీ కెజిబి బాడీగార్డు ఆండ్రీ లుగోవోయిను అప్పగించడానికి రష్యా నిరాకరించడంతో నలుగురు రష్యను రాయబారులను బహిష్కరించడంతో సంబంధాలలో సంక్షోభం కొనసాగింది.[287] బ్రిటిషు చర్యలను ప్రతిబింబిస్తూ, రష్యా యుకె దౌత్యవేత్తలను బహిష్కరించి ఇతర ప్రతీకార చర్యలు తీసుకుంది.[287]

2015లో బ్రిటిషు ప్రభుత్వం లిట్వినెంకో మరణం మీద ప్రజా విచారణ ప్రారంభించింది. దీనికి బ్రిటిషు హైకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి రాబర్టు ఓవెను అధ్యక్షత వహించారు.[290] 2016 జనవరి 21న ప్రచురించబడిన ఓవెను నివేదిక, "మిస్టరు లిట్వినెంకోను చంపడానికి ఎఫ్‌ఎస్‌బి ఆపరేషను‌ను బహుశా మిస్టరు పాత్రుషెవు, అధ్యక్షుడు పుతిను కూడా ఆమోదించి ఉండవచ్చు" అని పేర్కొంది.[291] నివేదిక హత్యకు గల కొన్ని కారణాలను వివరించింది. వాటిలో సామూహిక హత్యలలో ఎఫ్‌ఎస్‌బి ప్రమేయం ఉందని ఆరోపించబడింది గురించి లిట్వినెంకో బహిరంగ ప్రకటనలు, పుస్తకాలు, పుతిను, లిట్వినెంకో మధ్య "నిస్సందేహంగా వ్యక్తిగత వైరం" ఏమిటి.[292]

సెర్గీ స్క్రిపాలు మీద విషప్రయోగం

[మార్చు]

2018 మార్చి 4న మాజీ డబులు ఏజెంటు సెర్గీ స్క్రిపాలు సాలిస్బరీలో నోవిచోకు నెర్వు ఏజెంటుతో విషప్రయోగం చేయబడ్డారు.[293] పది రోజుల తరువాత, బ్రిటిషు ప్రభుత్వం అధికారికంగా రష్యను రాజ్యాన్ని హత్యాయత్నం చేసిందని ఆరోపించింది. ఈ ఆరోపణను రష్యా ఖండించింది.[294] యుకె 23 మంది రష్యను దౌత్యవేత్తలను బహిష్కరించిన తర్వాత (తరువాత ఈ చర్యకు ప్రతిస్పందనగా 23 మంది బ్రిటిషు దౌత్యవేత్తలను రష్యా బహిష్కరించింది),[295] బ్రిటిషు విదేశాంగ కార్యదర్శి బోరిస్ జాన్సన్ మార్చి 16న స్క్రిపాలు‌ మీద విషప్రయోగం చేయాలని పుతిను వ్యక్తిగతంగా ఆదేశించినట్లు "చాలా ఎక్కువగా" ఉందని అన్నారు. పుతిను ప్రతినిధి డిమిత్రి పెస్కోవు ఈ ఆరోపణను "షాకింగు, క్షమించరాని దౌత్య దుష్ప్రవర్తన" అని అభివర్ణించారు.[296]

లాటిను అమెరికా

[మార్చు]
పుతిన్, వెనిజులా అధ్యక్షుడు నికోలసు మదురో 2019 అక్టోబరు 10న

పుతిను, ఆయన వారసుడు మెద్వెదేవు, వెనిజులాకు చెందిన హ్యూగో చావెజుతో స్నేహపూర్వక సంబంధాలను కలిగి ఉన్నారు. ఇందులో ఎక్కువ భాగం సైనిక పరికరాల అమ్మకం ద్వారానే జరిగింది; 2005 నుండి వెనిజులా రష్యా నుండి $4 బిలియన్లకు పైగా విలువైన ఆయుధాలను కొనుగోలు చేసింది.[297] 2008 సెప్టెంబరులో రష్యా శిక్షణ విమానాలను నిర్వహించడానికి వెనిజులాకు టుపొలెవు టు-160 బాంబర్లను పంపింది.[298] 2008 నవంబరులో రెండు దేశాలు కరేబియనులో ఉమ్మడి నావికా విన్యాసాలు నిర్వహించాయి. 2000 ప్రారంభంలో పుతిన్ ఫిడేలు కాస్ట్రో క్యూబాతో బలమైన సంబంధాలను తిరిగి ఏర్పరచుకున్నారు.[299]

"మీరు ఉత్తమ పురుష లక్షణాలను వ్యక్తపరుస్తారు" అని పుతిను 2020లో జైరు బోల్సోనారోతో అన్నారు. "మీరు అన్ని విషయాలలో పరిష్కారాల కోసం చూస్తారు. ఎల్లప్పుడూ మీ ప్రజల మీ దేశం ప్రయోజనాలన్నింటికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చి మీ స్వంత వ్యక్తిగత సమస్యలను వదిలివేస్తారు". "బ్రెజిలు‌లోని కుడి-పక్ష ప్రజానీకవాదులు పుతిను‌ను మేల్కొన్న వ్యక్తిగా చూస్తారు. అది బోల్సోనారోకు ఖచ్చితంగా ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. ఆయన ఒక బలమైన వ్యక్తి, అది బోల్సోనారోకు చాలా స్ఫూర్తిదాయకం. ఆయన అంత శక్తిని కేంద్రీకరించే వ్యక్తిగా ఉండాలని కోరుకుంటాడు" అని రాజకీయ శాస్త్రవేత్త ఆలివరు స్టూయెంకెలు పేర్కొన్నారు.[300]

ఆస్ట్రేలియా - దక్షిణ పసిఫికు

[మార్చు]

2007 సెప్టెంబరులో పుతిను ఇండోనేషియాను సందర్శించారు. 50 సంవత్సరాలలో అలా చేసిన మొదటి రష్యను నాయకుడు.[301] అదే నెలలో పుతిను ఎపిఇసి సమావేశంలో ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీలో జరిగింది. ప్రధాన మంత్రితో సమావేశమయ్యారు. జాన్ హోవార్డు, రష్యాకు యురేనియం విక్రయించడానికి ఆస్ట్రేలియా కోసం యురేనియం వాణిజ్య ఒప్పందం మీద సంతకం చేశారు. ఇది రష్యా అధ్యక్షుడు ఆస్ట్రేలియాకు చేసిన మొదటి పర్యటన.[302] 2014 జి20 బ్రిస్బేను సమ్మిటు కోసం పుతిను మళ్ళీ ఆస్ట్రేలియాను సందర్శించారు. అబాటు ప్రభుత్వం 2014లో ఉక్రెయిను‌లో పుతిను సైనిక బలప్రయోగాన్ని "బెదిరింపు", "పూర్తిగా ఆమోదయోగ్యం కానిది"గా ఖండించింది.[303]

2014 జి20 శిఖరాగ్ర సమావేశానికి హాజరుకాకుండా పుతిను‌ను నిషేధించాలన్న పిలుపుల మధ్య, ప్రధాన మంత్రి టోనీ అబాటు రష్యను మద్దతుగల తిరుగుబాటుదారులు ఎంహెచ్17ను కాల్చి చంపడం మీద రష్యను నాయకుడిని "చొక్కా ముఖం" (సవాలు) చేస్తానని అన్నారు. ఈ సంఘటన 38 మంది ఆస్ట్రేలియన్లను చంపింది.[304] హత్యలకు బాధ్యతను పుతిను తిరస్కరించారు.[305]

2022లో రష్యా ఉక్రెయిను దండయాత్ర తర్వాత, ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన మంత్రి స్కాటు మోరిసను ఈ దండయాత్ర "ప్రేరేపించబడనిది, అన్యాయమైనది, చట్టవిరుద్ధమైనది" అని అన్నారు. పుతిను‌ను "దొంగ" అని ముద్ర వేశారు.[306] న్యూజిలాండ్ ప్రధాన మంత్రి జసిండా ఆర్డెర్న్ పుతిను‌ను "బెదిరింపుదారు"గా ఖండించారు.[307] ఫిజియను ప్రధాన మంత్రి ఫ్రాంకు బైనిమారామ "ఫిజి, మా తోటి పసిఫికు ద్వీప దేశాలు ఉక్రెయిను‌లో సంఘర్షణను ఖండించడానికి శాంతిని ఇష్టపడే ప్రజల దేశాలుగా ఐక్యమయ్యాయి" అని ట్వీటు చేశారు. అయితే సోలమను దీవుల యుఎన్ రాయబారి దాడిని "చట్ట నియమాల ఉల్లంఘన" అని పిలిచారు.[308]

మధ్యప్రాచ్యం - ఆఫ్రికా

[మార్చు]

2007 అక్టోబరు 16న టెహ్రానులో జరిగిన రెండవ కాస్పియను శిఖరాగ్ర సమావేశంలో పాల్గొనడానికి పుతిను ఇరాను‌ను సందర్శించారు.[309][310] అక్కడ ఆయన ఇరానియను అధ్యక్షుడు మహ్మదు అహ్మదీనేజాదుని కలిశారు.[311][312] ఇది సోవియటు లేదా రష్యను నాయకుడి మొదటి సందర్శన[313] 1943లో జోసెఫ్ స్టాలిన్ టెహ్రాను సమావేశంలో పాల్గొన్నప్పటి నుండి ఇరాను‌కు ఇరాను-రష్యా సంబంధాలలో ఒక ముఖ్యమైన సంఘటనగా గుర్తించబడింది.[314] శిఖరాగ్ర సమావేశం తర్వాత జరిగిన విలేకరుల సమావేశంలో పుతిను ఇలా అన్నారు "మా (కాస్పియన్) దేశాలు ఎటువంటి పరిమితులు లేకుండా తమ శాంతియుత అణు కార్యక్రమాలను అభివృద్ధి చేసుకునే హక్కును కలిగి ఉన్నాయి".[315] పుతిను ఇరాను‌ను "భాగస్వామి"గా అభివర్ణించారని ఉటంకించారు.[250] అయినప్పటికీ ఆయన ఇరానియను అణు కార్యక్రమం మీద ఆందోళన వ్యక్తం చేశాడు.[250]

2008 ఏప్రిల్ లో పుతిను లిబియాను సందర్శించిన మొదటి రష్యను అధ్యక్షుడు అయ్యాడు.[316] పుతిను 2011 విదేశీ సైన్యం ఖండించారు. లిబియాలో జోక్యం, యుఎన్ తీర్మానంను "లోపభూయిష్టమైనది. లోపభూయిష్టమైనది" అని ప్రస్తావిస్తూ "ఇది ప్రతిదానినీ అనుమతిస్తుంది. ఇది క్రూసేడు‌ల కోసం మధ్యయుగ పిలుపులను పోలి ఉంటుంది" అని జోడించారు.[317] ముయామ్మరు గడ్డాఫీ మరణం తర్వాత, పుతిను దీనిని యుఎస్ "ప్రణాళికాబద్ధమైన హత్య"గా అభివర్ణించాడు. "వారు (గడ్డాఫీ) ఎలా చంపబడ్డారో ప్రపంచానికి చూపించారు", "రక్తం అంతా ఉంది. వారు దానిని ప్రజాస్వామ్యమని పిలుస్తారా? ?"[318][319]

2000 నుండి 2010 వరకు, రష్యా సిరియాకు దాదాపు $1.5 బిలియన్ల విలువైన ఆయుధాలను విక్రయించింది, డమాస్కస్ రష్యా, ఏడవ అతిపెద్ద క్లయింటు‌గా మారింది.[320] సిరియను అంతర్యుద్ధం సమయంలో సిరియను ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఏవైనా ఆంక్షలను వీటో చేస్తామని రష్యా బెదిరించింది.[321] దాని పాలనకు ఆయుధాలను సరఫరా చేయడం కొనసాగించింది.

సిరియను అంతర్యుద్ధంలో విదేశీ జోక్యాన్ని పుతిను వ్యతిరేకించారు. 2012 జూన్‌ల పారిస్‌లో బషర్ అల్-అసద్ పదవి నుంచి వైదొలగాలని పిలుపునిచ్చిన ఫ్రెంచి అధ్యక్షుడు ఫ్రాంకోయిసు హాలండు ప్రకటనను ఆయన తిరస్కరించారు. చాలా రక్తపాతానికి పాలన వ్యతిరేక మిలిటెంట్లు కారణమని అస్సాదు వాదనను పుతిను ప్రతిధ్వనించాడు. ఆయన మునుపటి నాటో జోక్యాల గురించి, వాటి ఫలితాల గురించి కూడా మాట్లాడారు, "లిబియాలో ఇరాకు‌లో ఏమి జరుగుతోంది? అవి సురక్షితంగా మారాయా? అవి ఎక్కడికి వెళ్తున్నాయి? ఎవరి దగ్గరా సమాధానం లేదు" అని అడిగారు.[322]

2013 సెప్టెంబరు 11 న, ది న్యూయార్కు టైమ్సు సిరియాలో యుఎస్ జోక్యం పట్ల జాగ్రత్త వహించాలని, అమెరికను అసాధారణవాదాన్ని విమర్శిస్తూ పుతిను రాసిన ఒపి-ఇడిను ప్రచురించింది.[323] పుతిను తదనంతరం సిరియా రసాయన విధ్వంసం కోసం ఏర్పాట్లు చేయడంలో సహాయం చేశాడు. ఆయుధాలు.[324] 2015లో ఆయన బలమైన అస్సాదు అనుకూల వైఖరిని తీసుకున్నాడు[325]. పాలనకు సైనిక మద్దతు సమీకరించారు. కొంతమంది విశ్లేషకులు పుతిను‌ను మధ్యప్రాచ్యంలో షియాసు అలావైట్సుతో పొత్తు పెట్టుకున్నట్లు సంగ్రహించారు.[326][327] తూర్పు మధ్యధరాలో నావికా స్థావరాలను పొందే లక్ష్యంతో తన మిత్రుడు అస్సాదు‌కు మద్దతు ఇవ్వడానికి పుతిను రష్యను జోక్యాన్ని ఆదేశించాడు.[328][329][330]

2017లో పుతిను సెంట్రలు ఆఫ్రికను రిపబ్లికు అంతర్యుద్ధంలో టౌడెరా పాలనకు మద్దతుగా రష్యను ప్రైవేట్ మిలిటరీ కంపెనీ (పిఎంసి)లను పంపి ప్రతిగా శాశ్వత సైనిక ఉనికిని పొందాడు.[331][332][333][334] మొదటి రష్యా–ఆఫ్రికా 2019 అక్టోబరు‌లో రష్యా-ఆఫ్రికా సమ్మిటును పుతిను, ఈజిప్టు అధ్యక్షుడు అబ్దేలు ఫత్తా ఎల్-సిసి కలిసి నిర్వహించారు.[335] ఈ సమావేశానికి ఆఫ్రికను దేశాల నుండి 43 మంది దేశాధినేతలు, ప్రభుత్వాధినేతలు హాజరయ్యారు.[336]

2019 అక్టోబరులో పుతిను యునైటెడు అరబు ఎమిరేట్సు‌ను సందర్శించారు. అక్కడ అబుదాబి క్రౌన్ ప్రిన్సు మొహమ్మదు బిన్ జాయెదుతో ఆరు ఒప్పందాలు కుదిరాయి. వాటిలో ఒకటి రష్యను సావరిను వెల్తు ఫండు ఎమిరాటి ఇన్వెస్ట్మెంటు ఫండ్ ముబాదలా మధ్య భాగస్వామ్య పెట్టుబడులు. రెండు దేశాలు ఇంధనం, ఆరోగ్యం, అధునాతన సాంకేతిక రంగాలలో $1.3 బిలియన్లకు పైగా విలువైన ఒప్పందాల మీద సంతకం చేశాయి.[337] 2021 అక్టోబరు 22నలో ఇజ్రాయెలు ప్రధాన మంత్రి నఫ్తాలి బెన్నెటుతో జరిగిన సమావేశంలో రష్యా, ఇజ్రాయెల మధ్య "అద్వితీయ బంధాన్ని" పుతిను హైలైటు చేశారు.[338]

ప్రజా అభిప్రాయం

[మార్చు]

పోల్సు - ర్యాంకింగ్సు

[మార్చు]

2007 జూన్ ప్రజాభిప్రాయ సర్వేలో, పుతిను ఆమోదం రేటింగు 81%, ఆ సంవత్సరం ప్రపంచంలోని ఏ నాయకుడికన్నా రెండవ అత్యధికం.[340] 2013 జనవరిలో 2011–2013 రష్యను నిరసనలు సమయంలో పుతిను రేటింగు 62%కి పడిపోయింది. ఇది 2000 తర్వాత అత్యల్పం.[341] పెరిగిన దౌత్య ఒంటరితనం సందర్భంలో, రష్యను-ఉక్రెయిను యుద్ధం కారణంగా రష్యను అధికారుల మీద అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు విధించడంతో 2014 ఆగస్టులో పుతిన్ ఆమోదం రేటింగు 87%కి చేరుకుంది.[342] 2015 ఫిబ్రవరిలో దేశీయ పోలింగు ఆధారంగా పుతిను ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన రాజకీయ నాయకుడిగా ర్యాంకు పొందారు.[343] 2015 జూన్‌లో పుతిను ఆమోదం రేటింగు 89%కి చేరుకుంది. ఇది అన్ని సమయాలలో అత్యధికం.[344][345][346] 2010లలో పుతిను అధిక ఆమోదం రేటింగు‌లను జీవన ప్రమాణాలలో మెరుగుదలలు, ఆయన అధ్యక్ష పదవిలో ప్రపంచ దృశ్యంలో రష్యా పునరుద్ఘాటన ఫలితంగా పరిశీలకులు చూశారు.[347][348] వియత్నాం వంటి కొన్ని పాశ్చాత్యేతర దేశాలలో కూడా పుతిను బాగా ప్రాచుర్యం పొందాడు. అక్కడ ఆయన ఆమోదం రేటింగు 2017లో 89%.[349]

పుతిను‌కు అధిక ఆమోదం ఉన్నప్పటికీ, రష్యను ఆర్థిక వ్యవస్థ మీద ప్రజల విశ్వాసం తక్కువగా ఉంది. 2016లో ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం తీవ్రస్థాయిలో ఉన్న 2009లో కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోయింది.[350] అవినీతిని అరికట్టడంలో పుతిను పనితీరు రష్యన్లలో ప్రజాదరణ పొందలేదు. న్యూసు‌వీకు 2017లో ఒక పోల్ "67% మంది పుతిను‌ను ఉన్నత స్థాయి అవినీతికి వ్యక్తిగతంగా బాధ్యుడని సూచించారని సూచించింది" అని నివేదించింది.[351] అవినీతి రష్యాలో ఒక ముఖ్యమైన సమస్యగా మారింది.[352][353]

2018 అక్టోబరులో సర్వేలో పాల్గొన్న మూడింట రెండొంతుల మంది రష్యన్లు "దేశం సమస్యలకు పుతిను పూర్తి బాధ్యత వహిస్తారు" అని అంగీకరించారు. దీనికి ఆపాదించబడింది[354] "మంచి జార్, చెడ్డ బోయార్లు" మీద ప్రజాదరణ పొందిన నమ్మకం క్షీణించడం, రష్యాలో పాలక సోపానక్రమంలో అగ్రస్థానంలో వైఫల్యాలను సమర్థించడం పట్ల సాంప్రదాయ వైఖరి.[355] 2019 జనవరిలో పుతిను‌ను విశ్వసించే రష్యను‌ల శాతం అప్పటి చరిత్రలో కనిష్ఠ స్థాయికి చేరుకుంది—33%.[356] ఏప్రిలు 2019లో గల్లపు పోల్ రికార్డు స్థాయిలో రష్యన్లు, 20%, రష్యా నుండి శాశ్వతంగా వలస వెళ్ళడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని చూపించింది.[357] 17–25 సంవత్సరాల వయస్సు గల వారిలో ఈ తగ్గుదల మరింత ఎక్కువగా ఉంది. "వారు దేశ వృద్ధాప్య నాయకత్వం, జ్ఞాపకశక్తి సోవియటు వాక్చాతుర్యం, బంధుప్రీతి ఎజెండా నుండి ఎక్కువగా డిస్‌కనెక్టు అయ్యారు". యువ రష్యన్లలో పుతిను ఆమోదం రేటింగు 2019 జనవరిలో 32%. ఈ సమూహంలో శాశ్వతంగా వలస వెళ్లడానికి సిద్ధంగా ఉన్న శాతం 41%. 60% మందికి యుఎస్ పట్ల అనుకూల అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి (55+ వయస్సు గల వారి కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ).[358] అధ్యక్షుడు, ప్రభుత్వానికి మద్దతు తగ్గడం ఇతర పోల్‌లలో కనిపిస్తుంది. పేలవమైన జీవన పరిస్థితులకు వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలిపేందుకు వేగంగా పెరుగుతున్న సంసిద్ధత వంటివి ఉన్నాయి.

2020 మేలో కోవిడ్ సంక్షోభం మధ్య ప్రతివాదులకు పేర్ల జాబితా (క్లోజ్డ్ క్వశ్చను) సమర్పించినప్పుడు పుతిను ఆమోదం రేటింగు 68%గా ఉంది.[359] ప్రతివాదులు తాము విశ్వసించే రాజకీయ నాయకుల పేర్లను పేర్కొనాలని భావించినప్పుడు 27% (ఓపెను క్వశ్చను).[360] ఇది నేరం తర్వాత కొనసాగుతున్న ఆర్థిక స్తబ్దతకు కారణమని చెప్పబడింది. కానీ రష్యాలో మహమ్మారి సంక్షోభానికి ఉదాసీన ప్రతిస్పందన కూడా దీనికి కారణమని చెప్పబడింది.[361] రష్యను కోవిడ్-19 టీకా ప్రచారం విఫలమైన తర్వాత 2021 నవంబరులో నిర్వహించిన పోల్స్ పుతిను పట్ల అపనమ్మకం టీకా సంకోచంకి ప్రధాన కారణమని సూచించాయి, ప్రాంతీయ పోల్స్ వోల్గా ఫెడరలు‌లో 20–30% కంటే తక్కువ సంఖ్యలను సూచిస్తున్నాయి.[362]

2021 మేలో మాస్కో ప్రతివాదులలో 33% మంది పుతిను‌ను "ఈ వారాంతంలో మీరు ఎవరికి ఓటు వేస్తారు?" అని సూచించగా, మాస్కో వెలుపల 40% మంది సూచించారు. 2021 అక్టోబరులో విడుదలైన ఒక సర్వేలో 53% మంది ప్రతివాదులు పుతిను‌ను విశ్వసిస్తున్నారని చెప్పారు.[363]

పుతిను పాలన మీద రష్యన్లలో తరాల పోరాటం ఉందని పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు. యువ రష్యన్లు పుతిను‌ను వ్యతిరేకించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది. పెద్ద రష్యన్లు రాష్ట్ర-నియంత్రిత రష్యాలో మీడియా అందించిన కథనాన్ని అంగీకరించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.[364] 2020 డిసెంబరులో 18–24 సంవత్సరాల వయస్సు గల రష్యన్లలో పుతిను మద్దతు కేవలం 20% మాత్రమే.[365]

ఉక్రెయిను ‌మీద రష్యను దండయాత్ర తర్వాత 2022లో ఎక్కువ మంది రష్యన్లు వార్తలను పొందే రాష్ట్ర-నియంత్రిత టీవీ, ప్రభుత్వ కథనానికి అనుగుణంగా దండయాత్రను "ప్రత్యేక సైనిక చర్య", విముక్తి మిషను‌గా ప్రదర్శించింది.[366][367][368] రష్యను సెన్సార్షిపు ‌ ఉపకరణం రోస్కోమ్నాడ్జోరు దేశ మీడియాను రాష్ట్ర వనరుల నుండి మాత్రమే సమాచారాన్ని ఉపయోగించాలని లేదా జరిమానాలు, బ్లాక్‌లను ఎదుర్కోవాలని ఆదేశించింది.[369] రష్యను మీడియాను ఉపయోగించకుండా నిషేధించారు దండయాత్రను వివరించడానికి "యుద్ధం", "దండయాత్ర" లేదా "దూకుడు" అనే పదాలు[367] ఫలితంగా మీడియా సంస్థలు బ్లాక్ చేయబడ్డాయి.[370]

2022 ఫిబ్రవరి చివరలో స్వతంత్ర పరిశోధనా బృందం రష్యను ఫీల్డు నిర్వహించిన సర్వేలో 59% మంది ప్రతివాదులు ఉక్రెయిను‌లో "ప్రత్యేక సైనిక చర్య"కు మద్దతు ఇచ్చారని కనుగొన్నారు.[371] పోల్ ప్రకారం 18 నుండి 24 సంవత్సరాల వయస్సు గల వారి సమూహంలో కేవలం 29% మంది మాత్రమే "ప్రత్యేక సైనిక చర్య"కు మద్దతు ఇచ్చారు.[372] ఫిబ్రవరి చివరలో 2022 మార్చి మధ్యలో ఉక్రెయిను‌లో "ప్రత్యేక సైనిక చర్య" గురించి రష్యన్ల భావాలను రెండు పోల్సు సర్వే చేశాయి. ఫలితాలు రేడియో లిబర్టీ ద్వారా పొందబడ్డాయి.[373] ఉక్రెయిను‌లో జరిగిన "ప్రత్యేక సైనిక చర్య"కు మద్దతు ఇస్తున్నట్లు 71% మంది రష్యన్లు తెలిపారు.[374][375]

పుతిను చర్యల వల్ల వారు ఎలా ప్రభావితమయ్యారని అడిగినప్పుడు మూడవ వంతు మంది పుతిను తమ ప్రయోజనాల కోసం పనిచేస్తున్నారని బలంగా నమ్ముతున్నారని చెప్పారు. మరో 26% మంది ఆయన కొంతవరకు తమ ప్రయోజనాల కోసం పనిచేస్తున్నారని చెప్పారు. సాధారణంగా పుతిను సాధ్యమైనంత ఎక్కువ కాలం అధ్యక్షుడిగా ఉంటే మంచిదని చాలా మంది రష్యన్లు నమ్ముతారు.[374][375] అదేవిధంగా మార్చి ప్రారంభంలో నిర్వహించిన ఒక సర్వేలో 58% మంది రష్యన్ ప్రతివాదులు ఈ ఆపరేషను‌ను ఆమోదించారని తేలింది.[376][377]

