కుట్ర సిద్ధాంతం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
కుట్ర సిద్ధాంతాల జాబితా కొరకు చూడండి: కుట్ర సిద్ధాంతాల జాబితా

కుట్ర సిద్ధాంతం అనేది, మొదట్లో పౌర, నేర లేదా రాజకీయ సంబంధ కుట్రల ఆరోపణలను తటస్థంగా వివరించే ఒక పదం. అయితే అది, దాదాపు అతీత మానవ అధికారం మరియు మోసంతో, కుట్రదారులు పన్నిన రహస్య పన్నాగం యొక్క ఫలితంగా సంభవించిన, చారిత్రక లేదా వర్తమాన సంఘటనని వివరించగల, ఏ అదనపు సిద్ధాంతంనైనా ఉటంకించేందుకు, దాదాపు ప్రత్యేకంగా వాడబడుతున్న, మరియు ఎక్కువ క్లిష్టమైన పదంగా తయారయ్యింది.[1]

పండితులు, కుట్ర సిద్ధాంతాలని, ప్రతీ అంశాన్ని సందేహించటంగా అభిప్రాయపడ్డారు. ఎందుకంటే అవి అరుదుగా నమ్మకం కలిగించే సాక్ష్యాలతో బలపరచబడతాయి. ఇంకా సంస్థాగత విశ్లేషణతో వ్యత్యాసం కలిగి ఉంటాయి. వ్యక్తుల రహస్య సమ్మేళనాల చర్యలు మరియు ప్రేరణ మీద ఊహాకల్పన చేయటం కన్నా, చారిత్రక లేదా వర్తమాన సంఘటనలను వివరించేందుకు, సంస్థాగత విశ్లేషణ ప్రజలలో పేరున్న సంస్థలలో, ప్రజాస్వామ్యాపు సమిష్ఠి ప్రవర్తన మీద దృష్టి కేంద్రీకరిస్తాయి, ఇది మేధావుల రచనల్లోనూ, ప్రధాన స్రవంతి మీడియా కథనాలలోనూ నమోదు చేయబడుతుంది.[1][2]

ఈ పదం తరచుగా, నిరాధార నమ్మకాలతో పాత్ర చిత్రీకరణ చేసే ప్రయత్నాన్ని తిరస్కరించడానికీ, మరియు వక్రబుద్ధితో ఒక వ్యక్తి లేదా అదనపు ఉన్మాదంతో కూడిన ఒక సమూహం చేసిన నిర్ణయంగా తిరస్కరించడానికీ ఉపయోగపడుతుంది. ఆ విధమైన పాత్ర చిత్రీకరణ దాని యొక్క అనుచితమూ, ఖచ్చితత్వ రాహిత్యాల కారణంగా తరచుగా వివాదాస్పదమౌతుంది.[3]

రాజకీయ శాస్త్రవేత్త మైకేల్ బార్కన్ ప్రకారం, ఒకప్పుడు కొద్దిమంది ప్రేక్షకులకు మాత్రమే పరిమితమైన కుట్ర సిద్ధాంతాలు ప్రధాన ప్రసార మాధ్యమాలలో అందరి పరిచయంలోకి వచ్చాయి. 20వ శతాబ్దం చివర్లో మరియు 21వ శతాబ్దపు తొలిరోజుల్లో, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో కుట్ర వాదం ఒక సాంస్కృతిక సంఘటనగా పరిణమించేందుకు ఇది దోహద పడిందనీ, మరియు ప్రజల మనస్సులో రాజకీయ చర్యల పద సమాహారపు ఆధిక్యత కారణంగా, ప్రజాస్వామ్యం స్థానంలో కుట్ర వచ్చి చేరే అవకాశం ఉందని అతడి వాదన.[1] మానవ పరిణామ శాస్త్రవేత్తలు టోడ్ శాండెర్స్ మరియు హారీ జె. వెస్ట్‌ల వాదన ప్రకారం, "అమెరికన్‌లలో విస్తారమైన వర్గం, ఈ రోజు కనీసం కొన్ని కుట్ర సిద్ధాంతాలనైనా నమ్ముతున్నట్లు సాక్ష్యాలు చెబుతున్నాయి."[4] దాంతో కుట్ర సిద్ధాంతాల మీద నమ్మకం, సామాజిక శాస్త్రవేత్తలకు, మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్తలకు మరియు జానపద విజ్ఞాన నిపుణులకూ ఒక ఆసక్తికరమైన అంశమయ్యింది.

పరిభాష[మార్చు]

‘కుట్ర సిద్ధాంతం’ అనే పదం, పౌర, నేర లేదా రాజకీయ సంబంధమైన కుట్రల యొక్క చట్టబద్దమైన లేదా చట్టబద్ధం కాని ఆరోపణకు తటస్థ వివరణ కావచ్చు. కుట్ర చేయడం అంటే "అన్యాయమైన లేదా తప్పుడు చర్య చేసేందుకు, లేదా న్యాయమైన ముగింపు నిర్వర్తించడానికి అన్యాయ లేదా తప్పుడు మార్గాలు ఉపయోగించేందుకు రహస్య ఒప్పందంలోనికి చేరటం."[5] అయితే, కుట్ర సిద్ధాంతాన్ని గొప్ప కుట్రల యొక్క అస్తిత్వాన్ని గురించి చేసే వాదనల విస్తార ఎంపిక (ఇది తప్పనిసరి సంబంధం కాదు)తో కూడిన ఒక వివరణాత్మక సాహిత్య ప్రక్రియని సూచించేందుకు కూడా ఉపయోగిస్తారు.[6]

ఈ వాడుకలో "సిద్ధాంతం" అనే పదం, శాస్త్ర సిద్ధాంత ప్రధాన స్రవంతికి భిన్నమైన "ఊహా కల్పన", లేదా "పరికల్పన"ల వలె, కొన్నిసార్లు మరింత అనధికారికంగా పరిగణింపబడుతుంది. ఇంకా కుట్ర అనే పదాన్ని ప్రత్యేకించి, రాజకీయ అవినీతిలోవలె, ప్రజలను పెద్ద ఎత్తున మోసగించినట్లు భావించబడిన అధికార వ్యవస్థకు చెందిన శక్తివంతమైన వ్యక్తులను సూచించేందుకు తరచుగా ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని కుట్రలు వాస్తవంగా సిద్ధాంతాలు కానప్పటికీ, అవి సాధారణ ప్రజల చేత తరచుగా అలాగే గుర్తించబడతాయి.

"కుట్ర సిద్ధాంతం" అనే పదబంధం మొదటి సారిగా 1909 నుండి ఉపయోగింపబడినట్లు నమోదు చేయబడింది. అసలుకి అది తటస్థ పదమైనప్పటికీ, 1960ల యొక్క రాజకీయ ఉపద్రవాల కాలంలో, ప్రస్తుత అవమానకర అర్ధాన్ని పొందింది.[7] ఇది చాలా ఆలస్యంగా అంటే 1997లో ఆక్స్‌ఫర్డ్ ఇంగ్లీషు నిఘంటువుకు అనుబంధంగా వచ్చి చేరింది.[8]

"కుట్ర సిద్ధాంతం" అనే పదం తరుచుగా మేధావుల చేత, ప్రసిద్ధ సంస్కృతులలో "ప్రజల" నుండి అధికారం, డబ్బు లేదా స్వేచ్ఛని "తస్కరించేందుకు" లక్ష్య పెట్టిన రహస్య యుద్ధ ప్రవృత్తి, బ్యాంకింగ్, లేదా రాజకీయ చర్యలను సూచించేందుకు ఉపయోగింపబడుతుంది. అంతగా ప్రసిద్ధి కాని ఉపయోగం, జానపద విజ్ఞాన మరియు నగరాల కట్టు కథలనీ, ఇంకా పరిశోధనా పద్ధతిలోని లోపాలతో నిర్మించబడిన విభిన్న వివరణాత్మక వర్ణనలనీ సూచిస్తుంది.[9] ఈ పదం, క్లిష్టమైన అర్ధంలో హాస్యాస్పదమైన, అనూహ్యమైన, ద్వంద్వాత్మకమైన అనుమానస్పదమైన, నిరాధారమైన మరియు హేతు విరుద్ధమైనవిగా భావించబడే ఆరోపణలను స్వయం చలితంగా తిరస్కరించేందుకు కూడా ఉపయోగపడుతుంది. ఉదాహరణకి, "వాటర్ గేట్ కుట్ర సిధ్దాంతం" కుట్రలో పాల్గొన్న పలువురిని వాస్తవంగా దోషులుగా గుర్తించినప్పటికీ, మరికొందరు అభియోగాలు దాఖలు చేయడానికి ముందే క్షమించబడినప్పటికీ, సమాచార మూలాలు ప్రత్యామ్నాయ మరియు అదనపు సిద్ధాంతాలు కావటంతో "తీవ్రగళం"గా పిలువ బడిన ఆరోపించబడిన కల్పితాలుగా పిలవబడటం వంటి ఆమోదయోగ్యమైన సాధారణ వాదనగా ఉటంకించలేదు.[10]

తన మొదటి వ్యాసం "సీఐఎ కోసం సిద్ధం చేయబడిన అధ్యయనం నుండి గ్రహించినది" లో డేనియల్ పైప్స్ `మరింత సంప్రదాయ బద్ధమైన ఆలోచనల' నుండి, `కుట్ర మనస్తత్వాన్ని', ఏ నమ్మకాలు వేరు చేస్తాయో నిర్వచించేందుకు ప్రయత్నించాడు. వాటిని అతడు ఇలా నిర్వచించాడు: ప్రత్యక్ష పరికరం, కుట్రలు చరిత్రని నడపటం, ఏదీ అస్తవ్యస్తం కాదు, శతృవు ఎల్లప్పుడూ అధికారం, కీర్తి, డబ్బు మరియు శృంగారాలని సంపాదించగలడు .[11]

వెస్ట్ మరియు శాండెర్స్‌ల వాదనల ప్రకారం, వియత్నాం కాలంలోని కుట్రల గురించి మాట్లాడేటప్పుడు, అదనపు ప్రాథమికాంశాల పరిధిలో, వియత్నాం కాలంలో, అమెరికా రాజకీయాలలో శిలాభూతమైన అధిక సంఖ్యాక రాజకీయ అవకతవకలు మరియు హత్యలలో కుట్రలు పోషించిన పాత్రల గురించిన ఆలోచనలను స్వీకరించే ఎవరినైనా పైప్స్ కలిపివేశాడు. "ఏ క్లిష్టమైన చారిత్రక లేదా అణచివేత గురించిన సామాజిక శాస్త్రీయ విశ్లేషణలోనైనా, దాదాపుగా అతడు అనుమానాస్పద శైలిని చూసాడు." [12]

రకాలు[మార్చు]

రాజకీయ శాస్త్రవేత్త మైఖేల్ బర్కన్, కుట్ర సిద్ధాంతాలను, అవి ఊపిరి పోసుకున్న ఆరోహణాక్రమంలో, క్రింది విధంగా వర్గీకరించాడు.[1]

