గానం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
హ్యర్రి బెలఫోంటే 1954

గానం అనేది కంఠంతో సంగీత ధ్వనులు ఉత్పత్తి చేసే చర్య, మరియు ఇది తానత మరియు లయ రెండింటినీ ఉపయోగించి సాధారణ సంభాషణలో పెంపుదల కలిగిస్తుంది. గానం చేసే వ్యక్తిని గాయకుడు లేదా గాత్రధారి అంటారు. అ కాప్పెల్లా (సహవాయిద్యం లేకుండా) లేదా ఒక్క వాయిద్యకారుడి నుండి మొత్తం సింఫనీ వాయిద్యబృందం లేదా బిగ్ బ్యాండ్ ఉపయోగించి సంగీతకారులు మరియు వాయిద్యాలతో పాటుగా గీతాలుగా పిలువబడే సంగీతం గాయకులు ఆలాపిస్తారు. వివిధ గాత్ర స్థాయిలు కలిగిన గాయకుల భజనమండలి లేదా వాయిద్యకారులతో కూడిన రాక్ బృందం లేదా బారోక్ గాయకబృందం వంటి గానం తరచూ ఇతర సంగీతకారుల బృందంతో జరుగుతుంది. దాదాపుగా మాట్లాడగలిగిన ప్రతి వ్యక్తీ పాడగలడు, ఎందుకంటే ఎన్నో విధాలుగా గానం అనేది నిర్వాహక సంభాషణ యొక్క రూపమే.

గానం అనేది లాంఛనప్రాయంగా మరియు వినోదం కొరకు చేయవచ్చు; ఉదాహరణకు, నీటిజల్లులో గానం లేదా కరావొకే వంటివి; లేదా అదే ఎంతో అధికారికంగా ఉండవచ్చు, ఉదాహరణకు ఆరాధనసభ వంటి మతాచారం వద్ద గానం లేదా సాధారణంగా రంగస్థలం లేదా రికార్డింగ్ స్టూడియోలో వృత్తిపరమైన గానం వంటివి. సాధారణంగా ఉన్నత ఔత్సాహిక లేదా వృత్తిపరమైన స్థాయిలో గానం కొరకు బోధనా మరియు క్రమం తప్పని అభ్యాసం అవసరమవుతుంది.[1] సాధారణంగా వృత్తిపరమైన గాయకులు వారి కెరీర్లను ఒక నిర్దిష్ట సంగీత రకం చుట్టూ నిర్మించుకుంటారు, ఉదాహరణకు శాస్త్రీయం లేదా రాక్, మరియు వారు సాధారణంగా గాత్ర బోధకుడు లేదా స్వర శిక్షకుడి నుండి వారి కెరీర్ మొత్తంలో గాత్ర శిక్షణ పొందుతారు.

మానవ కంఠధ్వని[మార్చు]

అంగఛేద సంబంధమైన రేఖా చిత్రంలో స్వర పేటికలు లేక స్వరాలు.

భౌతిక రీతిలో గానం అనేది, గాలి సరఫరా లేదా కొలిమితిత్తుల వలె పనిచేసే ఊపిరితిత్తుల ఉపయోగం; గొట్టం లేదా కంపన పరికరంలా పనిచేసే స్వరపేటిక; వాయు వాయిద్యంలో గొట్టం చేసే ధ్వనివర్ధకం యొక్క పనిచేసే ఛాతీ మరియు శిరస్సు మార్గాలు; మరియు వర్ధకమైన ధ్వనిలో తాలువు, పళ్ళు, మరియు పెదవుల సహకారంతో హల్లులు మరియు అచ్చులు ధ్వనించే నాలుక యొక్క ఉపయోగంపై ఆధారపడిన సుస్థిరమైన పద్ధతి. ఈ నాలుగు యంత్రాంగాలూ వేర్వేరుగా పనిచేసినప్పటికీ, ఒక స్వర పద్ధతి స్థాపించడంలో అనుసంధానం అవుతాయి, మరియు పరస్పరం ప్రభావం చూపుతాయి.[2] నిష్క్రియా శ్వాసలో, గాలి ఉచ్ఛ్వాసం విభాజకపటలం ద్వారా జరుగుతుంది, కాగా నిశ్వాసం అనేది ఎలాంటి ప్రయత్నం లేకుండానే జరుగుతుంది. నిశ్వాసానికి ఉదర, అంతర్గత తీరాంతర మరియు అధో కటి కండరాలు దోహదపడవచ్చు. ఉచ్ఛ్వాసానికి బాహ్య తీరాంతరాలు, స్కేలీన్స్ మరియు స్టెర్నోక్లీడోమాస్టాయిడ్ కండరాలు దోహదపడతాయి. శృతి అనేది స్వర తంత్రుల ద్వారా మార్పు చెందుతుంది. పెదవులు మూసినప్పుడు, దీనిని కూనిరాగం అంటారు.

ప్రతి వ్యక్తికి చెందిన గానం చేసే గాత్రం యొక్క ధ్వని విభిన్నంగా ఉండడానికి కారణం, కేవలం సదరు వ్యక్తి యొక్క స్వర తంత్రుల ఆకారం మరియు పరిమాణం మాత్రమే కాకుండా, ఆ వ్యక్తి మిగిలిన శరీరం యొక్క పరిమాణం మరియు ఆకారంపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది. మానవుల స్వర వళులు వదులు అయ్యేందుకు, బిగుసుకునేందుకు లేదా వాటి దృఢత్వం తగ్గేందుకు వీలుగా ఉంటాయి, మరియు వీటి ద్వారా వేర్వేరు పీడనాలతో శ్వాసను సరఫరా చేయవచ్చు. ఛాతీ మరియు మెడ యొక్క ఆకారం, నాలుక యొక్క స్థానం, మరియు ఇతరత్రా సంబంధం లేని కండరాల బిగుతును మార్చవచ్చు. వీటిలో ఏ ఒక్క చర్య అయినా ఉత్పన్నమైన ధ్వని యొక్క శృతి, స్థాయి, రణనం, లేదా స్వరాన్ని మార్చగలదు. ధ్వని కూడా శరీరం యొక్క విభిన్న భాగాలలో అనునాదం చెందుతుంది, ఆ వ్యక్తి పరిమాణం మరియు అస్థినిర్మాణం సదరు వ్యక్తి ఉత్పన్నం చేసే ధ్వనిని ప్రభావితం చేయవచ్చు.

గాయకులు వారి స్వర ప్రదేశంలో మెరుగ్గా ధ్వనించే కొన్ని రకాలుగా సైతం ధ్వనిని ఉత్పన్నం చేయగలరు. దీనిని స్వర అనునాదం అంటారు. స్వర ధ్వని మరియు ఉత్పత్తిపై మరొక ప్రధాన ప్రభావాన్ని స్వరపేటిక నిర్వహణ చూప్తుంది, దీనిని విభిన్న ధ్వనులు ఉత్పన్నం చేసేందుకు ప్రజలు విభిన్న రకాలుగా ఉపయోగిస్తారు. ఈ విభిన్న రకాల స్వరపేటిక చర్యలను విభిన్న రకాల స్వర నమోదులుగా వివరిస్తారు.[3] దీనిని సాధించేందుకు గాయకుల ప్రాథమిక పద్ధతి సింగర్స్ ఫార్మంట్; ఇది ముఖ్యంగా చెవి యొక్క అత్యంత సున్నితమైన భాగపు పౌనఃపున్యపు స్థాయికి ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటుంది.[4][5]

స్వరం నమోదు[మార్చు]

స్వర నమోదు అనేది మానవ గాత్రంలోని స్వర నమోదుల వ్యవస్థ. మానవ గాత్రంలో నమోదు అనేది స్వర వళుల ఒకే విధమైన కంపన రీతిలో ఉత్పన్నమై, ఒకే నాణ్యతను కలిగిన నిర్దిష్ట స్వర శ్రేణి. నమోదులు స్వరపేటిక చర్యలో జనిస్తాయి. స్వర వళులు ఎన్నో విభిన్న కంపన రీతులను ఉత్పన్నం చేయగల సామర్థ్యం కలిగి ఉంటాయి కాబట్టి ఇవి సంభవిస్తాయి. వీటిలో ప్రతి కంపన రీతి ఒక ప్రత్యేక శ్రుతుల స్థాయిలో కనిపిస్తుంది, మరియు కొన్ని నిర్దిష్ట ధ్వనులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.[6] "నమోదు" అనే పదం మానవ గాత్రం యొక్క ఎన్నో విభాగాలను ఆవరించి ఉంటుంది కాబట్టి, అయోమయం కలిగిస్తుంది. నమోదు అనే పదం ఈ క్రింది వాటిలో దేనినైనా సూచించడానికి ఉపయోగపడుతుంది:[7]

  • తారస్థాయి, మధ్యస్థాయి, లేదా మంద్రస్థాయి నమోదులతో కూడిన స్వర స్థాయిలో ప్రత్యేక భాగం.
  • ఛాతీ గాత్రం లేదా శిరో గాత్రం వంటి అనునాద ప్రాంతం.
  • ఒక శబ్దోత్పత్తి ప్రక్రియ (శబ్దోత్పత్తి అనేది స్వర వళుల కంపనంచే స్వర ధ్వనిని ఉత్పన్నం చేసి, తదుపరి దానిని స్వర మార్గం యొక్క అనునాదం ద్వారా మార్చే ప్రక్రియ)
  • కొన్ని నిర్దిష్ట స్వర తానత లేదా స్వర "వర్ణం"
  • స్వర అవరోధాలచే నిర్వచింపబడే లేదా పరిమితమయ్యే గాత్ర విభాగం.