2022 మార్చిలో 97% ఉక్రేనియన్లు పుతిను పట్ల తమకు ప్రతికూల అభిప్రాయం ఉందని చెప్పారు. 98% ఉక్రేనియన్లు - ఉక్రెయిను‌లో నివసిస్తున్న జాతి రష్యన్లు లో 82% మందితో సహా - ఉక్రెయిను‌లోని ఏ భాగం కూడా రష్యాలో భాగమని తాము నమ్మడం లేదని చెప్పారు.[378] మార్చి 30న రష్యాలో ప్రచురించబడిన ఒక పోలు‌లో పుతిను ఆమోదం రేటింగు ఫిబ్రవరిలో 71% నుండి 83%కి పెరిగింది.[379][380] అయితే యుద్ధ సమయంలో ప్రజలు నాయకుల చుట్టూ గుమిగూడే అవకాశం ఉన్నందున, కొందరు తమ నిజమైన అభిప్రాయాలను దాచిపెడుతున్నందున గణాంకాలు ప్రజల మానసిక స్థితిని ఖచ్చితంగా ప్రతిబింబించకపోవచ్చని నిపుణులు హెచ్చరించారు.[381] ముఖ్యంగా రష్యను 2022 యుద్ధ సెన్సార్‌షిపు చట్టాలు సైన్యం గురించి "నకిలీ సమాచారం" వ్యాప్తి చేయడాన్ని నిషేధించడంతో.[382] ప్రతికూల పరిణామాలకు భయపడి చాలా మంది ప్రతివాదులు పోల్స్టర్ల ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వడానికి ఇష్టపడరు.[371] యుద్ధం పట్ల రష్యన్ల వైఖరిపై పరిశోధకులు ఒక సర్వేను నియమించినప్పుడు 31,000 మందిలో 29,400 మంది సమాధానం ఇవ్వడానికి నిరాకరించారు.[383] లెవాడా సెంటర్ డైరెక్టరు, "షాక్, గందరగోళం", ప్రారంభ భావాలను రష్యా ముట్టడి చేయబడిందనే నమ్మకంతో భర్తీ చేస్తున్నారని, రష్యన్లు తమ నాయకుడి చుట్టూ చేరాలని పేర్కొన్నారు.[370] యుద్ధానికి ప్రజల మద్దతు విస్తృతమైనది కానీ లోతైనది కాదని పుతిను విజయంగా ముద్రించిన దేనినైనా చాలా మంది రష్యన్లు అంగీకరిస్తారని క్రెమ్లిను విశ్లేషణ తేల్చింది. 2023 సెప్టెంబరులో రష్యను పబ్లికు ఒపీనియను రీసెర్చి సెంటరు రాష్ట్ర పోల్స్టరు అధిపతి వాలెరీ ఫ్యోడోరోవు ఒక ఇంటర్వ్యూలో మాట్లాడుతూ కేవలం 10–15% మంది రష్యన్లు మాత్రమే యుద్ధానికి చురుకుగా మద్దతు ఇస్తున్నారని, "చాలా మంది రష్యన్లు కైవు లేదా ఒడెసాను జయించాలని డిమాండు చేయడం లేదు" అని అన్నారు.[384]

వ్యక్తిత్వ ఆరాధన

[మార్చు]
పుతిన్ ఫార్ములా వన్ కారు నడుపుతున్నాడు. 2010 ( వీడియో)

పుతిను తన కోసం ఒక వ్యక్తిత్వ సంస్కృతిని పెంపొందించుకున్నాడు;[387][388][389] బహిరంగంగా అథ్లెటికు‌గా కఠినమైన వ్యక్తి పబ్లికు ఇమేజు, తన శారీరక పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శిస్తూ అసాధారణ లేదా ప్రమాదకరమైన చర్యలలో పాల్గొనడం, విపరీతమైన క్రీడలు, అడవి జంతువులతో సంభాషించడం వంటివి.[390] ప్రజా సంబంధాల విధానంలో భాగంగా దీని ప్రకారం వైర్డు, పత్రిక"ఉద్దేశపూర్వకంగా మాకోను పెంచి, సూపరు హీరో ఇమేజు‌ను తీసుకుంటుంది".[391]2007లో కొమ్సోమోల్స్కయా ప్రావ్దా అనే టాబ్లాయిడు "పుతిను లా ఉండాలి" అనే శీర్షికతో సైబీరియను పర్వతాలలో చొక్కా లేకుండా సెలవులు గడుపుతున్న పుతిను భారీ ఛాయాచిత్రాన్ని ప్రచురించింది.[392]

పుతిను తన చుట్టూ వ్యక్తిత్వ ఆరాధనను సృష్టించాలని చూస్తున్నాడని అనేక మంది క్రెమ్లినాలజిస్టులు ఆరోపించారు. ఈ ఆరోపణను క్రెమ్లిను ఖండించింది.[393] పుతిను కొన్ని కార్యకలాపాలు ప్రదర్శించబడినందుకు విమర్శించబడ్డాయి;[394][395] రష్యా వెలుపల ఆయన మాకో ఇమేజు పేరడీకి సంబంధించిన అంశంగా ఉంది.[396][397][398] క్రెమ్లిను‌లోని వ్యక్తులు పుతిను ఎత్తును 155 and 165 centimetres (5 feet 1 inch and 5 feet 5 inches) మధ్య ఉంటుందని అంచనా వేశారు. కానీ సాధారణంగా 170 centimetres (5 feet 7 inches) వద్ద ఇవ్వబడుతుంది.[399][400]

పుతిను గురించి చాలా పాటలు ఉన్నాయి.[401] పుతిను పేరు, చిత్రం ప్రకటనలు, ఉత్పత్తి బ్రాండింగు‌లో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.[402] పుతిను-బ్రాండెడు ఉత్పత్తులలో పుతింకా వోడ్కా, పుటిను బ్రాండు డబ్బా ఆహారం, గోర్బుషా పుతినా కేవియరు. ఆయన చిత్రంతో కూడిన టీ-షర్టుల సేకరణ ఉన్నాయి.

పశ్చిమ దేశాలలో ప్రజా గుర్తింపు

[మార్చు]

2007లో ఆయన టైం పర్సను ఆఫ్ ది ఇయరు.[403][404] 2015లో ఆయన టైమ్సు అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తుల జాబితాలో నంబరు 1 స్థానంలో ఉన్నాడు.[405][406] ఫోర్బ్స్ ఆయనకు ప్రపంచంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన వ్యక్తి.[407] 2018లో ఫోర్బ్సు ఆయనను రెండవ అత్యంత శక్తివంతమైన వ్యక్తిగా ర్యాంకు చేసింది.[408]

జర్మనీలో, " పుతిను అర్థం చేసుకునే వ్యక్తి" పదం నియోలోగిజం రాజకీయ బజ‌వర్డు. దీని అర్థం "పుతిను" అర్థం చేసుకునేవాడు. అంటే, "పుతినూ‌ను అర్థం చేసుకున్నవాడు".[409] ఇది పుతిను‌కు సానుభూతి వ్యక్తపరిచే రాజకీయ నాయకులు, పండితులకు అవమానకరమైన సూచన, దీనిని "పుతిను-ఎంపాథైజరు" అని కూడా అనువదించవచ్చు.[410]

పుతినిజాలు

[మార్చు]

పుతిను పుతినిజాలు అని పిలువబడే అనేక సూక్తులు, క్యాచు-ఫ్రేజు‌లను సృష్టించాడు.[411] వాటిలో చాలా వరకు మొదట తన వార్షిక ప్రశ్నోత్తరాల సమావేశాలలో జరిగాయి. అక్కడ పుతిను జర్నలిస్టులు, స్టూడియోలోని ఇతర వ్యక్తుల ప్రశ్నలకు, అలాగే రష్యా అంతటా స్టూడియోలు, బహిరంగ ప్రదేశాల నుండి ఫోను చేసిన లేదా మాట్లాడిన దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న రష్యన్ల ప్రశ్నలకు సమాధానమిచ్చారు. పుతిను తరచుగా కఠినమైన, పదునైన భాషకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. తరచుగా రష్యను జోకులు జానపద సూక్తులను సూచిస్తాడు.[411] పుతిను కొన్నిసార్లు రష్యను నేర పరిభాషను (రష్యన్‌లో "ఫెన్యా " అని పిలుస్తారు) ఉపయోగిస్తాడు. అయితే ఎల్లప్పుడూ సరిగ్గా ఉండదు.[412]

అంచనాలు

[మార్చు]
జెడ్ చిహ్నం ఒక బిల్బోర్డు‌ మీద రష్యన్‌లో ఇలా ఉంది: (పుతిన్ కోసం), 2022 సెప్టెంబరు 24.

నాయకుడిగా పుతిను పాత్ర అంచనాలు ఆయన సుదీర్ఘ అధ్యక్ష పదవిలో అభివృద్ధి చెందాయి. రష్యాను ఆయన నిరంకుశత్వం వైపు మళ్లించడం, బోరిసు యెల్ట్సిను సూచించిన ప్రాతినిధ్య ప్రభుత్వ వ్యవస్థను బలహీనపరచడం విమర్శలను ఎదుర్కొంది.[413] రష్యను అసమ్మతివాదులు, పాశ్చాత్య నాయకులు ఇప్పుడు తరచుగా ఆయనను "నియంత"గా అభివర్ణిస్తారు. ఇతరులు రష్యా మీద ఆయన ప్రభావం గురించి అనుకూలమైన అంచనాలను అందించారు.

ఆస్ట్రియా-హంగేరీ కిరీట యువరాజు, మాజీ యూరోపియను పార్లమెంటు సభ్యుడు అయిన ఒట్టో వాన్ హాబ్స్బర్గు, పుతిను ప్రారంభ విమర్శకుడు. ఒక వార్తాపత్రిక ముఖాముఖిలో[414] 2002ల, రెండు ప్రసంగాలలో[415] 2003, 2005లో పుతిను‌ను "అంతర్జాతీయ ముప్పు"గా హెచ్చరించాడు. ఆయన [416]

2015లో రాజకీయ ప్రత్యర్థి గ్యారీ కాస్పరోవు పుతిను‌ను "నియంత"గా అభివర్ణించారు.[417] 2016లో ప్రతిపక్ష కార్యకర్త బ్లాగరు అలెక్సీ నావల్నీ "అవినీతి జారు"గా అభివర్ణించారు.[418] మాజీ అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి హిల్లరీ క్లింటన్,[419][420][421] దలైలామా ద్వారా "స్వీయ-కేంద్రీకృత" వ్యక్తిగా.[422] 2015లో ప్రతిపక్ష రాజకీయ నాయకుడు బోరిసు నెమ్ట్సోవు పుతిను రష్యాను చైనా "ముడి పదార్థాల కాలనీ"గా మారుస్తున్నారని అన్నారు.[423]

2014లో అమెరికా మాజీ విదేశాంగ కార్యదర్శి హెన్రీ కిస్సింగరు పశ్చిమ దేశాలు పుతిను‌ను రాక్షసుడిగా చూపించాయని రాశారు.[424] తూర్పు జర్మనీ మాజీ నాయకుడు ఎగాను క్రెంజు, శీతల యుద్ధం ఎన్నడూ ముగియలేదని అన్నారు. "గోర్బాచెవు, యెల్ట్సిను వంటి బలహీన అధ్యక్షులు తర్వాత, రష్యాకు పుతిను ఉండటం గొప్ప అదృష్టం" అని అన్నారు.[425]

రష్యా సంపదను పునరుద్ధరించినందుకు చాలా మంది రష్యన్లు పుతిను‌ను ప్రశంసిస్తున్నారు.[426] సోవియటు యూనియను మాజీ నాయకుడు మిఖాయిలు గోర్బచేవు, పుతిను అధ్యక్షుడిగా ఉన్న సమయంలో మీడియా స్వేచ్ఛ మీద లోపభూయిష్ట ప్రజాస్వామ్య విధానాలు, పరిమితులను అంగీకరిస్తూనే, యెల్ట్సిను పాలనా కాలంలో పుతిను రష్యాను గందరగోళం నుండి బయటకు తీసుకువచ్చారని, రష్యన్లు "పుతిను రష్యాను పతనం ప్రారంభం నుండి రక్షించారని గుర్తుంచుకోవాలి" అని అన్నారు.[426][427] చెచెను రిపబ్లికు అధిపతి, పుతిను మద్దతుదారుడు, రంజాను కదిరోవు 2011 కి ముందు పుతిను చెచెను ప్రజలను, రష్యాను రక్షించాడని పేర్కొన్నాడు.[428]

పుతిను పదవీకాలంలో రష్యా ప్రజాస్వామ్య తిరోగమనాన్ని ఎదుర్కొంది.[429] ఫ్రీడం హౌసు 2005 నుండి రష్యా "స్వేచ్ఛగా లేదు" అని జాబితా చేసింది.[430] నిపుణులు సాధారణంగా రష్యాను ప్రజాస్వామ్య దేశంగా పరిగణించరు[431][432][433] రాజకీయ ప్రత్యర్థుల ప్రక్షాళన, జైలు శిక్షను ఉదహరిస్తూ[434][435] పత్రికా స్వేచ్ఛను తగ్గించారు[436][437][438] స్వేచ్ఛాయుతమైన న్యాయమైన ఎన్నికలు లేకపోవడం.[439][440][441] 2004లో ఫ్రీడం హౌసు రష్యా "స్వేచ్ఛ నుండి తిరోగమనం 1989 నుండి దేశం సోవియటు యూనియను‌లో భాగంగా ఉన్నప్పుడు నమోదు చేయబడలేదు" అని హెచ్చరించింది.[442]

ఎకనామిస్టు ఇంటెలిజెన్సు యూనిటు 2011 నుండి రష్యాను "అధికార" దేశంగా రేటు చేసింది.[443][444] అయితే దీనిని గతంలో "హైబ్రిడు పాలన"గా పరిగణించారు ("ఏదో ఒక రకమైన ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం" అమలులో ఉంది).[445] రాజకీయ శాస్త్రవేత్త లారీ డైమండు ప్రకారం 2015లో వ్రాస్తూ, "ఏ తీవ్రమైన పండితుడు కూడా నేడు రష్యాను ప్రజాస్వామ్యంగా పరిగణించడు".[446]

2018లో అవినీతి వ్యతిరేక బ్లాగరు, కార్యకర్త అలెక్సీ నావల్నీ జైలు శిక్ష విధించిన తర్వాత ఫోర్బ్సు ఇలా రాశారు: "పుతిను చర్యలు నియంత చర్యలు... విఫలమైన ప్రజా మద్దతు ఉన్న నాయకుడిగా ఆయన రోజురోజుకూ దిగజారుతున్న బలప్రయోగం అణచివేతను ఉపయోగించడం ద్వారా మాత్రమే అధికారంలో ఉండగలడు".[447] 2021 నవంబరులో ది ఎకనామిస్టు కూడా పుతిను "నిరంకుశత్వం నుండి నియంతృత్వానికి మారారని" పేర్కొన్నాడు.[448]

2015 ఫిబ్రవరిలో జర్మనీకి మాజీ అమెరికా రాయబారి జాన్ కార్న్బ్లం ది వాల్ స్ట్రీటు జర్నలులో ఇలా రాశారు:[449]

పాశ్చాత్య దేశాలు మిస్టర్ పుతిన్ యొక్క ఇష్టమైన వాదనలలో ఒకదాన్ని గట్టిగా తిరస్కరించడం ద్వారా మలుపును ప్రారంభించాలి: పశ్చిమ దేశాలు ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్య వాగ్దానాన్ని రద్దు చేశాయి 1990లో రష్యా పారిసు చార్టరు, యూరోపియను ప్రభుత్వాలు, అమెరికా, సోవియటు యూనియను‌లతో కూడిన ఒక శిఖరాగ్ర సమావేశం ద్వారా రూపొందించబడిన పత్రం, తూర్పు ఐరోపా అంతటా కమ్యూనిజం కూలిపోయినప్పుడు సమావేశమైంది... 1990 తర్వాత అమెరికా, దాని మిత్రదేశాలు గర్వంగా కానీ కూలిపోతున్న సోవియట్ యూనియను‌ను దోపిడీ చేయడానికి తొందరపడలేదు - మిస్టరు పుతిన్ ఇప్పుడు చెప్పే కథ ఇది. ఆ యుగంలో దాదాపు ప్రతి ప్రధాన చర్చలోనూ నేను పాల్గొన్నాను. రష్యాను అణగదొక్కాలనే ఆలోచనను ఒక్క క్షణం కూడా పరిగణించలేదు. మేము ఎదుర్కొన్న రష్యన్ నాయకులు కోపంగా ఉన్న ప్రష్యన్-శైలి జంకర్సు కాదు, వారు వెనుక భాగంలో వ్యూహాత్మక కత్తిపోటుకు వ్యతిరేకంగా నినాదాలు చేశారు. సోవియట్ యూనియన్ పతనాన్ని చాలా మంది, కాకపోయినా, ఓటమిగా కాకుండా విముక్తిగా చూశారు... నాటో అక్రమ విస్తరణ గురించి మిస్టరు పుతిన్ చేసిన కల్పిత కథలకు విరుద్ధంగా, పశ్చిమ దేశాలు రెండు దశాబ్దాల క్రితం రష్యాతో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాలను గౌరవించాయి.

2017లో రాసిన రెడు హ్యాంగోవరు: లెగసీసు ఆఫ్ ట్వంటీయతు-సెంచరీ కమ్యూనిజం పుస్తకంలో, క్రిస్టెను ఘోడ్సీ కోల్డు వార్ ముగింపులో పాశ్చాత్య శక్తుల విజయోత్సాహ వైఖరులు, అన్ని వామపక్ష, సోషలిస్టు రాజకీయ ఆదర్శాలను స్టాలినిజం భయానక పరిస్థితులతో అనుసంధానించడంతో నవ ఉదారవాదం శూన్యతను పూరించడానికి అనుమతించిందని ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు, సంస్కరణలను దెబ్బతీసిందని మునుపటి తూర్పు కూటమి అంతటా ఆర్థిక దుఃఖం, నిరుద్యోగం, నిరాశావాదం, పెరుగుతున్న అసమానతల జాడను మిగిల్చిందని వాదించారు. ఇందులో రష్యా కూడా ఉంది. ఇది పుతిను అతివాద కుడి-పక్ష జాతీయవాదం పెరుగుదలకు ఆజ్యం పోసింది.[450]

2022 ఉక్రెయిను దండయాత్ర తర్వాత

[మార్చు]
ఫిన్లాండ్‌లోని రష్యన్ రాయబార కార్యాలయం ముందు నిరసన చిహ్నం. అంతర్జాతీయ న్యాయ నిపుణులు పుతిన్‌ను యుద్ధ నేరస్థుడుగా ముద్ర వేశారు.[451]

ఉక్రెయిను మీద రష్యా దండయాత్ర సమయంలో పెరుగుతున్న పౌర మరణాల తర్వాత[452] అమెరికా అధ్యక్షుడు జో బిడెను పుతిను‌ను యుద్ధ నేరస్థుడు, "హంతక నియంత" అని పిలిచారు.[453][454] 2022 స్టేటు ఆఫ్ ది యూనియను అడ్రసులో పుతిను "చాలా తప్పుగా లెక్కించారని" బైడెను అన్నారు.[455] ఉక్రెయిను రాయబారి ఐక్యరాజ్యసమితి, సెర్గి కైస్లిత్స్యా పుతిను‌ను అడాల్ఫ్ హిట్లర్తో పోల్చారు.[456] లాట్వియను ప్రధాన మంత్రి క్రిస్జానిసు కరిన్సు కూడా రష్యను నాయకుడిని హిట్లరు‌తో పోల్చారు. ఆయన "లక్షలాది మందికి దుఃఖాన్ని సృష్టిస్తున్న మోసపూరిత నిరంకుశుడు". "పుతిను ప్రజాస్వామ్యానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నాడు (...) ఆయన ఉక్రెయిను‌ మీద దాడి చేయగలిగితే సిద్ధాంతపరంగా అది మరే ఇతర యూరోపియను దేశం అయినా కావచ్చు" అని అన్నారు.[457][458]

లిథువేనియా విదేశాంగ మంత్రి గాబ్రియేలియసు లాండ్సు‌బెర్గిసు మాట్లాడుతూ "ఉక్రెయిను కోసం యుద్ధం యూరపు కోసం యుద్ధం. పుతిను‌ను అక్కడితో ఆపకపోతే ఆయన మరింత ముందుకు వెళ్తాడు" అని అన్నారు.[459] ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేలు మాక్రాను పుతిను "తనను తాను మోసగించుకుంటున్నాడు" అని అన్నారు.[460] ఫ్రెంచి విదేశాంగ మంత్రి జీన్-వైవ్సు లె డ్రియను ఆయనను "ఒక సినికు, నియంత" అని ఖండించారు.[461] కెనడా ప్రధాన మంత్రి జస్టిన్ ట్రూడో పుతిన్‌ను "అబద్ధాలకోరు, హంతక నియంత" అని పిలిచారు.[462] యుకె ప్రధాన మంత్రి బోరిస్ జాన్సన్ పుతిన్‌ను "ఒక తోటి స్లావికు ప్రజల మీద హింసాత్మక అలల అలలకు అధికారం ఇచ్చిన" "నియంత" అని కూడా ముద్ర వేశారు.[463] మైఖేలు హిర్షు వంటి కొంతమంది రచయితలు పుతిను‌ను "మెస్సియానికు" రష్యన్ జాతీయవాది. యురేషియానిస్టుగా అభివర్ణించారు.[464][465][466]

2025 మార్చిలో ది అట్లాంటికు ఫ్రాంక్లిను ఫోయరు 21వ శతాబ్దం "వ్లాదిమిరు పుతిను యుగం" అని అన్నారు.[467] ఫోయరు ఇలా వ్రాశాడు:

గత 25 సంవత్సరాలుగా, ప్రపంచం ఒక వ్యక్తి దృక్పథానికి వంగి ఉంది. ఒక తరంలో, అతను తన సొంత దేశంలో, పొరుగు దేశాలలో ప్రజాస్వామ్య పరివర్తనను షార్ట్ సర్క్యూట్ చేయడమే కాకుండా, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఉన్న అట్లాంటిక్ క్రమాన్ని బద్దలు కొట్టిన సంఘటనల గొలుసును ప్రారంభించాడు. ప్రజాస్వామ్యానికి వ్యతిరేకంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగిన మలుపులో, అతను కొన్నిసార్లు ఫిగర్ హెడ్, దుష్ట రెచ్చగొట్టేవాడు, ఫీల్డ్ మార్షల్ పాత్రను పోషించాడు. మనం వ్లాదిమిర్ పుతిన్ యుగంలో జీవిస్తున్నాము.

ఎన్నికల చరిత్ర

[మార్చు]

వ్లాదిమిరు పుతిను 2000 నుండి ఐదుసార్లు రష్యా అధ్యక్షుడిగా నామినేటు చేయబడి ఎన్నికయ్యారు. సాధారణంగా స్వతంత్ర బ్యానరు కింద. ఇటీవలి 2024 రష్యను అధ్యక్ష ఎన్నికలలో పుతిను 88% ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లను సాధించారు.[468] ఈ ఎన్నికలలో అక్రమాలు జరిగినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.[469] ఉక్రెయిను‌లోని జపోరిజ్జియా ఖేర్సను ఆక్రమిత ప్రాంతాలలో బ్యాలెటు స్టఫింగు, బలవంతంతో సహా.[470][471] రష్యను అధికారులు పేర్కొన్నారు. ఖేర్సను ప్రాంతాలు[472] పుతిన్ 88.12%, 92.83% ఓట్లను గెలుచుకున్నారు.[473] చెచ్న్యాలో పుతిన్ 98.99% ఓట్లను గెలుచుకున్నారు.[58]

వ్యక్తిగత జీవితం

[మార్చు]

కుటుంబం

[మార్చు]
పుతిన్, లియుడ్మిలా పుతినా 1983 జూలై 28 న వారి వివాహం సందర్భంగా

1983 జూలై 28 న పుతిను లియుడ్మిలా ష్క్రెబ్నెవాను వివాహం చేసుకున్నారు, వారు 1985 నుండి 1990 వరకు తూర్పు జర్మనీలో కలిసి నివసించారు. వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు, మరియా పుతినా, 1985 ఏప్రిల్ 28 న లెనిన్గ్రాడ్ (ఇప్పుడు సెయింటు పీటర్సు‌బర్గులో జన్మించారు. యెకాటెరినా పుతినా 1986 ఆగస్టు 31న తూర్పు జర్మనీలోని డ్రెస్డెనులో జన్మించారు (ఇప్పుడు జర్మనీ).[474]

ప్రొయోక్టు 2020 నవంబరులో ప్రచురించబడిన దర్యాప్తులో పుతిను‌కు మరో కుమార్తె ఎలిజవేటా ఉందని ఆమెను లూయిజా రోజోవా అని కూడా పిలుస్తారు[475] (2003 మార్చిలో జన్మించారు).[476] స్వెట్లానా క్రివోనోగిఖు తో.[477][478] ఎలిజవేటా పారిస్లో ఎలిజవేటా ఒలెగోవ్నా రుడ్నోవా అనే పేరుతో చదువుకుంది.[479] 2008 ఏప్రిల్‌‌లో మోస్కోవ్స్కీ కోర్‌స్పాండెంటు పుతిను లియుడ్మిలాకు విడాకులు ఇచ్చారని మాజీ రిథమికు జిమ్నాస్టు, రష్యను 2008రాజకీయ నాయకురాలు ఒలింపికు బంగారు పతక విజేత అలీనా కబేవాను వివాహం చేసుకోవడానికి నిశ్చితార్థం చేసుకున్నారని నివేదించింది.[480] ఈ కథనం తిరస్కరించబడింది.[480] ఆ వార్తాపత్రిక త్వరలోనే మూసివేయబడింది.[481] పుతిను లియుడ్మిలా జీవిత భాగస్వాములుగా కలిసి బహిరంగంగా కనిపించడం కొనసాగించారు[482][483] అయితే కబెవాతో ఆయన సంబంధం స్థితి ఊహాగానాలకు కేంద్రమైన ఒక అంశంగా మారింది.[484]

2013 6 జూన్‌నన పుతిను, లియుడ్మిలా తమ వివాహం ముగిసిందని ప్రకటించారు; 2014 ఏప్రిల్‌ 1న క్రెమ్లిను విడాకులు ఖరారు చేసినట్లు ధ్రువీకరించింది.[485][486][487] కబేవా 2015లో పుతిను ద్వారా ఒక కుమార్తెకు జన్మనిచ్చినట్లు తెలుస్తోంది;[488] ఈ నివేదిక తిరస్కరించబడింది.[489] కబేవా 2019లో పుతిన్ కవల కుమారులకు జన్మనిచ్చింది.[490][491] అయితే 2022లో స్విస్ మీడియా ఆ జంట స్విసు గైనకాలజిస్టు‌ను ఉటంకిస్తూ రెండు సందర్భాలలోనూ కబేవా ఒక అబ్బాయికి జన్మనిచ్చిందని రాసింది.[492]

పుతిన్‌కు ఇద్దరు మనవలు ఉన్నారు. 2012, 2017లో జన్మించారు.[493][494] మరియా ద్వారా.[495] అతనికి 2017లో కాటెరినా ద్వారా జన్మించిన ఒక మనవరాలు కూడా ఉందని తెలుస్తోంది.[496][497] ఆయన బంధువు ఇగోరు పుతిను, మాస్కోకు చెందిన మాస్టరు బ్యాంకులో డైరెక్టరు‌గా ఉన్నారు. అనేక మనీలాండరింగు కుంభకోణాలలో నిందితుడిగా ఉన్నారు.[498][499]

సంపద

[మార్చు]

2007 శాసనసభ ఎన్నికలు సందర్భంగా విడుదలైన అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం పుతిన్ సంపద బ్యాంకు ఖాతాలలో సుమారు 3.7 మిలియను రష్యను రూబుల్సు (యుఎస్ $280,000), సెయింటు పీటర్సు‌బర్గులోని ఒక ప్రైవేటు 77.4-square-meter (833 sq ft) అపార్ట్మెంటు, ఇతర ఆస్తులు ఉన్నాయి.[500][501] 2006లో పుతిను ఆదాయం మొత్తం 2 మిలియన్ల రూబిళ్లు (సుమారు $152,000) అని నివేదించబడింది. 2012లో పుతిన్ 3.6;మిలియన్ల రూబిళ్లు ($270,000) ఆదాయాన్ని నివేదించారు.[502][503] పుతిను అనేక ఖరీదైన చేతి గడియారాలను ధరించి ఫోటో తీయబడ్డాడు. వాటి విలువ సమష్టిగా $700,000, ఇది ఆయన వార్షిక జీతం కంటే దాదాపు ఆరు రెట్లు ఎక్కువ.[504][505] పుతిను కొన్ని సందర్భాల్లో వేల డాలర్ల విలువైన గడియారాలను బహుమతులుగా ఇచ్చినట్లు తెలిసింది. ఉదాహరణకు 2009లో సెలవులో ఉన్నప్పుడు తాను కలిసిన సైబీరియను బాలుడికి బ్లాంక్పెయినుగా గుర్తించబడిన గడియారం. అదే సంవత్సరం ఫ్యాక్టరీ కార్మికుడికి ఇలాంటి మరొక గడియారం.[506]

పుతిన్ సన్నిహితుడు ఆర్కాడీ రోటెన్‌బర్గు గురించి పనామా పేపర్సులో ప్రస్తావించబడింది. 2018లో చిత్రీకరించబడింది.