  • సంఘటనా కుట్ర సిద్ధాంతాలు . కుట్ర, పరిమితమైన, విచక్షణాత్మక సంఘటనకు, లేదా సంఘటనల కూర్పుకు సంబంధించినదై ఉన్నది. కుట్రపూరిత బలాలు, వాటి శక్తులను, పరిమితమైన, నిర్ధిష్టంగా నిర్వచింపబడిన, విషయాలపై దృష్టి కేంద్రీకరిస్తాయని ఆరోపించబడింది. సమీప గతంలో ఇందుకు ఉత్తమ ఉదాహరణ, కెన్నెడీ హత్య గురించిన కుట్ర సాహిత్యం.
  • క్రమబద్ధమైన కుట్ర సిద్ధాంతాలు . కుట్ర, సాధారణంగా ఒక దేశం మీద గానీ, ప్రాంతం మీద గానీ, కొండొకచో మొత్తం ప్రపంచం మీద గానీ, నియంత్రణని సంపాదించాలన్న ఊహతో, విస్తారమైన లక్ష్యాలున్నదిగా విశ్వసించబడుతుంది. మొత్తంగా లక్ష్యాలను సాధిస్తున్నప్పుడు, కుట్రపూరిత యంత్రాంగం, సాధారణంగా సరళంగా ఉంటుంది. అస్తిత్వంలో ఉన్న సంస్థలలోకి చొచ్చుకు పోవటం మరియు విధ్వంసం చేసే ప్రణాళికని అమలు చేసే ఏకైక దుష్ట వ్యవస్థగా ఉంటుంది. ఇది కుట్ర సిద్ధాంతాలలో సాధారణ పరిస్థితి, యూదులు, ఫ్రీమాసన్స్ మరియు ఇల్యూమినటి యొక్క, అదేవిధంగా అంతర్జాతీయ కమ్యూనిజం లేదా అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులపై కేంద్రీకృతమైన కుతంత్రంగా నిందింపబడిన వాటిపై ఇది దృష్టి పెడుతుంది.
  • ఉత్తమ కుట్ర సిద్ధాంతాలు . వివిధ హోదాలలో అంతస్థులుగా ఏర్పడిన వ్యక్తుల వ్యవస్థతో విభిన్న కుట్రలతో కలిపి సంధానం చేసినట్లుగా, కుట్ర నిర్మాణం విశ్వసించబడుతున్నది. సంఘటనాత్మక మరియు క్రమబద్ధత సంకీర్ణ పద్ధతిలో కలగలవటంతో, కుట్రలు ఒక దానితో ఒకటి అల్లుకు పోయాయి. కుట్రపూరితంగా వివిధ హోదాలలో అంతస్థులుగా ఏర్పడిన వ్యక్తుల వ్యవస్థ యొక్క సమితి, సుదూరంగా ఉన్నా, తక్కువ పరిమాణంలో ఉన్న కుట్రదారులను చాకచక్యంగా నడిపే దుష్టబలాలతో కూడి, సర్వశక్తివంతమైనది. 1980 ల నుండి జిమ్ మార్స్, డేవిడ్ లెకె మరియు మిల్టన్ విలియం కూపర్ వంటి రచయితల కృషిలో, ఉత్తమ కుట్ర సిధ్దాంతాలు ప్రత్యేక వృద్ధిని అందుకున్నాయి.

కుట్రవాదం[మార్చు]

విస్తృతపరచిన చరిత్రలో కేంద్ర స్థానంలో ఉన్న కుట్ర సిద్ధాంతాలను గురించిన ప్రపంచ అభిప్రాయాన్నే కొన్ని సార్లు "కుట్రవాదం"గా చెప్పవచ్చు. చరిత్ర కారుడు హోఫ్ స్టడ్ టెర్ 1964లో ప్రచురించిన తన వ్యాసంలో ది పారనాయిడ్ స్టైల్ ఇన్ అమెరికన్ పాలిటిక్స్‌ లో అమెరికన్ చరిత్ర అంతటా ఉన్న అనుమానస్పద మరియు కుట్రల పాత్ర గురించి, వివరించాడు. బెర్నార్డ్ బెయిల్న్ యొక్క ప్రామాణిక గ్రంథం ది ఐడియాలాజికల్ ఆరిజన్స్ ఆఫ్ ది అమెరికన్ రివల్యూషన్ (1967), అమెరికా విప్లవ అనంతర కాలంలో, అమెరికాలో ఒకే సారూప్యత గల దృగ్విషయాలు గోచరించాయని ఉటంకించింది. కుట్రవాదం ఆ తర్వాత, ప్రజా దృక్పధాన్ని, అదే విధంగా కుట్ర సిద్ధాంతాలలోని రకాలను సూచిస్తుంది, ఇవి మరింతగా ప్రపంచీకరించబడ్డాయి, మరియు తగినంత నిష్పత్తిలో చారిత్రీకరించబడ్డాయి.[13] 1980లలో ఫ్రాంక్ పి. మింట్జ్ విద్యాకేంద్రం వలన కుట్రతత్వం అనే పదం ప్రఖ్యాతి చెందింది. కుట్ర సిద్ధాంతాలు మరియు కుట్రతత్వంలో ఎకడమిక్ కృషి ఫలితంగా, సాహిత్య ప్రక్రియల అధ్యయనం ఆధారంగా ఒక సిద్ధాంత శ్రేణిని సమర్పించాయి. కుట్రవాదంపై పరిశోధించిన మేధావులలో అగ్రగణ్యులు: హోఫ్ స్టడ్ టెర్, కార్ల్ పాప్పర్, మైకేల్ బర్కన్, రాబర్ట్ అలెన్ గోల్డ్ బెర్గ్, డేనియల్ పైప్స్, మార్క్ ఫెన్ స్టర్, మింట్జ్, కార్ల్ సాగన్, జార్జ్ జాన్సన్ మరియు గెరాల్డ్ పోస్నర్.

మింట్జ్ కుట్ర వాదం ప్రకారం, "విస్తృతపరచిన చరిత్రలో కుట్రల సర్వోత్కృష్ఠతలో నమ్మక ముంచబడిందని" చెప్పబడింది:[14]

"అమెరికాలోనూ, మరియు ఇతర చోట్లా విభిన్నమైన రాజకీయ మరియు సామాజిక సమూహాల కోరికలను కుట్రవాదం తీర్చుతున్నది. అది ఉన్నత వర్గాలను గుర్తించి, ఆర్ధిక మరియు సామాజిక ఉపద్రవాలకు వారిని నిందించి, అధికారం నుండి వారిని ఒక్కసారిగా తొలగిస్తే పరిస్థితులు బాగుపడతాయని భావించింది. అటువంటి కుట్ర సిద్ధాంతం ఒక ప్రత్యేకమైన యుగాన్ని గానీ, భావ సిద్ధాంతాన్ని గానీ ప్రతిబింబించలేదు".[15]

మానవ చరిత్ర పొడవునా, పెద్దమొత్తంలో నిజాయితీ గల రాజకీయ మరియు ఆర్ధిక నాయకుల మృతి లేదా బాధల కారణంగా, మరియు కొన్నిసార్లు అవి కుట్రలతో నిర్వహింపబడి, అదే సమయంలో వాటి గమ్యాల గురించిన కుట్ర సిద్ధాంతాలను వృద్ధిలోకి తేవటానికి కారణమై ఉన్నాయి. హిట్లర్ మరియు స్టాలిన్‌లు ఇందుకు చాలా ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు; అసంఖ్యాకంగా ఇతరులున్నారు.[16] కొన్ని దృష్టాంతాలలో, ఇవి కుట్ర సిద్ధాంతాలుగా చెప్పి తిరస్కరించబడినా, కాలం గడిచాక సత్యమై నిరూపించబడ్డాయి.[17][18] చరిత్ర సైతం, విస్తారంగా, సుదీర్ఘకాలంగా, కొనసాగుతున్న కుట్ర చేత నియంత్రించబడిందన్న అభిప్రాయాన్ని, చరిత్రకారుడు బ్రూస్ క్యూమింగ్స్ తిరస్కరించాడు.

"అయితే కుట్రలు ఉండినట్లయితే, అవి అరుదుగా చరిత్రని ముందుకు నడుపుతాయి, అవి కాలానుగుణంగా విభిన్నతని కలిగిస్తాయి. కానీ కుట్ర పథక రచయితల యొక్క నియంత్రణ, అదృశ్య పర్యవసానానికి ఇతరమైన తర్కం. ఇందుకే ‘కుట్ర సిద్ధాంతం సరైనది కాదు. మానవుల సమైక్యత యొక్క విస్తార నిర్మాణాలు, భారీ బలాల చేత చరిత్ర ముందుకు నడిపించబడుతోంది."[19]

కుట్రవాదం అనే పదం మైకేల్ కెల్లీ, చిప్ బెర్లెట్ మరియు మాధ్యూ ఎన్. ల్యాన్స్‌ల కృషిలో ఉపయోగించబడింది.

బెర్లెట్ మరియు ల్యాన్స్‌ల వాదనల ప్రకారం, "కుట్రదనం సామాన్య శ్రేయస్సుకు వ్యతిరేకంగా, విస్తారమైన, తెలియకుండానే ఆవరించునట్టి పథకంలో భాగంగా, సర్వనాశన కారియైన శతృవుగా ఒక వ్యక్తిని చిత్రించి, అతడిని బలిపశువును చేయగల, ఒక ప్రత్యేక వర్ణనాత్మక పద్ధతి అయి ఉన్నది. అంతేగాక అది బలిపశువుగా చేసిన వ్యక్తికి, ప్రమాద ఘంటికను మ్రోగించిన కథానాయకుడిగా కృత్రిమంగా విలువను ఆపాదిస్తుంది.[20]

విమర్శ[మార్చు]

విద్యాసంస్థలకు, రాజకీయ నాయకులకు మరియు ప్రసారమాధ్యమాలకు కుట్ర సిద్ధాంతాలు విస్తారమైన, విమర్శనాత్మక పరిశీలన గల అధ్యయన విషయాలయ్యాయి.

బహుశః కుట్ర సిద్ధాంతంలో, అంతర్గతంగా ఉన్న, ఎక్కువ అంశాలతో కూడిన విషయం రీత్యా, ఒక ప్రత్యేక సిద్ధాంతం యొక్క సత్యాన్ని నిర్ణయించడంలో, దాని అనుకూలురూ, ప్రతికూలురని సంతృప్తి పరచటం సమస్య అవుతోంది. కుట్ర యొక్క ప్రత్యేక ఆరోపణలు వాటి హేతుబద్ధతలో విస్తార విభేదం కలిగి ఉంటాయి. కానీ ప్రతి ఒక్క విషయానికి వాటి సగటు సత్య విలువను అనువర్తించేందుకు, కొన్ని సాధారణ ప్రమాణాలు గల అంచనాలుంటాయి:

  • ఓక్కమ్స్ రేజర్ - ప్రధాన స్రవంతి కథ కంటే ఎక్కువ సాక్ష్యాలను, ప్రత్యామ్నాయ కథ వివరిస్తుంది. లేదా అది కేవలం అదే సాక్ష్యాన్ని వివరించడంలో తక్కువ ఉపయోగకరంగా దాంతో మరింత కుట్ర పూరితంగా ఉండగలదా?
  • తర్కం - అందించబడిన ఋజువులు తార్కిక నియమాలను అనుసరిస్తున్నాయా లేక తర్కంలోని భ్రాంతిని నియమిస్తున్నాయా?
  • పరిశోధనా పద్ధతి - వాదన కొరకు అందించబడిన ఋజువులు, సరిగా నిర్మించబడినవా అంటే, పటిష్ఠమైన పరిశోధనా పద్ధతిని వినియోగిస్తున్నాయా? ఏ సాక్ష్యాలు ఆ సిద్ధాంతాన్ని నిరూపిస్తున్నాయి లేదా నిరూపించడం లేదు అనే విషయాన్ని నిర్ధారించేందుకు స్పష్టమైన ప్రమాణాలున్నాయా?
  • ఈల వేయువారు - ఎందరు ప్రజలు - మరియు ఏ రకపు వారు - సద్విశ్వాసము గల కుట్రదారులై ఉన్నారు? ఎంత విస్తార శ్రేణి మరియు సర్వవ్యాప్తమైన కుట్ర ఆరోపించబడితే, అంత అధిక సంఖ్యలో, ప్రజలు, అందులో ప్రమేయం కలిగి ఉండాలి - ఆ విధంగా ప్రమేయం కలిగి ఉన్నవారిలో, ఒక్కరు కూడా ఆ వ్యవహారాలని బయట పెట్టలేదంటే, అది ఎంత వరకూ విశ్వసనీయం?
  • తప్పుడుదిగా కల్పించుట - ఒక సిద్ధాంతం యొక్క ప్రత్యేక ఆరోపణలు తప్పని గానీ, లేక అవి "తప్పుగా కల్పించబడినవి కాదని” గానీ, నిర్ధారించే అవకాశం ఉందా?

అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల సంక్లిష్ట విద్యావేత్తగా స్థిరపడిన నామ్ చెమ్ స్కీ, కుట్ర సిద్ధాంతాన్ని పెద్ధగానో, చిన్నగానో సంస్థాగత విశ్లేషణకు వ్యతిరేకమైనదిగా, వ్యత్యాసం చూపుతున్నాడు. సంస్థాగత విశ్లేషణ ముఖ్యంగా ప్రజల మీద, ప్రజా బాహుళ్యం గుర్తించిన సంస్థల సుదీర్ఘ నడవడిక మీద, దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది. ఉదా: స్వతంత్ర వ్యక్తుల రహస్య సమ్మేళనాల కంటే, మేధావుల నివేదికలు మరియు ప్రధాన స్రవంతి ప్రసార మాధ్యమాల వార్తా నివేదికలలలో నమోదు చేయబడిన వాటి మీద దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది.[21]

వివాదం[మార్చు]

ప్రత్యేకమైన కుట్రపూరిత ఆరోపణల యోగ్యతల మీద వివాదాలతో బాటుగా, కుట్ర సిద్ధాంతాల గురించిన సాధారణ చర్చ, దానంతటదే కొన్ని బహిరంగ వివాదాలకు దారితీస్తుంది.

"కుట్ర సిద్ధాంతం" అనే పదం, విభిన్న పరిశీలకుల చేత కుట్ర ఆరోపణలకు తటస్థ వర్ణనగా పరిగణించబడుతోంది, పరీక్షించకుండానే ఆ విధమైన ఆరోపణను తిరస్కరించే క్లిష్టమైన పదంగా ఉపయోగింపబడుతోంది, మరియు అదే పదం ఆ విధమైన ఆరోపణ యొక్క అనుకూలురచే సానుకూలంగా స్వీకరించబడుతోంది. కొందరు ఈ పదాన్ని, వారు దాన్ని పూర్తిగా నమ్మకపోయినా గానీ, మౌలికమైనదిగా ఉత్తేజకరమైనదిగా పరిగణిస్తూ వాదించడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఆ పదానికి మరింత విస్తారంగా ఆమోదించబడిన అర్థం ఏమిటంటే - ఏదైతే ప్రఖ్యాత సంస్కృతి మరియు విద్యా విషయక ఉపయోగపు వాటా కలిగి ఉండి, వివరణల సంభావ్య సత్యవిలువకు నిర్ధిష్టంగా ప్రతికూల అనువర్తన కలిగి ఉందో, దాన్నే కుట్రవాదం అంటారు.

కుట్ర సిద్ధాంతకర్తలు, అంతర్జాలంలో తరచుగా "చిన్న" సమూహంగా తిరస్కరించబడుతుంటారు. అయితే నేడు అమెరికనులలో విస్తారంగా వివిధ వర్గాలు, తెగ, లింగభేదం, విద్య, వృత్తి మరియు ఇతర విభజనకు ప్రయాణించటం జరుగుతోందని సాక్ష్యాధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇవి కనిష్ఠంగా కొన్ని కుట్ర సిద్ధాంతాలకైనా విశ్వసనీయతను ఇస్తున్నాయి.[22]

ఈ పదానికి ఈ విధమైన ప్రఖ్యాత అర్ధాన్ని ఇస్తూ, దాన్ని చట్టబద్ధం కానిది గానూ, సరియైనది కానిదిగానూ ఉపయోగించవచ్చు; వాస్తవంలో సారం గల, గట్టి సాక్ష్యాలు గల నిందారోపణలని తిరస్కరించేందుకు ఒక పనిముట్టులాగా ఉపయోగించవచ్చు. ఈ విధంగా చట్టబద్ధ వినియోగం, కొన్ని వివాదాలకు దారి తీసిన అంశమైంది. మైకేల్ పెరెంటీ, 1996లో, ఈ పదాన్ని ఉపయోగించటంలో, అభివృద్ధి చెందిన ప్రసార మాధ్యమాల పాత్రను పరిశీలించిన తన వ్యాసం "ది JKF అసాసినేషన్ II: కాన్స్పిరసీ ఫోబియా ఆన్ ది లెఫ్ట్"లో ఇలా ప్రకటించాడు,

"ఒక వేళ నీవు రాజకీయాల్లో నీ ప్రవేశానికి సంబంధించి నిర్మాణకర్తవైనా, లేక రహస్య కుట్రదారుల ముఠా యొక్క కుతంత్రాల చారిత్రక వృద్ధిని తగ్గించే కుట్ర సిద్ధాంతకర్తవైనా, ఏ విధమైన కుట్ర పరిశోధనకైనా విముఖత చూపటానికి రక్షణ కల్పించే వామ పక్షాలు, ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా ఉండటంతో, విస్తారమైన క్రమపద్ధతి గల బలాలను చూడగల దృష్టిని మనం కోల్పోవటానికి కారణమౌతుంది."[23]

గుర్తింపు పొందిన తమ లక్ష్యాలను అన్వేషించటంలో కార్యశీలత గలిగిన సంస్థలకు అనువర్తించినప్పుడు, ఉదాహరణకి కార్పోరేషన్ల సమూహాలు తమ లాభాలు పెంచుకునేందుకు ధరలు నిర్ణయించుకోవటంలో పాల్గొన్నప్పుడు, ఈ పదం దుర్వినియోగమౌతోందని నిర్మాణ కర్తలు లేదా సంస్థాగత విశ్లేషణ చూపించారు.

భాషాపరంగా "దృగ్గోచరం కాని ఎగిరే వస్తువులనే అర్ధం గల UFO వంటి విషయాల్లో, ఈ పదానికి చిక్కులు సంభవిస్తుంటాయి. కాని విదేశీ విమానాలపై ఫిరంగులు వేయగలగటం, కొన్ని కుట్ర సిద్ధాంతాలకు ఒక అభిప్రాయం జతపడటం, మరియు ఆ విధంగా ఒక నిర్ధిష్ట సామాజిక కళంకం పొందుతోంది. మైకేల్ పెరెంటీ, ఆ పద ప్రయోగంలోని పరస్పర విరుద్ధనకి కొదవలేకపోవడాన్ని ఒక ఉదాహరణగా ఇస్తుంటాడు. అతను చెప్పాడు:

"దాని యొక్క పెక్కు వ్యవహారాలలో, కుట్ర నిర్వచనం చేత, CIA, ప్రచ్ఛన్న చర్యలను మరియు రహస్య ప్రణాళికలను, అందులోనూ ఎక్కువగా అమోదయోగ్యంకాని రకాలని ఉపయోగిస్తూంది. కుట్రలు కానట్లయితే, ప్రచ్ఛన్న కార్యవర్తనలంటే ఏమిటి? అదే సమయంలో, CIA ఒక సంస్థ, జాతీయ రక్షణ స్థితికి ఒక నిర్మాణాత్మక లేవు. మొత్తంగా, ఆ ఏజన్సీ ఒక సంస్థాగతమైన కుట్ర."[23]

"కుట్ర సిద్ధాంతం" అనే పదమే ఒకరకమైన కుట్ర సిద్ధాంతానికి విషయవస్తువు. ఇటు సత్యాన్ని దాచి పెట్టే బుద్ధి పూర్వక ప్రయత్నంలోనూ, అటు మరింత బుద్ధిపూర్వకంగా కుట్రదారులకు నకిలీ వ్యక్తులను ఉంచటంలోనూ, ఈ పదాన్ని ప్రయోగించు వారు, చాకచక్యంగా, తమ ప్రేక్షకులు, చర్చిస్తున్న అంశాన్ని అగౌరవ పరిచేటట్లు చేస్తారు.[citation needed]

కుట్ర సిద్ధాంతాలు, అధికారిక ఆరోపణలుగా ప్రతిపాదించినప్పుడు తప్ప, (ఉదా: ఒక నిఘా సంస్థ వంటి ప్రభుత్వపరమైన అధికారిక సంస్థ నుండి ప్రారంభమౌతాయి.) అవి సాధారణంగా కుట్ర సిద్ధాంతాలుగా పరిగణించబడవు. ఉదాహరణకు, హౌజ్ అన్-అమెరికన్ యాక్టివిటీస్ కమిటీ యొక్క నిర్ధిష్టమైన కార్యకలాపాలతో, దాని ఆరోపణలని కుట్ర సిద్ధాంతంగా అరుదుగా ఉటంకించినప్పటికీ, కుట్ర సిద్ధాంతాన్ని ప్రోత్సహించే ఒక అధికారిక ప్రయత్నంగా పరిగణించవచ్చు. [citation needed]

సిద్ధాంతం అనే పదానికి సంబంధించిన సందిగ్ధత నుండి మరిన్ని కష్టాలు ఉత్పన్నమయ్యాయి. ఈ పదం యొక్క ప్రఖ్యాత వినియోగం, తరచుగా దృగ్గోచరం కాని లేదా బలహీనమైన ఆధారం గల ఊహా కల్పితాలని ఉటంకించేందుకు, "యధార్ధంలో సత్యమైతే తప్ప, అది కుట్ర సిద్ధాంతం కాదు" అనే అభిప్రాయానికి మార్గదర్శకం చూపేందుకు ఉపయోగిస్తారు.

కుట్ర వాద అధ్యయనం[మార్చు]

1936లో అమెరికన్ వ్యాఖ్యాత హెచ్.ఎల్.మెంకెన్ వ్రాసాడు:

చిన్నపిల్లల మనస్తత్వం గల ప్రతి పెద్దవాడు, తన ప్రాథమిక హక్కులకు వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తున్న నిగూడ కుట్రకు తాను బాధితుడననీ, నిజంగా ఒంటరిననీ ప్రధానంగా విశ్వసిస్తుంటాడు. అటువంటి వాడు ఈ ప్రపంచంలో తాను పొందిన అన్ని అపజయాలకి, జన్మతః తనకి సంక్రమించిన అసమర్ధత, మహా మూర్ఖతలకి, వాల్ స్ట్రీట్‌లో లేదా అపకీర్తి గల నేరగాళ్ళ రహస్య స్థావరం వంటి ఇతర చోట్లా, సమావేశమయ్యే తోడేళ్ళ కుతంత్రాలే కారణమని ఆరోపిస్తాడు. [24]

కనిష్ఠంగా 1960ల నుండి, US అధ్యక్షుడు జాన్ ఎఫ్.కెన్నడీ హత్య, పూర్వ దృష్టాంతం లేనిదైనందున, ప్రజల స్పందనని అధికారిక వాదనకి వ్యతిరేకంగా ప్రకోపింపచేసినప్పటి నుండి, కుట్ర సిధ్దాంతంలో నమ్మకం ఉండటం అనే అంశం, సామాజిక శాస్త్రవేత్తలకు, మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్తలకు, జానపద విజ్ఞాన నిపుణులకు ఒక ఆసక్తి కర అంశంగా రూపొందిందని, వారెన్ కమీషన్ నివేదికలో అర్ధవివరణ ఇవ్వబడింది.

మనస్తత్వ మూలాలు[మార్చు]

కొందరు మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్తల వాదన ప్రకారం, ఒక కుట్ర సిద్ధాంతాన్ని నమ్మే వ్యక్తి, ఇతర కుట్ర సిద్ధాంతాలని నమ్మేందుకు సిద్ధంగా ఉంటే, ఒక కుట్ర సిద్ధాంతాన్ని నమ్మని వ్యక్తి, ఇతర కుట్ర సిద్ధాంతాలని నమ్మకపోవడానికి సిద్ధంగా ఉంటాడు.[25] ఏ సమాచారం మీదైతే నమ్మకంగా ఆధారపడి, పార్టీలు తమ తీర్మానాలని రూపకల్పన చేస్తాయో, దానిలో తేడాలుండటానికి బహుశః ఇదే కారణం కావచ్చు.

మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్తలు, కుట్ర వాదం మరియు కుట్ర సిద్ధాంతాల అభివృద్ధిలో అర్ధాన్వేషణ ఒకేరకంగా ఉంటుందని విశ్వసిస్తారు. ఇంకా అది అభిప్రాయం యొక్క మొదటి రూపకల్పనలను కొనసాగించేందుకు తగినంత శక్తివంతమైనవి కావచ్చనీ విశ్వసిస్తారు. ఒకసారి గ్రాహ్యం చేసుకున్నాక, దురభిమాన నిర్ధారణ వలన మరియు జ్ఞాన సంబంధమైన దాన్ని కఠిన స్వరంతో నివారించటం వలన, బహుశః నమ్మకం ప్రభావపరచబడుతుంది. ఒక సామాజిక వర్గంలో ఒక కుట్ర సిద్ధాంతం ప్రఖ్యాతి చెందిన సందర్భంలో, సామాజిక ప్రభావితాంశాలు సమాన పాత్ర పోషిస్తాయి. UK లోని కెంట్ విశ్వవిద్యాలయంలో చేపట్టిన కొన్ని పరిశోధనలు, ప్రజలు తమ దృక్పధం మారిందన్న విషయంపై అవగాహన లేకుండానే, కుట్ర సిద్ధాంతాల వలన ప్రభావిత మౌతుంటారని ప్రతిపాదించాయి. డయానా, వేల్స్ యువరాణి మృతి గురించిన ప్రఖ్యాత కుట్ర సిద్ధాంతాలని చదివాక, ఆ ఆధ్యయనంలో పాల్గొన్న వారు, కుట్ర సిద్ధాంతాలకు అనుకూల మయ్యేందుకు, తమతో సమాన హోదా గల వ్యక్తుల దృక్పధాలు ఎంతగా మారాయో అంచనా వేసారు గానీ, తమ దృక్పధాలెంత మారాయన్న విషయంలో అయితే, తగినంత తక్కువ అంచనా వేసారు. కాబట్టి కుట్ర సిద్ధాంతాలు ప్రజల నమ్మకాలని ప్రభావితం చెయ్యటంలో ‘అదృశ్య శక్తి’ కలిగి ఉంటాయని రచయితలు తీర్మానించారు.[26]

ఒక వేళ కుట్ర వెనకాల ఇంచుమించుగా ఎల్లప్పుడూ అక్కడో శతృవు ఉన్నట్లుగా కుట్రదారుల ముఠా ఉండటాన్ని, అవగాహన చేసుకున్నా, తరచుగా, కుట్ర సిద్ధాంతకర్తలకు, జరిగే సంఘటనలు మానవ నియంత్రణలో లేవనే కంటే, మానవ వ్యవహారాలలో క్లిష్టతకీ, ఉపద్రవాలకీ, కనీసం అవి మానవుల చేత సృష్టింపబడుతున్నాయని ఆలోచించటం, మరింత ఉపశమనంగా ఉంటుందనీ, ఇంకా అలా ఆలోచించటంలో వారికి పునః భరోసా ఉంటుందనీ, మానవీయ మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్తలు వాదిస్తారు. నిర్దిష్టమైన సంఘటనలు యాదృచ్చికాలు కావని, మనిషి మేధస్సు చేత అజ్ఞాపించబడుతున్నాయని, తమకు తాము పునఃభరోసా ఇచ్చుకునేందుకు, వారికి కుట్రదారుల ముఠాల వంటి వాటిల్లో నమ్మకం, ఒక పరికరం వంటిది. అటువంటి సంఘటనలు సమగ్రంగా మరియు సమర్ధవంతంగా నియంత్రించబడటాన్ని ఇది ప్రతిఫలంగా ఇస్తుంది. ఒక సంఘటనల శ్రేణితో ఒక కుట్రదారుల ముఠాని సూచించగలిగితే, ఎంత నిరాధారమైనా, ఒక ఆశ ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది. కుట్రదారుల ముఠా అధికారాన్ని బద్దలు కొట్టవచ్చని - లేదా ఆ ముఠాలో చేరి స్వయంగా కొంత అధికారాన్ని చలాయించ వచ్చని. చివరగా, అటువంటి కుట్రదారుల ముఠా యొక్క అధికారంలో నమ్మకం, మానవ జాతి గౌరవం యొక్క సూచిత తీర్మానం - తరచుగా నిస్పృహ గలది, కాని తప్పనిసరిగా మనిషి పూర్తిగా నిస్సహాయుడు కాడని నిర్ణయాత్మకంగా ప్రకటించటం - కానీ కనీసం కొంత ప్రమాణంలో తన స్వంత గమ్యం కొరకు బాధ్యత కలది.[27]

శక్తివంతంగా ప్రకటించుకొనుట[మార్చు]

కుట్రవాదంలో మానసికంగా తమని తాము శక్తివంతంగా ప్రకటించుకునే అంశం ఉందని కొందరు చరిత్ర కారులు వాదిస్తారు. ఈ వాదన ప్రకారం, ఈ విధంగా శక్తివంతంగా ప్రకటించు కోవటం అనేది తనలోని తాను వాంఛించని లక్షణాలని కుట్రదారులకు ఆపాదిస్తూ చేసిన ఆరోపణల జాబితా. రిచర్డ్ హోఫ్ స్టడ్ టెర్ తన వ్యాసం ది పారనాయిడ్ స్టైల్ ఇన్ అమెరికన్ పాలిటిక్స్ లో ఇలా చెప్పాడు:

...ఈ శతృవు, ఏ విధంగా పరిగణించినా, స్వీయ శక్తివంతంగా ప్రకటించుకోవటం అనే తీర్మానాన్ని వ్యతిరేకించటం కష్టం; అభిప్రాయ పరంగా కానీ, మరియు అతడికి ఆరోపించబడిన స్వీయ అంశాలను అనామోదించటం పరంగా కానీ అతడికి అనువర్తించబడతాయి. శతృవు సర్వ సమభావం గల మేధావి కావచ్చు, కానీ అనుమానాస్పద వ్యక్తి, అతడిని మేధావిత్వపు పరికరం కంటే ఎక్కువ చేస్తాడు... కూ క్లక్స్ క్లాన్ లాంఛనంగా మంత్ర తంత్రాలతో కూడిన కార్యక్రమాలను విస్తృత పరచి, మతాచార్యుల దుస్తులు ధరించి, రహస్య వ్యాపార ముఠాలో ఒక పెద్ధ వ్యక్తి స్థానం వరకూ, మరియు అంతే సమానంగా వివిధ హోదాలలో అంతస్థులుగా ఏర్పరిచిన వ్యక్తుల వ్యవస్థని విసృత పరిచేంతగా అభివృద్ధి చేసి, క్రైస్తవత్వాన్ని అనుకరించాడు. ది జాన్ బిర్చ్ సొసైటీ కమ్యూనిస్టు సెల్స్‌ని అధిగమించే ప్రయత్నం చేసింది మరియు క్వాసీ - సీక్రెట్ వ్యవహారాల ద్వారా "ఫ్రంట్" సమూహం, కమ్యూనిస్టు శతృవులలో కనబడే సారూప్య శ్రేణుల వెంట నున్నట్లు, జాలి లేకుండా శక్తివంతంగా ప్రకటించుకోవటాన్ని బోధించింది. క్రైస్తవ మత మూల సూత్రాలపై నమ్మకం గల వివిధ వ్యక్తులు, కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేకులు, "పవిత్ర యుద్ధాలు", కమ్యూనిస్టుల కారణంగా ముందు కొచ్చిన పిలుపులలో, అంకిత భావం, క్రమశిక్షణ పట్ల తమ మెచ్చుకోలుని బహిరంగంగా వ్యక్తీకరిస్తారు.

హోఫ్ స్టడ్ టెర్ "కుట్ర సిద్ధాంతకర్తలకు లక్ష్యమైన వ్యక్తుల పైన తరచుగా ఆరోపించబడే "శృంగార స్వేచ్ఛ"ని కూడా గమనించాడు. ఇంకా "చాలా తరచుగా నిజంగా నమ్మేవారు ఊహించి చెప్పిన కల్పిత గాధ శాడోమసొచిస్టిక్ అవుట్ లెట్స్ కంటే మరింత ధృఢంగా, వైవిద్యంగా, ఉదాహరణకి మాసొనిక్‌లని శిక్షించటంలో యాంటి మసొన్‌ల కౄరత్వం గురించిన ఆనందం లాగా ఉంటుందని" గమనించాడు."[28]

జ్ఞానమీమాంసకు చెందిన పక్షపాతం[మార్చు]

మూస:Rquote కొన్ని ప్రాథమిక మానవ జ్ఞానమీమాంసకు సంబంధించిన పక్షపాతాలు, పరిశీలనలో ఉన్న విషయాలను శక్తివంతంగా ప్రకటించుకోగల అవకాశం ఉంది. ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, మానవులు, దేని వలన మనం ఒక ప్రముఖ సంఘటన, ఒక ప్రముఖ కారణాన్ని కలిగి ఉంటుందని అంచనా వేస్తామో, ఆ ‘సైద్ధాంతిక నియమాన్ని’ అనువర్తిస్తుంటారు.[29] ఆ అధ్యయనం ఒక సంఘటనకు నాలుగు కథనాలను అధ్యయనాంశాలుగా అందిస్తుంది. అవి, విదేశీ అధ్యక్షుడు (a) విజయవంతంగా హత్య గావింపబడ్డాడు, (b) గాయపడ్డాడు గానీ ప్రమాదం నుండి బ్రతికి బయటపడ్డాడు, (c) బ్రతికి బయటపడ్డాడు గానీ తరువాతి రోజుల్లో గుండెపోటు వలన మరణించాడు, (d) గాయపడకుండా తప్పించుకున్నాడు. మిగిలిన సంఘటనల విషయంలో లభించిన ఇతర సాక్ష్యాలు సమానంగా ఉన్నాకూడా, వాటిల్లో కంటే, వేటిలో అయితే అధ్యక్షుడు మరణించాడో, ఆ ‘ప్రధాన సంఘటనల’లో కుట్ర ఉందని అనుమానించేందుకు, బహుశః అధ్యయనాంశాలు మరింత ప్రముఖంగా తావిస్తున్నాయి. పెరిడోలియాతో ముడిపడి, మానవుల యొక్క యాదృచ్చికాలలో క్రమపద్ధతిని వెదికే వారసత్వ ప్రవత్తి ఏ ప్రముఖ సంఘటనలోనైనా కుట్రని “కనిపెట్టేందుకు” అనుమతిస్తోంది.

ఇతర మానవుల ప్రమేయం ఉన్న ఒక నిగూఢ సంఘటనకు మరొక జ్ఞానమీమాంసకు సంబంధించిన ‘సైద్ధాంతిక నియమం’ తప్పుగా అనువర్తించడం క్యూ బనో యేనా? (లాభం పొందేందుకు ఎవరు నిలబడ్డారు?). ఇతర వ్యక్తుల గుప్త ప్రేరణల గూర్చిన ఈ సున్నితత్వం, మానవుల మానవ చైతన్యం యొక్క రూపొందిన మరియు సార్వత్రిక లక్షణం కావచ్చు. ఏమైనా, పరిశోధించుటకు అనుమానితుల జాబితా తయారు చేసేటప్పుడు, పరిశోధకుల ప్రయోజనాలలో ఇది కూడా చెల్లుబాటు గల ఒక సైద్ధాంతిక నియమమే. ఈ విధంగా “ఎవరికి ప్రేరణ, ఆధారాలు మరియు అవకాశాలు ఉన్నాయి?” అని ఉపయోగించబడింది, ఈ సైద్ధాంతిక నియమం యొక్క చెల్లుబాటు గల, ఖచ్చితమైన ఉపయోగం.{0/)

మానసిక చికిత్సాధ్యయన శాస్త్రం[మార్చు]

కొందరు వ్యక్తులకు, ఒక కుట్ర సిద్ధాంతాన్ని నమ్మటం, ఋజువు చేయటం, మరియు తిరిగి చెప్పటం అనే అనివార్య స్థిర భావన, చక్కగా అర్ధమైన అనేక మానసిక పరిస్థితులలో ఒకటి లేదా ఎక్కువ వాటిని, మరియు ఇతర ఊహాత్మకమైన వాటిని: మానసిక రుగ్మత , నిరాకరణ, మనో వైకల్యం గా ప్రపంచం భావించు వ్యాధికి సంబంధించిన అనేక లక్షణాల సమూహాన్ని సూచిస్తుండవచ్చు.[30]

సామాజిక-రాజకీయ మూలాలు[మార్చు]

క్రిస్టొఫర్ హిచెన్స్, కుట్ర సిద్ధాంతాలని ‘ప్రజాస్వామ్యాన్ని నిశ్శేషం చేయు విషవాయువులు’ [citation needed]గా, విస్తారమైన సమాచారం, అసంఖ్యాక ప్రజలలో అందరికీ తెలియటం యొక్క అనివార్య ఫలితంగా నివేదించాడు. ఇతర[who?] సామాజిక వ్యాఖ్యాతలు మరియు సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు ప్రజాస్వామిక (లేదా ఇతర రకాల) సమాజాల లోపల మార్పునకు వీలైన అంశాల మార్పును అనుసరించి కుట్ర సిద్ధాంతాల ఉత్పత్తి అవుతాయని వాదిస్తారు.