భాషాశాస్త్రంలో, ఒక నమోదు భాష అనేది స్వరం మరియు అచ్చు ఉచ్ఛారణను ఒకే వర్ణనిర్మాణ వ్యవస్థగా మార్చే భాష. సంభాషణ వ్యాధివిజ్ఞానశాస్త్రంలో స్వర నమోదు అనే పదం మూడు భాగాలను కలిగి ఉంటుంది: స్వర వళుల నిర్దిష్ట కంపన రీతి, ఒక నిర్దిష్ట శృతి శ్రేణి, మరియు ఒక నిర్దిష్ట రకం ధ్వని. సంభాషణ వ్యాధివిజ్ఞానశాస్త్రజ్ఞులు స్వరపేటిక చర్య యొక్క నిర్మాణాన్ని బట్టి నాలుగు స్వర నమోదులను గుర్తిస్తారు: వోకల్ ఫ్రై నమోదు, మోడల్ నమోదు, ఫల్సెట్టో నమోదు, మరియు విజిల్ నమోదు. ఇదే అభిప్రాయం ఎందరో స్వర బోధకులు కలిగి ఉంటారు.[7]

స్వర అనునాదం[మార్చు]

Illu01 head neck.jpg

స్వర అనునాదం (Vocal resonation) అనేది ఉచ్ఛారణ యొక్క ప్రాథమిక ఉత్పత్తి వెలుపలి గాలిలోనికి వెళ్ళే సమయంలో గాలి-నిండిన మార్గాలలో రణనం మరియు/లేదా తీవ్రత వృద్ధి చెందే ప్రక్రియ. ఈ అనునాదం ప్రక్రియకు సంబంధించిన వివిధ పదాలు వర్ధనం, వృద్ధి, వ్యాపనం, అభివృద్ది, తీవ్రతరం, మరియు విస్తరణ వంటివి, కానీ వీటిలో చాలా వాటిని శబ్దసంబంధ అధికారసంస్థలు నిజమైన శాస్త్రీయ ఉపయోగంలో వాడడాన్ని ప్రశ్నించడం జరుగుతుంది. ఈ పదాల ద్వారా గాయకుడు లేదా వక్త తెలుసుకోవలసిన ముఖ్య విషయం ఏమిటంటే, అనునాదం యొక్క అంతిమ ఫలం మెరుగైన ధ్వనిని ఉత్పత్తి చేయడమే.[7] స్వర అనునాదానికి సంబంధించిన ఏడు భాగాలను గుర్తించవచ్చు. శరీరంలో క్రిందినుండి పైకి ఈ ప్రదేశాలు, ఛాతీ, శ్వాసనాళం, స్వయంగా స్వరపేటిక, కంఠం, మౌఖిక మార్గం, నాసికా మార్గం, మరియు సరణులు.[8]

ఛాతీ కంఠధ్వని మరియు శిరో కంఠధ్వని[మార్చు]

ఛాతీ గాత్రం మరియు శిరో గాత్రం అనే పదాలు స్వర సంగీతంలో వాడబడతాయి. ఈ పదాల ఉపయోగం స్వర బోధనా రంగాలలో విస్తృతమైన తేడాలతో ఉంటుంది, మరియు ప్రస్తుతం ఈ పదాల గురించి స్వర సంగీత వృత్తినిపుణులలో స్థిరమైన అభిప్రాయం లేదు. ఛాతీ గాత్రం అనేది ఒక ప్రత్యేక స్వర స్థాయి లేదా రకం స్వర నమోదు; ఒక స్వర అనునాద ప్రాంతం; లేదా ఒక ప్రత్యేక స్వర రణనంలో ఉపయోగించవచ్చు.[7] శిరో గాత్రం అనేది ఒక స్వర స్థాయి లేదా రకం స్వర నమోదు లేదా ఒక స్వర అనునాద ప్రాంతం యొక్క ప్రత్యేక భాగంలో ఉపయోగించవచ్చు.[7]

చరిత్ర మరియు అభివృద్ధి[మార్చు]

ఛాతీ గాత్రం మరియు శిరో గాత్రం అనే పదాలు సుమారు 13వ శతాబ్దంలో జోహాన్నెస్ డే గార్లన్డియా మరియు జెరోం అఫ్ మొరవియా అనే రచయితలు మొట్టమొదటిసారి దీనిని "కంఠ గాత్రం" నుండి వేరుచేయడంలో ఉపయోగించడం జరిగింది (పెక్టరిస్, గట్టోరిస్, కాపైటిస్ — ఈ సమయంలో శిరో గాత్రం ఫల్సెట్టో నమోదుగా చెప్పబడి ఉండవచ్చు).[9] ఈ పదాలను అనంతరం మూడు స్వర నమోదులు: ఛాతీ, పాస్సాజియో మరియు శిరో నమోదుల[10]లో ఛాతీ గాత్రం మంద్రంగానూ, శిరో గాత్రం తారస్థాయిగానూ గుర్తింపబడిన ఇటాలియన్ ఒపేరా గాన పద్ధతి బెల్ కాంటోలో ఉపయోగించడం జరిగింది. ఈ మార్గాన్ని ఇప్పటికీ ఈనాటి కొందరు స్వర బోధకులు బోధిస్తుంటారు. ప్రస్తుతం బెల్ కాంటో నమూనాపై ఆధారపడిన మరొక ప్రసిద్ధ రీతి ఈ మూడు నమోదులలో పురుషులు మరియు స్త్రీల గాత్రాలను విభజించడానికి సంబంధించింది. పురుషుల గాత్రాలను "ఛాతీ నమోదు", "శిరో నమోదు", మరియు "ఫల్సెట్టో నమోదు"గా విభజించగా, స్త్రీల గాత్రాలను "ఛాతీ నమోదు", "మధ్య నమోదు", మరియు "శిరో నమోదు"గా విభజించడం జరిగింది. ఇటువంటి బోధకులు శిరో నమోదును గాయకుడి తలలో సంభవించే అనునాదాన్ని వివరించే గానం యొక్క స్వర పద్ధతిగా చెబుతారు.[11]

కానీ క్రితం రెండువందల సంవత్సరాలలో మానవ శరీరధర్మ శాస్త్రం యొక్క విజ్ఞానం పెరిగినందువలన, గానం మరియు స్వర ఉత్పత్తి యొక్క భౌతిక ప్రక్రియల గురించి విజ్ఞానం సైతం పెరిగింది. ఫలితంగా, ఇండియానా విశ్వవిద్యాలయంలో రాల్ఫ్ అప్పెల్మాన్ మరియు దక్షిణ కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయంలో విలియం వెన్నార్డ్ వంటి ఎందరో స్వర బోధకులు, ఛాతీ గాత్రం మరియు శిరో గాత్రం అనే పదాలను తిరిగి నిర్వచించడం లేదా చివరికి వాడకం ఆపివేయడం చేసారు.[10] ముఖ్యంగా, ఛాతీ నమోదు మరియు శిరో నమోదు వంటి పదాల ఉపయోగం వివాదాస్పదమైంది, ఎందుకంటే ఈనాడు స్వర నమోదు అనేది ఎంతో సామాన్యంగా ఛాతీ, ఊపిరితిత్తులు, మరియు శిరస్సు యొక్క నిర్మాణంతో సంబంధం లేని స్వరపేటిక చర్య యొక్క ఉత్పత్తిగా భావింపబడుతుంది. ఈ కారణంగా, ఎందరో స్వర బోధకులు ఛాతీ లేదా శిరస్సులో ఉత్పన్నమయ్యే నమోదుల గురించి మాట్లాడడం అర్థం లేనిదని వాదిస్తారు. వారు ఈ ప్రదేశాలలో అనుభవమయ్యే కంపన అనుభూతులు అనునాద విధానాలని, వీటిని నమోదులకి కాక స్వర అనునాదం సంబంధించినవిగా చెప్పడం సబబనీ వాదిస్తారు. ఈ స్వర బోధకులు నమోదు అనే పదం కన్నా ఛాతీ గాత్రం మరియు శిరో గాత్రం అనే పదాలు ఉపయోగించడాన్ని ఇష్టపడతారు. ఈ అభిప్రాయం ప్రకారం ప్రజల దృష్టిలో నమోదు సమస్యలనేవి, నిజానికి అనునాద సవరణకు చెందినవని నమ్మడం జరుగుతుంది. ఈ అభిప్రాయం ఇతర స్వర నమోదు పరిశోధనకు చెందిన విద్యా రంగాలైన సంభాషణ వ్యాధివిజ్ఞానశాస్త్రం, ధ్వనిశాస్త్రం, మరియు భాషాశాస్త్రం అన్నిటిలోని అభిప్రాయంతో సమంగా ఉంటుంది. ఈ రెండు పద్ధతులూ ఇప్పటికీ ఉపయోగంలో ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుత స్వర బోధనా పద్ధతి నూతన విజ్ఞాన దృక్పథాన్ని స్వంతం చేసుకుంది. ఇంకా, కొందరు స్వర బోధకులు రెండు దృక్పథాల నుండి ఆలోచనలను స్వీకరిస్తారు.[7]

ఛాతీ గాత్రం అనే పదం యొక్క సమకాలీన ఉపయోగం తరచూ నిర్దిష్ట రకం స్వర వర్ణం లేదా స్వర రణనాన్ని సూచిస్తుంది. శాస్త్రీయ గానంలో, దీని ఉపయోగం కేవలం మోడల్ నమోదు లేదా సాధారణ గాత్రం యొక్క క్రింది భాగానికే పరిమితం. ఇతర రకాల గానంలో, ఛాతీ గాత్రం అనేది తరచూ మోడల్ నమోదు మొత్తానికీ ఉపయోగించబడుతుంది. ఛాతీ రణనం అనేది గాయకుడి స్వర తాత్పర్య విభాగానికి ఎన్నో అద్భుతమైన రకాల ధ్వనులను అందిస్తుంది.[12] కానీ, అతిగా బలమైన ఛాతీ గాత్రం ఛాతీలో తారస్థాయి స్వరాలను అందుకునే ప్రయత్నం చేయడం అనేది తారస్థాయి నమోదులలో ఉపయోగించడం వలన బలవంతంగా కనిపించవచ్చు. ఇలా ఒత్తిడి ఉపయోగించడం తరువాత స్వర క్షీణతకు దారితీయవచ్చు.[13]