రష్యను ప్రతిపక్ష రాజకీయ నాయకులు, పాత్రికేయుల అభిప్రాయం ప్రాయంగా [507][508] అనేక రష్యను కంపెనీలలో వరుసగా వాటాలను కలిగి ఉండటం ద్వారా పుతిను రహస్యంగా బహుళ-బిలియన్ల డాలర్ల సంపదను కలిగి ఉన్నాడు.[509][510] ది వాషింగ్టను పోస్టులోని ఒక సంపాదకీయం ప్రకారం, "పుతిను సాంకేతికంగా ఈ 43 విమానాలను కలిగి ఉండకపోవచ్చ కానీ, రష్యాలోని ఏకైక రాజకీయ శక్తిగా, అవి తనవిగా వ్యవహరించగలడు".[511] ఒక ఆర్‌ఐఎ నోవోస్టి జర్నలిస్టు "[పాశ్చాత్య] నిఘా సంస్థలు ... ఏమీ కనుగొనలేకపోయాయి" అని వాదించారు. ఈ విరుద్ధమైన వాదనలను Polygraph.info,[512] ఇది వెస్ట్రను (ఆండర్సు ఓస్లండు అంచనా $100–160 బిలియన్ల), రష్యను (స్టానిస్లావు బెల్కోవ్స్కీ అంచనా $40 బిలియన్ల) విశ్లేషకులు, సిఐఎ (2007లో $40 బిలియన్ల అంచనా) అలాగే రష్యను మీడియా ప్రతివాదనల నివేదికలను పరిశీలించింది. పాలిగ్రాఫు ఇలా ముగించింది:

పుతిన్ సంపద యొక్క ఖచ్చితమైన మొత్తంపై అనిశ్చితి ఉంది, US నేషనల్ ఇంటెలిజెన్స్ డైరెక్టర్ అంచనా ఇంకా పూర్తి కాలేదు. అయితే, పనామా పేపర్లలోని ఆధారాలు, పత్రాల కుప్ప, డావిషా ఉదహరించిన వాటి వంటి స్వతంత్ర దర్యాప్తుదారుల చేతుల్లో, పాశ్చాత్య నిఘా సంస్థలు పుతిన్ సంపదకు సంబంధించిన ఆధారాలను కనుగొనలేకపోయాయని డానిలోవు చేసిన వాదన తప్పుదారి పట్టించేదిగా ఉందని Polygraph.info కనుగొంది

Polygraph.info, "'పుతిన్ బిలియన్లు' ఒక కల్పితమా?"

ఏప్రిలు 2016లో పనామా లా ఫర్ము మొసాకు ఫోన్సెకాకి చెందిన 11 మిలియన్ల పత్రాలు జర్మనీ వార్తాపత్రిక సుడ్డ్యూష్ జైటుంగు, వాషింగ్టను-ఆధారిత ఇంటర్నేషనల్ కన్సార్టియం ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేటివు జర్నలిస్ట్సుకి లీకు అయ్యాయి. పుతిను పేరు ఏ రికార్డులోనూ కనిపించలేదు. పుతిన్ కంపెనీతో తన ప్రమేయాన్ని ఖండించారు.[513] అయితే, జాబితాలో ఉన్న పుతిన్ సహచరులలో ముగ్గురిపై వివిధ మీడియా నివేదికలు వచ్చాయి.[514] పనామా పేపర్సు లీక్ ప్రకారం పుతిన్ సన్నిహితులు మొత్తం యుఎస్$2 బిలియన్ల విలువైన ఆఫ్షోరు కంపెనీలను కలిగి ఉన్నారు.[515] జర్మనీ వార్తాపత్రిక సుద్దూయిషు జైటుంగు ఈ డబ్బు నుండి పుతిను కుటుంబం లాభం పొందే అవకాశాన్ని పరిగణించింది ఆమోదయోగ్యం.[516][517] ఆ పత్రిక ప్రకారం యుఎస్$2 బిలియన్లను "రహస్యంగా బ్యాంకులు, పుతిను సహచరులతో అనుసంధానించబడిన షాడో కంపెనీల ద్వారా తరలించబడింది", నిర్మాణ బిలియనీర్లు ఆర్కాడీ, బోరిసు రోటెన్బర్గు, బ్యాంకు రోసియా, గతంలో యుఎస్ స్టేటు డిపార్టు‌మెంటు పుతిను తన వ్యక్తిగత బ్యాంకు ఖాతాగా పరిగణిస్తున్నట్లు గుర్తించింది. దీనిని సులభతరం చేయడంలో కేంద్రంగా ఉంది. "[అటువంటి] మతపరమైన ఆస్తులను రహస్యంగా ఉంచడానికి రక్షించడానికి దూకుడు చర్యలు తీసుకోవడానికి పుతిను సిద్ధంగా ఉన్నాడని చూపించాడు" అని ఇది ముగించింది.[518][519]

డబ్బు జాడలో గణనీయమైన నిష్పత్తి దారితీస్తుంది పుతిను ప్రాణ స్నేహితుడు సెర్గీ రోల్డుగిను. సంగీతకారుడు అయినప్పటికీ ఆయన మాటల్లోనే చెప్పాలంటే, వ్యాపారవేత్త కాదు. ఆయన $100 మిలియన్ల విలువైన ఆస్తులను కూడబెట్టినట్లు కనిపిస్తోంది. బహుశా అంతకంటే ఎక్కువ కూడా. ఆయన తక్కువ ప్రొఫైల కారణంగానే అతన్ని ఈ పాత్రకు ఎంపిక చేశారని సూచించబడింది.[514] పుతిను వాస్తవానికి నిధులను కలిగి ఉన్నాడనే ఊహాగానాలు ఉన్నాయి.[520] రోల్డుగిను కేవలం ప్రాక్సీగా వ్యవహరించాడు.[521] గ్యారీ కాస్పరోవు "[పుతిన్] తగినంత డబ్బును నియంత్రిస్తాడు. బహుశా మానవ జాతి చరిత్రలో ఏ ఇతర వ్యక్తి కంటే ఎక్కువ" అని అన్నారు.[522]

నివాసాలు

[మార్చు]

అధికారిక ప్రభుత్వ నివాసాలు

[మార్చు]
పుతిన్ బరాక్ ఒబామాను నోవో-ఒగారియోవో లోని తన నివాసంలో 2009 లో స్వీకరించారు.

అధ్యక్షుడు, ప్రధాన మంత్రిగా, పుతిను దేశవ్యాప్తంగా అనేక అధికారిక నివాసాలలో నివసించారు.[523] ఈ నివాసాలలో ఇవి ఉన్నాయి: మాస్కో క్రెమ్లిను, నోవో-ఒగారియోవో మాస్కో ఒబ్లాస్టు లోని గోర్కి-9 మాస్కో సమీపంలో, సోచిలో బోచరోవు రుచే, నొవు‌గోరోడు ఒబ్లాస్టులో డోల్గియే బోరోడి (నివాసం) సోచిలోని రివేరా.[524] 2012 ఆగస్టులో పుతిను విమర్శకులు 20 విల్లాలు, ప్యాలెసు‌ల యాజమాన్యాన్ని జాబితా చేశారు. వాటిలో తొమ్మిది పుతిను 12 సంవత్సరాల అధికారంలో ఉన్నప్పుడు నిర్మించబడ్డాయి.[525]

వ్యక్తిగత నివాసాలు
[మార్చు]

పుతిను తూర్పు జర్మనీలోని డ్రెస్డెను‌లో తన కెజిబి సేవ నుండి తిరిగి వచ్చిన వెంటనే, సెయింటు పీటర్సు‌బర్గు సమీపంలోని లెనిన్గ్రాడు ఒబ్లాస్టులోని ప్రియోజెర్స్కీ జిల్లాలోని కరేలియను ఇస్తమసు సరస్సులోని కొమ్సోమోల్స్కోయి సరస్సు తూర్పు తీరంలో సోలోవియోవ్కాలో డాచాను నిర్మించాడు. 1996లో డాచా కాలిపోయిన తర్వాత, పుతిను అసలు దానికి సమానమైన కొత్తదాన్ని నిర్మించాడు. సమీపంలో డాచా నిర్మించుకున్న ఏడుగురు స్నేహితుల బృందం ఆయనతో చేరింది. 1996లో ఆ బృందం అధికారికంగా వారి సోదరభావాన్ని కో-ఆపరేటివు సొసైటీగా నమోదు చేసుకుంది. దానిని ఓజెరో ("సరస్సు") అని పిలిచి గేటెడ్ కమ్యూనిటీగా మార్చింది.[526]

ఇటాలియను తరహా భవనం, దీని విలువ యుఎస్$1 బిలియన్ అని చెప్పబడుతున్నట్లు చెబుతున్నారు[527] "పుతిన్ ప్యాలెసు" అని పిలువబడేది నల్ల సముద్రం గ్రామం ప్రస్కోవీవ్కా సమీపంలో నిర్మాణంలో ఉంది.[ఎప్పుడు?] 2012లో పుతిను మాజీ వ్యాపార సహచరుడు సెర్గీ కోల్స్నికోవు, బిబిసి న్యూసు‌నైటు కార్యక్రమానికి ఉప ప్రధాన మంత్రి ఇగోరు సెచిను ప్యాలెసు నిర్మాణాన్ని పర్యవేక్షించాలని ఆదేశించారని చెప్పారు.[528] ప్రభుత్వ భూమిలో నిర్మించబడిన ఈ భవనం, మూడు హెలిప్యాడు‌లు, అలాగే రాష్ట్ర నిధుల నుండి చెల్లించబడిన ప్రైవేటు రహదారి, అధికారిక క్రెమ్లిను గార్డు సేవ, యూనిఫాంలు ధరించిన అధికారులచే కాపలాగా ఉంది, పుతిను ప్రైవేటు ఉపయోగం కోసం నిర్మించబడిందని కూడా ఆయన అన్నారు.[529]

అలెక్సీ నవాల్నీ రష్యాకు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత రష్యన్ అధికారులు ఆయనను అదుపులోకి తీసుకున్న రెండు రోజుల తర్వాత 2021 జనవరి 19న ఆయన అవినీతి నిరోధక ఫౌండేషను (ఎఫ్‌బికె) చేసిన వీడియో దర్యాప్తు ప్రచురించబడింది, పుతిను తన కోసం ఎస్టేటు నిర్మించుకోవడానికి మోసపూరితంగా పొందిన నిధులను ఉపయోగించారని ఆరోపిస్తూ, దీనిని ఆయన "ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద లంచం" అని పిలిచారు. దర్యాప్తులో ఈ ఎస్టేటు మొనాకో కంటే 39 రెట్లు పెద్దదని, నిర్మాణానికి 100 బిలియన్ల రూబిళ్లు ($1.35 బిలియన్) ఖర్చు అవుతుందని నవాల్నీ చెప్పారు. ఇది డ్రోన్ ద్వారా ఎస్టేటు వైమానిక ఫుటేజు‌ను, ఒక కాంట్రాక్టరు ఇచ్చిన ప్యాలెసు వివరణాత్మక ఫ్లోరు‌ప్లాను‌ను కూడా చూపించింది. దీనిని ఆయన 2011లో ఇంటర్నెటు‌లో లీక్ అయిన ప్యాలెసు లోపల నుండి వచ్చిన ఛాయాచిత్రాలతో పోల్చాడు. ఎస్టేటు నిర్మించడానికి పుతిన్ బిలియన్ల డాలర్లను దాచడానికి అనుమతించిన పుతిను అంతర్గత వృత్తంతో సంబంధం ఉన్న విస్తృతమైన అవినీతి పథకాన్ని కూడా ఆయన వివరించాడు.[530][531][532] ఉక్రెయిన్‌ మీద రష్యా దాడికి ముందుమాట, పుతిను సాయుధ రైలులో ప్రయాణించడానికి ఇష్టపడతాడు. ఎగురుతూ.[533]

పెంపుడు జంతువులు

[మార్చు]
పుతిన్ పెంపుడు జంతువు, వెర్ని, 2017 అక్టోబరులో సోచిలో జరిగిన సమావేశంలో తుర్క్మెనిస్తాన్ అధ్యక్షుడు గుర్బాంగులీ బెర్డిముహమెడో ఇచ్చిన పుట్టినరోజు బహుమతి.

పుతిను వివిధ జాతీయ నాయకుల నుండి ఐదు కుక్కలను అందుకున్నాడు: కొన్ని, బఫీ, యుమే, వెర్ని, పాషా. 2014లో కొన్ని మరణించాడు. పుతిను మొదటిసారి అధ్యక్షుడైనప్పుడు, ఆ కుటుంబానికి తోస్యా, రోడియో అనే రెండు కుక్కలు ఉన్నాయి. విడాకుల తర్వాత వారు ఆయన మాజీ భార్య లియుడ్మిలాతో నివసించినట్లు తెలుస్తోంది.[534]

న్యూయార్కు‌లో సెప్టెంబరు 11 దాడుల బాధితుల కోసం ఒక సేవలో పుతిన్, భార్య లియుడ్మిలా 2001 16 నవంబరు

పుతిను రష్యను ఆర్థోడాక్సు. ఆయన తల్లి రష్యను ఆర్థోడాక్సు చర్చికి హాజరయ్యే భక్తురాలైన క్రైస్తవురాలు; ఆయన తండ్రి ఒక నాస్తికుడు.[535] ఆయన తల్లి ఇంట్లో ఎవరినీ ఐకాను ఉంచుకున్నప్పటికీ, ఆ సమయంలో ప్రభుత్వం ఆమె విశ్వాసాన్ని హింసించినప్పటికీ ఆమె క్రమం తప్పకుండా చర్చికి వెళుతుంది. ఆయన తల్లి ఆయనకు రహస్యంగా బాప్తిసం ఇచ్చింది. ఆమె ఆయనను క్రమం తప్పకుండా సేవలకు తీసుకెళ్లింది.[23]

పుతిను అభిప్రాయం ప్రకారం 1993లో ఆయనను భార్యకు జరిగిన తీవ్రమైన కారు ప్రమాదం 1996 ఆగస్టులో వారి డాచా కాలిపోయిన ప్రాణాంతక అగ్నిప్రమాదం తర్వాత ఆయన మతపరమైన మేల్కొలుపు ప్రారంభమైంది.[535] ఇజ్రాయెలు‌కు అధికారిక సందర్శనకు కొంతకాలం ముందు పుతిను తల్లి ఆయనకు తన బాప్టిజం శిలువను ఇచ్చి, దానిని ఆశీర్వదించమని చెప్పింది. "ఆమె చెప్పినట్లుగానే నేను చేశాను. తరువాత నా మెడలో శిలువను వేసుకున్నాను. అప్పటి నుండి నేను దానిని ఎప్పుడూ తీయలేదు" అని పుతిను అన్నారు.[23]

2007లో మీరు దేవుడిని నమ్ముతారా అని అడిగినప్పుడు. ఆయన ఇలా సమాధానమిచ్చారు. "నేను నమ్మే విషయాలు ఉన్నాయి. నా స్థానంలో కనీసం ప్రతి ఒక్కరి వినియోగం కోసం ప్రజలతో పంచుకోకూడదు ఎందుకంటే అది స్వీయ-ప్రకటన లేదా రాజకీయ స్ట్రిప్టీజు లాగా కనిపిస్తుంది".[536] పుతిను పుకార్లు పాపము ఒప్పుకోలుదారు రష్యను ఆర్థోడాక్సు బిషపు టిఖోను షెవ్కునోవు.[537] ఆయన క్రైస్తవ మతం నిజాయితీని అతని మాజీ సలహాదారుడు సెర్గీ పుగచేవు తిరస్కరించాడు.[538]

క్రీడలు

[మార్చు]
2000 సెప్టెంబరులో జపాన్‌లోని టోక్యోలో జూడో ప్రాక్టీస్ చేస్తున్న పుతిన్

పుతిను ఫుట్బాలు చూస్తున్నాడు. ఎఫ్‌సి జెనిటు సెయింటు పీటర్సు‌బర్గుకు మద్దతు ఇస్తున్నాడు.[539] ఆయన ఐస్ హాకీ, బ్యాండీ లలో కూడా ఆసక్తిని ప్రదర్శిస్తాడు.[540] అతని మీద స్టార్-స్టడెడు హాకీ ఆటలో ఆడాడు 63వ పుట్టినరోజు.[541]

పుతిను 11 సంవత్సరాల వయస్సు నుండి జూడోను అభ్యసిస్తున్నాడు.[542] వయస్సులో సాంబోకు మారడానికి ముందు పద్నాలుగు.[543] ఆయన లెనిన్గ్రాడు (ఇప్పుడు సెయింటు పీటర్స్బర్గులో) రెండు క్రీడలలో పోటీలను గెలుచుకున్నాడు. 2012లో అతనికి బ్లాక్ బెల్టులో ఎనిమిదవ డాన్ లభించింది. ఈ హోదా సాధించిన మొదటి రష్యను అయ్యాడు.[544] 2014లో అతనికి ఎనిమిదవ డిగ్రీ కరాటే బ్లాక్ బెల్ట్ లభించింది.[545]

ఆయన రష్యను భాషలో లెర్న్ జూడో విత్ వ్లాదిమిరు పుతిను (2000), [d] జూడో: హిస్టరీ, థియరీ, ప్రాక్టీసు (2004) అనే పుస్తకాన్ని సహ రచయితగా రాశారు.[546] బెంజమిను విట్టేసు, a టైక్వాండో, అయికిడోలో బ్లాకు బెల్టు లాఫేరు సంపాదకుడైన ఆయన, పుతిను మార్షలు ఆర్ట్సు నైపుణ్యాలను వివాదం చేస్తూ, పుతిను నిజమైన గుర్తించదగిన జూడో నైపుణ్యాలను ప్రదర్శించినట్లు ఎటువంటి వీడియో ఆధారాలు లేవని పేర్కొన్నారు.[547][548]

2022 మార్చిలో పుతిను‌ను అన్ని పదవుల నుండి తొలగించారు ఉక్రెయిను‌లో రష్యా యుద్ధం కారణంగా ఇంటర్నేషనలు జూడో ఫెడరేషను (ఐజీఫ్) ఏర్పడింది.[549]

ఆరోగ్యం

[మార్చు]

2022 జూలైలో యుఎస్ సెంట్రలు ఇంటెలిజెన్సు ఏజెన్సీ డైరెక్టరు, విలియం బర్న్సు, పుతిను అస్థిరంగా ఉన్నారని లేదా అనారోగ్యంతో ఉన్నారని సూచించడానికి తమ వద్ద ఎటువంటి ఆధారాలు లేవని పేర్కొన్నారు. పుతిను ఆరోగ్యం గురించి ధ్రువీకరించని మీడియా ఊహాగానాలు పెరుగుతున్నందున ఈ ప్రకటన చేయబడింది. బర్న్సు గతంలో రష్యాకు యుఎస్. రాయబారిగా ఉన్నారు. రష్యా రాయబారి, 2021 నవంబరులో వ్యక్తిగత సమావేశంతో సహా రెండు దశాబ్దాలకు పైగా పుతిను‌ను వ్యక్తిగతంగా పరిశీలించారు. క్రెమ్లిను ప్రతినిధి కూడా పుతిను ఆరోగ్యం విషమంగా ఉందనే పుకార్లను తోసిపుచ్చారు.[550]

రష్యను రాజకీయ పత్రిక సహచరుడు (Russian: Собеседник) 2018లో పుతిను‌కు ఇంద్రియ గది ఉందని ఆరోపించింది. నొవ్‌గోరోడు ఒబ్లాస్టులోని ఆయన ప్రైవేటు నివాసంలో ఏర్పాటు చేయబడింది.[551] కోవిడ్-19 సమయంలో రెండు సంవత్సరాలు ఒంటరిగా ఉన్న తర్వాత వైటు హౌసు, అలాగే పాశ్చాత్య జనరల్సు, రాజకీయ నాయకులు రాజకీయ విశ్లేషకులు, పుతిను మానసిక ఆరోగ్యం గురించి ప్రశ్నించారు. పాండమిక్.[552][553][554] 2022 ఏప్రిల్‌లో టాబ్లాయిడు వార్తాపత్రిక ది సన్ వీడియో ఫుటేజు ఆధారంగా పుతిను‌కు పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి ఉండవచ్చని నివేదించింది.[555][556][557] వైద్య నిపుణుల మద్దతు లేని ఈ ఊహాగానాలు కొంతవరకు రష్యా ఉక్రెయిను దండయాత్ర కారణంగా వ్యాపించాయి. దీనిని చాలా మంది అహేతుక చర్యగా భావించారు.[557] క్రెమ్లిను[555] పార్కిన్సన్సు వ్యాధి వచ్చే అవకాశాన్ని బయటి వైద్య నిపుణులతో పాటు తిరస్కరించారు, వారు వీడియో క్లిప్పు‌ల ఆధారంగా మాత్రమే ఈ పరిస్థితిని నిర్ధారించడం అసాధ్యమని నొక్కి చెప్పారు.[557]

అవార్డులు - గౌరవాలు

[మార్చు]

కనీసం పదిహేను దేశాలు వ్లాదిమిరు పుతిన్‌కు పౌర గౌరవాలను ప్రదానం చేశాయి. 2001 నుండి. పుతిను‌కు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సంస్థలు గౌరవ డాక్టరేటు, ఇతర అవార్డులను ప్రదానం చేశాయి. అయితే వీటిలో కొన్నింటిని 2022లో రష్యను ఉక్రెయిను దండయాత్రకు ప్రతిస్పందనగా రద్దు చేశారు.[558]

గమనికలు

[మార్చు]
  1. పుతిన్, ఆగస్టు 9న ప్రధాన మంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. 1999, అదే సమయంలో రష్యా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా 31 డిసెంబరు 1999 నుండి 7 మే 2000 వరకు, అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన వరకు పనిచేశారు.
  2. కొందరు 2008, 2012 మధ్య పుతిన్ రష్యాకు వాస్తవ నాయకుడని వాదించారు
  3. Russian: хозяйственное право, romanized: khozyaystvennoye pravo.
  4. Russian: Учимся дзюдо с Владимиром Путиным

