పైకప్పు పంఖా

వికీపీడియా నుండి
(సీలింగ్ ఫ్యాన్ నుండి దారిమార్పు చెందింది)
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
1962 లో బిగించిన ఈ సీలింగ్ ఫ్యాన్ ఎటువంటి అంతరాయం లేకుండా, మరమ్మత్తు లేకుండా సాఫీగా పనిచేస్తూనే ఉంది.
ఆధునిక పైకప్పు పంఖా
రెండు రెక్కల పంఖా

ఇంటి పై కప్పు లోపలి భాగంన గాలి కొరకు బిగించబడిన సాధనమునే పైకప్పు పంఖా లేదా ఆంగ్లములో సీలింగ్ ఫ్యాన్ లేక అని అంటారు. దీనిని సాధారణంగా గది మధ్య భాగంలో బిగిస్తారు. ఫ్యాన్ కు మధ్య భాగంన ఉన్న ఇరుసుకు రెక్కలు బిగించబడి ఉంటాయి. పంఖా లోపల ఉన్న విద్యుత్ యంత్రంకు విద్యుచ్చక్తిని అందిచడం ద్వారా పంఖా కు బిగించిబడిన రెక్కలు గిర్రున తిరగడం వలన గది మొత్తం గాలిని విస్తరింప జేస్తుంది. ముఖ్యంగా పైకప్పు పంఖాకు మూడు నుంచి ఐదు రెక్కలు బిగించబడి ఉంటాయి.

పనిచేసే విధానం[మార్చు]

పైకప్పు పంఖా నందు విద్యుచ్చక్తి యాంత్రిక శక్తిగా మారుతుంది. ఇది శక్తి నిత్యత్వ నియమం ప్రకారం ఒక శక్తి వేరొక శక్తి లోనికి మార్చబడుతుంది. ఇది విద్యుచ్చక్తి ఆధారంగా పని చేస్తుంది. ఇది ఒక గది పైకప్పు నుండి వ్రేలాడ దీయబడి ఉంటుంది. దీనినందు మధ్య భాగంలో విద్యుత్ మోటారు ఉంటుంది. ఈ మోటారు చుట్టూ గల స్వేచ్చగా తిరిగే చక్రమునకు కొంచెం కోణంలో వంచబడిన రెక్కలు బింగింపబడి ఉంటాయి. ఈ విధంగా రెక్కలు వంచబడటం వల్ల పంఖా తిరిగినపుడు పైన గల గాలి క్రిందికి వేగంగా ప్రయాణిస్తుంది. పైకప్పు పంఖా నందు గల ఇనుప కోర్ కు రాగి తీగ అనేక సార్లు చుట్టబడి ఉంటుంది. ఇందులో రెండు వరుసల చుట్టలు ఉంటాయి. రాగి తీగ గుండా విద్యుత్ ప్రవహించినపుడు పైకప్పు పంఖాలోని ఇనుప కోర్ తాత్కాలికంగా అయస్కాంతంగా మారుతుంది(విద్యుదయస్కాంతం). మధ్యలో గల తీగ చుట్టల కోయిల్ కు కొద్ది దూరంలో వలయాకార ఇనుప చట్రం దానికి తగల కుండా ఉండును. ఇది బాల్ బేరింగ్స్ సహాయంతో స్వేచ్చగా తిరిగేటట్లు ఉంటుంది. ఈ చట్రం నకు చుట్టూ మూడుగాని, నాలుగు గాని రెక్కలు బింగింపబడి ఉంటాయి. వలయంలో విద్యుత్ ప్రవహింపజేసినపుడు మధ్యలో స్థిరంగా ఉన్న యినుప కోర్ కు చుట్టబడిన కోయిల్ అయస్కాంతంగా మారును. అందువల్ల దాని చుట్టూ గల చట్రం ఆకర్షించుటకు చేసె ప్రయత్నంలో దాని చుట్టూ స్వేచ్చగా తిరుగుతుంది.పైకప్పు పంఖాకు అందజేయబడిన విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని పెంచినా, తగ్గించినా విద్యుదయస్కాంత శక్తిలో మార్పులు సంభవించి వేగంగా లేదా నెమ్మదిగా తిరుగుతుంది. పైకప్పు పంఖా వేగం (1)యినుప కోర్ కు చుట్టబడిన రాగితీగల సంఖ్య (2) విద్యుత్ ప్రవాహం (3) యినుప కోర్ వైశాల్యం పై ఆధారపడుతుంది.