స్వర కంఠధ్వనులను వర్గీకరించడం[మార్చు]

యూరోపియన్ శాస్త్రీయ సంగీతం మరియు ఒపేరాలలో, గాత్రాలను సంగీత వాయిద్యాలలా భావిస్తారు. స్వర సంగీతం వ్రాసే స్వరకర్తలు, గాయకులకు సంబంధించిన నైపుణ్యాలు, ప్రతిభ, మరియు స్వర ధర్మాలు తెలుసుకుని ఉండడం అవసరం. గాత్రం వర్గీకరణ అనేది మానవ గానం గాత్రాలకు విలువకట్టే ప్రక్రియ మరియు దీనిని గాత్రం రకాలుగా నియోగించడం జరుగుతుంది. ఈ గుణాలు స్వర స్థాయి, స్వర భారం, స్వర వ్యాప్తి, స్వర రణనం, మరియు గాత్రంలో అంతరాయం మరియు అభివృద్ధి వంటి స్వర మార్పిడి స్థానాల వంటి విషయాలకు మాత్రమే పరిమితం కాదు. ఇతర విషయాలు భౌతిక లక్షణాలు, సంభాషణ స్థాయి, వైజ్ఞానిక ప్రయోగం, మరియు స్వర నమోదులు వంటివి.[14] యూరోపియన్ శాస్త్రీయ సంగీతంలో వృద్ధి చెందిన గాత్ర వర్గీకరణ ఆధారిత విజ్ఞానం మరింత ఆధునిక గాన రూపాలకు మారడంలో నెమ్మదిగా ఉండేది. గాత్రం వర్గీకరణ అనేది తరచూ ఒపేరాలో మంచి గాత్రాలతో అనుబంధం ఉన్న సాధ్య పాత్రలతో ఉపయోగించబడుతుంది. ప్రస్తుతం శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఎన్నో విభిన్న వ్యవస్థలు ఉపయోగంలో ఉన్నాయి: జర్మన్ ఫాచ్ వ్యవస్థ మరియు బృందసంగీతం వ్యవస్థ మరియు ఎన్నో ఇతర విషయాలు ఉంటాయి. ఎలాంటి పద్ధతీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉపయోగింపబడదు లేదా అంగీకరింపబడదు.[10]

కానీ, చాలావరకూ శాస్త్రీయ సంగీత పద్ధతులు ఏడు విభిన్న ప్రధాన గాత్రం వర్గాలను గుర్తిస్తాయి. స్త్రీలను సాధారణంగా మూడు బృందాలుగా విభజిస్తారు: సోప్రానో, మేజ్జో-సోప్రానో, మరియు కాంట్రాల్టో. పురుషులను సాధారణంగా నాలుగు బృందాలుగా విభజిస్తారు: కౌంటర్‍టెనార్, టెనార్, బారిటోన్, మరియు బాస్. కిశోరావస్థ-పూర్వపు పిల్లల గాత్రాలను పరిగణించేటప్పుడు, ఎనిమిదవ పదం ట్రెబిల్ ఉపయోగించవచ్చు. ఈ ప్రధాన వర్గీకరణలలో ప్రతి దాని వెనుకా గాత్రాలలో భిన్నత్వం గుర్తించడానికి కలరేచురా సౌకర్యం మరియు స్వర భారం వంటి నిర్దిష్ట స్వరగుణాలను గుర్తించే ఎన్నో ఉప-వర్గీకరణలు ఉంటాయి.[7]

బృందసంగీతంలో గాయకుల గాత్రాలు కేవలం స్వర స్థాయి ఆధారంగా విభజింపబడతాయని గమనించాలి. బృందసంగీతం అత్యంత సాధారణంగా స్వర భాగాలను లింగభేదం ఆధారంగా తారస్థాయి మరియు మంద్రస్థాయి గాత్రాలుగా విభజిస్తారు (SATB, లేదా సోప్రానో, ఆల్టో, టెనార్, మరియు బాస్). ఫలితంగా, ఒక సాధారణ బృందం పరిస్థితిలో వర్గీకరణ తప్పులు జరిగేందుకు అవకాశం ఉంది.[7] చాలా మంది ప్రజలు మధ్యస్థాయి గాత్రాలు కలిగి ఉండడం వలన, వారికి ఎంతో ఎక్కువ లేదా మరీ తక్కువైన భాగం నియోగించడం జరుగుతుంది; మేజ్జో-సోప్రానో సోప్రానో లేదా ఆల్టో పాడవలసి వస్తుంది మరియు బారిటోన్ ఖచ్చితంగా టెనార్ లేదా బాస్ పాడవలసి వస్తుంది. ఈ రెంటిలో ఏదైనా గాయకుడికి సమస్యలు కల్పిస్తుంది, కానీ చాలామంది గాయకులకు తారస్థాయి గానం కన్నా మంద్రస్థాయి గానం సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది.[15]

సమకాలీన సంగీత రూపాల్లో (కొన్నిసార్లు సమకాలీన వాణిజ్య సంగీతంగా పిలువబడేది), గాయకులు జాజ్, పాప్, బ్లూస్, సౌల్, కంట్రీ, జానపదం, మరియు రాక్ శైలుల వంటి, వారు పాడే సంగీత శైలి ఆధారంగా వర్గీకరింపబడతారు. ప్రస్తుతం అశాస్త్రీయ సంగీతంలో అధికార గాత్ర వర్గీకరణ వ్యవస్థ లేదు. శాస్త్రీయ గాత్రం రకంలోని పదాలను ఇతర రకాల గానంలోనికి తీసుకునే ప్రయత్నాలు జరిగినా, అవి వివాదాలకు దారితీసాయి.[16] గాయకుడు ఒక నిర్దిష్ట స్థాయి వర్ధన రహిత (మైక్రోఫోన్లు లేకుండా) స్వర ఉత్పత్తికి సంబంధించిన స్వర పద్ధతిని ఉపయోగిస్తాడని భావించి గాత్ర వర్గీకరణల అభివృద్ధి చేయడం జరిగింది. సమకాలీన సంగీతకారులు విభిన్న స్వర పద్ధతులు, మైక్రోఫోన్లు ఉపయోగించడం, మరియు ఒక నిర్దిష్ట స్వర రూపానికి పరిమితం కాకపోవడం చేత, సోప్రానో, టెనార్, బారిటోన్, మొదలైన పదాల ఉపయోగం అపార్థాలకు లేదా చివరికి అనిశ్చితికి దారితీయవచ్చు.[17]

స్వర బోధన[మార్చు]

ఏర్కలె డి' రోబెర్టి: విభావరి, c. 1490

స్వర బోధన అనేది పరిశోధన గానం యొక్క బోధనను అభ్యసించడం. స్వర బోధన యొక్క కళ మరియు విజ్ఞానం ప్రాచీన గ్రీసులో మొదలై[citation needed] ఇప్పటికీ వృద్ధి చెందుతూ మార్పులకు గురవుతూ ఎంతో సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగి ఉంది. స్వర బోధన కళ మరియు విజ్ఞానాన్ని అభ్యసించే వృత్తులుస్వర శిక్షకులు, బృందం దర్శకులు, స్వర సంగీతం అధ్యాపకులు, ఒపేరా దర్శకులు, మరియు ఇతర గానబోధకులు.

స్వర బోధన భావనలు సవ్యమైన స్వర పద్ధతి అభివృద్ధిలో భాగంగా ఉంటాయి. సాధారణంగా పరిశోధన ప్రదేశాలు ఇవి:[18][19]

  • గానం అనే భౌతిక ప్రక్రియకు సంబంధించి మానవ శరీరనిర్మాణశాస్త్రం మరియు శరీరధర్మశాస్త్రం
    • గానానికి సంబంధించిన స్వర ఆరోగ్యం మరియు గాత్ర రుగ్మతలు
    • గానం కొరకు శ్వాస మరియు వాయు సహకారం
    • శబ్దోత్పత్తి
    • స్వర అనునాదం లేదా గాత్రం విక్షేపం
    • స్వర నమోదు: స్వర వళుల కంపన రీతిలో ఉత్పన్నం చేయబడిన మరియు ఒకే నాణ్యత కలిగిన ఒక నిర్దిష్ట స్వర శ్రేణి, ఇది స్వరపేటిక చర్యలో జనిస్తుంది, ఎందుకంటే ఈ కంపన రీతులలో ప్రతిదీ ఒక నిర్దిష్ట స్థాయి శ్రుతిలో కనిపిస్తుంది మరియు నిర్దిష్ట విలక్షణ ధ్వనులు ఉత్పన్నం చేస్తుంది.
    • గాత్రం వర్గీకరణ
  • స్వర శైలులు: శాస్త్రీయ గాయకులకు, ఇది లైదర్ నుండి ఒపేరా శైలుల వరకూ ఉంటుంది; పాప్ గాయకులకు, శైలులు "బెల్టెడ్ అవుట్" బ్లూస్ బాలడ్స్ కలిగి ఉండవచ్చు; జాజ్ గాయకులకు, శైలులు స్వింగ్ బాలడ్స్ మరియు స్కాట్టింగ్ కలిగి ఉండవచ్చు.
    • సోస్టేనుటో మరియు లేగాటో వంటి శైలులు, స్థాయి విస్తరణ, స్వర నాణ్యత, వైబ్రటో, మరియు కలరేచురా ఉపయోగించే పద్ధతులు

స్వర పద్ధతి[మార్చు]

సవ్యమైన స్వర పద్ధతిలో చేసే గానం అనేది గానం అనే భౌతిక ప్రక్రియను ప్రభావవంతంగా అనుసంధానం చేసే సమగ్ర మరియు సహకార చర్య. స్వర ధ్వనిని ఉత్పన్నం చేయడంలో నాలుగు భౌతిక ప్రక్రియలు ఉంటాయి: శ్వాస, శబ్దోత్పత్తి, అనునాదం, మరియు ఉచ్ఛారణ. ఈ ప్రక్రియలు ఈ క్రింది క్రమంలో సంభవిస్తాయి:

  1. శ్వాస తీసుకోవడం
  2. స్వరపేటికలో ధ్వని ప్రారంభం కావడం
  3. స్వర అనునాదాలు ధ్వనిని స్వీకరించి, ప్రభావితం చేయడం
  4. ఉచ్చారకాలు ధ్వనిని గుర్తించదగ్గ విభాగాలుగా రూపొందించడం

ఈ నాలుగు ప్రక్రియలను తరచూ అభ్యసించే సమయంలో వేర్వేరుగా భావిస్తారు, వాస్తవానికి అవి ఒక అనుసంధాన క్రియగా మిళితం అవుతాయి. ఒక నేర్పరి గాయకుడు లేదా వక్త ప్రదర్శనలో ఈ ప్రక్రియ గురించి అరుదుగా గుర్తుచేసుకోవలసివస్తుంది, ఎందుకంటే వారి మెదడు మరియు శరీరం పూర్తిగా అనుసంధానమై, శ్రోతలకు కేవలం ఫలితంగా ఏర్పడే ఏకీకృత క్రియ కనిపిస్తుంది. ఎన్నో స్వర సమస్యలు ఈ ప్రక్రియలో అనుసంధానం లోపించడం వలన ఉత్పన్నమౌతాయి.[17]

గానం అనేది సమన్విత చర్య కాబట్టి, ఇతరాలతో ప్రమేయం లేకుండా వివిధ సాంకేతిక విభాగాలు మరియు ప్రక్రియల గురించి చర్చించడం కష్టం. ఉదాహరణకు, శ్వాసతో సంబంధం కలిగినప్పుడే శబ్దోత్పత్తిని పరిగణించడం జరుగుతుంది; ఉచ్చారకాలు అనునాదాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి; అనునాదాలు స్వర వళులను; స్వర వళులు శ్వాస నియంత్రణను; ఇది ఇలాగే కొనసాగుతుంది. స్వర సమస్యలు అనేవి తరచూ ఈ సమన్విత ప్రక్రియలో ఒక భాగం విఫలం కావడం మూలంగా మొదలవుతాయి, దీంతో గాత్ర బోధకులు తరచుగా ఈ సమస్య పరిష్కారం అయ్యేవరకూ వారి విద్యార్థికి సంబంధించిన సదరు ప్రక్రియ విభాగంపై దృష్టి నిలుపుతారు. కానీ, గానకళలో కొన్ని విభాగాలు ఎంతో సమన్విత క్రియల ఫలితంగా ఉద్భవిస్తాయి, కాబట్టి వాటిని సంప్రదాయ శీర్షికలైన శబ్దోత్పత్తి, అనునాదం, ఉచ్ఛారణ, లేదా శ్వాస వంటి విషయాలలో చర్చించడం కష్టం.

గాత్ర విద్యార్థి గానానికి సంబంధించిన భౌతిక ప్రక్రియలను అర్థం చేసుకోవడం మరియు ఈ ప్రక్రియలు ఎలా పనిచేస్తాయి అన్నది తెలుసుకున్న తరువాత, విద్యార్థి వాటిని సమన్వయం చేసే ప్రక్రియను ప్రారంభిస్తాడు. తప్పనిసరిగా, విద్యార్థులు మరియు బోధకులు సదరు పద్ధతిలో ఒక విభాగంపైనే దృష్టి సారించడం జరుగుతుంది. వివిధ ప్రక్రియలు విభిన్న వేతాలతో ప్రగతిని సాధించవచ్చు, ఫలితంగా అసమతౌల్యం లేదా సమన్వయం లేకపోవడం సంభవిస్తుంది. ఎంతో బలంగా వివిధ క్రియలను సమన్వయం చేసే విద్యార్థి యొక్క సామర్థ్యంపై ఆధారపడే స్వర పద్ధతి యొక్క విభాగాలు ఇవి:[7]

  1. స్వర స్థాయిని పూర్తిగా సాధ్యమైన స్థాయికి విస్తరించడం
  2. స్థిరమైన స్వర నాణ్యతతో స్థిరమైన స్వర ఉత్పత్తిని వృద్ధి చేసుకోవడం
  3. సారళ్యం మరియు చంచలత వృద్ధి చేసుకోవడం
  4. ఒక సమతౌల్య వైబ్రటోను సాధించడం

గాన కంఠధ్వని అభివృద్ధి చేయడం[మార్చు]

గానం అనేది ఎంతో వృద్ధి చెందిన కండర ప్రతిచర్య అవసరమైన నైపుణ్యం. గానం కొరకు కండరాలలో బలం అనవసరం, కానీ హెచ్చు స్థాయిలో కండరాల సమన్వయం అవసరం. ప్రజలు గీతాలు మరియు స్వర వ్యాయామాలను జాగ్రత్తగా మరియు పద్దతిగా అభ్యసించడం ద్వారా వారి గాత్రాలను మరింత వృద్ధి చేసుకోవచ్చు. స్వర బోధకులు వారి విద్యార్థులకు తమ గాత్రాలను తెలివ్విగా ఉపయోగించడం ఎలాగో నేర్పిస్తారు. గాయకులు నిరంతరం వారు చేసే ధ్వని మరియు వారు గానం చేసేప్పుడు వారికి కలిగే అనుభూతుల గురించి ఆలోచించవలసి ఉంటుంది.[17] స్వర వ్యాయామాలకు ఎన్నో ప్రయోజనాలు ఉంటాయి, వాటిలో[7] గాత్రం సిద్ధం చేయడం; స్వర స్థాయిని విస్తరించడం; సమాంతరంగా మరియు లంబంగా గాత్రం "సరిచేసుకోవడం"; మరియు లేగాటో, స్టక్కాటో, చలసూత్రాల నియంత్రణ, త్వరిత రూపకల్పన, విస్తార అంతరాలను సునాయాసంగా పాడడం నేర్చుకోవడం, మెల్లిస్మాలు గానం చేయడం మరియు స్వర వైఫల్యాలను సరిదిద్దుకోవడం వంటి స్వర పద్ధతులు ఉంటాయి.

స్వర స్థాయిని విస్తరించడం[మార్చు]

స్వర అభివృద్ది యొక్క ముఖ్య లక్ష్యం ఏమిటంటే ఒకరి స్వర స్థాయి యొక్క సహజ పరిమితులలో, నాణ్యత లేదా పద్ధతిలో స్పష్టమైన లేదా అపసవ్య మార్పులు లేకుండా పాడడం నేర్చుకోవడం. గానంలోని అన్ని భౌతిక ప్రక్రియలూ (స్వరపేటిక చర్య, శ్వాస సహకారం, అనునాద సవరణ, మరియు ఉచ్ఛారణ కదలిక వంటివి) సక్రమంగా కలిసి పనిచేసినప్పుడే ఒక గాయకుడు ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించగలడని స్వర బోధకులు చెబుతారు. చాలా మంది స్వర బోధకులు ఈ ప్రక్రియలను ఇలా అనుసంధానం చేయడం మంచిదని భావిస్తారు (1) అత్యంత సౌకర్యవంతమైన గాత్ర స్థాయిలో మంచి స్వర పద్ధతులను నేర్చుకోవడం, ఆ తరువాత (2) నెమ్మదిగా స్థాయిని విస్తరించడం.[3]

తారస్థాయిలో లేదా మంద్రస్థాయిలో పాడే సామర్థ్యం ముఖ్యంగా మూడు కారకాలపై ఆధారపడుతుంది:

  1. శక్తి కారకం — "శక్తి"కి ఎన్నో తాత్పర్యాలు ఉంటాయి. ఇది ధ్వని తయారీకి మొత్తం శరీరం ప్రతిచర్యను; శ్వాస సహకార యంత్రాంగం అని పిలువబడే ఉచ్చ్వాస మరియు నిశ్వాస కండరాల మధ్య కార్యశీల సంబంధాన్ని; స్వర వళులపై శ్వాస ఒత్తిడి పరిమాణం మరియు ఆ ఒత్తిడికి వాటి నిరోధకతను; మరియు ఆ ధ్వని యొక్క గతిశీల స్థాయిని సూచిస్తుంది.
  2. స్థల కారకం — "స్థలం" అనేది నోటి లోపలి పరిమాణం, తాలువు మరియు స్వరపేటిక స్థానాన్ని సూచిస్తుంది. సాధారణంగా చెప్పవలసివస్తే, ఒక గాయకుడి నోరు అతడు లేదా ఆమె తారస్థాయిలో పాడేటప్పుడు ఎక్కువగా తెరవాల్సి ఉంటుంది. సున్నిత తాలువు యొక్క అంతర్గత స్థలం లేదా స్థానం మరియు స్వరపేటికలు కంఠం వదులుగా చేయడంతో సాధించవచ్చు. స్వర బోధకులు దీనిని "ఆవలింత ప్రారంభం" వంటి అనుభూతిగా వివరిస్తారు.
  3. గంభీరత కారకం — "గంభీరత"కు రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి. ఇది శరీరం మరియు స్వర యంత్రాంగంలో గంభీరత యొక్క వాస్తవమైన భౌతిక అనుభూతులను, మరియు స్వర నాణ్యతకు సంబంధించిన మానసిక గంభీరత భావనలను సూచిస్తుంది.