మూలాలు

[మార్చు]
  1. Allen, Cooper (2 April 2014). "Putin divorce finalized, Kremlin says". USA Today.
  2. "టైమ్‌లైన్: వ్లాదిమిర్ పుతిన్ – రష్యా అధ్యక్షుడు లేదా ప్రధానమంత్రిగా 20 గందరగోళ సంవత్సరాలు". Reuters. 9 ఆగస్టు 2019. ఒరిజినల్ నుండి 29 నవంబరు 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 నవంబరు 2021.
  3. Kramer, Andrew E. (18 ఫిబ్రవరి 2020). "రష్యాలో నిరాశావాద దృక్పథం పెట్టుబడులను మందగించింది, ఆర్థిక వ్యవస్థ". The New York Times. ఒరిజినల్ నుండి 15 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 మార్చి 2023.
  4. 1 2 పుతిన్: రష్యా ఎంపిక, (రౌట్లెడ్జ్ 2007), ద్వారా రిచర్డు సక్వా, అధ్యాయం 9.
  5. 1 2 జుడా, బెన్, ఫ్రాజిల్ ఎంపైర్: రష్యా వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌తో ప్రేమలో పడి బయటకు రావడం ఎలా, యేల్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 2013, పేజీ. 2000 నుండి 2016 వరకు పుతిన్ పరిపాలనలో 17
  6. "అస్థిర చెచెన్యాలో పోరాటం 13 మంది తిరుగుబాటుదారులను చంపింది, పోలీసులు: ఏజెన్సీ". Reuters. 24 జనవరి 2013. ఒరిజినల్ నుండి 9 సెప్టెంబరు 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 నవంబరు 2023.
  7. "'తప్పులు' 90ల నాటి దుఃఖాన్ని తిరిగి తీసుకురాగలవని పుతిన్ హెచ్చరించాడు". రేడియో ఫ్రీ యూరప్/రేడియో లిబర్టీ. 17 అక్టోబరు 2011. ఒరిజినల్ నుండి 9 మే 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 నవంబరు 2023.
  8. "ఉక్రెయిన్‌లో పరిస్థితి: ICC న్యాయమూర్తులు వ్లాదిమిర్ వ్లాదిమిరోవిచ్ పుతిన్, మరియా అలెక్సీయేవ్నా ల్వోవా-బెలోవాపై అరెస్ట్ వారెంట్లు జారీ చేశారు". అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు. ఒరిజినల్ నుండి 17 మార్చి 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 ఏప్రిల్ 2023.
  9. "అంతర్జాతీయ కోర్టు పుతిన్‌పై యుద్ధ నేరాల వారెంట్ జారీ చేసింది". AP News (in ఇంగ్లీష్). 17 మార్చి 2023. ఒరిజినల్ నుండి 17 మార్చి 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 మార్చి 2023.
  10. Odynova, Alexandra (5 April 2021). "పుతిన్ రష్యా అధ్యక్షుడిగా మరో 2 పర్యాయాలు పనిచేయడానికి వీలు కల్పించే చట్టంపై సంతకం చేశారు". CBS News. ఒరిజినల్ నుండి 12 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 ఏప్రిల్ 2021.
  11. "పుతిన్ – ఇప్పటికే స్టాలిన్ తర్వాత రష్యాలో అత్యంత పొడవైన నాయకుడు – ఆయన అధికారంలో ఉండే వరకు అధికారంలో ఉండటానికి వీలు కల్పించే చట్టంపై సంతకం చేశారు 2036". USA Today. ఒరిజినల్ నుండి 28 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 ఏప్రిల్ 2021.
  12. Gill, Graeme (2016). అధికార రాజకీయాలను నిర్మించడం: సోవియట్ అనంతర కాలంలో రష్యా. Vol. హార్డ్‌బ్యాక్. కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్. ISBN 978-1-107-13008-1. ఒరిజినల్ నుండి 24 జూలై 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 నవంబరు 2023.
  13. Reuter, Ora John (2017). ఆధిపత్య పార్టీల మూలాలు: సోవియట్ అనంతర రష్యాలో అధికార సంస్థలను నిర్మించడం. Vol. ఈ-పుస్తకం. కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ. doi:10.1017/9781316761649. ISBN 978-1-316-76164-9. the original నుండి 11 డిసెంబరు 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 జూలై 2018.
  14. Frye, Timothy (2021). Weak Strongman: The Limits of Power in Putin’s Russia. Princeton University Press. p. [page needed]. ISBN 978-0-691-21246-3. ఒరిజినల్ నుండి 25 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 నవంబరు 2023.
  15. "రష్యన్ ఫెడరేషన్ ప్రధాన మంత్రి – జీవిత చరిత్ర". 14 మే 2010. the original నుండి 14 మే 2010 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 31 జూలై 2015.
  16. "తాత స్టాలిన్, లెనిన్ కోసం వంట చేసేవాడని పుతిన్ అంటున్నారు". Reuters. 11 మార్చి 2018. ఒరిజినల్ నుండి 26 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 జనవరి 2021.
  17. Sebestyen, Victor (2018), Lenin the Dictator, London: Weidenfeld & Nicolson, p. 422, ISBN 978-1-4746-0105-4
  18. బారీ, Ellen (27 జనవరి 2012). "ఈవెంట్‌లో, పుతిన్ జీవితాన్ని అరుదుగా పరిశీలించండి". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 మార్చి 2022.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  19. పాషా-రాబిన్సన్, లూసీ (9 అక్టోబరు 2016). "సిరియన్ సంక్షోభానికి అద్భుతమైన పోలిక ఉన్న లెనిన్గ్రాడ్ ముట్టడిలో పుతిన్ సోదరుడు మరణించాడు". International Business Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 మార్చి 2022.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  20. వ్లాదిమిర్ పుతిన్; నటాలియా గెవోర్క్యాన్; నటాలియా టిమాకోవా; ఆండ్రీ కోలెస్నికోవ్ (2000). first person. trans. కేథరీన్ ఎ. ఫిట్జ్‌పాట్రిక్. పబ్లిక్ అఫైర్స్. p. 208. ISBN 978-1-58648-018-9.
  21. మొదటి వ్యక్తి రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తీసిన ఆశ్చర్యకరమైన ఫ్రాంక్ స్వీయ-చిత్రం Archived 2018-03-12 at the Wayback Machine ది న్యూయార్కు టైమ్సు, 2000.
  22. KGB నుండి క్రెమ్లిన్‌కు పుతిన్ యొక్క అస్పష్టమైన మార్గం లాస్ ఏంజిల్సు టైమ్సు, 19 మార్చి 2000.
  23. 1 2 3 (Sakwa 2008, p. 3)
  24. సక్వా, రిచర్డ్. పుతిన్ రెడక్సు: సమకాలీన రష్యాలో శక్తి, వైరుధ్యం (2014), పేజీ 2.
  25. "Prime Minister". Russia.rin.ru. ఒరిజినల్ నుండి 11 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 సెప్టెంబరు 2011.
  26. ట్రస్కాట్, పీటర్ (2005). పుతిన్ పురోగతి: రష్యా యొక్క నిగూఢ అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ జీవిత చరిత్ర. Pocket Books. p. 40. ISBN 978-0-7434-9607-0. ఒరిజినల్ నుండి 5 ఏప్రిల్ 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 ఫిబ్రవరి 2022 via Google Books.
  27. "టెల్ అవీవ్‌లో పుతిన్ జర్మనీ ఉపాధ్యాయుడు 'క్రమశిక్షణ పొందిన' విద్యార్థిని గుర్తుచేసుకున్నాడు". హారెట్జ్. 26 మార్చి 2014. the original నుండి 19 నవంబరు 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 ఏప్రిల్ 2016.
  28. "రష్యన్ అధ్యక్షుడు రీచ్‌స్టాగ్‌లో మాట్లాడతాడు". www.youtube.com. 25 సెప్టెంబరు 2001.
  29. హాఫ్‌మన్, డేవిడ్ (30 జనవరి 2000). "రష్యా KGBలో పాతుకుపోయిన పుతిన్ కెరీర్". ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్. ఒరిజినల్ నుండి 23 జూన్ 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 సెప్టెంబరు 2017.
  30. లించ్, అలెన్. వ్లాదిమిర్ పుతిన్, రష్యన్ స్టేట్‌క్రాఫ్ట్, పేజీ 15 (పోటోమాక్ బుక్స్ 2011).
  31. Владимир Путин. ఓట్ పెర్వోగో లిసా. అధ్యాయం 6 Archived 2009-06-30 at the Wayback Machine జూన్ నెలలో
  32. Pribylovsky, Vladimir (2010). "Valdimir Putin" (PDF). Власть – 2010 (60 биографий) (in రష్యన్). Moscow: Panorama. pp. 132–139. ISBN 978-5-94420-038-9. ఒరిజినల్ నుండి 31 జూలై 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 ఆగస్టు 2010.
  33. Vartanov, Mikhail (28 మార్చి 2006). "Путина не смогли завалить 'чёрные рецензенты'" [పుతిన్ 'నల్లజాతి సమీక్షకుల'ను పూరించలేకపోయాడు] (in రష్యన్). Gazeta.Ru. the original నుండి 18 ఆగస్టు 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 ఆగస్టు 2022.
  34. "రష్యా శక్తి సామ్రాజ్యం: పుతిన్, గాజ్‌ప్రోమ్ పెరుగుదల". DW డాక్యుమెంటరీ. YouTube. 3 ఫిబ్రవరి 2024. ఒరిజినల్ నుండి 4 ఫిబ్రవరి 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 ఫిబ్రవరి 2024.
  35. 1 2 Danchenko, Igor; Gaddy, Clifford (30 మార్చి 2006). "ది మిస్టరీ ఆఫ్ వ్లాదిమిర్ పుతిన్స్ డిసర్టేషన్" (PDF). ది బ్రూకింగ్స్ ఇన్స్టిట్యూషన్. ఒరిజినల్ నుండి 25 ఫిబ్రవరి 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 ఫిబ్రవరి 2024.
  36. హార్లే బాల్జర్, "ది పుతిన్ సిద్ధాంతం, రష్యను శక్తి పాలసీ" పోస్టు-సోవియటు అఫైర్సు, 2005, 21, 3, పేజీలు 210–225.
  37. 1 2 Rosenberg, Matt (12 ఆగస్టు 2016). "సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌ను పెట్రోగ్రాడ్, లెనిన్‌గ్రాడ్‌గా ఎప్పుడు పిలిచేవారు?". About.com. the original నుండి 5 ఫిబ్రవరి 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 సెప్టెంబరు 2016.
  38. (Sakwa 2008, pp. 8–9)
  39. 1 2 3 హాఫ్‌మన్, డేవిడ్ (30 జనవరి 2000). "రష్యా KGBలో పాతుకుపోయిన పుతిన్ కెరీర్". ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్. ఒరిజినల్ నుండి 23 జూన్ 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 మే 2021.
  40. Chris Hutchins (2012). Putin. Troubador Publishing Ltd. p. 40. ISBN 978-1-78088-114-0. ఒరిజినల్ నుండి 11 నవంబరు 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 జనవరి 2019. కానీ ఇవి హనీమూన్ రోజులు, అతను పుట్టినప్పుడు ఆమె ఇప్పటికే వారి మొదటి బిడ్డ కోసం ఎదురుచూస్తోంది 1984 సెప్టెంబర్‌లో యూరి ఆండ్రోపోవ్ రెడ్ బ్యానర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో తదుపరి శిక్షణ కోసం మాస్కోకు పంపబడింది ... రెడ్ బ్యానర్‌లో, విద్యార్థులకు వారి ఇంటిపేరుతో ప్రారంభమయ్యే నామ్ డి గెర్రే ఇవ్వబడింది. ఆ విధంగా కామ్రేడ్ పుతిన్ కామ్రేడ్ ప్లాటోవ్ అయ్యాడు.
  41. Andrew Jack (2005). పుతిన్స్ రష్యా లోపల: ప్రజాస్వామ్యం లేకుండా సంస్కరణ సాధ్యమా?. Oxford University Press. p. 66. ISBN 978-0-19-029336-9. ఒరిజినల్ నుండి 11 నవంబరు 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 జనవరి 2019. అతను లెనిన్‌గ్రాడ్‌లోని ఫస్ట్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఫర్ ఇంటెలిజెన్స్‌లో నాలుగున్నర సంవత్సరాలు పనికి తిరిగి వచ్చాడు, 1985లో జర్మన్ డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్‌కు పోస్టింగ్ ఇచ్చే ముందు ఎలైట్ ఆండ్రోపోవ్ రెడ్ బ్యానర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో ఇంటెలిజెన్స్ శిక్షణకు హాజరయ్యాడు.
  42. వ్లాదిమిర్ పుతిన్; నటాలియా గెవోర్క్యన్; నటాలియా టిమాకోవా; ఆండ్రీ కోల్స్నికోవ్ (2000). మొదటి వ్యక్తి: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ రాసిన ఆశ్చర్యకరమైన ఫ్రాంక్ స్వీయ-చిత్రం. Public Affairs. p. 53. ISBN 978-0-7867-2327-0. ఒరిజినల్ నుండి 11 నవంబరు 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 జనవరి 2019. నేను అక్కడ దాదాపు నాలుగున్నర సంవత్సరాలు పనిచేశాను, ఆపై నేను ఆండ్రోపోవ్ రెడ్ బ్యానర్ ఇన్స్టిట్యూట్‌లో శిక్షణ కోసం మాస్కోకు వెళ్లాను, అది ఇప్పుడు అకాడమీ ఆఫ్ ఫారిన్ ఇంటెలిజెన్స్.
  43. "Putin's Stasi spy ID pass found in Germany". BBC News. 11 December 2018. ఒరిజినల్ నుండి 24 March 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 April 2023.
  44. "జర్మనీతో సంబంధాలను కొనసాగించడానికి పుతిన్ తాను KGB గూఢచారిగా పనిచేసిన డ్రెస్డెన్‌ను సందర్శించడానికి సిద్ధమయ్యాడు". International Herald Tribune. 9 అక్టోబరు 2006. the original నుండి 26 మార్చి 2009 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  45. 1 2 "ది మ్యాన్ వితౌట్ ఎ ఫేస్: ది అన్‌లైక్లీ రైజ్ ఆఫ్ వ్లాదిమిర్ పుతిన్ అండ్ మిస్టర్ పుతిన్: ఆపరేటివ్ ఇన్ ది క్రెమ్లిన్ — సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ". www.cia.gov (in ఇంగ్లీష్). the original నుండి 27 జూలై 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 అక్టోబరు 2020.
  46. "జర్మనీలో పుతిన్ స్టాసి గూఢచారి ID పాస్ కనుగొనబడింది". BBC News. 11 డిసెంబరు 2018. the original నుండి 24 మార్చి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 ఏప్రిల్ 2023.
  47. 1 2 Belton, Catherine (2020). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ యువ KGB అధికారిగా పాశ్చాత్య వ్యతిరేక ఉగ్రవాదులకు మద్దతు ఇచ్చారా?". Politico. ఒరిజినల్ నుండి 12 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 జూన్ 2020.
  48. Röbel, Sven (7 జూన్ 2023). "జర్మనీలో వ్లాదిమిర్ పుతిన్ సంవత్సరాలు కథల కంటే తక్కువ ఉత్కంఠభరితంగా ఉన్నాయా?". Der Spiegel. ఒరిజినల్ నుండి 7 జూన్ 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 జూన్ 2023.
  49. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్, ది ఇంపీరియలిస్ట్". Time. 10 డిసెంబరు 2014. ఒరిజినల్ నుండి 1 మార్చి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 డిసెంబరు 2014.
  50. Sakwa, Richard (2007). Putin : Russia's Choice (2nd ed.). Abingdon, Oxon: Routledge. p. 10. ISBN 978-0-415-40765-6. ఒరిజినల్ నుండి 11 నవంబరు 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 జూన్ 2012.
  51. (Sakwa 2008, pp. 10–11)
  52. (Sakwa 2008, p. 11)
  53. "Alexei Navalny: ఎన్నికల రోజున నిరసన తెలియజేయాలని విడో రష్యన్లను కోరింది". BBC News. 6 మార్చి 2024. ఒరిజినల్ నుండి 15 మార్చి 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 మార్చి 2024.
  54. రోత్, ఆండ్రూ; సౌర్, ప్జోటర్ (15 మార్చి 2024). "ఎ శాశ్వత యుద్ధం, మరింత అణచివేత, జీవితాంతం పుతిన్? ఎన్నికల తర్వాత రష్యా యొక్క నిరాశాజనకమైన అంచనా". The Guardian. the original నుండి 18 మార్చి 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  55. 1 2 "పుతిన్ 87.28% గెలిచారు అన్ని బ్యాలెట్లు లెక్కించబడిన ఓట్లు – ఎన్నికల అధికారులు". The Moscow Times (in ఇంగ్లీష్). 18 మార్చి 2024. ఒరిజినల్ నుండి 19 మార్చి 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 మార్చి 2024.
  56. రాబిన్ డిక్సన్, సియోబాన్ ఓ'గ్రాడీ, డేవిడ్ ఎల్. స్టెర్న్, సెర్హి కొరోల్‌చుక్ సెర్హి మోర్గునోవ్, ఆక్రమిత ఉక్రెయిన్‌లో పుతిన్ ఎన్నిక కోసం, తుపాకీతో బెదిరించి ఓటింగ్ నిర్వహించబడుతుంది Archived 17 మార్చి 2024 at the Wayback Machine, వాషింగ్టన్ పోస్ట్; (16 మార్చి 2024).
  57. "అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో పుతిన్‌కు కనీసం 22 మిలియన్ల నకిలీ ఓట్లు". Novaya Gazeta. 19 మార్చి 2024.
  58. 1 2 "రష్యా అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో మోసం ఎంతవరకు ఉందో బయటపడటం ప్రారంభమైంది". Le Monde. 20 మార్చి 2024.
  59. "పుతిన్ 2024 - ఆధునిక రష్యన్ చరిత్రలో అత్యంత మోసపూరిత ఎన్నికలను సూచించే ఆధారాలను మెడుజా విడదీశారు". Meduza. 20 మార్చి 2024.
  60. "రష్యాలోని మాస్కో ప్రాంతంలో కచేరీ హాల్ దాడిలో మరణించిన వారి సంఖ్య 144కి పెరిగింది". AA. 29 మార్చి 2024.
  61. "క్రోకస్ సిటీ హాల్ దాడిలో గాయపడిన వారి సంఖ్య 360కి పెరిగింది". ది మాస్కో టైమ్స్. 27 మార్చి 2024. ఒరిజినల్ నుండి 27 మార్చి 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 మార్చి 2024.
  62. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ రష్యా అధ్యక్షుడిగా రికార్డు స్థాయిలో ఐదవసారి ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు (వీడియో చూడండి)". Lokmat Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 May 2024.
  63. "ఉక్రెయిన్ యుద్ధం: వేసవి దాడికి ముందు పుతిన్ కొత్త రక్షణ అధిపతి ఎంపిక వ్యూహాన్ని వెల్లడిస్తుంది". Politico. 13 మే 2024.
  64. Roth, Andrew; Sauer, Pjotr (14 మే 2024). "Andrei Belousov: పుతిన్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖను నిర్వహించడానికి విశ్వసనీయ టెక్నోక్రాట్‌ను ఎంచుకున్నారు". The Guardian.
  65. "వ్లాదిమిర్ ఇటీవలి రష్యన్ లాభాలను గుర్తించి ఉక్రెయిన్‌లో యుద్ధాన్ని 'స్తంభింపజేయడానికి' పుతిన్ సిద్ధంగా ఉన్నారని వర్గాలు చెబుతున్నాయి". Sky News. 24 మే 2024.
  66. "పుతిన్ యొక్క అశుభ సందేశం: 'మనం EUలో పట్టపగలు ప్రజలను చంపవచ్చు, మన ప్రజలను జాగ్రత్తగా చూసుకుంటాము'". 2 ఆగస్టు 2024.
  67. వాకర్, షాన్; కోల్, డెబోరా (2 ఆగస్టు 2024). "క్రెమ్లిన్ వాడిమ్ క్రాసికోవ్ ఒక రష్యన్ స్టేట్ హంతకుడు". ది గార్డియన్.
  68. కోల్సన్, రాబర్ట్ (3 ఆగస్టు 2024). "ఉల్లాసానికి మించి, పుతిన్ ఖైదీల మార్పిడికి అశుభ పరిణామాలు ఉన్నాయి". రేడియో ఫ్రీ యూరప్/రేడియో లిబర్టీ.
  69. "తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు సోవియట్ అనంతర చరిత్రలో అతిపెద్ద US-రష్యా ఖైదీల మార్పిడి". AP News. 1 ఆగస్టు 2024. ఒరిజినల్ నుండి 2 ఆగస్టు 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 ఆగస్టు 2024. సోవియట్ అనంతర చరిత్రలో US, రష్యా గురువారం వారి అతిపెద్ద ఖైదీల మార్పిడిని పూర్తి చేశాయి...
  70. "The Unthinkable: What Unwith Nuclear War In Europe Would look like". Radio Free Europe/Radio Liberty. 27 September 2024.
  71. Sauer, Pjotr (25 September 2024). "Vladimir పుతిన్ పశ్చిమ దేశాలను అణ్వాయుధాలను ఉపయోగించడాన్ని పరిశీలిస్తానని హెచ్చరించాడు". The Guardian. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 సెప్టెంబరు 2024.
  72. "పుతిన్ యొక్క అణు రెడ్ లైన్: అతను నిజంగా దాని అర్థం ఏమిటి?". Euractiv. 27 సెప్టెంబరు 2024.
  73. "పుతిన్ యొక్క అణు బెదిరింపులు: ఖాళీ వాక్చాతుర్యం లేదా యుద్ధభూమి వ్యూహంలో మార్పు?". France 24. 27 సెప్టెంబరు 2024.
  74. "పుతిన్ రష్యా విస్తారమైన అణ్వాయుధాల వాడకానికి కొత్త నియమాలను వివరించాడు". Al Jazeera. 26 సెప్టెంబరు 2024.
  75. "ఉక్రెయిన్‌లో పుతిన్ అణు బెదిరింపులను అమెరికా పరీక్షిస్తోంది". Vox. 5 జనవరి 2024.
  76. "ఉక్రెయిన్ దాడుల మధ్య పుతిన్ అణు దాడులకు అడ్డంకిని తగ్గించాడు: ఇది ఎందుకు ముఖ్యమైనది". Al Jazeera. 26 సెప్టెంబరు 2024.
  77. "'వ్లాదిమిర్, ఆపు!' నెలల్లోనే కైవ్‌పై జరిగిన అత్యంత ఘోరమైన రష్యా దాడి తర్వాత ట్రంప్ పుతిన్‌తో ఇలా అన్నాడు". ABC News. 24 ఏప్రిల్ 2025.
  78. "ఉక్రెయిన్ చివరకు వాషింగ్టన్‌ను కైవ్ వైపు నిలబడమని ఒప్పించిందా?". Euronews. 9 మే 2025.
  79. "మాస్కో కోసం ప్రధాన PR తిరుగుబాటులో విక్టరీ డే పరేడ్ కోసం డజన్ల కొద్దీ ప్రపంచ నాయకులను ఆతిథ్యం ఇవ్వడానికి పుతిన్ సిద్ధమవుతున్నారు". Sky News. 8 మే 2025.
  80. "'ముఖ్యమైన అడుగు': టర్కియేలో రష్యా-ఉక్రెయిన్ చర్చలు - ఏమి ఆశించాలి". www.aljazeera.com.
  81. "పుతిన్ ఉక్రెయిన్ శాంతి చర్చలలో వెనక్కి తగ్గలేదు. ఇప్పుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ చర్య తీసుకోవలసి రావచ్చు". CNN. 2 జూన్ 2025.
  82. "రష్యా ఉక్రెయిన్ నుండి శాంతికి ఆమోదయోగ్యం కాని పరిస్థితులను కోరుతోంది". El País. 4 జూన్ 2025.
  83. "రష్యా, ఉక్రెయిన్ శాంతి నిబంధనలపై ఎక్కడా మూసివేయలేదని పుతిన్ చెప్పారు". ది మాస్కో టైమ్స్. 27 జూన్ 2025.
  84. "ఇరాన్‌పై US దాడులను ఖండిస్తూనే రష్యా కైవ్‌ను భారీ దాడితో తాకింది". Politico. 23 జూన్ 2025.
  85. "'ఆ మూర్ఖుడు పుతిన్ అన్నీ తీసుకోవాలనుకుంటున్నాడు': రష్యా యొక్క కామికేజ్ వ్యూహాలు ఉక్రెయిన్‌లో నెమ్మదిగా ముందుకు సాగడానికి ఆజ్యం పోశాయి". The Guardian. 27 July 2025.
  86. వరల్డ్ ఫ్రీడమ్ ఫౌండేషన్ (2015). వ్లాదిమిర్ పుతిన్ – కోతలు లేకుండా ప్రత్యక్ష ప్రసంగం. Lulu.com. p. 44. ISBN 978-1-329-39092-8.
  87. White, Stephen (2010). "రష్యా రాజకీయాలను వర్గీకరించడం". In White, Stephen (ed.). రష్యన్ రాజకీయాల్లో అభివృద్ధి 7. New York: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-22449-0.
  88. (Sakwa 2008, pp. 42–43)
  89. Okara, Andrei (July–September 2007). "Sovereign Democracy: A New Russian Idea Or a PR Project?" (PDF). Russia in Global Affairs. 5 (3). the original (PDF) నుండి 10 ఏప్రిల్ 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  90. పెట్రోవ్, నికోలాయ్ (డిసెంబరు 2005). "మేనేజ్డ్ డెమోక్రసీ నుండి సావరిన్ డెమోక్రసీ వరకు" (PDF). సెంటర్ ఫర్ పొలిటికల్-జియోగ్రాఫిక్ రీసెర్చ్. the original (PDF) నుండి 11 అక్టోబరు 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 మార్చి 2016.
  91. Surkov, Vladislav (7 February 2006). "Sovereignty is a Political Synonym of Competitiveness". the original నుండి 12 February 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 August 2016.
  92. లించ్, డోవ్ (2005). "శత్రువు ద్వారం వద్ద ఉన్నాడు": బెస్లాన్ తర్వాత రష్యా. ఇంటర్నేషనల్ అఫైర్స్ 81 (1), 141–161.
  93. పుతిన్ భద్రతపై పట్టు బిగించారు,
  94. "Президентское фильтрование губернаторов оценили политики". Radiovesti.ru. the original నుండి 24 February 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 May 2012.
  95. Kramer, Andrew E. (22 ఏప్రిల్ 2007). "50% శుభవార్త రష్యన్ రేడియోలో చెడు వార్తనా?location = రష్యా". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 సెప్టెంబరు 2011.
  96. Masha Lipman; Anders Aslund (2 డిసెంబరు 2004). "రష్యన్ మీడియా వ్లాదిమిర్ పుతిన్ విమర్శ: ఆధారాలు, ప్రాముఖ్యత". అంతర్జాతీయ శాంతి కోసం కార్నెగీ ఎండోమెంట్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 మార్చి 2010.
  97. "అర్కాడీ రోటెన్‌బర్గ్". Forbes. 2013. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 డిసెంబరు 2013.
  98. Sharlet, Robert (2005). "In Search of the Rule of Law". In White; Gitelman; Sakwa (eds.). రష్యన్ రాజకీయాల్లో అభివృద్ధి. Vol. 6. Duke University Press. ISBN 978-0-8223-3522-1.
  99. Main, John. (2009). రష్యా దేశ అధ్యయన మార్గదర్శి: సైన్యం, జాతీయ. [ప్రచురణ స్థలం గుర్తించబడలేదు]: అంతర్జాతీయ వ్యాపార ప్రచురణలు USA. ISBN 978-1-4387-4042-3. OCLC 946230798.
  100. Remick, David (3 ఆగస్టు 2014). "Watching the Eclipse". The New Yorker. No. 11. ఒరిజినల్ నుండి 5 జనవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 ఆగస్టు 2014.
  101. Guriyev, Sergey (16 ఆగస్టు 2019). "20 సంవత్సరాలు వ్లాదిమిర్ పుతిన్: ఆర్థిక వ్యవస్థ పరివర్తన". Moscow Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 అక్టోబరు 2020.
  102. Aris, Ben; Tkachev, Ivan (19 ఆగస్టు 2019). "Long Read: 20 సంవత్సరాల రష్యా ఆర్థిక వ్యవస్థ పుతిన్ పాలనలో, సంఖ్యలలో". మాస్కో టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 అక్టోబరు 2020.
  103. Becker, Torbjörn (15 మార్చి 2018). "పుతిన్ పాలనలో రష్యన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ (ఇప్పటివరకు)" (PDF). freepolicybriefs.org. Free Network. p. 3. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 అక్టోబరు 2020.
  104. Malofeeva, Katya; Brenton, Tim (15 ఆగస్టు 2007). "పుతిన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ - ఎనిమిది సంవత్సరాలు". రష్యా ప్రొఫైల్. the original నుండి 18 అక్టోబరు 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 ఏప్రిల్ 2008.
  105. ఇక్కా. కోర్హోనెన్ et al. మెద్వెదేవ్ శకం యొక్క సవాళ్లు Archived 2012-03-20 at the Wayback Machine. బ్యాంక్ ఆఫ్ ఫిన్లాండ్ యొక్క ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకానమీస్ ఇన్ ట్రాన్సిషన్, 24 జూన్ 2008.
  106. "WTO | ప్రవేశాలు: రష్యన్ ఫెడరేషన్". wto.org. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2019.
