అవక్షేపణ

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

అవక్షేపణ అనగా ఒక ద్రవములో కరగని పదార్థము వేసినప్పుడు దాని మీద గల అనేక శక్తుల వల్ల చివరికి ఆ పదార్థపు కణాలు ఆ ద్రవము నుంచి వేరు కావడము. ఆ శక్తులు వివిధ రకాలుగా ఉండొచ్చును. ఉదా: గురుత్వాకర్శణ శక్తి, అపకేంద్ర శక్తి, విద్యుతయస్కాంత శక్తి. ఖగోళ శాస్త్రంలో ఒరుసు (కోత) కు వ్యతిరేకంతో సమానం. అంటే అవక్షేప ప్రవహానికి ముగింపు. ఇందులో ఇసుక, ఉప్పు వగైరా ప్రవాహాలన్నిటిని తెలుపుతుంది. అవక్షేపణ ద్రవము లోంచి కణాలు వేరు కావడము పూర్తి కావడాన్ని తెలియజేస్తుంది. దీనిని విభిన్న వస్తువులకు వాడొచ్చు. ఉదా: నదిలో కొట్టుకువచ్చే పెద్ద పెద్ద రాళ్ళు కావచ్చు, నీటిలో పుప్పొడి కావచ్చు, రక్తములో కణాలు కావచ్చు, ప్రోటిన్ కణం కావచ్చు. ఒక్క అణువు కూడా సరిపడినంత శక్తి ఇవ్వగలవు. దీనిని ఖగోళ శాస్త్రములో ఒక రకమైన రాయి తయారీకి ఉదాహరణగా చెబుతారు. ఇంకా రసాయనములో మరియు పర్యావరణములో కానీ చిన్న చిన్న కణాల కదలికను తెలుపడానికి దీనిని వాడతారు. బయొటెక్ విభాగములో కూడా రక్తకణాలను వేరు చేయడానికి దీని ఉపయొగిస్తారు.

ప్రయోగాలు[మార్చు]

త్రిపొత్సిస్ అనే అవక్షేపణ ప్రయోగములో మనము ఇచ్చిన శక్తి వల్ల అవి ఒక వేగాన్ని చేరుకుంటాయి. అక్కడ మనము ఇచ్చిన శక్తి దాని మీద చుట్టూ ఉన్న రాపిడి వల్ల కొట్టివేయబడుతుంది. చిన్న పదార్థాలకు ఈ రాపిడి శక్తి వేగానికి దామాశాగా ఉంటుంది (స్టోక్స్ నియమము). i.e., ఇక్కడ “f” విలువ పదార్థము మరియు చుట్టూ ఉన్న ద్రవము మీద ఆధారపడుతుంది. అలాగే మనము ఇచ్చే శక్తి కూడా పదార్థం మీద ఆధారపడుతుంది. ఇక్కడ అది “q”ని నిర్ణయిస్తుంది. అవక్షేపణ విలువ s=q/f . ఇది కేవలము పదార్థము మరియు చుట్టూ ఉన్న ద్రవము మీద ఆధారపడుతుంది. చాలా సందర్భాలలో ఆ పదార్థము ఒక గట్టి ఆధారాన్ని చేరుకొని విశ్రాంతికి వస్తుంది. అలా ఏర్పడిన పదార్థాన్ని “అవక్షేప పదార్థము” అంటారు. ఒకే పదము కేవలము గురుత్వ శక్తితో అవక్షేపణ చెందేటప్పుడు దాన్ని మేసన్ – వీర్ సూత్రముతో చెప్పొచ్చు. ఇక్కడ అవక్షేపణ విలువ. ఇక్కడ అనగా దాని తేలే బరువు. అపకేంద్ర శక్తి ఉన్నప్పుడు దాని గతిని తెలిపేది లామ్ సూత్రము. ఇది కూడా పైదాని లాగే ఉంటుంది. ఇది పైదానితో ఎక్కడ తేడాగా ఉంటుంది అంటే అపకేంద్ర శక్తి వ్యాసార్థముతో మారుతుంది. ఇంకా ఇక్కడ కొన్ని అదనపు విలువలు కూడా వస్తాయి. పైగా మేసన్ – వీర్ సూత్రము కేవలము 1-D పదార్థాలకు వాడొచ్చు.

రకాలు[మార్చు]

మొదటిది[మార్చు]

ఇందులో కణాలు ఒక స్థిరమైన వేగముతో రాలిపోతాయి. కణాలు వేటికవే పడిపోతాయి. పడిపోయిన తర్వాత కలవవు. ఉదా: ఇసుక మరియు దుమ్ము కణాలు.

రెoడవది[మార్చు]

ఇందులో పడిపోతున్నప్పుడు కణాలు అన్ని కలిసిపోతాయి. దీని వలన అవి పడే పరిణామము మరియు వేగము మారుతూ ఉంటుంది. ఉదా: పటిక మరియు ఇనుము.

మూడవది[మార్చు]

దీనిని “ మoడల అవక్షేపణ “ అని కూడా అంటారు. ఇందులో ఒక ముద్ద లాగే పడిపోతాయి. కాబట్టి ఒక మండలాన్ని ఇంకోదాన్ని వేరుగా చూడవచ్చు. ఉదా: సున్నము మరియు బురద.

ఖగోళ శాస్త్రము[మార్చు]

Siltation or Sedimentation.jpg

ఇక్కడ అవక్షేపణ అనగా ఒక ప్రవాహము వల్ల పదార్థాలు కొట్టుకురావడం. దీనిని గణితములో ఎక్ష్నర్ సూత్రం ద్వారా చెప్పవచ్చు. దీని వల్ల ఒక రకమైన నేలలు, రాళ్ళు ఏర్పడుతాయి. అవ్సరమైన దాని కంటే ఎక్కువగా ఒక వేళ పదార్థాలు ఉన్నా, కొట్టుకువచ్చినా దానిని మృత్తికా నిక్షేపాలు అంటారు. చాలా ప్రాంతాల్లో నీటి కాలుశ్యానికి ఇది ప్రధాన కారణము. వాతావరణ మార్పులు కూడా దీనికి దోహదపరుస్తాయి.

రసాయన శాస్త్రము[మార్చు]

దీనిని పెద్ద పెద్ద అణువుల పరిణామము తెలుసుకోవడానికి ఉపయొగిస్తారు. ఒక అపకేంద్రణ యంత్రము ద్వారా గురుత్వ శక్తి మరియు అపకేంద్రణ శక్తిని సమన్యయపరుస్తూ పరిణామము తెలుసుకోవచ్చు.

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=అవక్షేపణ&oldid=1983841" నుండి వెలికితీశారు