మెక్‍కిన్నే ఇలా అంటాడు, "ఈ మూడు కారకాలనూ మూడు ప్రాథమిక సూత్రాలుగా వ్యక్తీకరించవచ్చు: (1) తారస్థాయిలో పాడే కొద్దీ, నీవు మరింత శక్తిని ఉపయోగించాలి; మంద్రస్థాయిలో, తక్కువ ఉపయోగించాలి. (2) తారస్థాయిలో పాడే కొద్దీ, నీవు మరింత స్థలాన్ని ఉపయోగించాలి; మంద్రస్థాయిలో, తక్కువ ఉపయోగించాలి. (3) తారస్థాయిలో పాడే కొద్దీ, నీవు మరింత గంభీరతను ఉపయోగించాలి; మంద్రస్థాయిలో, తక్కువ ఉపయోగించాలి."[7]

భంగిమ[మార్చు]

కొన్ని శరీరానికి సంబంధించిన భౌతిక పరిస్థితులు ఉన్నప్పుడు గాన ప్రక్రియ అత్యుత్తమంగా వెలువడుతుంది. గాలిని స్వేచ్ఛగా శరీరం లోనికి మరియు వెలుపలికి కదిలించే సామర్థ్యం మరియు అవసరమైన పరిమాణంలో గాలి అందుకోవడం అనేవి శ్వాస యంత్రాంగంలో వివిధ భాగాల యొక్క భంగిమ ద్వారా తీవ్ర ప్రభావానికి గురికావచ్చు. కుంచించుకు పోయిన ఛాతీ స్థానం అనేది ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుంది, మరియు బిగుతైన ఉదర భాగం వలన కుహరం క్రిందివైపు ప్రయాణం చేయడం కష్టమవుతుంది. మంచి భంగిమ ద్వారా అనవసర శక్తి వినియోగం లేకుండా శ్వాస యంత్రాంగం తన ప్రాథమిక క్రియను ప్రభావవంతంగా పూర్తిచేయడానికి వీలవుతుంది. అంతేకాక మంచి భంగిమ శబ్దోత్పత్తిని సుగమం చేస్తుంది మరియు సవ్యమైన అనుకూలత వలన శరీరంలో అనవసరమైన ఒత్తిడి నివారించేందుకు అనునాదకాలను సరిచేస్తుంది. గాయకులు మంచి భంగిమలో నిలుచున్నప్పుడు, తరచూ అది వారికి ప్రదర్శనలో మరింత ఆత్మ స్థైర్యాన్ని మరియు స్థితప్రజ్ఞతనూ కలిగిస్తుందని స్వర బోధకులు గమనించారు. మంచి భంగిమ కలిగిన గాయకులకు ప్రేక్షకులు సైతం మరింత మెరుగైన ప్రోత్సాహం అందిస్తారు. అలవాటుగా మంచి భంగిమలో నిలబడడం అనేది శరీరం యొక్క రక్తం సరఫరా మెరుగుపరచి మరియు శరీరంలో ఒత్తిడి మరియు అలసటను తగ్గించి, చివరికి శరీరం యొక్క సంపూర్ణ ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది.[3]

ఆదర్శ గాన భంగిమలో ఎనిమిది భాగాలుంటాయి:

  1. పాదాలు కాస్త ఎడంగా ఉండడం
  2. కాళ్ళు నిటారుగా కానీ మోకాళ్ళు వదులుగా ఉండడం
  3. కటిభాగం నేరుగా ముందుకు ఉండడం
  4. వెన్ను నిటారుగా ఉండడం
  5. ఉదరం చదునుగా ఉండడం
  6. ఛాతీ సౌకర్యవంతంగా ముందుకు ఉండడం
  7. భుజాలు క్రిందికి మరియు వెనుకకి ఉండడం
  8. తల నేరుగా ముందుకు ఉండడం
శ్వాస మరియు శ్వాస సహకారం[మార్చు]

సహజ శ్వాసలో మూడు దశలు ఉంటాయి: ఉచ్చ్వాస కాలం, నిశ్వాస కాలం, మరియు విశ్రాంతి లేదా ఉపచర్య కాలం; ఈ దశలను సాధారణంగా ప్రత్యేకంగా నియంత్రించడం ఉండదు. గానంలో నాలుగు దశల శ్వాస ఉంటుంది: శ్వాస-తీసుకునే సమయం (ఉచ్ఛ్వాసం); నియంత్రణ ఏర్పరచే సమయం (తాత్కాలికం); నియంత్రక నిశ్వాస సమయం (శబ్దోత్పత్తి); మరియు ఉపచర్య సమయం.

ఈ దశలు నియంత్రిత ప్రతిచర్యలుగా మారే వరకూ గాయకుడు ఉద్దేశ్య పూర్వకంగా నియంత్రించడం జరగాలి. చాలామంది గాయకులు వారి ప్రతిచర్యలు పూర్తిగా నియంత్రింపబడకముందే ఉద్దేశ్యపూర్వక నియంత్రణను విడిచి పెట్టడం వలన, చివరికి దీర్ఘకాల స్వర సమస్యలు ఏర్పడతాయి.[20]

వైబ్రటో[మార్చు]

వైబ్రటో అనేది గాయకులు ఉపయోగిస్తారు (మరియు చాలామంది వాయిద్యకారులు; ఉదాహరణకు, కమానుతో వాయించే తీగ వాయిద్యాలు వైబ్రటో స్వరాలను ఉత్పన్నం చేయగలవు), ఇందులో ఒక స్థిరమైన స్వరం త్వరితంగా మరియు స్థిరంగా తారస్థాయి మరియు మంద్రస్థాయిలకు మారుతూ, ఆ స్వరానికి స్వల్ప కంపనం కలిగిస్తుంది. వైబ్రటో అనేది ఒక స్థిరమైన స్వరంలో నాడి లేదా తరంగం. వైబ్రటో సహజంగా సంభవిస్తుంది, మరియు సవ్యమైన శ్వాస సహకారం మరియు వదులైన స్వర ఉపకరణాల ఫలితం.[citation needed] కొందరు గాయకులు వైబ్రటోను వ్యక్తీకరణ మాధ్యమంగా ఉపయోగిస్తారు. చాలామంది విజయవంతమైన కళాకారులు తమ కెరీర్ లోతైన, ఘనమైన వైబ్రటోతో నిర్మించుకున్నారు.

గాత్ర సంగీతం[మార్చు]

స్వర సంగీతం అనేది ఒకరు లేదా ఎక్కువ గాయకులు, వాయిద్యాలl సహకారంతో కానీ లేకుండా గానీ, గానం ప్రధానాంశంగా ప్రదర్శించే సంగీతం. స్వర సంగీతం అనేది బహుశా అత్యంత ప్రాచీన సంగీత రూపం, ఎందుకంటే ఇందులో మానవ గాత్రం మినహా ఎలాంటి వాయిద్యం అక్కర్లేదు. అన్ని సంగీత సంస్కృతులలో ఏదో రకం స్వర సంగీతం ఉంటుంది మరియు అన్ని ప్రపంచ సంస్కృతులలోనూ సుదీర్ఘకాలం కొనసాగిన ఎన్నో గాన సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.

గానం అవసరమైనా, దానిని ప్రధానంగా చూపని సంగీతం సాధారణంగా వాయిద్య సంగీతంగా చెప్పబడుతుంది. ఉదాహరణకు, కొన్ని బ్లూస్ రాక్ గీతాలు సరళమైన పిలుపు-మరియు-సమాధాన బృందం కలిగి ఉంటాయి, కానీ గీతంలో ప్రధానంగా వాయిద్యం సంగీతం మరియు వృద్ధి పరచడం ఉంటాయి. స్వర సంగీతం సాధారణంగా గీతాలుగా పిలువబడే పాడిన పదాలను కలిగి ఉంటుంది, కానీ భాషేతర శబ్దాలు లేదా ధ్వనులు, కొన్నిసార్లు సంగీత ధ్వన్యనుకరణ వంటివి ఉపయోగించే ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు స్వర సంగీతంలో కనిపిస్తాయి. గీతాలతో కూడిన స్వర సంగీతం యొక్క చిన్న భాగాన్ని మామూలుగా గీతం అని చెప్పవచ్చు.

గాత్ర సంగీతంలో రకాలు[మార్చు]

2013 రాక్ గాయకుడు ఇయన్ గిల్లన్ ముదురు వంగ రంగుతో ప్రత్యక్ష ప్రదర్శన .

స్వర సంగీతం అనేది ఒక నిర్దిష్ట రకం సంగీతంగా తరచూ ముద్ర పొందే ఎన్నో విభిన్న రూపాలు మరియు శైలులలో వ్రాయబడుతుంది. ఈ రకాలు: కళా సంగీతం, ప్రసిద్ధ సంగీతం, సంప్రదాయ సంగీతం, ప్రాంతీయ మరియు జాతీయ సంగీతం, మరియు ఆ రకాల సమ్మేళనాలు. ఈ ప్రధాన రకాలలో ఎన్నో ఉప-వర్గాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ప్రసిద్ధ సంగీతంలో బ్లూస్, జాజ్, కంట్రీ సంగీతం, సులభంగా వినగల సంగీతం, హిప్ హాప్, రాక్ సంగీతం, మరియు ఎన్నో ఇతర రకాలు ఉంటాయి. ఒక ఉప-వర్గంలో మరొక ఉప-వర్గం ఉండవచ్చు, ఉదాహరణకు జాజ్ సంగీతంలో వోకలీస్ మరియు స్కాట్ గానం.

ప్రసిద్ధ మరియు సంప్రదాయ సంగీతం[మార్చు]

ఎన్నో ఆధునిక పాప్ సంగీత బృందాలలో, ఒక ప్రధాన గాయకుడు ఒక గీతంలోని ప్రాథమిక స్వరాలు లేదా శ్రావ్యస్వరాలను పాడతాడు, కాగా ఒక నేపథ్య గాయకుడు గీతంలోని నేపథ్య స్వరాలు లేదా పొందికలను పాడతాడు. సాధారణంగా నేపథ్య గాత్రధారులు తరచూ గీతం యొక్క అన్ని భాగాలూ కాక కొన్ని, గీతం యొక్క అంతరాయం లేదా నేపథ్యంలో కూనిరాగం గానం చేయడం జరుగుతుంది. దీనికి మినహాయింపు ఐదు-భాగాల గాస్పెల్ అ కాప్పెల్లా సంగీతం, ఇందులో ఐదు గాత్రాలలో ప్రధాన గాత్రం తారాస్థాయిలో ఉంటుంది మరియు శ్రావ్యధ్వని కాక డేస్కాంట్ పాడడం జరుగుతుంది. కొందరు కళాకారులు రికార్డయిన ఆడియో స్వరాల ట్రాక్ లలో ప్రధాన మరియు నేపథ్య స్వరాలు రెండూ పాడవచ్చు.