  107. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ యునైటెడ్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ కార్పొరేషన్‌ను స్థాపించారు, ఇది ఓపెన్ జాయింట్ స్టాక్ కంపెనీ" [వ్లాదిమిర్ పుతిన్ యునైటెడ్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ కార్పొరేషన్‌ను స్థాపించారు, ఇది ఓపెన్ జాయింట్ స్టాక్ కంపెనీ]. రష్యా అధ్యక్షుడు (in రష్యన్). 21 ఫిబ్రవరి 2006. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 అక్టోబరు 2020.
  108. Zvereva, Polina (11 అక్టోబరు 2009). "State-sponsored consolidation". Russia & CIS అబ్జర్వర్. 3 (26).
  109. "UAC సోవియట్ తర్వాత అతిపెద్ద ప్రభుత్వ మద్దతు ప్యాకేజీని అందుకోనుంది | capa" [యునైటెడ్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ కార్పొరేషన్ బ్యాంకులకు అర ట్రిలియన్ రూబిళ్లు బాకీ ఉంది]. vesti.ru (in రష్యన్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 అక్టోబరు 2020.
  110. "Western sanctions push Russia's energy revenues to lowest since 2020". Reuters. 3 February 2023.
  111. "రష్యా, చైనా గ్యాస్ పైప్‌లైన్‌ను 'పవర్ ఆఫ్ సైబీరియా'". Deutsche Welle. 2 డిసెంబరు 2019. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 నవంబరు 2020.
  112. <ref>"Sanctions boost Russian economic resilience". Deutsche Welle. 24 March 2017. the original నుండి 31 మార్చి 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  113. Movchan, Andrey (28 మార్చి 2017). "ఆంక్షలు పుతిన్‌కు ఎలా సహాయపడుతున్నాయి". Politico. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 ఆగస్టు 2023.
  114. కిట్రోఫ్; నటాలీ వీసెంతల్, జో (16 డిసెంబరు 2014). "రష్యన్ రూబుల్ ఎందుకు కుప్పకూలిపోతుందో ఇక్కడ ఉంది". బ్లూమ్‌బెర్గ్ L.P.
  115. "OCCRP 2014 సంవత్సరపు వ్యక్తి". ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 31 డిసెంబరు 2014.
  116. "'వ్యవస్థీకృత నేరం'లో 'నూతన ఆవిష్కరణ'కు వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌ను సంవత్సరపు వ్యక్తిగా ఎంపిక చేశారు". ఇంటర్నేషనల్ బిజినెస్ టైమ్స్. 3 జనవరి 2015.
  117. "రష్యా ఎప్పుడు ప్రపంచంలో ఐదవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారుతుందో? వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌ను అడగవద్దు". Meduza. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 మే 2018.
  118. "రష్యా బడ్జెట్ కోసం పెద్ద సైనిక వ్యయాల పెంపును పుతిన్ ఆమోదించారు". Reuters. 27 నవంబరు 2023.
  119. "ఉద్గారాలపై క్యోటో ప్రోటోకాల్‌ను పుతిన్ ఆమోదించారు". The New York Times. 6 నవంబరు 2004. p. A1. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 అక్టోబరు 2022.
  120. టోనీ జాన్సన్. "G8 యొక్క క్రమానుగత కదలిక పోస్ట్-క్యోటో వాతావరణ మార్పు విధానం వైపు". విదేశీ సంబంధాల మండలి. the original నుండి 29 డిసెంబరు 2009 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 మార్చి 2010.
  121. "రష్యన్ ఫెడరేషన్ యొక్క నాల్గవ ద్వైవార్షిక నివేదిక యొక్క సాంకేతిక సమీక్షపై నివేదిక" (PDF).
  122. "రష్యా పారిస్ వాతావరణ ఒప్పందానికి ఖచ్చితమైన ఆమోదం ఇస్తుంది". Reuters (in ఇంగ్లీష్). 23 సెప్టెంబరు 2019. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 మే 2021.
  123. "రష్యన్ సమాఖ్య యొక్క జాతీయంగా నిర్ణయించబడిన సహకారం" (PDF).
  124. "కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి రష్యా వద్ద వాతావరణ ప్రణాళిక ఉందా?". euronews (in ఇంగ్లీష్). 18 మార్చి 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 మార్చి 2022.
  125. "ది మిలిటరీ ఎమిషన్స్ గ్యాప్ – మిలిటరీలు వాతావరణంపై చేస్తున్న దీర్ఘ యుద్ధాన్ని ట్రాక్ చేయడం" (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 సెప్టెంబరు 2024.[permanent dead link]
  126. "Valdai చర్చా క్లబ్ సమావేశం". Presidential Executive Office 2024. 7 నవంబరు 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 డిసెంబరు 2024.
  127. Lanshina, Tatiana. "వాతావరణ నియంత్రణ: రష్యా పర్యావరణవాదాన్ని రాజకీయ ప్రభావ సాధనంగా ఎలా మార్చుకుందో". The Insider. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 డిసెంబరు 2024.
  128. "రష్యా అధ్యక్షుడు కేథడ్రల్ ఆఫ్ క్రైస్ట్ ది రక్షకుడిలో జరిగిన కానానికల్ కమ్యూనియన్ చట్టంపై ఉత్సవ సంతకం కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు" (Press release). ఒట్టావాలోని రష్యా రాయబార కార్యాలయం. 17 మే 2007. the original నుండి 11 డిసెంబరు 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 అక్టోబరు 2008.
  129. ప్రేమ కోల్పోలేదు, యోస్సీ మెహ్ల్మాన్, హారెట్జ్, 11 డిసెంబరు 2005.
  130. ఫిలిస్ బెర్మాన్ లీ గోల్డ్‌మాన్, (15 సెప్టెంబరు 2003). "క్రాక్డ్ డి బీర్స్". ఫోర్బ్స్.
  131. Krichevsky, Lev (10 అక్టోబరు 2011). ""పుతిన్ తిరిగి వచ్చినప్పుడు, రష్యన్ యూదులు స్థిరత్వాన్ని చూస్తారు". యూదు టెలిగ్రాఫిక్ ఏజెన్సీ". ది జెరూసలేం పోస్ట్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  132. "రోనాల్డ్ ఎస్. లాడర్: యూదు వ్యతిరేకతకు వ్యతిరేకంగా రష్యా పోరాటం యూదులకు మాత్రమే మంచిది కాదు - ఇది రష్యాకు కూడా మంచిది". ప్రపంచ యూదు కాంగ్రెస్. 1 నవంబరు 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 నవంబరు 2016.
  133. 1 2 "మతమార్పిడిని నిషేధించే కొత్త రష్యా చట్టం కింద పనిచేయడానికి మిషనరీలు ఇబ్బంది పడుతున్నారు". The Washington Post. 2016.
  134. "యెహోవాకు వ్యతిరేకంగా రష్యా యొక్క రహస్య ప్రచారం సాక్షులు". ABC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  135. "రష్యా సమాఖ్య రాజ్యాంగం". యూరప్ కౌన్సిల్. 4 ఫిబ్రవరి 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 మార్చి 2022.
  136. గై ఫాల్కన్‌బ్రిడ్జ్ మధ్యధరా ప్రాంతంలో రష్యా నావికాదళం యుద్ధ విమానాలను ప్రారంభించనుంది. రాయిటర్స్. 5 డిసెంబరు 2007.
  137. Начало встречи с Министром обороны Анатолием Сердюковым [Start of the meeting with Defence Minister Anatoliy Serdyukov] (in రష్యన్). Kremlin.ru. 5 December 2007. the original నుండి 8 June 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  138. "రష్యన్ మిలిటరీని సంస్కరించడం: సమస్యలు, అవకాశాలు". the original నుండి 4 మే 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 ఆగస్టు 2011.
  139. మజుందార్, Dave (1 మార్చి 2018). "రష్యా యొక్క అణ్వాయుధాల నిర్మాణం US క్షిపణి రక్షణలను ఓడించడమే లక్ష్యంగా ఉంది". The National Interest. US. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 అక్టోబరు 2018.
  140. 1 2 Hurlbert, Heather (26 అక్టోబరు 2018). "రష్యా ఆయుధ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించింది. ట్రంప్ దానిని తోసిపుచ్చారు, అణు ముప్పును మరింత దిగజార్చారు". న్యూయార్క్. US. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 అక్టోబరు 2018.
  141. "దురాక్రమణదారులు నిర్మూలించబడతారు, మేము అమరవీరులుగా స్వర్గానికి వెళ్తాము, పుతిన్ చెప్పారు". Moscow Times. Russia. 19 అక్టోబరు 2018. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 అక్టోబరు 2018.
  142. William J. Broad (19 ఫిబ్రవరి 2008). "రష్యా యొక్క ధ్రువ మంచు కింద దావా అమెరికన్ ఇర్క్స్". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 జూలై 2011.
  143. Adrian Blomfield (11 జూన్ 2008). "రష్యా ఆర్కిటిక్ సైనిక నిర్మాణాన్ని ప్లాన్ చేస్తుంది". The Daily Telegraph. లండన్. ఒరిజినల్ నుండి 10 జనవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 జూలై 2011.
  144. మియా బెన్నెట్ (4 జూలై 2011). "రష్యా, ఇతర ఆర్కిటిక్ రాష్ట్రాల మాదిరిగానే, ఉత్తర సైనిక ఉనికిని పటిష్టం చేస్తుంది". విదేశాంగ విధాన బ్లాగులు. విదేశాంగ విధాన సంఘం. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 జూలై 2011.
  145. "లాస్ ఆఫ్ అట్రిషన్: పుతిన్ అధ్యక్ష పదవికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత రష్యా పౌర సమాజంపై క్రూక్‌డౌన్" (PDF), హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ నివేదిక, 24 ఏప్రిల్ 2013.
  146. రష్యా: సోవియట్ అనంతర కాలంలో చెత్త మానవ హక్కుల వాతావరణం, పౌర సమాజంపై అపూర్వమైన క్రూక్‌డౌన్ హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ సారాంశం, 24 ఏప్రిల్ 2013.
  147. ఉత్తర, Andrew (4 May 2016). "'మేము మీ తల నరికివేస్తాము': కిర్గిజ్స్తాన్‌లో LGBT దాడులకు ఓపెన్ సీజన్". The Guardian. ISSN 0261-3077. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 జూన్ 2017.
  148. Luhn, Alec (1 సెప్టెంబరు 2013). "రష్యన్ గే వ్యతిరేక చట్టం స్వలింగ సంపర్కుల హింసను పెంచుతుంది". ది గార్డియన్. ISSN 0261-3077. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 జూన్ 2017.
  149. కీటింగ్, జాషువా (9 అక్టోబరు 2014). "ఒక సంవత్సరం తరువాత రష్యా యొక్క యాంటీ-గే చట్టం యొక్క చిల్లింగ్ ఎఫెక్ట్స్". స్లేట్. ISSN 1091-2339. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 జూన్ 2017.
  150. "'గే ప్రచారం' చట్టం ద్వారా బాధితురాలైన రష్యా యొక్క LGBT యువత". ది మాస్కో టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 జూన్ 2017.
  151. "పుతిన్ సంకేతాలు వివాదాస్పద 'విదేశీ ఏజెంట్' చట్ట విస్తరణ". Moscow Times. 30 డిసెంబరు 2020.
  152. Odynova, Alexandra (31 డిసెంబరు 2020). "పత్రికా, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలపై చట్టపరమైన ఉచ్చు బిగించడం ద్వారా పుతిన్ 2020ని ముగించారు". CBS News.
  153. "Списки преследуемых" [Lists of persecuted]. Правозащитный центр «Мемориал». 4 October 2017. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 October 2021.
  154. Council, Russian-speaking Community (14 June 2021). "Russia's Political Prisoners Directory". American Russian-Speaking Association for Civil & Human Rights. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 October 2021.
  155. Weir, Fred (5 డిసెంబరు 2022). "రష్యాలో, ఉక్రెయిన్ యుద్ధాన్ని విమర్శించడం మిమ్మల్ని జైలులో పెట్టవచ్చు". CSMonitor.com.
  156. స్కాట్ గెహ్ల్‌బాచ్, "పుతిన్, మీడియాపై ప్రతిబింబాలు". పోస్ట్-సోవియట్ అఫైర్స్ 26#1 (2010): 77–87.
  157. "పుతిన్ అసమ్మతిని ఎలా నిశ్శబ్దం చేస్తాడు: క్రెమ్లిన్ యొక్క క్రాక్‌డౌన్ లోపల". విదేశీ వ్యవహారాలు. Vol. 95#1. 2016. p. 38.
  158. ఆండ్రీ సోల్డాటోవ్, ఇరినా బోరోగన్, ది రెడ్ వెబ్: ది స్ట్రగుల్ బిట్వీన్ రష్యాస్ డిజిటల్ డిక్టేటర్స్ అండ్ ది న్యూ ఆన్‌లైన్ రివల్యూషనరీస్ (2015).
  159. మారియన్ కె. లైటన్, "రష్యన్ మీడియాను మళ్ళీ మజ్లింగ్ చేయడం." (2016): 820–826.
  160. రాబర్ట్ W. ఓర్టుంగ్, క్రిస్టోఫర్ వాకర్, "పుతిన్, రష్యా యొక్క వికలాంగ మీడియా". రష్యన్ అనలిటికల్ డైజెస్ట్ 21.123 (2013): 2–6 online Archived 2016-09-16 at the Wayback Machine
  161. Goncharenko, Roman (16 ఫిబ్రవరి 2022). "ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా టీవీ యుద్ధం". Deutsche Welle.
  162. 1 2 Stengel, Richard (20 మే 2022). "పుతిన్ US, యూరప్ వెలుపల సమాచార యుద్ధంలో విజయం సాధిస్తుండవచ్చు". TIME. the original నుండి 2022-08-18 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-08-23.
  163. Levin, Eve (Fall 2011). "Muscovy and Its Mythologies". Kritika: రష్యన్ & యురేషియన్ చరిత్రలో అన్వేషణలు. 12 (4): 773–788. doi:10.1353/kri.2011.0058. ISSN 1531-023X. S2CID 159746900.
  164. Troianovski, Anton; Rutenberg, Jim; Sonne, Paul (6 ఫిబ్రవరి 2024). "టక్కర్ కార్ల్సన్ తన పుతిన్ ఇంటర్వ్యూ గురువారం ప్రదర్శించబడుతుందని చెప్పారు". The New York Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 ఫిబ్రవరి 2024.
  165. సెర్గీ ప్రోజోరోవ్, "పుతిన్ అధ్యక్షతలో రష్యన్ సంప్రదాయవాదం: ఆధిపత్య చర్చ యొక్క వ్యాప్తి." జర్నల్ ఆఫ్ పొలిటికల్ ఐడియాలజీస్ 10#2 (2005): 121–143.
  166. మార్లీన్ లారుయెల్, "ది ఇజ్‌బోర్స్కీ క్లబ్, లేదా రష్యాలో న్యూ కన్జర్వేటివ్ అవంట్‐గార్డ్." రష్యన్ రివ్యూ 75#4 (2016): 626–644.
  167. సిర్కే మాకినెన్, "రష్యా భవిష్యత్తుపై సుర్కోవియన్ కథనం: రష్యాను ప్రపంచ నాయకురాలిగా మార్చడం." జర్నల్ ఆఫ్ కమ్యూనిస్ట్ స్టడీస్ అండ్ ట్రాన్సిషన్ పాలిటిక్స్ 27#2 (2011): 143–165.
  168. Gerlach, Julia; Töpfer, Jochen, eds. (2014). తూర్పు యూరప్‌లో మతం యొక్క పాత్ర నేడు. Springer. p. 135. ISBN 978-3-658-02441-3.
  169. Myers (2016). ది న్యూ జార్. Knopf Doubleday Publishing. p. 404. ISBN 978-0-345-80279-8.
  170. Woods, Mark (3 మార్చి 2016). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ యొక్క కొత్త ప్రపంచ క్రమాన్ని రష్యన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి ఎలా మద్దతు ఇస్తోంది". Christian Today.
  171. Mattingly, Terry (19 సెప్టెంబరు 2016). "ది న్యూయార్క్ టైమ్స్‌లో ప్రియమైన సంపాదకులు: వ్లాదిమిర్ పుతిన్ రష్యన్, కానీ పుతిన్ రష్యా కాదు". getreligion.org. Get Religion. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 ఫిబ్రవరి 2022. ... ఈ వ్యక్తులను కనీసం మూడు గ్రూపులుగా విభజించండి ..., కు ప్రతిస్పందన హిగ్గిన్స్, Andrew (13 సెప్టెంబరు 2016). "రష్యన్ ప్రభావాన్ని విస్తరించడంలో, విశ్వాసం ఫైర్‌పవర్‌తో కలిసిపోతుంది". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్.
  172. "Guess What? వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ప్రో-ఛాయిస్ ఛాంపియన్". మాస్కో టైమ్స్. 14 డిసెంబరు 2017.
  173. "పుతిన్ ది ప్రో-ఛాయిస్ ఛాంపియన్ – IWMF". iwmf.org. 20 సెప్టెంబరు 2018.
  174. "గర్భస్రావ నివారణ ప్రయత్నాలను మెరుగుపరచాలని పుతిన్ ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించారు". మాస్కో టైమ్స్. 27 అక్టోబరు 2020.
  175. Tom Porter (29 నవంబరు 2023). "ఉక్రెయిన్‌తో తన యుద్ధంలో చాలా మంది రష్యన్లు మరణించిన తర్వాత పుతిన్ మహిళలు 8 మంది పిల్లలను కనాలని కోరుతున్నారు". Business Insider (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 నవంబరు 2023.
  176. Kramer, Andrew E. (3 March 2020). "పుతిన్ స్వలింగ వివాహంపై రాజ్యాంగ నిషేధాన్ని ప్రతిపాదించారు". The New York Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 June 2020.
  177. Roth, Andrew (2 March 2020). "స్వలింగ వివాహంపై రాజ్యాంగ నిషేధం కోసం పుతిన్ ప్రణాళికలను సమర్పించారు". ది గార్డియన్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 జూన్ 2020.
  178. "రాజ్యాంగంలో దేవుడిని, భిన్న లింగ వివాహాన్ని ప్రతిష్టించాలని పుతిన్ ప్రతిపాదించారు". మాస్కో టైమ్స్. 2 మార్చి 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 జూన్ 2020.
  179. "సోచి ప్రసంగం". Media.kremlin.ru. 2007. the original (WMV) నుండి 10 జూలై 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  180. "సోచి 2014: పుతిన్ గే అథ్లెట్లను స్వాగతిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు", BBC (28 అక్టోబరు 2013).
  181. రాయిటర్స్world/russias-putin-blames-west-tensions-europe-2021-12-21/ శీతల యుద్ధం ముగిసినప్పటి నుండి ఉద్రిక్తతలకు పశ్చిమ దేశాలను పుతిన్ నిందించాడు. 11 అక్టోబరు 2023న తిరిగి పొందబడింది
  182. అనిష్చుక్, అలెక్సీ. రాయిటర్స్. రష్యాను బలహీనపరచడానికి విదేశీ శత్రువులు రాడికల్ ఇస్లాంను ఉపయోగిస్తున్నారని పుతిన్ అన్నారు. 11 అక్టోబరు 2023న తిరిగి పొందబడింది
  183. అన్నా బోర్ష్చెవ్స్కాయ. సిరియాలో పుతిన్ యుద్ధం. I.B. టౌరిస్ ప్రెస్. 2022. పేజీలు 44–46.
  184. అన్నా బోర్ష్చెవ్స్కాయ. సిరియాలో పుతిన్ యుద్ధం. I.B. టౌరిస్ ప్రెస్. 2022. పేజీ. 44.
  185. లెస్టర్ గ్రౌ, చార్లెస్ బార్టిల్స్, ది రష్యన్ వే ఆఫ్ వార్, పేజీ. 29.
  186. Bershidsky, Leonid (28 జూన్ 2019). "Why Putin Sounds Alt-Right Though He Really Isn't". మాస్కో టైమ్స్. మాస్కో టైమ్స్ LLC. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 ఆగస్టు 2020.
  187. Kotkin, స్టీఫెన్ (3 అక్టోబరు 2018). "రష్యాలో సాంకేతికత, పాలన: అవకాశాలు". హూవర్ ఇన్స్టిట్యూషన్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 ఆగస్టు 2020.
  188. పుతిన్, వ్లాదిమిర్ (24 డిసెంబరు 2012). "రష్యాకు, భారతదేశంతో స్నేహాన్ని పెంచుకోవడం ఒక అగ్ర విదేశాంగ విధాన ప్రాధాన్యత". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. the original నుండి 26 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 ఫిబ్రవరి 2022.
  189. "భారతదేశం, రష్యా కొత్త రక్షణ ఒప్పందాలపై సంతకం చేశాయి". BBC News. 24 డిసెంబరు 2012. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  190. Tamkin, Emily (8 జూలై 2020). "భారతదేశం, రష్యా ఎందుకు స్నేహితులుగా ఉండబోతున్నాయి". Foreign Policy. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 ఫిబ్రవరి 2021.
  191. "భారతదేశం, చైనా మిత్రదేశాలు ఉక్రెయిన్ వివాదంపై సంభాషణ కోసం ఒత్తిడి తెచ్చాయని పుతిన్ అన్నారు". Hindustan Times. 15 అక్టోబరు 2022.
  192. "రష్యా యొక్క 'ఆసియాకు పివోట్', SCO". ది డిప్లొమాట్. 21 జూలై 2015. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 జనవరి 2020.
  193. కులిక్, సెర్గీ (7 జూలై 2015). "రష్యా, బ్రిక్స్: ప్రెసిడెన్సీ యొక్క ప్రాధాన్యతలు". కౌన్సిల్స్ కౌన్సిల్. the original నుండి 2020-07-04 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 జనవరి 2020.
  194. Standish, Reid (1 సెప్టెంబరు 2020). "చైనా, రష్యా మహమ్మారి, పశ్చిమ దేశాలతో విభేదాల మధ్య తమ సంబంధాలను మరింతగా పెంచుకున్నాయి". Radio Free Europe/Radio Liberty. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 ఫిబ్రవరి 2021.
  195. Sharkov, Damien (18 July 2018). "టోక్యోను యూరప్‌తో అనుసంధానిస్తూ జపాన్‌కు రైలు వంతెనను నిర్మించాలని రష్యా కోరుకుంటోంది". Newsweek. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  196. Abiru, Taisuke. "అబే అనంతర కాలంలో జపాన్-రష్యా సంబంధాలు". కార్నెగీ మాస్కో సెంటర్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  197. "జపాన్-రష్యా సంబంధాలను పునరుద్ధరించడం". ది డిప్లొమాట్ (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  198. "రష్యా, మంగోలియా భాగస్వామ్యాన్ని 'పూర్తిగా కొత్త స్థాయికి' తీసుకురావడానికి కొత్త ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు". Radio Free Europe/Radio Liberty. 3 సెప్టెంబరు 2019.
  199. "పుతిన్ మంగోలియాలో మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడికి హామీ ఇస్తున్నారు". France 24. 4 సెప్టెంబరు 2019. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  200. Peter Walker (6 సెప్టెంబరు 2007). "పుతిన్ ఇండోనేషియా ఆయుధ ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు". The Guardian.
  201. "పుతిన్: రష్యా, ఇండోనేషియా దీర్ఘకాలిక, సన్నిహిత సంబంధాల ద్వారా లింక్ చేయబడ్డాయి". సెక్రటేరియట్ క్యాబినెట్ రిపబ్లిక్ ఇండోనేషియా. 19 మే 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  202. Thayer, Carlyle (9 అక్టోబరు 2012). "రష్యా-వియత్నాం సమగ్ర భాగస్వామ్యం". తూర్పు ఆసియా ఫోరం. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  203. Hasrat-Nazimi, Waslat. "ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో రష్యా కొత్త పాత్ర | DW | 2 మార్చి 2016". Deutsche Welle (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  204. "హమీద్ కర్జాయ్, రష్యా కనెక్షన్". ది డిప్లొమాట్ (మ్యాగజైన్). 3 నవంబరు 2017.
  205. "అధ్యక్షుడు పుతిన్ ఫిలిప్పీన్స్‌కు ఆర్డర్ ఆఫ్ ఫ్రెండ్‌షిప్‌ను ప్రదానం చేశారు". Arab News. 22 నవంబరు 2019.
  206. England, Charlotte (28 నవంబరు 2016). "Rodrigo Duterte వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌తో ఇలా అంటాడు: 'నేను స్నేహితులుగా ఉండాలనుకుంటున్నాను'". The Independent.
  207. Bowie, Nile (10 సెప్టెంబరు 2019). "బంధించే సంబంధాలు మాస్కోకు మహతిర్". Asia Times.
  208. Kirk, Don (20 జూలై 2000). "ప్యోంగ్యాంగ్ సందర్శనపై పుతిన్ ప్రశంసలు: దశాబ్దాల సుల్లెన్ ఐసోలేషన్ తర్వాత, ఉత్తర కొరియా కీలక పాత్రధారిగా ఉద్భవించింది". The New York Times.
  209. "చెచ్న్యాలో సామూహిక ర్యాలీ తర్వాత మయన్మార్ హింసను పుతిన్ ఖండించారు". The Moscow Times. 5 సెప్టెంబరు 2017. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  210. "సైనిక సామాగ్రిపై తిరుగుబాటు తర్వాత మయన్మార్‌తో రష్యా దగ్గరగా పనిచేస్తోంది – ఎగుమతిదారు". Reuters. 1 జూలై 2021.
  211. Kramer, Andrew E. (31 ఆగస్టు 2008). "రష్యా ప్రపంచంలో తన ప్రభావ పరిధిని క్లెయిమ్ చేసుకుంది". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 ఆగస్టు 2021.
  212. Safire, William (22 మే 1994). "భాషపై – ది నియర్ అబ్రాడ్". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 ఆగస్టు 2021.
  213. పోలిష్ అధిపతి పుతిన్ దాడిని తిరస్కరించాడు, BBC న్యూస్ (24 డిసెంబరు 2004).
  214. "జార్జియాపై రష్యా దండయాత్ర తర్వాత, పుతిన్ మాటలు ఉక్రెయిన్ గురించి భయాలను రేకెత్తిస్తున్నాయి", కైవ్ పోస్ట్ (30 నవంబరు 2010).
  215. బోహ్మ్, ఎం. ఉక్రెయిన్ పుతిన్‌కు ఇష్టమైనది వస్సల్. మాస్కో టైమ్స్. 25 డిసెంబరు 2013.
  216. Walker, Shaun (4 మార్చి 2014). "క్రిమియాను రష్యన్ స్వాధీనం చేసుకోవడం యుద్ధంలోకి దిగదని వ్లాదిమిర్ పుతిన్ చెప్పారు". The Guardian. London. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2014.
  217. Yoon, Sangwon; Krasnolutska, Daryna; Choursina, Kateryna (4 మార్చి 2014). "పుతిన్ ఛానెల్స్ యానుకోవిచ్ అభ్యర్థనగా రష్యా ఉక్రెయిన్‌లో ఉంది". Bloomberg News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 మార్చి 2014.
  218. Radyuhin, Vladimir (1 మార్చి 2014). "ఉక్రెయిన్‌లో సైన్యాన్ని ఉపయోగించడాన్ని రష్యన్ పార్లమెంట్ ఆమోదించింది". The Hindu. Chennai, India.
  219. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ఉక్రెయిన్ నుండి క్రిమియాను తీసుకోవడానికి రష్యాతో ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు – వీడియో". The Guardian. 18 మార్చి 2014. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 డిసెంబరు 2014.
  220. 1 2 "నివాసితులు ఉక్రెయిన్‌ను విడిచిపెట్టడానికి ఓటు వేసిన తర్వాత రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకునే ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు". CBS News. 18 మార్చి 2014.
  221. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ఉక్రెయిన్‌పై కన్నుగీటారా?". ది డైలీ టెలిగ్రాఫ్. 7 జూలై 2014. ఒరిజినల్ నుండి 10 జనవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 మార్చి 2018.
  222. Совещание послов и постоянных представителей России [Conference of Russian ambassadors and permanent representatives]. President of Russia (in రష్యన్). 1 July 2014. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 December 2021. И хочу, чтобы все понимали: наша страна будет и впредь энергично отстаивать права русских, наших соотечественников за рубежом, использовать для этого весь арсенал имеющихся средств: от политических и экономических – до предусмотренных в международном праве гуманитарных операций, права на самооборону.