ఆయా సంఘటనలని తక్షణమే అర్ధం చేసుకోగలిగేటట్లు, అమర్చినప్పుడు, నీతిపూరక సందర్భాలలో, భావోద్రేకాల రీత్యా కుట్రపూరిత పరిగణన సంతృప్తి చెందవచ్చు. సిద్ధాంతానికి క్రింద సంతకం చేసిన వారు, ఒక భావోద్రేక పూరిత సంఘటన లేదా పరిస్థితుల కొరకు నైతిక బాధ్యతని స్పష్టంగా ఊహించదగిన ఒక వ్యక్తుల సమూహానికి అప్పగించగల సమర్ధత కలిగి ఉంటారు. నిర్ణయాత్మకంగా, ఆ సమూహం కుట్రని నమ్మేవ్యక్తిని చేర్చుకోదు . కుట్రని నమ్మే వ్యక్తి, దాని విరుగుడు కొరకు నీతిపూరక లేదా రాజకీయమైన ఏ బాధ్యతల నుండైనా, కుట్ర తీవ్రగళం యొక్క వాస్తవాధారాల్లో ఎంతగా సంస్థాగత లేదా సామాజిక లోపాలున్నప్పటికీ, తనకు క్షమార్హతను భావించుకుంటాడు.[31]

సామాజిక పరిస్థితుల చేత బాధ్యతాయుత నడవడిక నివారింపబడిన చోట, ఒక వ్యక్తి సామర్ధ్యానికి సామాన్యంగా అతీతమైన చోట, కుట్ర సిద్ధాంతం, భావోద్రేకాల నుండి విముక్తి పొందేందుకు లేదా భావోద్రేకాల సవాళ్ళ కు అవసరమైన ముగింపు నిచ్చేందుకు సానుకూలం చేస్తుంది (ఇర్వింగ్ గోఫ్‌మెన్ తర్వాత)[citation needed]. ఆ విధంగా, నైతిక భయాందోళనల వలె, కుట్ర సిద్ధాంతాలు సామాజికంగా ఒంటరి తనం, లేదా రాజకీయంగా అనధికారత అనుభవించే వర్గాలలో ఎక్కువ తరచుగా సంభవిస్తుంటాయి.

మార్క్ ఫెన్‌స్టెర్ ఇలా వాదిస్తుంటాడు “కుట్ర సిద్ధాంతాలు తప్పు అనటం మీద అతిగా ఎక్కుపెట్టటమంటే అర్ధం, అవి ఏదో ఒక విషయం మీద అని కాదు. ప్రత్యేకించి, అవి నిజమైన వ్యవస్థాగత అసమానతలను సైద్ధాంతికపరంగా చర్చిస్తాయి. మరియు కనుమరుగవుతున్న పౌరసమాజానికి ఒక స్పందనని ఏర్పాటు చేస్తాయి; మరియు ఉత్పత్తి సాధనాలపై యాజమాన్యాన్ని కేంద్రీ కరిస్తాయి, ఇవి రెండూ కలగలిసి, సామర్ధ్యం లేని రాజకీయ అధ్యయనాంశాలని వదలివేస్తాయి, లేదా బహిరంగ ప్రభావిత రంగాలలో వాటిని ప్రత్యేకించి గుర్తించవలసి ఉంది. (1999:67)

సామాజిక చరిత్రకారుడు హోల్గెర్ హెర్వింగ్ మొదటి ప్రపంచ యుధ్ధ మూలాలని జర్మన్ వివరణల అధ్యయనంలో కనుగొన్నాడు:

ఎంతో ప్రాముఖ్యత గల ఆ సంఘటనలను అర్థం చేసుకోవడం చాలా కష్టం. ఎందుకంటే అవి భ్రమలను కల్పించే వారిని మరియు డాంబికులను భారీగా ఆకర్షిస్తాయి. [citation needed]

అసంఖ్యాక ప్రభావాల వలన ఈ సాధారణ ప్రక్రియ ప్రక్కకి మళ్ళించబడుతుంది. వ్యక్తి స్థాయిలో, మానసిక అవసరాలను నొక్కి చెప్పడం అనేది ప్రక్రియను ప్రభావితం చేయవచ్చు మరియు మన యొక్క కొన్ని సార్వత్రిక మానసిక పరికరాలు ఒక జ్ఞాన మీమాంసకి సంబంధించిన `ఒక వ్యక్తి నిష్పాక్షికంగా చూడలేని అంశాల’ను బలవంతంగా రుద్దవచ్చు. ఒక సమూహం లేదా సామాజిక స్థాయిలో, చారిత్రక కారణాలు, కేటాయించబడిన సంతృప్తికరమైన అర్థాల ప్రక్రియను, ఎక్కువ లేదా తక్కువ సమస్యాత్మకంగా తయారు చేయవచ్చు.

ప్రత్యమ్నాయంగా, బహిరంగ నివేదికలలో లభ్యమైన సాక్ష్యాలు సంఘటన యొక్క సామాన్య లేదా అధికారిక కథనాలకు అనుగుణంగా లేనప్పుడు కుట్ర సిద్ధాంతాలు ప్రారంభమౌతాయి. ఈ నేపధ్యంలో, కొన్నిసార్లు కుట్ర సిద్ధాంతాలు సంఘటనల యొక్క సామాన్య లేదా అధికారిక అర్ధాన్వయాలలో (ఫెన్స్టర్, 1999) ఒక వ్యక్తి నిష్పాక్షికంగా చూడలేని అంశాలను ఎత్తి చూపేందుకు పనికొస్తాయి.

ప్రసార మాధ్యమాల ప్రతిబింబాలు[మార్చు]

ప్రసార మాధ్యమాల వ్యాఖ్యాతలు క్రమబద్ధంగా వార్తాప్రసారాలలో మరియు విస్తారమైన సంస్కృతిలో స్వతంత్ర ప్రతినిధుల పట్టకం ద్వారా సంఘటనలను అర్ధం చేసుకునే ప్రవృత్తిని, మరింత క్లిష్టమైన నిర్మాణాత్మక లేదా సంస్థాగత పరిగణనని వ్యతిరేకిస్తున్నట్లు గమనిస్తుంటారు.[32] ఇది గనక నిజమైన పరిశీలనైతే, ఈ ఉద్ఘాటనని హక్కుగా కోరటంతో బాటు వినియోగించే ప్రేక్షక వర్గం, స్వయంగా, సామాజిక దృగ్విషయాల వ్యక్తిగత నాటకీయ పరిగణనలకు మరింత క్రమానుసారంగా ఉంటుందని అపేక్షిస్తుంది.

రెండవ, బహుశః సంబంధిత ప్రసార మాధ్యమాల ప్రతిబింబం ఏమిటంటే, అది వ్యక్తిగత బాధ్యతలని వ్యతిరేక సంఘటనలకు కేటాయించే ప్రయత్నమే. ఒక ప్రాముఖ్యత గల సంఘటన సంభవించినప్పుడు, మీడియా నిందితులని ఎలాంటి ధోరణితో చూస్తూంటుందంటే ఆ వార్తకు సంబందించిన ఎజెండాను మరి కొద్దిరోజుల వరకు వదలిపెట్టని ధోరణిని ప్రసార మాధ్యమాలు కలిగి ఉంటున్నాయి. ఈ ధోరణిలో, అసలైన ప్రమాదానికి సంబంధించిన భావన, వార్తాంశంగా ఎక్కువకాలం అనుమతించబడని విధంగా ఉంటోంది.[33] మరోసారి, ఇది గనక నిజమైన పరిశీలనైతే, ప్రసార మాధ్యమాల వినియోగదారుడు వ్యతిరేక సంఘటనలను ఎలా అవగాహన చేసుకుంటాడు అనే విషయంలో నిజమైన మార్పుని ప్రతిబింబించవచ్చు.

హాలీవుడ్ చలన చిత్రాలు మరియు టెలివిజన్ ప్రదర్శనలు, కుట్రలను, కార్పొరేషన్లు మరియు ప్రభుత్వం యొక్క ప్రామాణిక వ్యవహారామనే నమ్మకాన్ని విస్తృత పరుస్తున్నాయి, ఇంకా శాశ్వతం చేస్తున్నాయి. ఎనిమీ ఆఫ్ ది స్టేట్స్ మరియు షూటర్ తదితర ఫీచర్ చిత్రాలు, 1970కు ముందరి కాలంలో, క్లిష్టమైన కుట్రలు సాధారణ రాజ్య వ్యవహారంగా చిత్రిస్తూ వచ్చాయి. 1970కి ముందు తరంలోని సినిమాలు కుట్రలను ప్రశ్నించే ఆలోచనలను వదులుకున్నాయి. షూటర్ చిత్రం, JFK హత్య విషయమై “కుట్రలు ఇలా పనిచేస్తాయి” అనే వాక్యాన్ని కూడా కలిగి ఉంది. ఆసక్తికరంగా, సులభంగా కుట్ర సిద్ధాంతాలలో సులువుగా ఇమిడిపోగల అంశాలను వ్యక్తిగతీకరించడం మరియు నాటకీయంగా ప్రసారమాధ్యమాల పనితీరులోనే, సినిమాలు, దూరదర్శిని ప్రదర్శనలు పనితీరు ఉంటోంది. గాయపడిన వియత్నాం యుద్ధ సైనికుడు వెనుదిరిగి రావటం అనే పెద్ద సమస్యని కమింగ్ హోం చిత్రం గాయపడిన సైనికుడు ప్రేమలో పడటం అనే అవకాశాన్ని కల్పించి, అతడలా చేసినప్పుడు, అంత పెద్ద సమస్య కూడా పరిష్కరింపబడినట్లుగా ప్రేక్షకులపై బలమైన ముద్ర వేసింది. ఈ అంశం, హాలీవుడ్ స్క్రిప్టు అభివృద్ధి యొక్క సహజ ఫలితం. అది ప్రముఖ తారల చేత పోషించబడిన ఒకటి లేదా రెండు ప్రధాన పాత్రలను ఎత్తి చూపాలని కాంక్షిస్తుంది. ఆ విధంగా చలన చిత్రాన్ని అమ్ముకునేందుకు మంచి మార్గాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. కానీ పరిశీలనలో అది దుష్పలితాన్నిస్తుంది. పైగా, సందేహాస్పదంగా సమర్ధించుకున్న సంతోషకర ముగింపుని అందించే అవసరం, ప్రేక్షకులు దాన్ని ఊహించినప్పటికీ, వాస్తవంగా దౌష్ట్యం మరియు నైపుణ్య ప్రణాళికతో వ్రాసిన కథలు గురించిన వివేకాలను ఎత్తి చూపటం అనే మరొక ప్రభావం కలిగి ఉంది. ప్రధాన ప్రసార మాధ్యమాలు చెప్పినట్లు, ప్రజలు విశ్వాసం కోల్పోవడాన్ని ఇది తక్కువ చేసి చూపుతుంది. నమ్మకాలు నష్టపోయిన ఆ శూన్యంలోకి, కుట్ర సిద్ధాంతాలు చెప్పే వివరణలు వచ్చి పడతాయి.