ప్రసిద్ధ సంగీతంలో ఎన్నో స్థాయిల స్వర శైలులు ఉంటాయి. ఒక బీట్ లేదా సహవాయిద్యం లేకుండా లయాత్మక సంభాషణలో గేయాలను లయాత్మకంగా పాడడాన్ని రాప్పింగ్ లో హిప్-హాప్ ఉపయోగిస్తుంది. కొన్ని రకాల రాప్పింగ్ జమైకన్ "టోస్టింగ్" వంటి, పూర్తిగా సంభాషణ మరియు జపించడం ఉపయోగిస్తుంది. ప్రదర్శకులు తక్కువగా పాడిన లేదా సగం-పాడిన పాఠాలను మిశ్రమం చేసి కొన్ని రకాల రాప్పింగ్ ఉపయోగిస్తుంది. బ్లూస్ గానం అనేది బ్లూ స్వరాల ఉపయోగంపై ఆధారపడింది–ఇవి వ్యక్తీకరణ ప్రయోజనాలకై తారస్థాయి కన్నా కొద్దిగా క్రింది శ్రుతిలో పాడడం జరుగుతుంది. హెవీ మెటల్ మరియు హార్డ్‌కోర్ పంక్ ఉపవర్గాలలో స్వర శైలులు, కేకలు, అరుపులు, మరియు "చావు కేక" వంటి అసాధారణ ధ్వనులు ఉపయోగించే పద్ధతులు కలిగి ఉంటాయి.

లాస్ వేగాస్ లో రాప్పర్ బస్ట రైమ్స్ ప్రదర్శన .

ప్రసిద్ధ మరియు శాస్త్రీయ రకాల ప్రత్యక్ష ప్రదర్శనల మధ్య తేడా ఏమిటంటే, శాస్త్రీయ ప్రదర్శకులు తరచూ వర్ధనం లేకుండా చిన్న- నుండి మధ్య-పరిమాణం భవనాలలో పాడతారు, ప్రసిద్ధ సంగీతంలో అన్ని ప్రదర్శనలలోనూ, చివరికి చిన్న కాఫీ హౌస్ వంటి వాటిలో సైతం మైక్రోఫోన్ మరియు PA సిస్టం (వర్ధకం మరియు స్పీకర్లు) ఉపయోగించడం జరుగుతుంది. మైక్రోఫోన్ ఉపయోగం ప్రసిద్ధ సంగీతంపై ఎన్నో ప్రభావాల్ని చూపింది. ఒక విధంగా, అది మైక్రోఫోన్ లేకుంటే తగినంత వినికిడి మరియు ధ్వని ఉండని, సామీప్య, వ్యక్తీకరణ గాన శైలులు అయిన "క్రూనింగ్ (సున్నితమైన గానం)" వంటి వాటి అభివృద్ధికి దోహదం చేసింది. ఇంకా, వర్ధనం లేకుండా స్పష్టంగా వినిపించని గుసగుస ధ్వనులు, కూనిరాగం, మరియు సగం-పాడిన మరియు పాడిన స్వరాలను కలపడం వంటి ఎన్నో ఇతర స్వర శైలులను మైక్రోఫోన్లు ఉపయోగించే పాప్ గాయకులు ప్రదర్శించడం జరుగుతుంది. ఇంకా, కొందరు ప్రదర్శకులు మైక్రోఫోన్ యొక్క ప్రతిచర్య రీతులను ఉపయోగించి, నోటికి దగ్గరగా మైక్ తీసుకువచ్చి మెరుగైన బాస్ ప్రయోగం, లేదా హిప్-హాప్ బీట్‍బాక్సర్ల విషయంలో, గట్టిగా ధ్వనించే "p" మరియు "b" ధ్వనులు మైకులో అనడం ద్వారా పర్కుసివ్ ప్రభావాలు సృష్టించేందుకు వాడతారు.

కొన్ని బ్యాండ్లు కేవలం రంగస్థలంపై ఉండే సమయంలో నేపథ్య గాయకులను ఉపయోగిస్తారు, కానీ ప్రసిద్ధ సంగీతంలో నేపథ్య గాయకులకు ఇతర పాత్రలు కూడా ఉంటాయి. ఎన్నో రాక్ మరియు మెటల్ బ్యాండ్లలో, నేపథ్య స్వరాలు పాడే సంగీతకారులు లయ గిటార్, ఎలెక్ట్రిక్ బాస్, లేదా డ్రమ్స్ వంటి వాయిద్యాలను సైతం వాయిస్తారు. లాటిన్ లేదా ఆఫ్రో-క్యూబన్ బృందాలలో, నేపథ్య గాయకులు గానం చేస్తూ పర్కుషన్ వాయిద్యాలు లేదా షేకర్స్ వాయించవచ్చు. సంగీత రంగస్థలంలో మరియు కొన్ని పాప్ మరియు హిప్-హాప్ బృందాలలో, నేపథ్య గాయకులు వారి హెడ్‍సెట్ మైక్రోఫోన్ల ద్వారా పాడుతూ కూడా విస్తారంగా రూపొందించిన నృత్య రూపకాల్ని అభినయించడం అవసరమవుతుంది.

గానంలో వృత్తులు[మార్చు]

గాత్రధారుల వేతనాలు మరియు ఉద్యోగ పరిస్థితులు ఎంతో విభిన్నంగా ఉంటాయి. ఇతర సంగీత రంగాలైన సంగీత విద్య వంటి వాటిలో పూర్తి-స్థాయి, వేతన ఉద్యోగాలు ఉండగా, గాన వృత్తులు మాత్రం వ్యక్తి ప్రదర్శనలు లేదా నిర్వహణలు, లేదా ప్రదర్శనల శ్రేణి యొక్క ఒప్పందాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి (ఉదా., ఒక ఒపేరా లేదా సంగీత రంగస్థల ప్రదర్శనకు చెందిన రెండు-వారాల ప్రదర్శనల శ్రేణి). గాన వృత్తుల ఆదాయం అస్థిరం కాబట్టి, గాయకులు తరచూ వారి ప్రదర్శనల ఆదాయంతో పాటుగా ఇతర గాన-సంబంధిత ఉద్యోగాలైన, స్వర శిక్షణ, గాత్ర పాఠాలు, లేదా ఒక చర్చిలో బృందం సంచాలకుడిగా సంపాదించడం జరుగుతుంది. ఎంతో మంది ఔత్సాహిక గాత్రధారులు ఉన్నందువలన, గానంలో ఉద్యోగాలు తెచ్చుకోవడం ఎంతో పోటీతో కూడుకున్నది కావచ్చు.

1973లో ఆమ్‍స్టర్‍డ్యాంలో జరిగిన తన చివరి టూర్ సమయంలో మరియా కల్లాస్ .

చర్చి బృందసంగీతం వాయిద్యకారులు ఒక్కొక్కరు ప్రతి ప్రదర్శనకూ $30 నుండి $500 వరకూ పొందుతారు (అన్ని సంఖ్యలూ US డాలర్లలో ఉన్నాయి). సమాజ బృందగానంలో పాలుపంచుకునే బృందంలోని ప్రదర్శకులు సంవత్సరానికి $200–$3,000 వరకూ సంపాదిస్తారు; ఒక వృత్తిపరమైన కచేరీలో బృందగానం చేసే బృందం సభ్యులు ప్రతి ప్రదర్శనకూ $80 పైగా సంపాదించవచ్చు. రేడియో లేదా TV ప్రదర్శనలలో పాల్గొనే గాయకులు ప్రతి ప్రదర్శనకూ స్థానిక కేంద్రంలో $75 లేదా ఎక్కువ సంపాదించవచ్చు మరియు జాతీయ నెట్‍వర్క్ ప్రదర్శన (ఉదా., CBS లేదా NBC)లో $125 లేదా ఎక్కువ సంపాదించవచ్చు. నృత్య బృందాలు లేదా నైట్‍క్లబ్ ప్రదర్శన బృందాలతో పాటుగా ప్రదర్శనలు నిర్వహించే జాజ్ లేదా పాప్ గాయకులు ప్రతి వారానికీ $225 లేదా ఎక్కువ సంపాదించవచ్చు. వృత్తిపరమైన ఒపేరా బృందం గాయకులు ప్రతి వారానికీ $350–$750 సంపాదించవచ్చు. ఎంతో పరిమితమైన ఉద్యోగాలు కలిగిన ఒపేరా ఒకవ్యక్తి ప్రదర్శనలలో ఎంతో ప్రసిద్ధ ప్రదర్శకులు ఒక్కో ప్రదర్శనకూ $350 నుండి $20,000 సంపాదించవచ్చు. ఎంతో పరిమితమైన ఉద్యోగాలు కలిగిన శాస్త్రీయ కచేరీ ఒకవ్యక్తి ప్రదర్శనలలో సైతం సుమారుగా ఒక్కో ప్రదర్శనకూ $350 లేదా ఎక్కువ సంపాదించవచ్చు.[21]