  223. Rettman, Andrew. "పుతిన్ ఉక్రెయిన్‌ను కోల్పోయాడని US దౌత్యవేత్త చెప్పారు". EU అబ్జర్వర్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 అక్టోబరు 2018.
  224. Bershidsky, Leonid (13 అక్టోబరు 2018). "పుతిన్ ఆర్థోడాక్స్ స్కిజంలో అతిపెద్ద పరాజయం". Bloomberg.com.
  225. పుతిన్ రష్యన్లు, ఉక్రేనియన్లు 'ఆచరణాత్మకంగా ఒకే ప్రజలు' అని చెప్పారు, రాయిటర్స్ (29 ఆగస్టు 2014).
  226. పుతిన్: ఉక్రేనియన్ సాహిత్య గ్రంథాలయాన్ని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ కోల్పోకూడదు, Interfax-Ukraine (26 డిసెంబరు 2015).
  227. పుతిన్, Vladimir (15 ఆగస్టు 2021). "రష్యన్లు, ఉక్రేనియన్ల చారిత్రక ఐక్యత". moderndiplomacy.eu. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 మార్చి 2022. రష్యాతో భాగస్వామ్యంతో మాత్రమే ఉక్రెయిన్ యొక్క నిజమైన సార్వభౌమాధికారం సాధ్యమవుతుందని నేను విశ్వసిస్తున్నాను. మా ఆధ్యాత్మిక, మానవ, నాగరిక సంబంధాలు ... సాధారణ పరీక్షలు, విజయాలు, విజయాల ద్వారా దృఢపడ్డాయి. మా బంధుత్వం ... ఆధునిక రష్యా, ఉక్రెయిన్‌లో నివసిస్తున్న ప్రజల హృదయాలలో, జ్ఞాపకాలలో, లక్షలాది కుటుంబాలను ఏకం చేసే రక్త సంబంధాలలో ఉంది. కలిసి మనం ఎల్లప్పుడూ చాలా రెట్లు బలంగా, విజయవంతం అవుతాము. ఎందుకంటే మనం ఒకే ప్రజలు.
  228. Roth, Andrew (7 December 2021). "పొరుగువారి వక్రీకరించిన దృక్పథంతో నడిచే పుతిన్ ఉక్రెయిన్ వాక్చాతుర్యం". The Guardian. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 December 2021.
  229. Georgiy Kasianov; Mikhail Krom; Alexey Miller (14 July 2021). "'ఇది గతం గురించి వాదన కాదు' అని మేము ప్రొఫెషనల్‌ని అడిగాము పుతిన్ 'చారిత్రక వ్యాసం'పై చరిత్రకారులు దృష్టి సారించాలి". Meduza. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 డిసెంబరు 2021.
  230. Шойгу обязал военных изучить статью Путина об Украине [ఉక్రెయిన్‌పై పుతిన్ కథనాన్ని అధ్యయనం చేయాలని షోయిగు సైన్యాన్ని ఆదేశించారు]. RBK (in రష్యన్). 15 జూలై 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 డిసెంబరు 2021.
  231. "Day-by-day: జార్జియా-రష్యా సంక్షోభం". BBC News. 21 ఆగస్టు 2008. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 మే 2009.
  232. న్యూ ఇంటిగ్రేషన్ ప్రాజెక్ట్ ఫర్ యురేషియా - ఎ ఫ్యూచర్ దట్ ఈజ్ బీయింగ్ బర్న్ టుడే, ఇజ్వెస్టియా (3 అక్టోబరు 2011).
  233. Bryanski, Gleb (3 అక్టోబరు 2011). "రష్యా పుతిన్ "యూరేషియన్ యూనియన్" నిర్మించాలనుకుంటున్నట్లు చెప్పారు". Yahoo! వార్తలు. Reuters. the original నుండి 6 అక్టోబరు 2011 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 అక్టోబరు 2011.
  234. Kilner, James (6 అక్టోబరు 2011). "పుతిన్ యురేషియన్ యూనియన్ భావనను కజకిస్తాన్ స్వాగతించింది". The Daily Telegraph. London. ఒరిజినల్ నుండి 10 జనవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 అక్టోబరు 2011.
  235. "2015 నాటికి రష్యా బెలారస్, కజకిస్తాన్‌లతో యూనియన్‌ను చూస్తోంది". BBC News. 18 నవంబరు 2011. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 నవంబరు 2011.
  236. "Ru-ru". యురేషియన్ ఎకనామిక్ యూనియన్. the original నుండి 17 ఏప్రిల్ 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 ఏప్రిల్ 2016.
  237. Bruce Pannier (5 మే 2000). "రష్యా: ఉజ్బెకిస్తాన్ పాత సంబంధాలను పునరుద్ధరించింది". RFE/RL.
  238. "పుతిన్ కరిమోవ్‌ను కలిశాడు; రష్యా ఉజ్బెక్ రుణాన్ని రద్దు చేయనుంది". RFE/RL. 10 డిసెంబరు 2014.
  239. "గొప్ప దేశభక్తి యుద్ధంలో 55వ విజయ వార్షికోత్సవానికి అంకితం చేయబడిన కవాతులో ప్రసంగం". en.kremlin.ru. 9 మే 2000.
  240. "గొప్ప దేశభక్తి యుద్ధంలో 61వ విజయ వార్షికోత్సవాన్ని జరుపుకుంటున్న సైనిక కవాతులో ప్రసంగం". en.kremlin.ru. 9 మే 2006.
  241. "'దీనికి మీరే కారణం': ఫిన్లాండ్ అధ్యక్షుడు నాటో కూటమి చర్యకు రష్యాను నిందించారు". The National. 11 మే 2022.
  242. రాడినా గిగోవా, రియా మొగల్ (23 డిసెంబరు 2022). "మొదటిసారిగా బహిరంగంగా, పుతిన్ ఉక్రెయిన్‌లో పోరాటాన్ని 'యుద్ధం' అని పిలుస్తున్నాడు". CNN. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 డిసెంబరు 2022.
  243. "పుతిన్ రష్యాను ముక్కలు చేయడానికి పశ్చిమ దేశాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు చెప్పాడు". వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికా. 25 డిసెంబరు 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 డిసెంబరు 2022.
  244. George Wright; Vitaliy Shevchenko; Paul Kirby (14 డిసెంబరు 2023). "రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం: పుతిన్ రష్యాకు తన యుద్ధ లక్ష్యాలు మారలేదని చెప్పారు". BBC. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 డిసెంబరు 2023.
  245. Daria Dmytrieva (19 డిసెంబరు 2023). "పుతిన్ ఉక్రెయిన్ దండయాత్రను ముందుగానే ప్రారంభించనందుకు చింతిస్తున్నాడు: మనం ముందుగానే సిద్ధం కావడం ప్రారంభించాలి". RBC-Ukraine. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 డిసెంబరు 2024.
  246. 1 2 3 అమెరికా విఫలమైన (ద్విపార్టీ) రష్యా విధానం స్టీఫెన్ ఎఫ్. కోహెన్, హఫ్‌పోస్ట్
  247. Murphy, Dean (14 జనవరి 1995). "యూరప్: మాజీ తూర్పు కూటమిలో చెచ్న్యా అసౌకర్య జ్ఞాపకాలను సమన్లు చేసింది: మాజీ సోవియటు ఉపగ్రహాలు రష్యను దాడి మీద జాగ్రత్తగా చూస్తున్నాయి. వారి భయాలు నాటోలో సభ్యత్వం కోసం కొత్త ఆవశ్యకతను సృష్టిస్తాయి". లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 ఏప్రిల్ 2021.
  248. "Irony Amid the Menace | CEPA" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 26 మే 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 ఏప్రిల్ 2021.
  249. స్టుయర్మర్, మైఖేల్ (2008). పుతిన్, రష్యా పెరుగుదల. లండన్: వీడెన్‌ఫెల్డ్ & నికల్సన్. pp. 55, 57 & 192. ISBN 978-0-297-85510-1. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 జూన్ 2012.
  250. 1 2 3 Stuermer, Michael (2008). Putin and the Rise of Russia. London: Weidenfeld & Nicolson. pp. 55, 57 & 192. ISBN 978-0-297-85510-1. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 June 2012.
  251. థామ్ శంకర్; మార్క్ ల్యాండ్లర్ (11 ఫిబ్రవరి 2007). "పుతిన్ అమెరికా ప్రపంచ స్థిరత్వాన్ని దెబ్బతీస్తోందని చెప్పారు". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్.
  252. "ఇండియన్ టెలివిజన్ ఛానల్ దూరదర్శన్, ప్రెస్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా న్యూస్ ఏజెన్సీ కోసం ఇంటర్వ్యూ". Kremlin.ru. 18 జనవరి 2007. the original నుండి 4 మే 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  253. "మ్యూనిచ్ కాన్ఫరెన్స్ ఆన్ ది సెక్యూరిటీ పాలసీ (43వ మ్యూనిచ్ కాన్ఫరెన్స్ ఆన్ సెక్యూరిటీ పాలసీ)లో ప్రసంగం, కింది చర్చ". 10 ఫిబ్రవరి 2007. the original నుండి 9 మార్చి 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  254. Watson, Rob (10 ఫిబ్రవరి 2007). "పుతిన్ ప్రసంగం: కోల్డ్ వార్‌కి తిరిగి వెళ్ళాలా?". BBC News.
  255. "భద్రతా విధానంపై మ్యూనిచ్ సమావేశం, రక్షణ కార్యదర్శి రాబర్ట్ M. గేట్స్, 11 ఫిబ్రవరి 2007న ఇచ్చిన ప్రకటన ప్రకారం". Defenselink.mil. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 డిసెంబరు 2013.
  256. "G8 సమ్మిట్ ముగిసిన తర్వాత జరిగిన ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్". Kremlin.ru. 8 జూన్ 2007. the original నుండి 4 మే 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  257. "రష్యా CFE ఆయుధ ఒప్పందం నుండి వైదొలిగింది". fijilive.com. 12 డిసెంబరు 2007. the original నుండి 22 డిసెంబరు 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 31 జూలై 2015.
  258. "పుతిన్: కొసావో ఏకపక్ష స్వాతంత్ర్యానికి మద్దతు 'అనైతికం, చట్టవిరుద్ధం'". Xinhua న్యూస్ ఏజెన్సీ. 14 ఫిబ్రవరి 2008. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 ఫిబ్రవరి 2008.
  259. "పుతిన్ కొసావో స్వాతంత్ర్యాన్ని 'భయంకరమైన ఉదాహరణ' అని పిలుస్తారు". ది సిడ్నీ మార్నింగ్ హెరాల్డ్. 23 ఫిబ్రవరి 2008.
  260. "రష్యన్ ఫెడరేషన్ అధ్యక్షుడి ప్రసంగం". en.kremlin.ru. 18 మార్చి 2014.
  261. "కొసావో 'పూర్వదర్శనం' రష్యా క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని ఎందుకు సమర్థించదు". ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్.
  262. సింప్సన్, Emma (16 జనవరి 2006). "మెర్కెల్ బెర్లిన్ మాస్కో సంబంధాలను చల్లబరుస్తుంది". BBC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  263. "సిల్వియో బెర్లుస్కోనీ, వ్లాదిమిర్ పుతిన్: ది బేసి జంట". Financial Times. 2 అక్టోబరు 2015. the original నుండి 10 డిసెంబరు 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  264. బుకానన్, Rose (17 అక్టోబరు 2014). "పుతిన్ 'పాత స్నేహితుడు' బెర్లుస్కోనీని రాత్రిపూట సందర్శించారు". The స్వతంత్ర.
  265. "బెర్లుస్కోని ఉనా పర్సన కారా, అన్ వెరో అమికో"[permanent dead link]. రాయ్ న్యూస్
  266. "రష్యాకు చెందిన పుతిన్ బెర్లుస్కోనీని ప్రియమైన, తెలివైన స్నేహితుడు, రాజనీతిజ్ఞుడు అని పిలుస్తారు" (in ఇంగ్లీష్). Reuters. 12 జూన్ 2023. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 జూన్ 2023.
  267. ""మధ్యయుగ క్రూసేడ్"లో పుతిన్ వెస్ట్: పుతిన్ Archived 2011-03-23 at the Wayback Machine." ది టైమ్స్ (రాయిటర్స్). 21 మార్చి 2011.
  268. Shuster, Simon. "The World According to Putin Archived 27 ఫిబ్రవరి 2022 at the Wayback Machine," Time 16 September 2013, pp. 30–35.
  269. "Battle for Ukraine: How the west lost Putin". Financial Times. 2 February 2015. the original నుండి 10 December 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 November 2015.
  270. US, ఇతర శక్తులు రష్యాను G8 నుండి తరిమివేస్తాయి, CNN
  271. "రష్యా తాత్కాలికంగా G8 క్లబ్ ఆఫ్ రిచ్ కంట్రీస్ నుండి తొలగించబడింది". బిజినెస్ ఇన్‌సైడర్. 18 జూన్ 2013. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 మార్చి 2014.
  272. డెమిర్జియన్, Karoun; Birnbaum, Michael (24 అక్టోబరు 2014). "రష్యా అధ్యక్షుడు ప్రపంచ సమస్యలకు అమెరికాను నిందించారు". The Washington Post (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0190-8286. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  273. "'ఒక పిచ్చివాడు మాత్రమే' NATOపై రష్యా దాడికి భయపడతాడని రష్యన్ అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ అన్నారు". డైలీ న్యూస్. 7 జూన్ 2015.
  274. "పుతిన్ ట్రంప్ విజయం, మెరుగైన సంబంధాల ఆశకు అభినందనలు". Bloomberg L.P. 9 నవంబరు 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 మే 2017.
  275. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ అమెరికా సైబర్ దాడికి అనుమతి ఇచ్చినట్లు నిఘా అధికారులు చెబుతున్నారు". CBS News. 15 డిసెంబరు 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 మే 2017.
  276. Englund, Will (28 జూలై 2016). "పుతిన్, క్లింటన్ మధ్య శత్రుత్వానికి మూలాలు". The Washington Post.
  277. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ హిల్లరీ క్లింటన్ పై ద్వేషం కలిగి ఉండటానికి గల నాలుగు ప్రధాన కారణాలు". నేషనల్ పోస్ట్. 16 డిసెంబరు 2016.
  278. Crowley, Michael; Ioffe, Julia (26 July 2016). "పుతిన్ హిల్లరీని ఎందుకు ద్వేషిస్తాడు". Politico. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 August 2023.
  279. "USలో పుతిన్ ఇమేజ్ పెరుగుతుంది, ఎక్కువగా రిపబ్లికన్లలో". Gallup. 21 ఫిబ్రవరి 2017.
  280. "US-రష్యా సంబంధాలు ట్రంప్ మొదటి సంవత్సరంలో మెరుగుపడటంలో విఫలమవుతున్నాయని, అవి మరింత దిగజారే అవకాశం ఉందని పుతిన్ పేర్కొన్నారు". The Independent. 19 జనవరి 2018.
  281. "డోనాల్డ్ ట్రంప్ అధికారం చేపట్టినప్పటి నుండి US-రష్యా సంబంధాలు మరింత దిగజారాయని వ్లాదిమిర్ పుతిన్ అన్నారు". The Independent. 12 ఏప్రిల్ 2017.
  282. పుతిన్, వ్లాదిమిర్ (18 జూన్ 2020). "రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం యొక్క 75వ వార్షికోత్సవం యొక్క నిజమైన పాఠాలు". ది నేషనల్ ఇంట్రెస్ట్.
  283. Middelaar, Luuk van (26 జూన్ 2020). "Poetin is politicus, en dus historicus". NRC Handelsblad.
  284. "పుతిన్ USతో మిగిలి ఉన్న చివరి అణు ఆయుధ నియంత్రణ ఒప్పందం నుండి వైదొలిగాడు". CNN. 21 ఫిబ్రవరి 2023.
  285. పుతిన్: బెలారస్‌లో రష్యా అణ్వాయుధాలను మోహరించనుంది BBC (25 మార్చి 2023)
  286. Black, Ian (29 May 2002). "Russia and NATO greet arrival of a warm front". The Guardian.
  287. 1 2 3 Gonzalo Vina & Sebastian Alison (20 జూలై 2007). "బ్రౌన్ రష్యన్ బహిష్కరణలను సమర్థించాడు, హత్యలను ఖండించాడు". Bloomberg News. the original నుండి 30 సెప్టెంబరు 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  288. "UK నకిలీ రాక్‌తో రష్యన్లపై నిఘా పెట్టింది". BBC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 నవంబరు 2015.
  289. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ప్రజాదరణ & కీర్తి". YouGov. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 ఏప్రిల్ 2022.
  290. హార్డింగ్, లూక్ (21 జనవరి 2016). "లిట్వినెంకో విచారణ: కీలక ఆటగాళ్ళు". ది గార్డియన్. లండన్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 మే 2022.
  291. "లిట్వినెంకో విచారణ యొక్క పూర్తి నివేదిక". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. 21 జనవరి 2016.
  292. హోల్డెన్, మైఖేల్ (21 జనవరి 2016). "రష్యా యొక్క పుతిన్ బహుశా మాజీ KGB ఏజెంట్ లిట్వినెంకో లండన్ హత్యను ఆమోదించాడు: UK విచారణ". Reuters (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 మే 2022.
  293. Dodd, విక్రమ్; హార్డింగ్, Luke; MacAskill, Ewen (8 మార్చి 2018). "సెర్గీ స్క్రిపాల్: మాజీ రష్యన్ గూఢచారి, పోలీసులు చెప్పండి, నెర్వ్ ఏజెంట్ తో విషప్రయోగం చేయబడ్డారు". The Guardian. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 మార్చి 2018.
  294. Borger, Julian (15 మార్చి 2018). "Spy poisoning: UKకి మద్దతు ఇస్తున్న మిత్రదేశాలు, UN భద్రతా మండలిలో రష్యాపై దాడి". The Guardian. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 మార్చి 2018.
  295. Grierson, Jamie; Wintour, Patrick (17 మార్చి 2018). "సెర్గీ స్క్రిపాల్: వివాదం ముదురుతుండటంతో రష్యా 23 మంది UK దౌత్యవేత్తలను బహిష్కరించింది". The Guardian. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 మార్చి 2018.
  296. Hamilton, Fiona; Parfitt, Tom; Coates, Sam; Blakely, Rhys; Fisher, Lucy. "జాన్సన్ సాలిస్బరీ గూఢచారి దాడికి పుతిన్ వైపు వేలు చూపిస్తున్నాడు". The Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 మార్చి 2018.
  297. రష్యా వెనిజులాతో అణు సంబంధాలను ఏర్పరచుకుంది Archived 2013-11-10 at the Wayback Machine ఫ్రాన్స్ 24
  298. "ప్రపంచం – అమెరికాలు – రష్యన్ బాంబర్లు వెనిజులాలో అడుగుపెట్టాయి". BBC. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 నవంబరు 2015.
  299. Tyler, Patrick (16 డిసెంబరు 2000). "పుతిన్, క్యూబాలో, సిగ్నల్స్ ప్రియారిటీ ఆఫ్ టైస్ టు యుఎస్". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 ఆగస్టు 2016.
  300. మెక్‌కాయ్, టెర్రెన్స్; హర్లాన్, చికో (24 ఫిబ్రవరి 2022). "ప్రపంచ కుడి పుతిన్‌ను సింహం చేసింది. ఉక్రెయిన్ దాడి చాలా మంది నాయకులను ఇబ్బందికరమైన స్థితిలో వదిలివేసింది". The Washington Post. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 మార్చి 2022.
  301. "రష్యా కోర్టులు ఇండోనేషియా". Brtsis.com. 12 అక్టోబరు 2007. the original నుండి 12 అక్టోబరు 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 సెప్టెంబరు 2011.
  302. Coorey, Phillip (7 సెప్టెంబరు 2007). "పుతిన్, హోవార్డ్ సంతకం యురేనియం ఒప్పందం". ది సిడ్నీ మార్నింగ్ హెరాల్డ్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 అక్టోబరు 2014.
  303. రష్యా 'ఉక్రెయిన్‌పై దాడి'ను బెదిరింపుగా టోనీ అబాట్ ఖండించాడు; ది గార్డియన్; 29 ఆగస్టు 2014
  304. టోనీ అబాట్ APECలో వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌తో MH17 గురించి చర్చిస్తున్నారు; రష్యన్ అధ్యక్షుడు 'చొక్కా ముఖం' కాదని క్రెమ్లిన్ చెబుతోంది; ఆస్ట్రేలియన్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ కార్పొరేషన్; 12 నవంబరు 2014
  305. తాజాది: MH17 కూలిపోవడానికి రష్యా బాధ్యత వహించలేదని పుతిన్ ఖండించారు; apnews.com; 26 మే 2014
  306. రష్యాతో వాణిజ్య పరిమితులను సడలించాలని చైనా పిలుపునిచ్చింది; news.com.au; 25 ఫిబ్రవరి 2022
  307. Neilson, Michael (1 మార్చి 2022). "పార్లమెంట్ 'బెదిరింపుదారు' పుతిన్‌ను ఖండించింది; జీవన వ్యయాలపై ప్రధానమంత్రి, లక్సన్ ముఖాముఖి". The New Zealand Herald (in New Zealand English). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 జూలై 2024.
  308. Singh, Indra (3 మార్చి 2022). "పసిఫిక్ రష్యా-ఉక్రెయిన్‌ను ఖండించింది సంఘర్షణ PM చెప్పింది". Fiji Broadcasting Corporation. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 జూన్ 2023.
  309. పుతిన్: శాంతియుత అణు కార్యక్రమాన్ని అభివృద్ధి చేసే హక్కు ఇరాన్‌కు ఉంది Archived 2008-04-06 at the Wayback Machine, అక్టోబరు 16, 2007, Rbc.ru
  310. "అమెరికాకు పుతిన్ హెచ్చరిక". Reuters. 16 అక్టోబరు 2007. the original నుండి 17 అక్టోబరు 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  311. Владимир Путин положительно оценил итоги Второго Каспийского саммита на встрече с Президентом Ирана Махмудом Ахмадинежадом [Vladimir Putin assessed the results of the Second Caspian Summit positively on meeting with Iranian President Mahmoud Ahmadinejad] (in రష్యన్). Kremlin.ru. 16 October 2007. the original నుండి 4 May 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  312. Визит в Исламскую Республику Иран. Второй Каспийский саммит [Visit to Iran. Second Caspian Summit] (in రష్యన్). Kremlin.ru. 16 October 2007. the original నుండి 4 May 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  313. "పుతిన్ ఇరాన్ సందర్శనను ధృవీకరించాడు, 'ప్లాట్' నివేదికలను తోసిపుచ్చాడు". లెబనాన్ వైర్. 15 అక్టోబరు 2007. the original నుండి 16 అక్టోబరు 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  314. వ్లాదిమిర్ పుతిన్ టెహ్రాన్‌కు చారిత్రాత్మక పర్యటన చేస్తానని హత్య బెదిరింపులను ధిక్కరిస్తున్నాడు, 16 అక్టోబరు 2007, ది టైమ్స్.
  315. "రెండవ కాస్పియన్ సమ్మిట్ తరువాత జరిగిన ఉమ్మడి ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్‌లో ఒక ప్రశ్నకు సమాధానం". Kremlin.ru. 16 అక్టోబరు 2007. the original నుండి 4 మే 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  316. "పుతిన్ సందర్శన 'చారిత్రక, వ్యూహాత్మక'". గల్ఫ్ వార్తలు. 18 ఏప్రిల్ 2008. the original నుండి 14 మే 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  317. Parks, Cara (21 మార్చి 2011). "పుతిన్: లిబియాలో సైనిక జోక్యం 'క్రూసేడ్‌లను' పోలి ఉంటుంది". HuffPost.
  318. Crugnale, జేమ్స్ (15 డిసెంబరు 2011). "గడ్డాఫీ మరణానికి వ్లాదిమిర్ పుతిన్ US డ్రోన్లను నిందించాడు, జాన్ మెక్‌కెయిన్‌ను తిట్టాడు". Mediaite.com. the original నుండి 4 జనవరి 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  319. పౌరుడు, ఒట్టావా (16 డిసెంబరు 2011). "పుతిన్ అమెరికా గడాఫీ హత్యకు ప్రణాళిక వేసిందని ఆరోపించాడు". Canada.com. the original నుండి 20 అక్టోబరు 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  320. Trenin, Dmitri (9 ఫిబ్రవరి 2012). "రష్యా అస్సాద్‌కు ఎందుకు మద్దతు ఇస్తుంది". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్.
  321. Fred Weir (19 జనవరి 2012). "రష్యా సిరియాకు ఆయుధాలను విక్రయించడానికి ఎందుకు సిద్ధంగా ఉంది". ది క్రిస్టియన్ సైన్స్ మానిటర్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  322. Viscusi, Gregory (1 జూన్ 2012). "హాలండ్‌ను తొలగించడంపై పుతిన్‌తో ఘర్షణ పడ్డాడు సిరియా అస్సాద్". బ్లూమ్‌బెర్గ్ బిజినెస్ వీక్. the original నుండి 18 జూలై 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  323. పుతిన్, వ్లాదిమిర్ V. (11 సెప్టెంబరు 2013). "రష్యా నుండి జాగ్రత్త కోసం ఒక విజ్ఞప్తి". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 11 సెప్టెంబరు 2013.
  324. "సిరియా రసాయన ఆయుధాలను ఎలా నాశనం చేయాలో అమెరికా, రష్యా అంగీకరిస్తున్నాయని పుతిన్ చెప్పారు". ది జెరూసలేం పోస్ట్. 8 అక్టోబరు 2013.
  325. మెలిక్ కైలాన్. "పుతిన్స్ సిరియా గాంబిట్ అతని వాటర్‌లూ కావచ్చు". ఫోర్బ్స్.
  326. Kaylan, Melik. "పుతిన్ ఉక్రెయిన్‌పై దాడి చేయబోతున్నారా?". Forbes.
  327. Pedler, John (2015). బయటికి వెళ్ళే ముందు ఒక మాట: ఒక మాజీ దౌత్యవేత్త వెల్టాన్‌షావుంగ్. p. 129.
  328. బోర్ష్చెవ్స్కాయ, అన్నా (2022). సిరియాలో పుతిన్ యుద్ధం. I. బి. టౌరిస్. pp. 70, 71, 80, 81, 157, 169, 171, 174. ISBN 978-0-7556-3463-7.
  329. "రష్యా సిరియాలో మొదటి వైమానిక దాడులను నిర్వహించింది". అల్ జజీరా. 30 సెప్టెంబరు 2015. ఒరిజినల్ నుండి 30 సెప్టెంబరు 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 అక్టోబరు 2015.
  330. Geukjian, Ohannes (2022). "5: రష్యన్ దౌత్యం, యుద్ధం, శాంతిని నెలకొల్పడం, 2017–19". సిరియాలో రష్యన్ సైనిక జోక్యం. McGill-Queen's University Press. p. 196. ISBN 978-0-2280-0829-3.
  331. Cohen, Roger (24 December 2022). "పుతిన్ ఫెల్టీ కోరుకుంటున్నాడు, అతను దానిని ఆఫ్రికాలో కనుగొన్నాడు". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. the original నుండి 3 జనవరి 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  332. Bax, Pauline (3 డిసెంబరు 2021). "సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్‌లో రష్యా ప్రభావం". the original నుండి 2 మార్చి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  333. Posthumus, Bram (20 మే 2022). "విశ్లేషణ: సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్‌లో రష్యా యొక్క ఆసక్తికరమైన కేసు". అల్ జజీరా. the original నుండి 1 జూన్ 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  334. Burke, Sauer; జాసన్, Pjotr (16 డిసెంబరు 2022). "వాగ్నర్ గ్రూప్ బాస్ యొక్క అల్లి మధ్య ఆఫ్రికాలో 'హత్య ప్రయత్నం'లో గాయపడ్డాడు". ది గార్డియన్. the original నుండి 17 డిసెంబరు 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  335. Gershkovich, Evan (26 అక్టోబరు 2019). "రష్యా ప్రారంభ ఆఫ్రికా సమ్మిట్‌లో, మాస్కో సార్వభౌమత్వాన్ని అమ్మేసింది". The Moscow Times.