చరిత్ర[మార్చు]

1860 మరియు 1870 ప్రారంభంలో మొదటిసారి పైకప్పు పంఖాలు కనిపించాయి. అమెరికా లో డచెస్ మెలిస్సా రినాల్డి రాకీ పర్వతాలలో తాత్కాలికంగా నివాసం ఉన్న సమయంలో ఈ పైకప్పు పంఖారూపకల్పన చేశారు.

అమరిక[మార్చు]

పైకప్పు పంఖా లోని మధ్య భాగమున ఒక విద్యుత్ యంత్రము వలన రెక్కలు తిప్పబడుతాయి. ఈ యంత్రానికి కెపాసిటర్ మోటరు అని పేరు. ఈ యంత్రములో ఒక ప్రధాన వైండింగు, ఒక స్టార్టింగు వైండింగు , ఒక కెపాసిటర్ ఉండును. ఈ యంత్రములో ఉండే కెపేసిటర్ పాడయిన, అది విద్యుత్ శక్తిని నిల్వచేసుకునే సామర్థ్యం తగ్గి పంఖా తిరుగకపోవుట, మెల్లిగా తిరుగుట, జరుగును. ఈ పంఖా వేగము మార్చుటకు ఫ్రస్తుత కాలములో ఎక్కువగా ఎలెక్ట్రానిక్ వేగమార్పిడి పరికరములు(రెగ్యులేటర్లు) వాడబడుచున్నవి.

పైకప్పు పంఖాకు ఇతర రకాల పంఖాలకు తేడాలు[మార్చు]

  • పైకప్పు పంఖా గదిలో పైకప్పుకు బిగించబడి ఉంటుంది. మన ఇష్టానుసారం అప్పటికప్పుడే జరపడం వీలుండదు. మేజా పంఖా (టేబుల్ ఫ్యాను) ఏ సమయంలోనైనా ఎక్కడైనా పెట్టి గాలి పొందవచ్చు
  • పైకప్పు పంఖా గదిలీ పైన బిగించబడి ఉంటుంది కనుక గాలి పైనుంచి వస్తుంది. గాలి గదిలో అందరికీ సమానంగా సరఫరా అవుతుంది. అదే మేజా పంఖా అయితే ఒకే ప్రక్క నుంచి, ఒకే ఎత్తు నుంచి వస్తుంది కనుక పై విధంగా జరుగదు.
  • పైకప్పు పంఖా పైన పైకప్పుకు అమర్చబడుతుంది కాబట్టి సాధారనంగా గాలి వెచ్చదనం అధికం. ఆ గదిపై మరో గది లేనప్పుడు వేసవిలో పైకప్పు వేడెక్కి పైకప్పు పంఖా యొక్క గాలి కూడా వేడిగా వస్తుంది. మధ్యాహ్నం సమయంలో ఈ వేడి ప్రభావం అధికం. మేజా పంఖా పై వేడి ప్రభావం తక్కువ.
  • పైకప్పు పంఖా పైన ఉండుట వల్ల ప్రమాదం ఉండదు కాని మేజా పంఖా చిన్న పిల్లలకు కూడా అందుబాటుగా ఉండటంవల్ల వారు వేళ్ళు చేతులు అందులో ఉంచి గాయాలబారిన పడే సంఘటనలు జరుగుతుంటాయి.
  • పైకప్పు పంఖా ప్రారంభము లేదా ఆపుచేయుటకు లేదా వేగం మార్పుచేయడానికి రెగ్యులేటర్ గోడకు అమర్చి ఉంటుంది. మేజా పంఖాకు ఇది ప్రత్యేకంగా వేరుగా కాకుండా అందులోనే అమర్చబడి ఉంటుంది.

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

బయటి లంకెలు[మార్చు]