ఔత్సాహిక గాయకులు మరియు గాత్రధారులు సంగీత ప్రతిభ మరియు నైపుణ్యం, అద్భుతమైన గాత్రం, ప్రజలటో పనిచేసే సామర్థ్యం, మరియు ప్రదర్శక మరియు రంగస్థల జ్ఞానం కలిగి ఉండాలి. అదనంగా, గాయకులకు నిరంతరం అభ్యాసం చేస్తూ వృద్ధి చెందాలనే ధ్యేయం ఉండకపోవచ్చు,,[21] ఎందుకంటే గానం అభ్యసించే ప్రక్రియ అనేది ఒక ప్రారంభ డిప్లొమా లేదా డిగ్రీ సంపాదించడంతో ఆగిపోదు-వారి ప్రారంభ శిక్షణ తరువాత దశాబ్దాల పాటు సైతం, వృత్తిపరమైన గాయకులు వారి నైపుణ్యాలు మెరుగుపరచుకోవడం, వారి స్థాయి విస్తరణ, మరియు క్రొత్త పోకడలు నేర్చుకోవడం కోసం నిరంతరం స్వర శిక్షణ కోసం ప్రయత్నిస్తూ ఉంటారు. అలాగే, ఔత్సాహిక గాయకులు గీతాలను అర్థం చేసుకోవడంలో స్వర పద్ధతులను ఉపయోగించడంలో ప్రత్యేక నైపుణ్యాలు నేర్చుకోవడం, వారు ఎంచుకున్న శైలి సంగీతం యొక్క స్వర సాహిత్యం చదవడం, మరియు బృందసంగీతం పద్ధతులలో నైపుణ్యాలు పెంచుకోవడం, చూసి పాడడం మరియు గీతాలు గుర్తుంచుకోవడం, మరియు క్రొత్త గీతాలు నేర్చుకోవడం మరియు వినికిడి శిక్షణ లేదా స్వర వ్యాయామాల కొరకు పియానోలో ప్రాథమిక నైపుణ్యాలు కలిగి ఉండడం అవసరం. శాస్త్రీయ గానం మరియు కొన్ని ఇతర రకాలలో, విదేశీ భాషలైన ఫ్రెంచ్, ఇటాలియన్, జర్మన్, లేదా ఇతర భాషల జ్ఞానం అవసరం. కళాశాల లేదా విశ్వవిద్యాలయ శిక్షణకు మునుపు, ఔత్సాహిక గాయకులు సంగీతం చదవడం, ప్రాథమిక పియానో నేర్చుకోవడం, మరియు బృందసంగీతం మరియు ఒకవ్యక్తి నేపథ్యాలలో గానం చేసే అనుభవం వంటివి గడించాలి.

కళాశాల లేదా విశ్వవిద్యాలయం డిగ్రీలు "ఎల్లప్పుడూ అవసరం కాదు, కానీ తత్సమాన శిక్షణ సాధారణంగా అవసరం."[21] గానంలో మాధ్యమిక-స్థాయి అనంతర శిక్షణ శాస్త్రీయ మరియు అశాస్త్రీయ గాయకులు ఇరువురికీ లభ్యమవుతుంది. శాస్త్రీయ రంగంలో, గానాన్ని కన్సర్వేటరీలు మరియు విశ్వవిద్యాలయం సంగీత కార్యక్రమాలలో అభ్యసించవచ్చు; లభ్యమయ్యే యోగ్యతలు డిప్లొమాలు మరియు బాచిలర్ డిగ్రీల నుండి మాస్టర్స్ డిగ్రీలు మరియు డాక్టర్ అఫ్ మ్యూజికల్ ఆర్ట్స్ వరకూ ఉంటాయి. ప్రసిద్ధ మరియు జాజ్ శైలులలో, కళాశాల మరియు విశ్వవిద్యాలయం డిగ్రీలు సైతం లభ్యమవుతాయి, కానీ ఇలాంటి కార్యక్రమాలు తక్కువగా ఉంటాయి.

ఔత్సాహిక గాత్రధారులు వారి వృత్తిపరమైన శిక్షణను ముగించిన వెంటనే, ఒపేరా ద్సంచాలకుడు, బృందసంగీతం గురువు, లేదా కండక్టర్ ఎదుట ఆడిషన్లు చేసి, స్వర ప్రతిభ కొనుగోలుదారులకు తమ విలువను చాటుకోవలసి ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తి శిక్షణ పొందిన స్వర సంగీతం శైలి ఆధారంగా, వారు కోరుకునే "ప్రతిభ కొనుగోలుదారులు" రికార్డు కంపెనీ A&R ప్రతినిధులు, ఒపేరా లేదా సంగీత రంగస్థల దర్శకులు, బృందసంగీత దర్శకులు, నైట్‍క్లబ్ నిర్వాహకులు, లేదా కచేరీ ప్రోత్సాహకులు కావచ్చు. వారి శిక్షణ మరియు ప్రదర్శన అనుభవం తెలిపే రెస్యూమ్ లేదా CV తయారు చేయడానికి అదనంగా, గాయకులు సాధారణంగా వృత్తిపరమైన ఛాయాచిత్రాలు (హెడ్ షాట్లు); స్వర ప్రదర్శనల సంగ్రహాలు కలిగిన CD లేదా DVD; మరియు సంగీతం విమర్శకులు లేదా విలేఖరుల సమీక్షల నమూనాలు జతచేయవలసి ఉంటుంది. కొందరు గాయకులు ఒప్పందాలు మరియు ఇతర ప్రదర్శన అవకాశాల కొరకు ఒక ఏజెంట్ లేదా నిర్వాహకుడిని ఎంచుకుంటారు; తరచూ గాయకుడు రంగస్థలంపై ఇచ్చే ప్రదర్శన ద్వారా పొందే రుసుములో ఈ ఏజెంట్ లేదా నిర్వాహకుడు కొద్ది శాతాన్ని తన రుసుముగా ఉంచుకుంటాడు.

ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు[మార్చు]

వైజ్ఞానిక పరిశోధనల ప్రకారం, గానం అనేది ప్రజల ఆరోగ్యంపై సత్ఫలితాలు చూపవచ్చు. బృంద గానంలో పాల్గొనే విద్యార్థుల స్వయం-నివేదిత గణాంకాలపై ప్రాథమిక పరిశోధన ప్రకారం, ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యం పెరగడం, భావసంయమనం మెరుగుపడడం, ఒత్తిడి తగ్గడం, మరియు నిర్దిష్ట సామాజిక మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనాలు ఉంటాయని తెలిసింది.[22] కానీ, ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యం గురించి ఒక పురాతన పరిశోధనలో, వృత్తిపరమైన స్వర శిక్షణ పొందినవారి ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యాన్ని, పొందనివారితో పోల్చి చూసి, మెరుగైన ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యం గురించి ప్రతిపాదనలకు బలం చేకూర్చలేకపోయింది.[23] గానం ఒత్తిడిని తగ్గించడం ద్వారా రోగనిరోధక వ్యవస్థను మెరుగుపరచవచ్చు. ఒక పరిశోధనలో, గానం చేయడం మరియు బృంద సంగీతం వినడం అనేవి రెండూ ఒత్తిడి హార్మోన్ల స్థాయిని తగ్గించి, రోగనిరోధక చర్యను వృద్ధి చేస్తాయని తెలిసింది.[24] గానం మరియు ఆరోగ్యం మధ్య సంబంధంపై పరిశోధన చేయడానికి బహుళ-జాతీయ సంస్థ 2009లో అడ్వాన్సింగ్ ఇంటర్‍డిసిప్లినరీ రిసెర్చ్ ఇన్ సింగింగ్ (గాలిS) పేరిట ఏర్పాటయింది.[25]

మానవేతర జాతులలో గానం[మార్చు]

ఎన్నో మానవేతర జాతులలో గానం చేయడం ఉంటుందని పండితులు ఒప్పుకుంటారు.[26][27] ఎంతో విభిన్న జంతు జాతులలో గాన ప్రవృత్తి విస్తృతంగా ఉండడం అనేది (పక్షులు, గిబ్బన్లు, తిమింగలాలు, మరియు మానవులు) గానం స్వతంత్రంగా విభిన్న జాతులలో ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది. ప్రస్తుతం గానం చేయగలవి సుమారు 5400 జాతుల జంతువులు ఉన్నాయి. కనీసం కొన్ని గానం చేసే జాతులలో వాటి గీతాలు నేర్చుకోవడం, వృద్ధి పరచడం మరియు చివరికి క్రొత్త బాణీలను కూర్చడం వంటి సామర్థ్యం కనిపిస్తుంది.[28] కొన్ని జంతు జాతులలో గానం అనేది బృందం కార్యక్రమం (ఉదాహరణకు చూడండి, గిబ్బన్ కుటుంబాలలో[29] గానం), కానీ మానవులు మాత్రమే లయ గ్రాహ్యత కలిగి, నిర్దిష్టంగా లయాత్మకంగా ఏకీకృతమైన గానం చేసే ఏకైక జాతి.

వివిధ సహజ వాతావరణాలలో గానం[మార్చు]