  336. "పుతిన్: ఆఫ్రికాతో సంబంధాలు మాస్కోకు 'ప్రాధాన్యత'". ఆఫ్రికా వార్తలు. 20 మార్చి 2023.
  337. "UAE సందర్శన సమయంలో వ్లాదిమిర్ పుతిన్ $1.3 బిలియన్ల విలువైన ఒప్పందాలపై సంతకం చేశారు". Young Herald. the original నుండి 26 ఫిబ్రవరి 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 అక్టోబరు 2019.
  338. "రష్యా, ఇజ్రాయెల్ మధ్య ఏర్పడిన ప్రత్యేకమైన బంధాన్ని పుతిన్ హైలైట్ చేశారు". TASS. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మార్చి 2022.
  339. Wong, Edward; Swanson, Ana (2 January 2023). "How Russia's War on Ukraine Is Worsening Global Starvation". The New York Times.
  340. Madslien, Jorn (4 జూలై 2007). "రష్యా ఆర్థిక శక్తి: భయానకమా లేదా ఓదార్పుదాయకా?". BBC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 మార్చి 2010.
  341. Arkhipov, Ilya (24 జనవరి 2013). "పుతిన్ ఆమోదం రేటింగ్ 2000 తర్వాత అత్యల్ప స్థాయికి పడిపోయింది: పోల్". Bloomberg L.P. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  342. "పుతిన్ ఆమోదం రేటింగ్ 87%కి పెరిగింది, పోల్ సేస్". మాస్కో టైమ్స్. 6 ఆగస్టు 2014. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 జూలై 2021.
  343. "ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన రాజకీయ నాయకులు: పుతిన్ ఆమోదం రేటింగ్ 86%కి చేరుకుంది". Independent. 27 ఫిబ్రవరి 2015.
  344. "రికార్డు స్థాయిలో వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ఆమోదం రేటింగ్". The Guardian. 23 జూలై 2015.
  345. Июльские рейтинги одобрения и доверия (in రష్యన్). Levada Centre. 23 July 2015. the original నుండి 29 January 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 March 2016.
  346. "పుతిన్ ఆమోదం రేటింగ్‌లు 89 శాతానికి చేరుకున్నాయి, అవి ఇప్పటివరకు ఎన్నడూ లేనంత అత్యధికం". The Washington Post. 24 జూన్ 2015.
  347. "రష్యన్ల త్రైమాసికం పుతిన్ పాలనలో జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడ్డాయని అనుకుంటున్నారు" (in రష్యన్). Oprosy.info. the original నుండి 31 జూలై 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  348. Stone, Norman (25 మే 2010). "వారు పుతిన్‌ను ఇష్టపడటంలో ఆశ్చర్యం లేదు". The Times. the original నుండి 25 మే 2010 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 మే 2025.
  349. "పాశ్చాత్య వ్యతిరేక, హైపర్ మాకో, ఆగ్నేయాసియాలో పుతిన్ ఆకర్షణ". Al Jazeera. 18 నవంబరు 2022.
  350. "ఆర్థిక సమస్యలు, అవినీతి పుతిన్ ఇమేజ్‌ను దెబ్బతీయడంలో విఫలమయ్యాయి". gallup.com. 28 మార్చి 2017. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 జూన్ 2017.
  351. Bennetts, Marc (17 ఏప్రిల్ 2017). "అలెక్సీ నావల్నీ: రష్యా అవినీతి వ్యతిరేక క్రూసేడర్ వ్లాదిమిర్ పుతిన్ క్రిప్టోనైట్?". Newsweek. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 జూన్ 2017.
  352. "కొత్త నివేదికలు రష్యా యొక్క లోతైన అవినీతి సంస్కృతిని హైలైట్ చేస్తాయి". Voice of America. 26 జనవరి 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 మార్చి 2020.
  353. "రష్యన్ క్లెప్టోక్రాట్లను ఎదుర్కోవడం: ఉక్రెయిన్‌పై దాడికి పశ్చిమ దేశాల ప్రతిస్పందన ఎలా ఉండాలి". Transparency International. 4 మార్చి 2022. రష్యాలో అవినీతి స్థానికంగా ఉంది. 100కి 29 స్కోర్‌తో, ట్రాన్స్‌పరెన్సీ ఇంటర్నేషనల్ యొక్క 2021 అవినీతి అవగాహన సూచికలో రష్యా యూరప్‌లో అత్యల్ప ర్యాంక్ పొందిన దేశం.
  354. ""Левада-Центр": две трети россиян считают, что в проблемах страны виноват Путин". Znak.com. the original నుండి 18 January 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 November 2018.
  355. "Refforld | 'మంచి జార్, చెడ్డ బోయార్లు': ప్రజాదరణ పొందిన వైఖరులు, అజర్‌బైజాన్ భవిష్యత్తు". Refforld. ఐక్యరాజ్యసమితి హైకమిషనర్ Refugees. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 నవంబరు 2018.
  356. "Рейтингутин డోస్టిగ్ ఇస్టోరిచెస్కోగో మినిముమా. 2015 నుండి 2015 వరకు". TV Rain. 18 జనవరి 2019. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 జనవరి 2019.
  357. "రికార్డు స్థాయిలో 20% రష్యన్లు రష్యాను విడిచి వెళ్ళాలని అంటున్నారు". Gallup.com. 4 ఏప్రిల్ 2019. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 ఏప్రిల్ 2019.
  358. Milov, Vladimir; Khvostunova, Olga (17 June 2019). "పుతిన్, క్రెమ్లిన్ రష్యన్ యువతను ఎలా కోల్పోయారో". The Washington Post.
  359. "Доверие политикам (1)". wciom.ru. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 మే 2020.
  360. "Доверие политикам (2)". wciom.ru. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 మే 2020.
  361. Kolesnikov, Andrei (15 జూన్ 2020). "పుతిన్ రేటింగ్ ఎందుకు రికార్డు స్థాయిలో ఉంది". మాస్కో టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 జూన్ 2020.
  362. "Trust fall క్రెమ్లిన్ రష్యా యొక్క సామూహిక టీకా ప్రచారాన్ని పునఃప్రారంభించాలని యోచిస్తోంది, కానీ ఇది పుతిన్ రేటింగ్‌లను తగ్గిస్తుందనే ఆందోళనలు ఉన్నాయి". Meduza. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 నవంబరు 2021.
  363. "ఉక్రెయిన్‌లో వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ఏమి చేస్తున్నాడు". సమయం. 22 నవంబరు 2021.
  364. "యువ ఉక్రేనియన్లు, రష్యన్లు మరొక యుద్ధం గురించి ఎలా భావిస్తున్నారు?". Al Jazeera. 7 ఫిబ్రవరి 2022.
  365. "యువ రష్యన్లలో వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ప్రజాదరణ క్షీణిస్తున్నట్లు అభిప్రాయ సేకరణలో తేలింది". The Times. 11 డిసెంబరు 2020.
  366. Sauer, Pjotr (25 ఫిబ్రవరి 2022). "'ప్యూర్ ఆర్వెల్': రష్యన్ రాష్ట్ర మీడియా దండయాత్రను విముక్తిగా ఎలా తిప్పుతుంది". The Guardian.
  367. 1 2 Gessen, Masha (4 మార్చి 2022). "రష్యన్లు చూడని యుద్ధం". The New Yorker.
  368. Hopkins, Valerie (6 మార్చి 2022). "ఉక్రేనియన్లు రష్యాలోని బంధువులు దీనిని యుద్ధం అని నమ్మడం లేదని కనుగొన్నారు". The New York Times.
  369. "ఉక్రెయిన్ యుద్ధం గురించి అధికారిక మూలాలను మాత్రమే ఉపయోగించండి, రష్యన్ మీడియా వాచ్‌డాగ్ జర్నలిస్టులకు చెబుతుంది". మాస్కో టైమ్స్. 24 ఫిబ్రవరి 2022. ఒరిజినల్ నుండి 24 ఫిబ్రవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 ఫిబ్రవరి 2022.
  370. 1 2 "విదేశీ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొన్న రష్యన్లు పుతిన్ చుట్టూ ర్యాలీ చేస్తున్నారని పోల్ చూపిస్తుంది". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. 31 మార్చి 2022.
  371. 1 2 "రష్యాలో, అభిప్రాయ సేకరణలు ఒక రాజకీయ ఆయుధం". openDemocracy. 9 మార్చి 2022.
  372. "రష్యన్లు ఉక్రేనియన్ యుద్ధాన్ని ఎలా చూస్తున్నారో తప్పుడు సమాచారం రంగులు వేస్తుంది". The Hill. 11 మార్చి 2022.
  373. "Независимые социологи: 71% россиян испытывает гордость из-за войны с Украиной". Радио Свобода. Radio Free Europe/Radio Liberty. 17 March 2022.
  374. 1 2 "నేజావిసిమ్ సోషియాలజీ: 71% రొస్సియాన్ యూనివర్శిటీ బ్రిటన్ = రేడియో ఫ్రీ యూరోప్/రేడియో లిబర్టీ".
  375. 1 2 "స్వతంత్ర సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు: ఉక్రెయిన్‌తో జరిగిన యుద్ధం పట్ల అత్యధిక శాతం రష్యన్లు గర్వంగా భావిస్తున్నారు" (in ఇంగ్లీష్). Belsat TV. 18 మార్చి 2022.
  376. "58 శాతం రష్యన్లు ఉక్రెయిన్ దండయాత్రకు మద్దతు ఇస్తున్నారు, 23 శాతం మంది దీనిని వ్యతిరేకిస్తున్నారని కొత్త పోల్ చూపిస్తుంది". The Washington Post. 8 మార్చి 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 జూన్ 2022.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  377. "పుతిన్ ఇనుప తెరను పునర్నిర్మించాడు". Axios. 11 మార్చి 2022.
  378. "ఉక్రేనియన్లు అక్కడే ఉండి పోరాడాలని కోరుకుంటారు, కానీ రష్యన్ ప్రజలను శత్రువులుగా చూడరు. కైవ్ నుండి ఒక అద్భుతమైన పోల్". European Leadership Network. 14 మార్చి 2022.
  379. Dougherty, Jill (3 ఏప్రిల్ 2022). "దేశం యొక్క ఆర్వెల్లియన్ మీడియా కవరేజ్ మధ్య నిజమైన యుద్ధ స్థితి గురించి చీకటిలో ఉన్న రష్యన్లు". CNN.
  380. "Одобрение Институтов, Рейтинги Партий И Политиков". levada.ru. 30 మార్చి 2022.
  381. "ఉక్రెయిన్‌లో 'సైనిక ఆపరేషన్' ప్రారంభించిన తర్వాత పుతిన్ ఆమోదం పెరిగింది". మాస్కో టైమ్స్. 31 మార్చి 2022.
  382. "ఉక్రెయిను‌లో "నకిలీ సమాచారం" వ్యాప్తి చెందడాన్ని నిషేధించడం ద్వారా పుతిన్ ఆమోదం పెరిగింది? Смотря как спросить". BBC News Russian. 8 మార్చి 2022.
  383. Yaffa, Joshua. "ఉక్రెయిన్‌లో యుద్ధానికి మద్దతు ఇస్తున్నట్లు చాలా మంది రష్యన్లు ఎందుకు చెబుతున్నారు?". The New Yorker.
  384. "పుతిన్ ఉక్రెయిన్‌లో కాల్పుల విరమణకు సిద్ధంగా ఉన్నానని నిశ్శబ్దంగా సంకేతాలు ఇస్తున్నాడు". The New York Times. 23 December 2023.
  385. "Одобрение органов власти" (in రష్యన్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 May 2020.
  386. "Акции протеста 12 июня" (in Russian). Levada Centre. 13 June 2017. Retrieved 17 June 2020.
  387. Plokhy, Serhii (16 మే 2023). ది రస్సో-ఉక్రేనియన్ యుద్ధం. పెంగ్విన్ పుస్తకాలు. ISBN 978-1-80206-179-6. ఒరిజినల్ నుండి 30 అక్టోబరు 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 మార్చి 2024.
  388. Zavadskaya, Margarita (2023). "రష్యా: 2023లో రవాణాలో ఉన్న దేశాలు దేశ నివేదిక". ఫ్రీడమ్ హౌస్ (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 13 మార్చి 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 మార్చి 2024. రష్యాలో, జాతీయ పాలన అనేది పూర్తి అధికారవాదాన్ని సూచిస్తుంది, అగ్రశ్రేణి వర్గాలలో విస్తృతమైన అణచివేత, పెద్ద ఎత్తున అవినీతి ఆధిపత్యం చెలాయిస్తుంది. 2022 ఉక్రెయిన్ దండయాత్ర రష్యన్ పాలనను మరింత దిగజారుడుగా మార్చింది, ఇది ప్రపంచంలోని అత్యంత అపఖ్యాతి పాలైన వ్యక్తిగత నియంతృత్వ పాలనలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
  389. Kovalev, Alexey (26 March 2024). "రష్యా దాని నిరంకుశ గతానికి తిరిగి వస్తోంది". Foreign Policy (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 10 March 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 మార్చి 2024.
  390. Bass, Sadie (5 ఆగస్టు 2009). "పుతిన్ బోల్స్టర్స్ టఫ్ గై ఇమేజ్ విత్ షర్ట్ లెస్ ఫోటోలు, ఆస్ట్రేలియన్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ కార్పొరేషన్". ABC న్యూస్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  391. Rawnsley, Adam (26 May 2011). "Pow! Zam! Nyet! 'Superputin' Battles Terrorists, Protesters in Online Comic". Wired. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 May 2011.
  392. "పుతిన్ వైల్డ్ గాన్: చొక్కా లేని నాయకుడి చిత్రాలపై రష్యాలో సందడి". కెనడియన్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ కార్పొరేషన్. Associated Press. 22 ఆగస్టు 2007. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 మార్చి 2010.
  393. Kravchenko, Stepan; Biryukov, Andrey (13 మార్చి 2020). "పుతిన్ పుతిన్ వ్యక్తిత్వ ఆరాధనను ఇష్టపడడు, క్రెమ్లిన్ చెప్పింది". Bloomberg L.P. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 ఆగస్టు 2021.
  394. వ్లాదిమిర్ పుతిన్ డైవింగ్ ఆవిష్కరణను వేదికగా చేసుకున్నట్లు ప్రతినిధి అంగీకరించారు, ది డైలీ టెలిగ్రాఫ్. 16 మార్చి 2012న పునరుద్ధరించబడింది.
  395. "పుతిన్ తాజా స్టంట్‌లో రష్యన్లు ఏదో చేపలాంటి వాసన చూస్తున్నారు". Reuters. 29 జూలై 2013. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 ఆగస్టు 2013.
  396. కవిక్, బోరిస్; Novak, Marja; Gaunt, Jeremy (8 మార్చి 2016). "స్లోవేనియన్ హాస్యనటుడు పుతిన్ పేరడీతో అదరగొట్టాడు; ట్రంప్ అనుసరించనున్నాడు". Reuters. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 మే 2017.
  397. "ఒక వృద్ధ పుతిన్ తన సొంత పేరడీకి అనుకరణగా మారతాడు". The Spectator. 19 మార్చి 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 మే 2017.
  398. Shearlaw, Maeve (9 సెప్టెంబరు 2015). "పుతిన్ మీ ఫిట్‌నెస్ స్ఫూర్తి హీరోగా ఉండనివ్వండి". ది గార్డియన్.
  399. Van Vugt, Mark (7 May 2014). "పుతిన్ నెపోలియన్ కాంప్లెక్స్ నుండి బాధపడుతున్నారా?". Psychology Today. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 డిసెంబరు 2018.
  400. "స్టేట్స్‌మెన్, ఎత్తు: మన ప్రపంచ నాయకులు ఎంత ఎత్తుగా ఉన్నారు?". ది గార్డియన్. 18 అక్టోబరు 2011. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 డిసెంబరు 2018.
  401. "Песни про Путина". Openspace.ru. 14 March 2008. the original నుండి 18 September 2009 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 May 2012.
  402. Rawnsley, Adam (26 May 2011). "Pow! Zam! Nyet! 'Superputin' Battles Terrorists, Protesters in Online Comic". Wired. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 May 2011.
  403. "పర్సన్ ఆఫ్ ది ఇయర్ 2007". Time. 2007. the original నుండి 7 సెప్టెంబరు 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 జూలై 2009.
  404. "టైమ్ మ్యాగజైన్ నుండి పుతిన్ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు". 20 డిసెంబరు 2007. ఒరిజినల్ నుండి 11 డిసెంబరు 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 జూన్ 2016 via YouTube.
  405. ఆల్బ్రైట్, మడేలిన్ (23 ఏప్రిల్ 2014). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ – పశ్చిమ దేశాలను నిజంగా పరీక్షించే రష్యన్ నాయకుడు". సమయం. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 నవంబరు 2016.
  406. షార్కోవ్, డామియన్ (20 ఏప్రిల్ 2016). "పుతిన్ 'తెలివైన కానీ నిజంగా దుష్టుడు' అని మడేలిన్ ఆల్బ్రైట్ చెప్పారు". న్యూస్ వీక్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 నవంబరు 2016.
  407. "ప్రపంచంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన వ్యక్తులు 2016". Forbes. 14 డిసెంబరు 2016. వరుసగా నాల్గవ సంవత్సరం, ఫోర్బ్స్ రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌ను ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన వ్యక్తిగా పేర్కొంది. మాతృభూమి నుండి సిరియా వరకు అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికల వరకు, రష్యా నాయకుడు తాను కోరుకున్నది పొందుతూనే ఉన్నాడు.
  408. Ewalt, డేవిడ్ M. (8 మే 2018). "ది వరల్డ్స్ మోస్ట్ పవర్‌ఫుల్ పీపుల్ 2018". Forbes. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 మే 2018.
  409. Umland, Andreas (21 జనవరి 2016). "ది పుతిన్‌వర్స్టెహర్స్' మిస్‌కన్సెవ్డ్ ఛార్జ్ ఆఫ్ రస్సోఫోబియా". the original నుండి 15 జూన్ 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  410. గ్రెగొరీ, Paul రోడెరిక్ (5 ఏప్రిల్ 2014). "డెవిల్ తో సహానుభూతి చెందడం: జర్మనీ పుతిన్–వర్స్టెహర్స్ రష్యాను ఎలా షీల్డ్ చేస్తుంది". ఫోర్బ్స్.
  411. 1 2 Sukhotsky, Cyril (5 మార్చి 2004), పుతినిజాం – 'ప్రోడుమన్‌న్నీజ్‌ని [పుతినిజాం – 'ఆలోచనాత్మకమైన వ్యక్తిగత దారుణమా?'], BBC రష్యన్ (in రష్యన్)
  412. Kharatyan, Kirill (25 డిసెంబరు 2012), కిరిల్ Харатьян: Жаргон Владимира Путина [వ్లాదిమిర్ పుతిన్ పరిభాష], Vedomosti (in రష్యన్)
  413. Luhn, Alec (6 మే 2015). "15 సంవత్సరాలు వ్లాదిమిర్ పుతిన్: ఆయన రష్యా, ప్రపంచాన్ని మార్చిన 15 మార్గాలు". The Guardian.
  414. Jäkel, Lara (15 March 2022). "Bürokrat' – Otto von Habsburg warnte schon 2003 vor ihm". welt.de.
  415. "Über పుతిన్: వై ఒట్టో వాన్ హబ్స్‌బర్గ్ ihn einschätzte (2003 und 2005)". YouTube. 8 మార్చి 2022.
  416. Dasgupta, Oliver (5 నవంబరు 2005). "పుతిన్ ఈన్ ఈస్కల్టర్ టెక్నోక్రాట్".
  417. Kasparov, Garry (28 అక్టోబరు 2015). "Garry Kasparov: యునైటెడ్ స్టేట్స్, దాని పాశ్చాత్య మిత్రదేశాలు పుతిన్‌ను ఎలా ఆసరా చేసుకున్నాయి". ది అట్లాంటిక్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 ఏప్రిల్ 2016.
  418. "Alexei Navalny: 'పుతిన్ అవినీతి చక్రవర్తి'". BBC. 23 జనవరి 2016.
  419. Strauss, Daniel (17 జనవరి 2016). "హిల్లరీ క్లింటన్ పుతిన్‌తో సంబంధాన్ని వివరిస్తుంది: 'ఇది... ఆసక్తికరంగా ఉంది'". Politico. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 ఏప్రిల్ 2016.
  420. "హిల్లరీ క్లింటన్: పుతిన్ అహంకారి, కఠినుడు". ఫరీద్ జకారియాతో GPS. 27 జూలై 2014. the original నుండి 25 జూన్ 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 జూలై 2016 via YouTube.
  421. Zakaria, Fareed. "సెకండరీలో అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ హిల్లరీ క్లింటన్". CNN. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 జూలై 2016.
  422. Henderson, Barney (7 సెప్టెంబరు 2014). "'స్వీయ-కేంద్రీకృత' వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌పై దలైలామా దాడి". The Daily Telegraph. ఒరిజినల్ నుండి 10 జనవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 ఏప్రిల్ 2016.
  423. "డీకోడింగ్ వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ప్రణాళిక". యు.ఎస్. న్యూస్ & వరల్డ్ రిపోర్ట్. 5 జనవరి 2015.
  424. కిస్సింజర్, హెన్రీ (5 మార్చి 2014). "ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం ఎలా ముగుస్తుంది". ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్.
  425. Rosenberg, స్టీవ్ (9 అక్టోబరు 2019). "బెర్లిన్ వాల్ వార్షికోత్సవం: 'నా జీవితంలో అత్యంత చెత్త రాత్రి'". BBC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 జూలై 2020.
  426. 1 2 "మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్ వ్లాదిమిర్ పుతిన్ రష్యాను విచ్ఛిన్నం కాకుండా కాపాడారని పేర్కొన్నారు". International Business Times. 27 డిసెంబరు 2014.
  427. Struck, Doug (5 డిసెంబరు 2007). "గోర్బచేవ్ పుతిన్ విజయాలను ప్రశంసించాడు". ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్.
  428. టేలర్, Brian D. (2011). పుతిన్ రష్యాలో రాష్ట్ర నిర్మాణం: కమ్యూనిజం తర్వాత పోలీసింగ్, బలవంతం. కేంబ్రిడ్జ్, ఇంగ్లాండ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్. p. 278. ISBN 978-0521760881.
  429. బాడర్, మాక్స్; వాన్ హామ్, కరోలియన్ (2015). "ఎన్నికల మోసంలో ప్రాంతీయ వైవిధ్యాన్ని ఏమి వివరిస్తుంది? రష్యా నుండి ఆధారాలు: ఒక పరిశోధనా గమనిక" (PDF). సోవియట్ అనంతర వ్యవహారాలు. 31 (6): 514–528. doi:10.1080/1060586X.2014.969023. ISSN 1060-586X. S2CID 154548875. the original (PDF) నుండి 9 జూలై 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 జూలై 2023.
  430. "రష్యా | దేశ నివేదిక | ప్రపంచంలో స్వేచ్ఛ | 2005". Dreedom House. the original నుండి 31 డిసెంబరు 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 డిసెంబరు 2016.
  431. Gill, Graeme (2016). అధికార రాజకీయాలను నిర్మించడం: సోవియట్ అనంతర కాలంలో రష్యా (hardback ed.). కేంబ్రిడ్జ్, ఇంగ్లాండ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్. ISBN 978-1-107-13008-1.
  432. డైమండ్, లారీ (7 జనవరి 2015). "డెమోక్రటిక్ మాంద్యాన్ని ఎదుర్కోవడం". జర్నల్ ఆఫ్ డెమోక్రసీ. 26 (1). బాల్టిమోర్, మేరీల్యాండ్: జాన్స్ హాప్కిన్స్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్: 141–155. doi:10.1353/jod.2015.0009. ISSN 1086-3214. S2CID 38581334.
  433. Levitsky, Steven; Way, Lucan A. (2010). పోటీ అధికారవాదం: కోల్డ్ వార్ తర్వాత హైబ్రిడ్ పాలనలు. కేంబ్రిడ్జ్, ఇంగ్లాండ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్. ISBN 978-1-139-49148-8.
  434. Reuter, Ora John (2017). ఆధిపత్య పార్టీల మూలాలు: సోవియట్ అనంతర రష్యాలో అధికార సంస్థలను నిర్మించడం (E-book ed.). కేంబ్రిడ్జ్, ఇంగ్లాండ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్. doi:10.1017/9781316761649. ISBN 978-1-316-76164-9. the original నుండి 11 డిసెంబరు 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 జూలై 2018.
  435. గైనస్, జాసన్; వాగ్నర్, కెవిన్ M.; జీగ్లర్, చార్లెస్ E. (2018). "డిజిటల్ మీడియా, అధికార వ్యవస్థలలో రాజకీయ వ్యతిరేకత: రష్యా యొక్క 2011, 2016 డూమా ఎన్నికలు". ప్రజాస్వామ్యీకరణ. 25 (2): 209–226. doi:10.1080/13510347.2017.1315566. ISSN 1351-0347. S2CID 152199313.
  436. Gelman, Vladimir (2015). అధికార రష్యా: సోవియట్ అనంతర పాలన మార్పులను విశ్లేషించడం. పిట్స్‌బర్గ్, పెన్సిల్వేనియా: యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పిట్స్‌బర్గ్ ప్రెస్. doi:10.2307/j.ctt155jmv1. ISBN 978-0-8229-6368-4. JSTOR j.ctt155jmv1.
  437. Ross, Cameron (2018). "రష్యాలో ప్రాంతీయ ఎన్నికలు: అధికార చట్టబద్ధత లేదా అస్థిరతకు సాధనాలు?". పాల్గ్రేవ్ కమ్యూనికేషన్స్. 4 (1): 1–9. doi:10.1057/s41599-018-0137-1. ISSN 2055-1045.
  438. White, Stephen (2014). White, Stephen (ed.). రష్యా అధికార ఎన్నికలు. doi:10.4324/9781315872100. ISBN 978-1-315-87210-0.
  439. Ross, Cameron (2011). "ప్రాంతీయ ఎన్నికలు, రష్యాలో ఎన్నికల అధికారవాదం". యూరప్-ఆసియా అధ్యయనాలు. 63 (4): 641–661. doi:10.1080/09668136.2011.566428. ISSN 0966-8136. S2CID 154016379.
  440. స్కోవరోడా, రోడియన్; లంకినా, టోమిలా (2017). "పుతిన్‌కు ఓట్లను రూపొందించడం: రష్యా నుండి మోసం, ఎన్నికల అవకతవకలకు కొత్త పరీక్షలు" (PDF). సోవియట్ అనంతర వ్యవహారాలు. 33 (2): 100–123. doi:10.1080/1060586X.2016.1207988. ISSN 1060-586X. S2CID 54830119.
  441. మోజర్, రాబర్ట్ జి.; వైట్, అల్లిసన్ సి. (2017). "ఎన్నికల మోసం వ్యాపిస్తుందా? రష్యాలో ఎన్నికల తారుమారు విస్తరణ". సోవియట్ అనంతర వ్యవహారాలు. 33 (2): 85–99. doi:10.1080/1060586X.2016.1153884. ISSN 1060-586X. S2CID 54037737.
  442. "రష్యా 'నాట్ ఫ్రీ'కి డౌన్‌గ్రేడ్ చేయబడింది | ఫ్రీడమ్ హౌస్". freedomhouse.org. the original నుండి 1 జనవరి 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 డిసెంబరు 2016.
  443. "డెమోక్రసీ ఇండెక్స్ 2015: ఆందోళన యుగంలో ప్రజాస్వామ్యం" (PDF). yabiladi.com.
  444. "ప్రపంచ ప్రజాస్వామ్యానికి కొత్త అధోముఖం". The Economist. 9 ఫిబ్రవరి 2022.
  445. Kekic, Laza. "ఎకనామిస్ట్ ఇంటెలిజెన్స్ యూనిట్ ద్వారా ప్రజాస్వామ్య సూచిక" (PDF). The Economist. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 డిసెంబరు 2007.
  446. Diamond, Larry (1 జనవరి 2015). "డెమోక్రసీ మాంద్యాన్ని ఎదుర్కోవడం". జర్నల్ ఆఫ్ డెమోక్రసీ. 26 (1). బాల్టిమోర్, మేరీల్యాండ్: జాన్స్ హాప్కిన్స్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్: 141–155. doi:10.1353/jod.2015.0009. ISSN 1086-3214. S2CID 38581334.
  447. గ్రెగొరీ, Paul రోడెరిక్ (18 జూలై 2018). "పుతిన్ తనను తాను నావల్నీ తీర్పుతో నియంతగా ప్రకటించుకున్నాడు". Forbes.
  448. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ నిరంకుశత్వం నుండి నియంతృత్వం". ది ఎకనామిస్ట్. 13 నవంబరు 2021.