ఇంకా, వాస్తవ లేదా కల్పిత సంఘటనలను నాటకీయం చేయటం అనేది, నేడు ప్రసారమాధ్యమాలు సులువుగా అర్ధం చేసుకుంటున్నట్లుగా తప్పుడు లేదా నైపుణ్యంగా పథకం వేసిన పథకాలను చొప్పిస్తోంది. "వార్తలు” ఈ రోజు, ఎల్లప్పుడూ మిధ్యాపూరితంగా, నాటకీయం చేయబడి, కనీసం ఒక పక్షానికి వ్యతిరేకంగా “ఏక పక్షంగా” జాలి చూపటం, అన్ని కథనాలు తప్పనిసరిగా “రెండు పక్షాలు” కలిగి ఉండి (రెండు వైపులా కొంత సత్యం తగ్గించబడి ఉండినా గానీ), లేదా ఫీచర్ చలన చిత్రాల వలె మరింత బలమైన నాటకీయ వృద్ధిని ఉపయోగించటం కల్పిత పాత్రికేయ భావనలో భాగమైంది. కాబట్టి, స్పష్టంగానే నాటకీయంగా మల్చడం ద్వారా, అన్ని విషయాలూ ఎవరో ఒకరి లాభం కోసం నైపుణ్యంగా పథకం వేయబడి ఉంటాయనే అభిప్రాయానికి ప్రసార మాధ్యమాలు అదనపు బలం చేకూరుస్తున్నాయి, ఇది కనీసం రాజకీయ కుట్ర సిద్ధాంతాలకు మరొక నిర్వచనంగా మారుతోంది. -- డాక్టర్ ఛార్లెస్ హర్పొల్ “హిస్టరీ ఆఫ్ అమెరికన్ సినిమా” స్క్రిబ్నర్/యు. కలిఫ్ ప్రెస్.

ఏకీకరణ మానసిక రుగ్మత[మార్చు]

వామపక్షం మరియు మితవాద పక్షాలకు చెందిన యుద్ధ-వ్యతిరేక ఉద్యమాల విమర్శకుడు, వాషింగ్టన్ పోస్ట్ విలేకరి మైఖేల్ కెల్లీ "ఏకీకరణ రుగ్మత" (ఫ్యుజన్ పారనోయియా) పదబంధాన్ని కనిపెట్టాడు, యుద్ధ వ్యతిరేక మరియు పౌర హక్కుల సమస్యలపై ఉద్యమిస్తున్న వామపక్ష, మితవాద కార్యకర్తల రాజకీయ సంభాషణను ప్రస్తావించే సందర్భంలో ఇతడు ఈ పదాన్ని ఉపయోగించాడు, వీరు కుట్రవాదంలో సమాన విశ్వాసం కలిగి లేదా ప్రభుత్వ- వ్యతిరేక దృక్పధాలతో ప్రేరణ పొందారని ఇతడు ప్రకటించాడు.

ఒకప్పుడు కొద్దిమంది అమెరికన్ శ్రోతలకు మాత్రమే పరిమితమైన ఈ మానసిక రుగ్మతతో కూడిన కుట్ర సిద్ధాంతాల విశ్లేషణ తర్వాత వాటికి మాస్ అప్పీల్ కల్పించి, మాస్ మీడియాలో సాధారణ స్థానం పొందేలా చేసిన క్రమాన్ని ప్రస్తావించేందుకోసం ఈ పదాన్ని సామాజిక విమర్శకులు స్వీకరించారు, తద్వారా 20వ శతాబ్ది చివర్లో, 21వ శతాబ్ది ప్రారంభంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని సర్వవిధ్వంసక శాంతి సహస్రాబ్ది దృశ్యాలకోసం ప్రజలు క్రియాశీలకంగా సిద్ధమవుతున్న కాలాన్ని వీరు ప్రారంభించారు. ఈ పరిణామం ఒంటరి తోడేలు ఉగ్రవాదాన్ని రగుల్కొల్పడమే కాకుండా అమెరికన్ రాజకీయ జీవితంపై విధ్వంసకర ప్రభావాలను కలిగిస్తాయని, ఉనికిలో ఉన్న రాజకీయ శక్తులను కూలదోసే విప్లవకర మిత-వాద ప్రజామోద ఉద్యమాన్ని పెంచడం వంటి ప్రభావాలను కలిగిస్తాయని వీరు హచ్చరించారు.

డేనియల్ పైప్స్ 2004లో జెరూసలెం పోస్ట్‌లో ఫ్యుజన్ పారనోయియా శీర్షికతో ఒక వ్యాసం రాశాడు:

Fears of a petty conspiracy – a political rival or business competitor plotting to do you harm – are as old as the human psyche. But fears of a grand conspiracy – that the Illuminati or Jews plan to take over the world – go back only 900 years and have been operational for just two centuries, since the French Revolution. Conspiracy theories grew in importance from then until World War II, when two arch-conspiracy theorists, Hitler and Stalin, faced off against each other, causing the greatest blood-letting in human history. This hideous spectacle sobered Americans, who in subsequent decades relegated conspiracy theories to the fringe, where mainly two groups promoted such ideas.

The politically disaffected: Blacks (Louis Farrakhan, Cynthia McKinney), the hard Right (John Birch Society, Pat Buchanan), and other alienated elements (Ross Perot, Lyndon LaRouche). Their theories imply a political agenda, but lack much of a following.

The culturally suspicious: These include "Kennedy assassinologists," "ufologists," and those who believe a reptilian race runs the earth and alien installations exist under the earth's surface. Such themes enjoy enormous popularity (a year 2000 poll found 43 percent of Americans believing in UFOs), but carry no political agenda.

The major new development, reports Barkun, professor of political science in the Maxwell School at Syracuse University, is not just an erosion in the divisions between these two groups, but their joining forces with occultists, persons bored by rationalism. Occultists are drawn to what Barkun calls the "cultural dumping ground of the heretical, the scandalous, the unfashionable, and the dangerous" – such as spiritualism, Theosophy, alternative medicine, alchemy, and astrology. Thus, the author who worries about the Secret Service taking orders from the Bavarian Illuminati is old school; the one who worries about a "joint Reptilian-Bavarian Illuminati" takeover is at the cutting edge of the new synthesis. These bizarre notions constitute what Michael Kelly termed "fusion paranoia," a promiscuous absorption of fears from any source whatsoever.[34]

రాజకీయ ఉపయోగం[మార్చు]

Conspiracy theories exist in the realm of myth, where imaginations run wild, fears trump facts, and evidence is ignored. As a superpower, the United States is often cast as a villain in these dramas.

America.gov[35]

తన రెండు సంపుటాల రచన ది ఓపెన్ సొసైటీ అండ్ ఇట్స్ ఎనిమీస్‌ లో పోప్పర్ "కుట్ర సిద్ధాంతం" పదాన్ని ఫాసిజం, నాజిజం, మరియు కమ్యూనిజంలను ప్రేరేపించే సిద్ధాంతాలను విమర్శించడానికి ఉపయోగించాడు[citation needed]. నిరంకుశత్వం "కుట్ర సిద్ధాంతాల"లో కనుగొనబడిందని పోప్పర్ వాదించాడు, ఇది ట్రైబలిజం, ఆధిపత్యవాదం లేక జాత్యహంకార వాదంపై ఊహించబడిన అనుమానాస్పద దృశ్యాల ద్వారా నడుపబడిన ఊహాత్మక కథనాలను చర్చిస్తుంది. దైనందిన కుట్రల ఉనికికి వ్యతిరేకంగా పోప్పర్ వాదించలేదు (తర్వాతి సాహిత్యంలో చాలా తప్పుగా సూచించబడింది). ప్లేటో యొక్క సాంప్రదాయ ఏథెన్స్‌‍లోని సాధారణ రాజకీయ కార్యాచరణను వర్ణించడానికి పోప్పర్ "కుట్ర" పదాన్ని కూడా ఉపయోగించాడు (తన ది ఓపెన్ సొసైటీ & ఇట్స్ ఎనిమీస్‌ లో తన దాడికి ప్రధాన లక్ష్యం).

ఇరవై శతాబ్ది నిరంకుశవాదులపై తన విమర్శలో, పోప్పర్ ఇలా రాశాడు, "కుట్రలు ఎన్నడూ జరగలేదని నేను చెప్పాలనుకోవడం లేదు. అందుకు భిన్నంగా అవి ప్రత్యేక సామాజిక దృగ్విషయంగా ఉన్నాయి."[36]

అతడు తన పాయింటును నొక్కి చెప్పాడు, కుట్రలు జరుగుతాయి, దీన్ని తప్పక అంగీకరించాలి. అయితే పచ్చి నిజమేదంటే, కుట్రలు జరుగుతున్నప్పటికీ, కుట్ర సిద్ధాంతాన్ని అమోదించడం లేదంటే, కొన్ని కుట్రలు అంతిమంగా విజయవంతమవుతున్నాయనే చెప్పాలి. కుట్రదారులు తమ కుట్రను అరుదుగానే నెగ్గించుకుంటారు."[36]

కల్పన[మార్చు]

వారి నాటకీయ బలం కారణంగా, కుట్రదారులు థ్రిల్లర్ నవలలు మరియు సైన్స్ ఫిక్షన్‌లో పాపులర్ థీమ్‌ని కలిగి ఉన్నారు. సంక్లిష్ట చరిత్ర నీతి నాటకంలా మళ్లీ ప్రదర్శించబడుతుంటుంది, దీంట్లో చెడు వ్యక్తులు చెడు ఘటనలకు కారణమవుతుంటారు మరియు మంచి వ్యక్తులు వాటిని గుర్తించి ఓడిస్తుంటారు. కాల్పనిక కుట్ర సిద్ధాంతాలు తరచుగా చాలా చక్కగా, సహజసిద్ధ వర్ణనలను కలిగి ఉంటాయి, వీటిలో కుట్రదారు కుట్ర కథ ఇతివృత్తానికి సంబంధించిన నాటకీయ అవసరాలకు సన్నిహితంగా ఇమిడిపోతూ ఉంటుంది. పైన చెప్పినట్లుగా, cui bono? కుట్ర సిద్ధాంతాలకు చెందిన అంశం నిగూఢ కథలకు సంబంధించిన ఒక విషయాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది: సంభావ్య రహస్య ఉద్దేశ్యాన్ని వెదకడం.

డాక్టర్. స్ట్రేంజ్‌లవ్ 1964లో వచ్చిన ఒక హాస్య రచన ఇది ఆధునిక అణు యుద్ధ తంత్రం గురించి వర్ణిస్తుంది. ప్రపంచం యొక్క అంతం SAC న్యూక్లియర్ ఎయిర్ వింగ్‌పై నియంత్రణ సాధించిన జనరల్ జాక్ డి. రిప్పర్‌ యొక్క భ్రమల ద్వారా ప్రతిపాదించబడుతుంది. అమెరిన్ ప్రజల విలువైన శారీరక ద్రవాలను ఫ్లోరైడ్ కలిపిన నీటితో కలిపి చెడగొట్టాలనే కమ్యూనిస్టు కుట్రను జనరల్ రిప్పర్ విశ్వసిస్తుంటాడు.

కుట్ర సిద్ధాంతం 1977లో రచించబడిన ఒక థ్రిల్లర్ నవల ఇందులో టాక్సీ డ్రైవర్ (ఈ పాత్రను మెల్‌ గిబ్సన్ పోషించారు) ఒక వార్తా కరపత్రాన్ని ప్రచురిస్తాడు, దీంట్లో ఇతడు ప్రభుత్వ కుట్రలుగా తాను భావిస్తున్నవాటిని చర్చిస్తాడు, ఇతడి భావనలలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నిజమవుతుంటాయి.

ది ఎక్స్-ఫైల్స్ 1990లు మరియు 2000 మొదట్లో వచ్చిన ఒక పాపులర్ టెలివిజన్ షో, ఇది ప్రాథమికంగా ఇద్దరు ఎఫ్‌బీఐ ఏజెంట్లు ఫాక్స్ ముల్డర్ మరియు డానా స్కల్లీల పరిశోధనను అనుసరిస్తూ ఉంటుంది, వీరికి కొన్ని సందర్భాల్లో ది లోన్ గన్‌మెన్‌గా పరిచితులైన ఒక కుట్ర సిద్ధాంతకారుల బృందం సహకరిస్తూ ఉంటుంది. అనేక ఎపిసోడ్‌లలో యు.ఎస్. ప్రభుత్వ అధికారులు అనుమానిస్తున్న గ్రహాంతరవాసుల దాడి ఇతివృత్తం కొనసాగుతుంటుంది, సిగరెట్ స్మోకింగ్ మ్యాన్‌గా తెలుస్తున్న ఒక వ్యక్తి, మరియు నిగూఢమైన అంతర్జాతీయ "సిండికేట్" నేతృత్వంలో ఈ దాడి ప్రయత్నం జరుగుతూ ఉంటుంది. సీరీస్‌లోని ప్రముఖ ట్యాగ్ లైన్ ఏదంటే "అక్కడ నిజం ఉంది" దీన్ని పైన చర్చించిన సాహిత్య చర్చ యొక్క అర్థవంతమైన సహజ స్వభావాన్ని ప్రతిపాదిస్తున్నట్లుగా వ్యాఖ్యానించబడింది.