గాన ప్రవృత్తి విభిన్న వాతావరణాలలో (నేలపై, నీటిలో, చెట్లలో) నివసించే జంతు జాతులలో ఎంతో అసమానంగా పంపిణీ అయిందని జోసెఫ్ జోర్డనియా అభిప్రాయపడ్డాడు.[30] చాలావరకూ గానం చేసే జాతులు చెట్లపై (ఎన్నో పక్షి జాతులు, లేదా గిబ్బన్లు వంటివి) నివసిస్తాయి, కొన్ని నీటిలో (తిమింగలాలు, డాల్ఫిన్లు, సీల్స్, సీ లయన్స్ వంటివి) నివసిస్తాయి, కానీ నేలపై నివసించే జంతు జాతులలో మానవులు మినహా, మరేదీ పాడలేదు[31]. ఇలా గానం అసమానంగా పంపిణీ కావడం అనేది, మనం జంతువులు మరియు మానవులలో గానప్రవృత్తి మూలాలను తెలుసుకునేందుకు ముఖ్యమైనది కావచ్చు. సహజ ఎంపిక నుండి ఒత్తిడి ప్రభావం వలన ఇది జరిగిందని జోర్డనియా వివరిస్తాడు. గానం అనేది ఖరీదైన ప్రవర్తన, ఎందుకంటే ఆ ధ్వనులు ఉత్పత్తి చేసేందుకు శక్తి ఖర్చు కావడమే కాక, అన్ని వేటాడే జంతువులకూ గానం చేసే జంతువూ యొక్క ఉనికి తెలుస్తుంది కాబట్టి, ప్రాథమికంగా భద్రతా కారణాలకు కూడా. చెట్లపై నివసించే గానం చేసే జాతులు మరింత సౌకర్యమైన పరిస్థితిలో ఉంటాయి, ఎందుకంటే చెట్లు విభిన్న జాతులను వాటి శరీర భారానికి అనుగుణంగా నివసించే అవకాశం కల్పిస్తాయి. కాబట్టి విభిన్న శరీర భారాలు కలిగిన విభిన్న జంతువులు చెట్ల కొమ్మలపై విభిన్న "స్థాయిల"లో నివసిస్తాయి. ఉదాహరణకు ఒక 50 కిలోల చిరుత, ఒక 15 కిలోల కోతి చేసే ధ్వనులను విని పసిగట్టగలదు, కానీ తేలికైన కోతి చెట్ల కొమ్మలపై ఎంతో ఎత్తున ఉండడం వలన, బరువైన చిరుత దానిని అందుకోలేదు. కాబట్టి చెట్లలో నివసించే (లేదా శాఖావాస) జాతులు ఎంతో విస్తార స్థాయిలో స్వర సంకేతాలు ఉపయోగించి పాడడం లేదా సంభాషించడం ఎంతో క్షేమకరం. మరొకవైపు నేలపై నివసించే (లేదా భూచర) జంతు జాతులు, వాటి శరీర భారంలో విపరీతమైన తేడాలు ఉన్నప్పటికీ (కుందేళ్ళ నుండి సింహాలు మరియు ఏనుగుల వరకూ) ఒకే "నేల స్థాయి"లో నివసిస్తాయి, మరియు నిశ్శబ్దం పాటించడం వాటికి ఎంతో ముఖ్యం. ఎంతో ఎక్కువగా గానం చేసే పక్షులు సైతం చాలా వరకూ, నేలపై కూర్చున్నప్పుడు గానం చేయడం మరియు ఇతర ధ్వనులు ఉత్పన్నం చేయడం ఆపివేస్తాయి.[32] కాబట్టి, నేలపై నివసించే జాతులకంటే చెట్లలో నివసించే జాతులు ఎక్కువ శబ్దం చేయడానికి కారణం వేటాడే జంతువుల నుండి అపాయం కావచ్చు.[33]

సూచనలు[మార్చు]

  1. Falkner, Keith, ed. (1983). Voice. Yehudi Menuhin music guides. London: MacDonald Young. p. 26. ISBN 035609099X. OCLC 10418423. 
  2. "Singing". Britannica Online Encyclopedia. 
  3. 3.0 3.1 3.2 Vennard, William (1967). Singing: the mechanism and the technic. New York: Carl Fischer. ISBN 978-0825800559. OCLC 248006248. 
  4. Hunter, Eric J; Titze, Ingo R (2004). "Overlap of hearing and voicing ranges in singing." (PDF). J Singing 61 (4): 387–392. 
  5. Hunter, Eric J; Švec, Jan G; Titze, Ingo R (December 2006). "Comparison of the produced and perceived voice range profiles in untrained and trained classical singers". J Voice 20 (4): 513–526. doi:10.1016/j.jvoice.2005.08.009. PMID 16325373. 
  6. Large, John W (February/March 1972). "Towards an integrated physiologic-acoustic theory of vocal registers". The NATS Bulletin 28: 30–35. ISSN 0884-8106. OCLC 16072337. 
  7. 7.00 7.01 7.02 7.03 7.04 7.05 7.06 7.07 7.08 7.09 7.10 McKinney, James C (1994). The diagnosis and correction of vocal faults. Nashville, Tennessee: Genovex Music Group. p. 213. ISBN 1565939409. OCLC 30786430. 
  8. Greene, Margaret; Mathieson, Lesley (2001). The voice and its disorders (6th ed.). John Wiley & Sons. ISBN 1861561961 Check |isbn= value (help). OCLC 47831173. 
  9. Grove, George; Sadie, Stanley, eds. (1980). The new Grove dictionary of music & musicians 6. Macmillan. ISBN 1561591742. OCLC 191123244.  Unknown parameter |volume-title= ignored (help)
  10. 10.0 10.1 10.2 Stark, James (2003). Bel Canto: A history of vocal pedagogy. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 978-0802086143. OCLC 53795639. 
  11. Clippinger, David Alva (1917). The head voice and other problems: Practical talks on singing. Oliver Ditson. p. 12.  Singing, available at Project Gutenberg.
  12. Miller, Richard (2004). Solutions for singers. Oxford: Oxford University Press. p. 286. ISBN 0195160053. OCLC 51258100. 
  13. Warrack, John Hamilton; West, Ewan (1992). The Oxford dictionary of opera. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0198691645. OCLC 25409395. 
  14. Shewan, Robert (January/February 1979). "Voice classification: An examination of methodology". The NATS Bulletin 35 (3): 17–27. ISSN 0884-8106. OCLC 16072337. 
  15. Smith, Brenda; Sataloff, Robert Thayer (2005). Choral pedagogy. San Diego, California: Plural Publishing. ISBN 1597560436 Check |isbn= value (help). OCLC 64198260. 
  16. Peckham, Anne (2005). Vocal workouts for the contemporary singer. Boston: Berklee Press. p. 117. ISBN 0876390475. OCLC 60826564. 
  17. 17.0 17.1 17.2 Appelman, Dudley Ralph (1986). The science of vocal pedagogy: theory and application. Bloomington, Indiana: Indiana University Press. p. 434. ISBN 0253351103. OCLC 13083085. 
  18. Titze Ingo R (2008). "The human instrument". Scientific American 298 (1): 94–101. doi:10.1038/scientificamerican0108-94. PMID 18225701. 
  19. Titze Ingo R (1994). Principles of voice production. Prentice Hall. p. 354. ISBN 013717893X. 
  20. Sundberg Johan (January/February 1993). "Breathing behavior during singing". The NATS Journal 49: 2–9, 49–51. ISSN 0884-8106. OCLC 16072337. 
  21. 21.0 21.1 21.2 సంగీతం అధ్యాపకులు' నేషనల్ కమిటి "సంగీతం లో కెరీర్ల " (2001), MENC.org
  22. Clift, SM; Hancox, G (2001). "The perceived benefits of singing". The Journal of the Royal Society for the Promotion of Health 121 (4): 248–256. doi:10.1177/146642400112100409. PMID 11811096. 
  23. Heller, Stanley S; Hicks, William R; Root, Walter S (1960). "Lung volumes of singers". J Appl Physiol 15 (1): 40–42. PMID 14400875. 
  24. Kreutz, Gunter; Bongard, Stephan; Rohrmann, Sonja; Hodapp, Volker; Grebe, Dorothee (December 2004). "Effects of choir singing or listening on secretory immunoglobulin A, cortisol, and emotional state". Journal of Behavioral Medicine 27 (6): 623–635. doi:10.1007/s10865-004-0006-9. PMID 15669447. 
  25. Mick, Hayley (19 June 2009). "Doctor's prescription: 2 arias + a chorus". The Globe and Mail. 
  26. మార్లర్, పీటర్ (1970). బర్డ్సాంగ్ అండ్ స్పీచ్ డెవ్లప్మెంట్: కుద దేర్ బి పారలల్స్? అమెరికా శాస్త్రజ్ఞుడు 58: 669 -73.
  27. వల్లిన్, నీల్స్, జార్న్ మెర్కెర్, స్టీవెన్ బ్రౌన్. (సంపాదకులు) 2000. ది ఆరిజిన్ అఫ్ మ్యూజిక్. కేంబ్రిడ్జ్, MA: MIT
  28. పైనే, కాథిరీన్ (2000). “ది ప్రొగ్రసీవ్లి చేంజింగ్ సాంగ్స్ అఫ్ హమ్ప్ బ్యాక్ వేల్స్: ఏ విండో ఆన్ ది క్రియేటివ్ ప్రాసెస్ ఇన్ ఏ వైల్డ్ యానిమల్.” ఇన్ డి ఆరిజిన్స్ అఫ్ మ్యూజిక్. N. L. వల్లిన్, B. మెర్కెర్ మరియు S. బ్రౌన్ చే ఎడిట్ చేయబడినది, పేజీలు. 135-150. కేంబ్రిడ్జ్, MA:MIT
  29. గీస్స్ మాన్, థోమస్. 2000. “గిబ్బన్ సాంగ్స్ అండ్ హ్యూమన్ సాంగ్స్ ఫ్రొం ఏన్ ఎవల్యు ష్నరి పెర్స్పెక్టివ్.” ఇన్ ది ఆరిజిన్స్ అఫ్ మ్యూజిక్.. వల్లిన్, నీల్స్, జార్న్ మెర్కెర్, స్టీవెన్ బ్రౌన్ చే ఎడిట్ చేయబడినది, పేజీలు. 103-124. కేంబ్రిడ్జ్, MA:MIT
  30. Joseph Jordania (2006). Who Asked the First Question? The Origins of Human Choral Singing, Intelligence, Language and Speech. Tbilisi: Logos. ISBN 99940-31-81-3. 
  31. జోర్డానియ, జోసెఫ్ (2009). “టైమ్స్ టు ఫైట్ అండ్ టైమ్స్ టురిలాక్ష్: సింగింగ్ అండ్ హమ్మింగ్ ఎట్ ది బిగినింగ్ అఫ్ హ్యూమన్ ఎవల్యుష్నరి హిస్టరీ”. కాడ్మోస్ 1, 2009: 272-277
  32. క్యాచ్ పోల్, క్లైవ్ K., మరియు పీటర్ J. B. స్లాటర్ (1995). బర్డ్ సాంగ్గీ: బియోలాజికల్ థీమ్స్ అండ్ వేరియేషన్స్ . కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ.
  33. జోర్డానియ, 2009:272-273

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=గానం&oldid=1016915" నుండి వెలికితీశారు