  449. కార్న్‌బ్లమ్, జాన్ (8 ఫిబ్రవరి 2015). "పుతిన్‌ను మాటల యుద్ధంలో గెలవనివ్వడం ఆపాల్సిన సమయం". ది వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్.
  450. Ghodsee, Kristen (2017). Red Hangover: Legacies of Twentieth-Century Communism. Durham, North Carolina: Duke University Press. pp. xix–xx, 134, 197–200. ISBN 978-0822369493.
  451. "Ukraine war: Putin should face trial this year, says top lawyer". BBC News. 1 January 2023.
  452. "మారియుపోల్‌లో వేలాది మంది పౌరులు గత నెలలో మరణించి ఉండవచ్చు – UN రాయిటర్స్‌కు చెబుతోంది". Reuters. 29 మార్చి 2022.
  453. పార్కర్, ఆష్లే (17 మార్చి 2022). "బిడెన్ పుతిన్‌ను 'యుద్ధ నేరస్థుడు' అని పిలిచారు". The Washington Post. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 మార్చి 2022.
  454. Vazquez, Maegan; Carvajal, నిక్కీ (17 మార్చి 2022). "బిడెన్ పుతిన్‌ను 'హంతక నియంత', 'స్వచ్ఛమైన దుండగుడు' అని పిలిచారు". CNN. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 ఏప్రిల్ 2022.
  455. Gambino, Lauren (2 మార్చి 2022). "State of the Union: ఉక్రెయిన్ దండయాత్రకు పుతిన్ చెల్లించేలా చేస్తానని జో బైడెన్ ప్రతిజ్ఞ". The Guardian.
  456. "ఉక్రెయిన్ యొక్క UN రాయబారి పుతిన్‌ను హిట్లర్‌తో పోల్చారు". News.com.au. 1 మార్చి 2022. the original నుండి 7 మార్చి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  457. "'మోసపోయిన నిరంకుశుడు' పుతిన్ ఉక్రెయిన్‌పై దండెత్తిన తర్వాత EU రష్యన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను లక్ష్యంగా చేసుకుంది". Reuters. 25 ఫిబ్రవరి 2022.
  458. "లాట్వియా ప్రధాని పుతిన్, అతని పాలనను ప్రపంచం నుండి వేరుచేయాలని అంటున్నారు". Reuters. 25 ఫిబ్రవరి 2022.
  459. "నాయకులు సమావేశమైనందున EU రష్యాపై అపూర్వమైన ఆంక్షలు విధించనుంది"; ది ఐరిష్ టైమ్స్]; 24 ఫిబ్రవరి 2022
  460. Breeden, Aurelien; Troianovski, Anton (3 మార్చి 2022). "పుతిన్-మాక్రాన్ పిలుపు రష్యా 'ఉక్రెయిన్ మొత్తాన్ని నియంత్రించాలని' కోరుకుంటున్నట్లు ఫ్రాన్స్‌ను ఒప్పించింది". The New York Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 మార్చి 2023.
  461. "పుతిన్ రష్యా అణ్వాయుధాలను హైలైట్ చేసిన తర్వాత, ఫ్రాన్స్ ఇలా ప్రతిస్పందించింది: NATO ఒక అణు కూటమి". ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్ (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఏజెన్సీ ఫ్రాన్స్-ప్రెస్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 ఏప్రిల్ 2025.
  462. గిల్లీస్, Rob (5 మార్చి 2025). "పుతిన్‌ను ప్రసన్నం చేసుకుంటూ కెనడాతో వాణిజ్య యుద్ధాన్ని ప్రారంభించినందుకు ట్రంప్‌ను ట్రూడో విమర్శించాడు". అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ న్యూస్ (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 7 మార్చి 2025 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 మార్చి 2025.
  463. Merrick, Rob (24 ఫిబ్రవరి 2022). "బోరిస్ జాన్సన్ పుతిన్‌ను 'నియంత'గా ముద్రవేసి 'భయంకరమైన, అనాగరికమైన' ఉక్రేనియన్ యుద్ధాన్ని అంతం చేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు". ది ఇండిపెండెంట్.
  464. హిర్ష్, మైఖేల్ (12 మార్చి 2022). "పుతిన్ యొక్క వెయ్యి సంవత్సరాల యుద్ధం". Foreign Policy.
  465. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ వెనుక ఉన్న భావజాలాల కాక్టెయిల్". Deutsche Welle. 24 మార్చి 2022.
  466. Burbank, Jane (22 మార్చి 2022). "పుతిన్‌ను యుద్ధానికి నడిపించే గొప్ప సిద్ధాంతం". The New York Times.
  467. Foer, Franklin (8 మార్చి 2025). "పుతిన్ వోన్". ది అట్లాంటిక్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 మార్చి 2025.
  468. "పుతిన్ 2024: ఆధునిక రష్యన్ చరిత్రలో అత్యంత మోసపూరిత ఎన్నికలను సూచించే ఆధారాలను మెడుజా విడదీశారు". మెడుజా. 20 మార్చి 2024.
  469. "'Shpilkin పద్ధతి': పుతిన్ ల్యాండ్‌స్లైడ్‌లో గణాంక సాధన గేజు‌లు ఓటరు మోసం". France 24. 20 మార్చి 2024.
  470. "రష్యన్ ప్రెసిడెన్షియల్ ఓటు 'అనుకరణ,' ఎన్నికల వాచ్‌డాగ్ గోలోస్ సేస్". ది మాస్కో టైమ్స్. 18 మార్చి 2024.
  471. "రష్యన్ ఆక్రమణలో నివసిస్తున్న ఉక్రేనియన్లు పుతిన్‌కు ఓటు వేయమని బలవంతం చేయబడ్డారు". Associated Press (in ఇంగ్లీష్). 14 మార్చి 2024. ఒరిజినల్ నుండి 14 మార్చి 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 మార్చి 2024.
  472. Vasilyeva, Olga (20 మార్చి 2024). "The election that wasn't". Novaya Gazeta Europe.
  473. "పుతిన్ ఎన్నిక తర్వాత: రష్యా మరింత ఒంటరితనం?". JAMnews. 20 మార్చి 2024.
  474. (Sakwa 2008)[page needed]
  475. Sonne, Paul; Miller, Greg (3 అక్టోబరు 2021). "రహస్య డబ్బు, విలాసవంతమైన రియల్ ఎస్టేట్, మోంటే కార్లో మిస్టరీ". The Washington Post. Washington, D.C. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  476. హార్డింగ్, Luke (3 అక్టోబరు 2021). "పండోర పత్రాలు పుతిన్ అంతర్గత వృత్తం యొక్క దాచిన సంపదను వెల్లడిస్తాయి". The Guardian. London. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  477. జఖారోవ్, ఆండ్రీ; బడానిన్, రోమన్; రూబిన్, మిఖాయిల్ (25 నవంబరు 2020). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ యొక్క సన్నిహితుడు రష్యాలో ఒక భాగాన్ని ఎలా పొందాడనే దానిపై దర్యాప్తు". maski-proekt.media. Proekt. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 అక్టోబరు 2021.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  478. "పుతిన్ వివాహేతర కుమార్తెను వెలికితీసేందుకు దర్యాప్తు దావాలు". మాస్కో టైమ్స్. 25 నవంబరు 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  479. "పుతిన్ రహస్య కుమార్తె 'పార్ట్-టైమ్ DJ పారిస్‌లో మారుపేరుతో నివసిస్తున్నారు'". The స్వతంత్ర. 29 నవంబరు 2024.
  480. 1 2 "పుతిన్ రొమాన్స్ రూమర్స్ కీప్ పబ్లిక్ రివెటెడ్". రేడియో ఫ్రీ యూరప్/రేడియో లిబర్టీ. 18 ఏప్రిల్ 2008. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  481. Herszenhorn, డేవిడ్ M. (5 మే 2012). "అధికార స్పాట్‌లైట్‌లో, పుతిన్ తన ప్రైవేట్ జీవితాన్ని నీడల్లో దాచిపెట్టాడు". ది న్యూయార్క్ టైమ్స్. న్యూయార్క్ నగరం. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  482. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ గూగుల్: అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన శోధన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు". BBC News. 19 మార్చి 2018. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  483. "కొత్త రష్యన్ ప్రథమ మహిళ? పుతిన్ మళ్ళీ పెళ్లి చేసుకోవచ్చని సూచనలు". Reuters. 20 డిసెంబరు 2018. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  484. Hoyle, Ben (14 మార్చి 2015). "పుతిన్ మళ్ళీ తండ్రి అయ్యాడనే బేబీ టాక్ తో మాతృభూమి ఉలిక్కిపడింది". The Times. లండన్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.
  485. "రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ విడాకులు". BBC News. 2 ఏప్రిల్ 2014. the original నుండి 2 ఏప్రిల్ 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 ఏప్రిల్ 2014.
  486. Allen, Cooper (2 ఏప్రిల్ 2014). "పుతిన్ విడాకులు ఖరారు అయ్యాయి, క్రెమ్లిన్ చెప్పారు". USA Today. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  487. MacFarquahar, Neil (13 మార్చి 2015). "పుతిన్ అదృశ్యమయ్యాడు, కానీ పుకార్లు ప్రతిచోటా పుట్టుకొస్తున్నాయి". The New York Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  488. Sharkov, Damien (2 February 2016). "What Do We Know About Putin's Family?". Newsweek. ఒరిజినల్ నుండి 10 February 2026 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 October 2021.
  489. "అలీనా కబాయేవా పోస్ట్ డోల్గో పెరెరివా విష్లా వి స్వెట్, వైజ్వావ్ స్లుహి ఓ నోవోయ్ బెరెమెన్నోస్టి (ప్యూట్, వర్జియాబ్స్)" [అలీనా కబేవా సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత ప్రచురించబడింది, కొత్త గర్భం (ఫోటో, వీడియో)]. 19 మే 2015. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  490. Campbell, Matthew (26 May 2019). "తన 'రహస్య ప్రథమ మహిళ' అయిన వ్లాదిమిర్ పుతిన్, అలీనా కబెవా కవలలను కన్నారనే నివేదికలపై క్రెమ్లిన్ మౌనంగా ఉంది". The Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.
  491. Dettmer, Jamie (28 May 2019). "రష్యాలో కవలల పరీక్ష స్వేచ్ఛా ప్రసంగాన్ని పుతిన్ తండ్రిగా చేసుకున్నట్లు నివేదికలు". Voice of America. the original నుండి 13 నవంబరు 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 అక్టోబరు 2020.
  492. Besson, Sylvain; Odehnal, Bernhard (30 April 2022). "Russisches Staatsgeheimnis – Putins Sohn wurde im Tessin geboren" [రష్యన్ రాష్ట్ర రహస్యం – పుతిన్ కుమారుడు టిసినోలో జన్మించాడు]. Der Bund (in జర్మన్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 మే 2022.
  493. "Путин сообщил о рождении второго внука" [Putin announced the birth of a second grandson] (in రష్యన్). NTV. 15 June 2017. ఒరిజినల్ నుండి 16 June 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 October 2021.
  494. "రష్యా పుతిన్ మనవరాళ్ల గురించి మాట్లాడాడు, లైవ్ టీవీ షో సందర్భంగా కుటుంబ గోప్యత కోసం విజ్ఞప్తి చేశాడు". సౌత్ చైనా మార్నింగ్ పోస్ట్. Agence France-Presse. 15 జూన్ 2017. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  495. సోష్నికోవ్, ఆండ్రీ; రీటర్, స్వెత్లానా (8 ఏప్రిల్ 2022). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ అల్లుడు అని నమ్మబడిన డచ్ వ్యక్తి యొక్క రహస్య జీవితం: ఒక దర్యాప్తు". రేడియో ఫ్రీ యూరప్/రేడియో లిబర్టీ. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 ఏప్రిల్ 2022.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  496. "దర్యాప్తు లింకులు జర్మన్ మాజీ బ్యాలెట్ డైరెక్టర్ జెలెన్స్కీ పుతిన్ కుమార్తెతో". మాస్కో టైమ్స్. 19 మే 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 మే 2022.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  497. Oltermann, Philip (19 మే 2022). "పుతిన్ కుమార్తె రెండు సంవత్సరాలలో '50 కంటే ఎక్కువ సార్లు' మ్యూనిచ్‌కు వెళ్లిందని లీక్‌లు వెల్లడిస్తున్నాయి". ది గార్డియన్. లండన్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 మే 2022.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  498. క్రాఫ్ట్, స్టీవ్ (19 మే 2019). "$230 బిలియన్లతో కూడిన డాన్స్కే బ్యాంక్ మనీలాండరింగ్ పథకం ఎలా బయటపడింది". CBS News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 అక్టోబరు 2021.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  499. "OCCRP – ది రష్యన్ బ్యాంక్స్ అండ్ పుతిన్స్ కజిన్". reportingproject.net. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 జూన్ 2019.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  500. Wile, Rob (23 జనవరి 2017). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ రహస్యంగా ప్రపంచంలోనే అత్యంత ధనవంతుడా?". Money. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 మే 2022.
  501. "Quote.Rbc.Ru :: Аюмй Яюмйр-Оерепаспц – Юйжхх, Ярпсйрспю, Мнбнярх, Тхмюмяш". Quote.ru. the original నుండి 26 October 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 March 2010.
  502. N 4504 27 అక్టోబరు 2007.
  503. ЦИК раскрыл доходы Путина Vzglyad)|Vzglyad 26 అక్టోబరు 2007.
  504. Radia, Kirit (8 జూన్ 2012). "పుతిన్ యొక్క విపరీత $700,000 వాచ్ కలెక్షన్". ABC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 ఫిబ్రవరి 2019.
  505. హాన్‌బరీ, మేరీ (23 జూన్ 2017). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తన రహస్య సంపదను ఎలా ఖర్చు చేస్తాడనే పుకార్లు $70 బిలియన్ల విలువైనవిగా ఉన్నాయి". ది ఇండిపెండెంట్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 ఫిబ్రవరి 2019.
  506. "పుతిన్ యొక్క విపరీత $700,000 వాచ్ కలెక్షన్". ABC న్యూస్. 8 జూన్ 2012.
  507. గెన్నాడి టిమ్చెంకో: రష్యా యొక్క అత్యంత తక్కువ ప్రొఫైల్ బిలియనీర్ సోబెసెడ్నిక్ నం. 10, 7 మార్చి 2007.
  508. హార్డింగ్, లూక్ (21 డిసెంబరు 2007). "పుతిన్, క్రెమ్లిన్ అధికార పోరాటం, $40 బిలియన్ల సంపద". ది గార్డియన్. లండన్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 ఆగస్టు 2008.
  509. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ భూమిపై అత్యంత ధనవంతుడా?". News.com.au. 26 సెప్టెంబరు 2013. the original నుండి 8 డిసెంబరు 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 సెప్టెంబరు 2013.
  510. జాయిస్, కాథ్లీన్ (29 జూన్ 2019). "రష్యన్ అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ నికర విలువ ఎంత?". ఫాక్స్ బిజినెస్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 జూన్ 2019.
  511. Tayor, Adam. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ $200 బిలియన్ల సంపదను దాచిపెడుతున్నారా? (, అలా అయితే, అది ముఖ్యమా?)". The Washington Post. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 మార్చి 2017.
  512. విలియం ఎకోల్స్ (14 మే 2019). "'పుతిన్ బిలియన్లు' ఒక కల్పిత కథనా?". Polygraph.info. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 మే 2019.
  513. Luhn, Alec; Harding, Luke (7 ఏప్రిల్ 2016). "రష్యాను అస్థిరపరిచే ప్రయత్నంగా పనామా పత్రాలను పుతిన్ తోసిపుచ్చారు". The Guardian. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 సెప్టెంబరు 2022.
  514. 1 2 Harding, Luke (3 April 2016). "వెల్లడైంది: దారితీసే $2 బిలియన్ల ఆఫ్‌షోర్ ట్రయల్ వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌కు". The Guardian. London.
  515. డెర్ జిర్కెల్ డెర్ మాచ్ట్ వాన్ వ్లాదిమిర్ పుతిన్, సుద్దూయిష్ జైటుంగ్
  516. వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ఉండ్ సీన్ ఫ్రూండే, సుడ్డ్యూట్షే జైటుంగ్
  517. వెల్లడైంది: వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌కు దారితీసే $2 బిలియన్ల ఆఫ్‌షోర్ ట్రయలు, ది గార్డియన్
  518. "ఆల్ పుతిన్స్ మెన్: సీక్రెట్ రికార్డ్స్ రివీల్ మనీ నెట్‌వర్క్ రష్యన్ నాయకుడితో ముడిపడి ఉంది". panamapapers.icij.org. 3 ఏప్రిల్ 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 ఏప్రిల్ 2016.
  519. "పనామా పేపర్స్: 'మనీలాండరింగ్'తో లింక్ చేయబడిన పుతిన్ సహచరులు". BBC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 ఏప్రిల్ 2016.
  520. Galeotti, Mark (4 April 2016). "రష్యాలో అవినీతి నిజంగా ఎలా పనిచేస్తుందో పనామా పత్రాలు చూపిస్తున్నాయి". Vox Business and Finance. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 April 2016.
  521. Harding, Luke (3 April 2016). "సెర్గీ రోల్డుగిన్, పుతిన్ దాచిన సంపదను గుర్తించడంలో కీలక పాత్ర పోషించే సెల్లిస్ట్". The Guardian (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0261-3077. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 అక్టోబరు 2020.
  522. Kasparov, Garry. "Starr Forum: The Trump-Putin Phenomenon". MIT సెంటర్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ స్టడీస్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 మార్చి 2021.
  523. సోలోవ్యోవా, ఓల్గా (5 మార్చి 2012). "రష్యన్ నాయకులు నివాసాలను మార్చుకోకపోవడం". ది మాస్కో టైమ్స్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 మార్చి 2017.
  524. "Тайна за семью заборами". Kommersant.ru. 31 జనవరి 2011. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూన్ 2013.
  525. ఎల్డర్, మిరియం (28 ఆగస్టు 2012). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ 'గాలీ స్లేవ్' జీవనశైలి: రాజభవనాలు, విమానాలు, $75,000 టాయిలెట్". The Guardian. లండన్. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 ఆగస్టు 2012.
  526. 1980లు వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌ను ఎలా వివరిస్తాయి. ది ఓజెరో గ్రూప్. బై ఫియోనా హిల్ & క్లిఫోర్డ్ జి. గాడీ, ది అట్లాంటిక్, 14 ఫిబ్రవరి 2013.
  527. విదేశీ, మన (3 మార్చి 2011). "'పుతిన్ ప్యాలెస్' US$350 మిలియన్లకు అమ్ముడైంది". The Daily Telegraph. లండన్. ఒరిజినల్ నుండి 10 జనవరి 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 మే 2012.
  528. "పుతిన్ ప్యాలెస్? ఒక జార్ కు సరిపోయే మిస్టరీ బ్లాక్ సీ భవనం". BBC. 4 మే 2012. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 మే 2012.
  529. రష్యా: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ పాలన: విజయాలు, సమస్యలు, భవిష్యత్తు వ్యూహాలు. Washington, DC: International Business Publications. 2014. p. 85. ISBN 978-1-4330-6774-7. OCLC 956347599.
  530. "కొత్త దర్యాప్తులో నావల్నీ 'బిలియన్-డాలర్ పుతిన్ ప్యాలెస్'ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు". మాస్కో టైమ్స్. 19 జనవరి 2021. ఒరిజినల్ నుండి 19 జనవరి 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 జనవరి 2021.
  531. "ФБК опубликовал огромное расследование о 'дворце Путина' в Геленджике. Вот главное из двухчасового фильма о строительстве ценой в 100 миллиардов". Meduza.io. 19 January 2021. ఒరిజినల్ నుండి 19 January 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 January 2021.
  532. "ФБК опубликовал расследование о 'дворце Путина' размером с 39 княжеств Монако". tvrain.ru. 19 January 2021. ఒరిజినల్ నుండి 19 January 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 January 2021.
  533. "ఆ అదనపు-భారీ లోడ్ ఎగరడానికి బదులుగా, వ్లాదిమిర్ పుతిన్ సాయుధ రైలులో రష్యా చుట్టూ ప్రయాణించడానికి ఇష్టపడతారు (ఉక్రేనియన్ దాడి భయం కారణంగా ఆరోపించబడింది)". Meduza (in ఇంగ్లీష్). 13 ఫిబ్రవరి 2023. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 ఫిబ్రవరి 2023.
  534. "Сколько собак у PUTина?" [పుతిన్‌కి ఎన్ని కుక్కలు ఉన్నాయి?]. aif.ru (in రష్యన్). 23 అక్టోబరు 2017. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 అక్టోబరు 2021.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  535. 1 2 Timothy J. Colton; Michael MacFaul (2003). Popular Choice and Managed Democracy: the Russian elections of 1999 and 2000. Washington, DC: The Brookings Institution. p. [page needed]. ISBN 978-0-8157-1535-1.
  536. పుతిన్ ప్రశ్నోత్తరాలు: పూర్తి ట్రాన్స్క్రిప్ట్ సమయం. 22 మార్చి 2008న పునరుద్ధరించబడింది.
  537. "Putin and the monk". FT Magazine. 25 January 2013. the original నుండి 10 December 2022 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  538. "KGB యొక్క పురుషులు  , మనస్తత్వం  యొక్క శాశ్వత పట్టు". ది ఎకనామిస్ట్. 25 ఏప్రిల్ 2020.
  539. "పైప్‌లైన్‌లో మాట్లాడటానికి పుతిన్, ఫుట్‌బాల్ ఆటకు హాజరు కావడానికి పుతిన్". B92. 22 మార్చి 2011. the original నుండి 26 మార్చి 2011 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 మార్చి 2011.
  540. "బాండీ, ఎంత తక్కువ తెలిసిన క్రీడ గెలుపు మార్పిడికి దారితీస్తుందో". The Local. 29 ఫిబ్రవరి 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 అక్టోబరు 2017.
  541. "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ఎపిక్ హాకీ గేమ్‌లో ఏడు గోల్స్ చేశాడు". రోలింగ్ స్టోన్. 9 అక్టోబరు 2015. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 ఫిబ్రవరి 2022.
  542. "క్రెమ్లిన్ అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ జీవిత చరిత్ర". putin.kremlin.ru. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 మే 2017.
  543. "NPR వార్తలు: వ్లాదిమిర్ పుతిన్: రాబర్ట్ సీగెల్ ఇంటర్వ్యూ యొక్క ట్రాన్స్క్రిప్ట్". legacy.npr.org. 15 నవంబరు 2001. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 అక్టోబరు 2020.
  544. "పుతిన్‌కు అంతర్జాతీయ సంస్థ ఎనిమిదవ డాన్‌ను ప్రదానం చేసింది". Reuters. 10 అక్టోబరు 2012. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 అక్టోబరు 2020.
  545. "పుతిన్ ఎనిమిదవ డిగ్రీ కరాటే బ్లాక్ అయ్యాడు బెల్ట్". CNN. 21 నవంబరు 2014.
  546. Putin, Vladimir; Vasily Shestakov; Alexey Levitsky (2004). Judo: హిస్టరీ, థియరీ, ప్రాక్టీస్. Blue Snake Books. ISBN 978-1-55643-445-7.[page needed]
  547. హాకిన్స్, Derek (18 July 2017). "వ్లాదిమిర్ పుతిన్ జూడో మోసగాడా?". The Washington Post. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 జూలై 2017.
  548. Wittes, Benjamin (21 అక్టోబరు 2015). "నేను పుతిన్‌తో ఎప్పుడైనా, ఎక్కడైనా పోరాడతాను అతను నన్ను అరెస్టు చేయలేడు". Lawfare. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 జూలై 2017.
  549. "అంతర్జాతీయ జూడో ఫెడరేషన్ వ్లాదిమిర్ పుతిన్, రష్యన్ సామ్రాజ్యవాదుల నుండి బిరుదులను తొలగించింది" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). CBS News. 7 మార్చి 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 మార్చి 2023.
  550. Corera, Gordon; Wright, George (21 జూలై 2022). "ఉక్రెయిన్ యుద్ధం: పుతిన్ ఆరోగ్యం బాగాలేదని ఎటువంటి సమాచారం లేదని CIA చీఫ్ చెప్పారు". BBC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 జూలై 2022.
  551. "పుతిన్ తన అధ్యక్ష నివాసంలో విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి, నిరాశను నివారించడానికి ఒక ప్రత్యేక 'ఇంద్రియ గది'ని కలిగి ఉన్నాడు". మెడుజా. 6 సెప్టెంబరు 2018. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 మే 2022.
  552. "వైట్ హౌస్, సెనేటర్లు, జనరల్స్ రెండు సంవత్సరాల మహమ్మారి ఒంటరితనం తర్వాత పుతిన్ మానసిక ఆరోగ్యాన్ని ప్రశ్నిస్తున్నారు". The Independent. 28 ఫిబ్రవరి 2022.
  553. "ఉక్రెయిన్ పట్ల పుతిన్ యొక్క వ్యామోహం విశ్లేషకులను అతని హేతుబద్ధతను ప్రశ్నించేలా చేసింది". CNBC. 28 ఫిబ్రవరి 2022.
  554. "పుతిన్ యుద్ధం మరింత పిచ్చిగా కనిపిస్తోంది". న్యూయార్క్. 4 మార్చి 2022.
  555. 1 2 "పుతిన్ రాజీనామా నివేదికలను 'పూర్తి అర్ధంలేనిది' అని క్రెమ్లిన్ ఖండించింది". Deutsche Welle. 6 నవంబరు 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 మే 2022.
  556. Sabin, Lamiat (22 ఏప్రిల్ 2022). "సమావేశంలో వ్లాదిమిర్ పుతిన్ టేబుల్‌ను పట్టుకున్న వీడియో అతని ఆరోగ్యం గురించి ఆందోళనలను రేకెత్తిస్తోంది". The Independent. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 మే 2022.
  557. 1 2 3 Roth, Clare (28 మార్చి 2022). "పుతిన్, పార్కిన్సన్స్: నిపుణులు ఏమి చెబుతారు?". Deutsche Welle. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 మే 2022.
  558. "వ్లాదిమిర్ ఉక్రెయిన్ దండయాత్ర మధ్య పుతిన్ గౌరవ క్రీడా బిరుదులను తొలగించారు". CNN. 1 మార్చి 2022.