ఉంబెర్టో ఎకో రచించిన నవల ఫోకల్ట్స్ పెండ్యులమ్ కుట్ర సిద్ధాంతంపై విస్తృతస్థాయిలో చేసిన వ్యంగ్య రచన, దీంట్లో పాత్రలు టెంప్లర్స్ మరియు బవేరియన్ ఇల్యూమినాటి, ది రోసిక్రుసియన్‌లు, హాలో ఎర్త్ ఔత్సాహికులైన కాథార్‌లు, మరియు జెసూట్స్‌లతో మొదలయ్యే కుట్ర సిద్ధాంతం గురించి చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాయి.

మూడు భాగాల నవల ఇల్యూమినటస్! రాబర్ట్ షేయా మరియు రాబర్ట్ అంటోన్ విల్సన్ రచించిన ఈ నవల (1975లో ప్రచురించబడింది) తీవ్ర వ్యంగ్య హాస్యంతో, మానసిక సమస్యలను పట్టించుకునే ధోరణితో కూడి ఉంది, ఇది సంక్లిష్టమైన ఇతర భారీ కుట్రలతో అల్లుకుని ఉండే బైజాంటైన్ కుట్రలను తడుముతుంది. ఈ కుట్రల పరిధి మరియు కుట్రదారుల తెంపరితనం కథ నడిచే కొద్దీ మరింతమందికి విస్తరిస్తూ ఉంటుంది, ఇది ఒకప్పుడు కొనసాగిన బవేరియన్ ఇల్యూమినాటి, ది మసోన్స్, ది వాటికన్, ది మాఫియా, చిన్న, పెద్ద ప్రభుత్వాలు మరియు వామపక్ష మరియు మితవాద లక్షణాలు కలిగిన చిన్న గ్రూపులు వంటి విస్తృత కుట్రదారీ సిద్ధాంతాల చుట్టూ తిరుగుతూ ఉంటుంది. వీరి కుట్రలు పలు నిగూఢ సంస్థల భారీ పథకాలతో సంలీనమవుతుంటాయి--(ది డిస్కార్డియన్స్) అనే జోక్ వలే తనకు తానుగా పుట్టుకొచ్చే వాస్తవ "మతం"గా కూడా ఉంటాయి. విధి యొక్క విషాద మలుపు, ఇల్యూమినటస్! ఇది వాస్తవ ప్రపంచ డిస్కార్డియన్ సొసైటీ అభివృద్ధికి కూడా కారణమవుతుంటుంది (ఏదైనా లాంఛనగతమైన బృందంలా కాకుండా, చిన్ని చిన్న గుంపుల రూపంలో వ్యక్తమవుతుంటుంది) నవలలోని వీరారాధన విజయం ప్రతీఘాతుక సంస్కృతి యొక్క ప్రధాన మద్దతుదారుగా డిస్కార్డియన్స్ యొక్క "పవిత్ర శాసనాన్ని" ప్రిన్సిపియా డిసార్డర్‌ తీసుకొని వస్తుంది, ఇది ఇరవయ్యో శతాబ్ది తుది మూడు దశాబ్దాలపై అస్పష్ట విభాగంగా ఉంటుంది. షేయా మరియు విల్సన్ గ్రీకు ఉపద్రవాల, కల్లోలాల దేవుడు ఎరిస్‌ను ఎత్తిపట్టే ఈ హాస్య కరపత్రం నుంచి తీసుకున్న సరదా సూక్తులను ఇల్యూమినటస్! పుస్తకాల యొక్క అధ్యాయాల కోసం ప్రారంభ పంక్తులుగా ఉపయోగించారు.

కుట్ర సిద్ధాంతాలు వీడియో గేమ్‌లను కూడా ప్రభావితం చేశాయి. విమర్శల పాలైన RPG/షూటర్ డ్యూస్ ఎక్స్ , దాని సీక్వెల్ (తక్కువ స్థాయిలో ఉంటుంది),డ్యూస్ ఎక్స్: జయించలేని యుద్ధం , ఇది మెజెస్టిక్ 12, ఏరియా 51, మరియు ది ఇల్యూమినాటి వంటి వర్తమాన కాలపు కుట్ర సిద్ధాంతాలనుంచి తీసుకోబడినది.

డాన్ బ్రౌన్స్ 2000లో రచించిన వివాదాస్పద గ్రంథం "ఏంజెల్స్ అండ్ డెమోన్స్" కూడా కుట్ర సిద్ధాంతాల గురించిన భావాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకుని వచ్చాయి. ఈ పుస్తకం కాల్పనిక హార్వర్డ్ యూనివర్శిటీ సింబాలజిస్ట్ అయిన రాబర్డ్ లాంగ్డోన్ తృష్ణ చుట్టూ తిరుగుతుంటుంది, ఇతడు ఇల్యూమినాటిగా తెలిసిన రహస్య సమాజపు నిగూఢాంశాలను బయటపెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాడు. బ్రౌన్ నవల మరియు ఇతర నవలలు కుట్ర సిద్ధాంతాలకు సజీవ ఆధారమైన తెలియని భావాల చుట్టూ తిరుగుతుంటాయి.

అమెరికన్ సంస్కృతిలో కుట్రవాదం అధ్యయనంలో నిపుణుడైన రాజకీయ శాస్త్రజ్ఞుడు మైఖేల్ బర్కౌన్, 1997లో వచ్చిన సినిమా కుట్ర సిద్ధాంతం ద్వారా విస్తారమైన పాపులర్ శ్రోతలు పరిచయం చేయబడ్డారని సూచించాడు. యు.ఎస్ ప్రభుత్వం బ్లాక్ హెలికాప్టర్‌లలోని రహస్య బృందంచే నియంత్రించబడుతోందన్న అభిప్రాయాన్ని ఇది బలపరుస్తుంది - ఇది ఒకప్పుడు రైట్‌-వింగ్ తీవ్రవాదుల వాదనకు పరిమితమై ఉండేది.[1]

ది డావిన్స్ కోడ్ నిగూఢ డిటెక్టివ్ కాల్పనిక నవల, దీన్ని అమెరికన్ రచయిత డాన్ బ్రౌన్ రచించాడు. ఇది సింబాలజిస్ట్ రాబర్ట్ లాంగ్డోన్ మరియు సోఫీ నెవియులను అనుసరిస్తుంది, వీరు పారిస్‌లో జరిగిన ఒక హత్యను పరిశోధిస్తూ, మేరీ మేగ్డలీన్‌ని పెళ్లాడిన నజరెత్ యొక్క జీసస్ క్రైస్ట్ చుట్టూ అలుముకున్న కుట్రను కనుగొంటారు.

వీటిని కూడా పరిశీలించండి[మార్చు]

  • కుట్ర సిద్ధాంతం గురించి లిఖితరూపకమైన కథనం
  • గూడచారత్వం
  • రహస్యమైన మోసము
  • పట్టిక విలువలు
  • కుట్ర సిద్ధాంతాల జాబితా
  • బూటకపు శాస్త్రం
  • పెద్ద అభ్రకము
  • చిన్న విఫలము చేయు టోపీ
  • UFO కుట్ర సిద్ధాంతం
  • కొరియన్ ఎయిర్ లైన్స్ విమానము 007 ప్రత్యామ్నాయ సిద్దాంతం

భావాలు[మార్చు]

  • అపోఫినియా
  • గుంపు చేయబడిన బ్రమ
  • కోక్-అప్ సిద్ధాంతం
  • సర్వామోదం
  • క్రిమినల్ లా లో కుట్ర
  • కుట్ర సిద్ధాంతాలు
  • బుద్ధి ఆధినత
  • పారనోయియా(పత్రిక)

గమనికలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Barkun, Michael (2003). A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America. University of California Press; 1 edition. ISBN 0520238052. 
  2. Domhoff, G. William (2005). Who Rules America? Power, Politics, and Social Change. McGraw-Hill Humanities/Social Sciences/Languages; 5 edition. ISBN 0072876255. 
  3. ఫేన్స్టర్, M. 1999. కాన్స్పిరసి థీరీస్: సిక్రసి అండ్ పవర్ ఇన్ అమెరికన్ కల్చర్. మిన్నియాపోలిస్. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిన్నెసోటా ప్రెస్.
  4. హ్యారీ G. వెస్ట్, టోడ్ద్ సాండర్స్. (2003) ట్రాన్స్పరెంసి అండ్ కాన్స్పిరసి: ఎథ్నోగ్రాఫిక్స్ అఫ్ సశ్పిషన్ ఇన్ ది న్యూ వరల్డ్ ఆర్డర్. డ్యూక్ విశ్వవిద్యాలయ పత్రిక. pp 4.
  5. వెబ్స్టర్స్ న్యూ కోల్లిగియేట్ డిక్ష్ణరి, p. 243 (8th ed. 1976).
  6. రామ్సే, రాబిన్ (2006). కాన్స్పిరసి థీరీస్ , పాకెట్ ఎస్సెన్షియల్స్. ISBN 1-84138-495-X
  7. "20th సెంచురీ వర్డ్స్" (1999) జాన్ ఐటో, ఓక్ష్ఫొర్ద విశ్వవిద్యాలయ పత్రిక , p. 15.
  8. ప్లోట్స్, పరనోయియా అండ్ బ్లేం by పీటర్ నైట్, BBC న్యూస్ 7 డిసెంబర్ 2006.
  9. జాన్సన్, 1983
  10. స్లేట్ మగజైన్
  11. డానియల్ పైప్స్, ఇన్ ఆర్బిస్ , వింటర్ 1992: "డీలింగ్ విత్ మిడ్దిల్ ఈస్టార్న్ కాన్స్పిరసి థీరీస్".
  12. ట్రాన్స్పరెంసి అండ్ కాన్స్పిరసి: ఎథ్నోగ్రాఫిక్స్ అఫ్ సశ్పిషన్ ఇన్ ది న్యూ వరల్డ్ ఆర్డర్. హ్యారీ G. వెస్ట్, టోడ్ద్ సాండర్స్. pp 207.
  13. Bailyn, Bernard (1992) [1967=]. The Ideological Origins of the American Revolution:. Cambridge: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-44302-0. ASIN: B000NUF6FQ.  Unknown parameter |unused_data= ignored (సహాయం)
  14. Mintz, Frank P. (1985) [1985 =]. The Liberty Lobby and the American Right: Race, Conspiracy, and Culture. Westport, CT: Greenwood. పేజీ. 4. ISBN 0-313-24393-X.  Unknown parameter |unused_data= ignored (సహాయం)
  15. Mintz, Frank P. (1985) [1985]. The Liberty Lobby and the American Right: Race, Conspiracy, and Culture. Westport, CT: Greenwood. పేజీ. 199. ISBN 0-313-24393-X. 
  16. Arendt, Hannah (1973) [1953]. The Origins of Totalitarianism. New York: Harcourt Brace Jovanovich. 
  17. Fenster, Mark (1999). Conspiracy Theories: Secrecy and Power in American Culture. Minneapolis: University of Minnesota Press. 
  18. Dean, Jodi (1998). Aliens in America: Conspiracy Cultures from Outerspace to Cyberspace. Ithaca, NY: Cornell University Press. 
  19. Cumings, Bruce (1999). The Origins of the Korean War, Vol. II, The Roaring of the Cataract, 1947–1950. Princeton, NJ: Princeton University Press. 
  20. Berlet, Chip; Lyons, Matthew N. (2000). Right-Wing Populism in America: Too Close for Comfort. New York: Guilford Press. 
  21. Michael Albert, quoting from Zmagazine. "Conspiracy Theory". సంగ్రహించిన తేదీ 2007-08-23. 
  22. ట్రాన్స్పరెంసి అండ్ కాన్స్పిరసి: ఎథ్నోగ్రాఫిక్స్ అఫ్ సశ్పిషన్ ఇన్ ది న్యూ వరల్డ్ ఆర్డర్. హ్యారీ G. వెస్ట్, టోడ్ద్ సాండర్స్. pp 4.
  23. 23.0 23.1 questionsquestions.net, "ది JFK అస్సాస్సినేషన్ II: కాన్స్పిరసి ఫోబియా ఆన్ ది లెఫ్ట్", మైకేల్ పరేంటి, 1996
  24. H. L. మెన్కెన్, బాల్టిమోర్ ఈవినింగ్ సన్ , జూన్ 15, 1936
  25. Goertzel (1994). "Belief in Conspiracy Theories". Political Psychology (Political Psychology, Vol. 15, No. 4) 15 (4): 733–744. doi:10.2307/3791630. JSTOR 3791630. సంగ్రహించిన తేదీ 2006-08-07. 
  26. Karen Douglas and Robbie Sutton (in press). "The hidden impact of conspiracy theories: Perceived and actual influence of theories surrounding the death of Princess Diana". Journal of Social Psychology. 
  27. Baigent, Michael; Leigh, Richard; Lincoln, Henry (1987). The Messianic Legacy. Henry Holt & Co. ISBN 0805005684. 
  28. హాఫ్స్టడ్టర్, రిచర్డ్. ది పరనోయిడ్ స్టైల్ ఇన్ అమెరికన్ పోలిటిక్స్. హర్పర్స్ మగజైన్, నవంబర్ 1964, pp. 77–86.
  29. "హో షాట్ ది ప్రెసిడెంట్?," ది బ్రిటిష్ సైకోలోజికల్ సొసైటీ, మార్చ్ 18, 2003 (జూన్ 7, 2005 న పొందబడినది).
  30. "టాప్ 5 న్యూ డిసీసెస్: మీడియా ఇండ్యుసడ్ పొస్ట్-ట్రామాటిక్ స్ట్రస్ డిస్ఆర్డర్ (MIPTSD)," ది న్యూ డిసీస్ ఏ జోర్నల్ అఫ్ న్యారేటివ్ ప్యాతోలజి 2 (2004), (జూన్ 7, 2005న పొందబడినది).
  31. Vedantam, Shankar (2006-06-05). "Born With the Desire to Know the Unknown". The Washington Post (The Washington Post). పేజీ. A02. సంగ్రహించిన తేదీ 2006-06-07. "కుట్ర సిద్దాంతాలు చెదిరిన సంఘటనలను లేఖ కార్యానికి సంభందినచిన సామాజిక ప్రక్రియ, పరాక్రమమైన వ్యక్తుల గురించి వివరిస్తుంది" అని ఒక సామాజికవేత్త ఐన థెడోర్ సస్సన్ వెర్మోంట్ మిడ్దిల్బరి కళాశాల నందు చెప్పినారు. చెలించిన సంఘటనల గురించి కొన్ని తేలికైన విశ్లేషణల వలన— అరబ్ ప్రాంతం లో ఉదాహరానికి సెప్టెంబర్ 11, 2001న దాడికి పాల్పడిన ఇస్రాయిలి మోస్సాద్ ఇలాంటి కుట్ర సిద్దాంతాల వలన ప్రజలు అనుకోని విషాద సంఘటనలు గురించి అవగాహన కల్పించే బాధ్యత కలిగిస్తుంది."
  32. ఇవాన్ ఎంకే, "ఏజెంట్స్ అండ్ స్ట్రక్చర్స్: జోర్నలిస్ట్స్ అండ్ ది కన్స్ట్రైనట్స్ ఆన్ AIDS కవరేజ్," కనడియన్ జోర్నల్ అఫ్ కమ్యునికేషన్ 25, no. 3 (2000), (జూన్ 7, 2005న పొందబడినది).
  33. "The Blame Game". BBC News. 6 September 2005. సంగ్రహించిన తేదీ 2007-08-23. 
  34. Pipes, Daniel. "Fusion Paranoia". Retrieved on 2009-06-11.
  35. "Conspiracy Theories and Misinformation - America.gov". U.S. Department of State's Bureau of International Information Programs. Archived from the original on 25 October 2009. సంగ్రహించిన తేదీ 5 June 2010. 
  36. 36.0 36.1 "Extracts from "The Open Society and Its Enemies Volume 2: The High Tide of Prophecy: Hegel, Marx and the Aftermath" by Karl Raimund Popper (Originally published 1945)". Lachlan Cranswick, quoting Karl Raimund Popper. సంగ్రహించిన తేదీ 2007-08-23. 

సూచనలు[మార్చు]

  • అమెరికన్ హెరిటేజ్ డిక్ష్ణరి, "కాన్స్పిరసి థీరి"
  • బర్కాన్, మైఖేల్. 2003. ఏ కల్చర్ అఫ్ కాన్స్పిరసి: అపోకలిప్టిక్ విషన్ ఇన్ కాంటెమ్పోరరీ అమెరికా . బెర్కెలే: యూనివర్సిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా ప్రెస్, 1979. ISBN 0-15-506372-3
  • చేజ్, ఆల్స్టన్. 2003. హేవార్డ్ అండ్ ది అన్అబోంబర్: ది ఎడ్యుకేషన్ అఫ్ అన్ అమెరికన్ టెర్రోరిస్ట్ . న్యూయార్క్ : W. W. నార్టన్ & కంపెనీ. ISBN 0-15-506372-3
  • ఫెన్స్టర్, మార్క్. 1999. కాన్స్పిరసి థీరి: సీక్రసి అండ్ పవర్ ఇన్ అమెరికన్ కల్చర్ . మిన్నపోలిస్, MN: మిన్నెసోట విశ్వవిద్యాలయ పత్రిక. ISBN 1-84138-495-X
  • గోల్డ్బర్గ్, రాబర్ట్ అలన్. 2001. ఎనిమీస్ వితిన్: ది కల్చర్ అఫ్ కాన్స్పిరసి ఇన్ మోడరన్ అమెరికా . న్యూ హెవెన్‌ అండ్‌ లండన్‌: యేల్‌ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ ISBN-262-11170-5
  • హాఫ్స్టడ్టర్, రిచర్డ్. 1965. ది పారనోయిడ్ స్టైల్ ఇన్ అమెరికన్ పోలిటిక్స్ అండ్ అదర్ ఎస్సేస్ . న్యూయార్క్, ఆల్‌ఫ్రెడ్ A. నోఫ్, ఇంక్. ISBN 0-15-506372-3
  • జాన్సన్, జార్జ్ 1983. అర్కిటేక్స్ అఫ్ ఫియర్: కాన్స్పిరసి థీరీస్ అండ్ పారనోయియా ఇన్ అమెరికన్ పోలిటిక్స్ . లాస్ ఏంజెల్స్: జరమి P. టార్చర్, Inc. ISBN 0-87477-275-3
  • మక్ కొన్నచీ, జేమ్స్. మరియు రాబిన్ టద్జ్, ది రఫ్ గైడ్ టు కాన్స్పిరసి థీరీస్ (2005)
  • మెల్లి, టిమొతీ. 1999. ఎంపైర్ అఫ్ కాన్స్పిరసి: ది కల్చర్ అఫ్ పారనోయియా ఇన్ పోస్ట్వార్ అమెరికా . ఇథాకా, NY: కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ. ISBN 0-15-506372-3
  • మిన్త్జ్, ఫ్రాంక్ P. 1985. ది లిబర్టీ లోబ్బి అండ్ ది అమెరికన్ రైట్: రేస్, కాన్స్పిరసి, అండ్ కల్చర్ . వెస్ట్పోర్ట్ , CT: గ్రీన్వుడ్. ISBN 1-84138-495-X
  • పైప్స్, డానియల్. 1997. కాన్స్పిరసి: హౌ ది పారనోయిడ్ స్టైల్ ఫ్లరిషేస్ అండ్ వేర్ ఇట్ కమ్స్ ఫ్రొం . న్యూ యార్క్: ది ఫ్రీ ప్రెస్ ISBN 1-58883-001-2
  • ---. 1998. ది హిడ్డేన్ హ్యాండ్: మిడ్డిల్ ఈస్ట్ ఫియర్స్ అఫ్ కాన్స్పిరసి . న్యూయార్క్: సెయింట్. మార్టిన్స్ ప్రెస్, 2000. ISBN 0-04-552022-4
  • పోప్పర్, కార్ల్ R. 1945. ది ఓపెన్ సొసైటీ అండ్ ఇట్స్ ఎనిమీస్ . ప్రిన్స్టన్: ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయ పత్రిక. ISBN 0-15-506372-3
  • పోస్నర్, జిరాల్ద్. 1993. కేస్ క్లోస్డ్: లీ హార్వి ఒస్వల్ద్ అండ్ ది అస్సాస్సినేషన్ అఫ్ JFK . న్యూయార్క్: ది రాండం హౌస్. ISBN 1-57806-051-6
  • సగన్, కార్ల్. 1996. ది డెమోన్-హాన్టేడ్ వరల్డ్: సైన్స్ యాస్ ఏ కాండిల్ ఇన్ ది డార్క్ . న్యూయార్క్: ది రాండం హౌస్. ISBN 1-84138-495-X
  • వాన్కిన్, జోనాథన్, మరియు జాన్ వాలెన్. 2004. ది 80 గ్రేటెస్ట్ కాన్స్పిరసీస్ అఫ్ ఆల్ టైం . న్యూయార్క్: సిటాడిల్ ప్రెస్. ISBN 0-15-506372-3

మరింత చదవటానికి[మార్చు]

కుట్ర సంభందిత సాహిత్యం[మార్చు]

  • ది ప్రోటోకాల్స్ అఫ్ ది ఎల్డర్స్ అఫ్ జియాన్ .
  • బల్సిగర్, డేవిడ్ W. మరియు చార్లెస్ E. సేల్లిఎర్, Jr. (1977). ది లింకన్ కాన్స్పిరసి . లాస్ ఏంజిల్స్: షిక్ సన్ క్లాసిక్ బుక్స్. ISBN 1-86205-662-5
  • Bryan, Gerald B.; Talita Paolini, Kenneth Paolini (2000) [1940]. Psychic Dictatorship in America. Paolini International LLC. ISBN 0-9666213-1-X. 
  • Cooper, Milton William (1991). Behold a Pale Horse. Light Technology Publications. ISBN 0-929385-22-5. 
  • Icke, David (2004). And the Truth Shall Set You Free: The 21st Century Edition. Bridge of Love. ISBN 0-9538810-5-9. 
  • Levenda, Peter (2005). Sinister Forces: Trilogy. Trine Day. ISBN 0-9752906-2-2. 
  • Marrs, Texe (1996). Project L.U.C.I.D.: The Beast 666 Universal Human Control System. Living Truth Publishers. ISBN 1-884302-02-5. 
  • Pelley, William Dudley (1950). Star Guests: Design for Mortality. Noblesville, Indiana: Soulcraft Press. 
  • Robertson, Pat (1992). The New World Order. W Publishing Group. ISBN 0-8499-3394-3. 
  • విల్సన్, రాబర్ట్ అంటోన్ (2002). TSOG: ది థింగ్ తట్ Ate ది కన్స్టిట్యుషన్ , తెమ్పే, AZ: న్యూ ఫాల్కోన్ పుబ్లికేషన్స్. ISBN 1-57806-051-6
  • యల్లోప్, డేవిడ్ A. (1984). ఇన్ గాడ్స్ నేం: ఏన్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఇన్టు ది మర్డర్ అఫ్ పోప్ జాన్ పాల్ I . న్యూయార్క్: బంటం డెల్ పుబ్లిషింగ్ గ్రూప్. ISBN 0-15-506372-3
  • మతియాస్ బ్రోకర్స్ చే కాన్స్పిరసీస్, కాన్స్పిరసి థీరీస్ అండ్ ది సీక్రేట్స్ అఫ్ 9/11 . కుట్ర సిద్దాంతమును పోటితత్వానికి మరియు మద్దతు మధ్య ప్రాథమిక సూత్రముగా చూడుము. కొత్త శాస్త్రాన్ని ప్రవేశపెడుతోంది "కాన్స్పిరోలజి."

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

మూస:Conspiracy theories