Jump to content

త్రైకూటక రాజవంశం

వికీపీడియా నుండి
Traikutaka dynasty

c. 388 CE–c. 456 CE
Silver coin of king Dharasena. Obv: Bust of king. Rev: Chaitya and star. Brahmi inscription: "The glorious king Dahrasena, foremost follower of Vishnu, and son of king Indradatta".[1] of Traikutaka dynasty
Silver coin of king Dharasena.
Obv: Bust of king.
Rev: Chaitya and star. Brahmi inscription:
Dharasena coin legend, Traikutaka Dynasty
"The glorious king Dahrasena, foremost follower of Vishnu, and son of king Indradatta".[1]
Map of the territory of the Traikutakas (in yellow), along with their contemporaries, especially the Kadambas, the Vakatakas and the Gupta Empire.
Map of the territory of the Traikutakas (in yellow), along with their contemporaries, especially the Kadambas, the Vakatakas and the Gupta Empire.
సామాన్య భాషలుSanskrit
Prakrit
మతం
Hinduism
చరిత్ర 
• Established
c. 388 CE
• Disestablished
c. 456 CE
Preceded by		 Succeeded by
Western Satraps
Maitraka dynasty
Kalachuri dynasty

త్రైకూటకులు 388 మరియు 456 మధ్య పాలించిన భారతీయ రాజుల రాజవంశం. "త్రైకూటకులు" అనే పేరు మూడు శిఖరాల పర్వతం ("త్రి-కూట") అనే పదాల నుండి ఉద్భవించినట్లు తెలుస్తోంది. త్రైకూటకుల గురించి కాళిదాసు రఘువంశంలో ప్రస్తావించబడింది, దీనిలో వారు ఉత్తర కోకన్ ప్రాంతంలో ఉన్నారు. త్రైకూటకుల ఆధిపత్యాలలో అపరాంత, ఉత్తర మహారాష్ట్ర కూడా ఉన్నాయి[2].

త్రైకూటారుల నాణేలు దక్షిణ గుజరాత్‌లో, ఘాట్‌ల ఆవల దక్షిణ మహారాష్ట్రలో విస్తృతంగా కనిపిస్తాయి.వారి డిజైన్ వెస్ట్రన్ సట్రాప్స్‌కి చాలా దగ్గరగా ఉంది , దాని నుండి వారు బహుశా కొన్ని భూభాగాలను వారసత్వంగా పొందారు, గ్రీకు అక్షరాలతో ఉన్న ఆబ్వర్స్ లెజెండ్ జాడలు ఇప్పటికీ చూడవచ్చు.[3]

చరిత్ర

[మార్చు]

కొంతమంది పండితులు త్రైకూటకులు అభీరా రాజవంశంలో ఒక శాఖ అని సిద్ధాంతీకరించారు.[4][5] వారిని "అభిర-త్రైకూటకులు" అని పిలుస్తారు.[6] ఈ పండితులు త్రైకూటక రికార్డులు 249 CE నుండి ప్రారంభమైన చేది-కలాచురి శకం అని పిలవబడే కాలానికి చెందినవని భావిస్తున్నారు. అయితే, తరువాత శిలాశాసన ఆవిష్కరణలు, నాణేల ఆధారాలు ఈ సిద్ధాంతానికి విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. త్రైకూటకులు శక యుగాన్ని ఉపయోగించారని తెలుస్తోంది[7].

ఇంద్రదత్త, దహ్రసేన, వ్యాఘ్రసేన ఈ రాజవంశానికి చెందిన ప్రసిద్ధ రాజులు[8]. రాజు దహ్రసేన తన రాజ్యాన్ని విస్తరించాడు, ఇది త్వరలోనే వాకాటక రాజ్యానికి సరిహద్దుగా ఉంది. ఇది సంఘర్షణకు దారితీసింది. వాకాటక రాజు నరేంద్రసేన, అతను తన కుమారుడు మరియు యువరాజు పృథివీశేన సహాయంతో, బహుశా వాకాటక రాజును ఓడించాడు, ఎందుకంటే తరువాతి రాజు పృథివీశేన శాసనాలు "తన కుటుంబం యొక్క మునిగిపోయిన సంపదలను" రెండుసార్లు రక్షించినట్లు సూచిస్తాయి.[9][10]

త్రైకూటకులు వైష్ణవ విశ్వాసానికి ప్రసిద్ధి చెందారు.[11][10] ధరసేనుడు అశ్వమేధ యజ్ఞం కూడా చేసాడు.[4][12] మహారాజా మధ్యమసేనుడి పాలనలో, వాకాటక రాజు హరిషేనుడు రాజ్యాన్ని ఆక్రమించాడు.[4] [13] చివరిగా తెలిసిన రాజు విక్రమసేనుడు మరణించినప్పుడు, ఈ రాజవంశం AD 550 ప్రాంతంలో ముగిసింది.[13] త్రైకుటికులు విష్ణుకుండినుల క్రింద ఒక సామంత హోదాకు తగ్గించబడి మాధవవర్మన్ I అధికారాన్ని అంగీకరించాల్సి వచ్చింది. [13]

త్రైకూటక పరిపాలకులు

[మార్చు]

గుప్తుల కాలం నాటి నాణేలు మరియు శాసనాల నుండి ఈ క్రింది త్రైకూట పాలకుల గూర్చి తెలుసుకోవచ్చు -

  1. మహారాజ ఇంద్రదత్త (క్రీ.శ. 415-440, అతని కుమారుడి నాణేలపై మాత్రమే ప్రస్తావించబడింది)
  2. ఇంద్రదత్త (క్రీ.శ. 455) కుమారుడు మహారాజ దహ్రసేన, అతను అశ్వమేధయాగం చేసాడు
  3. దహ్రసేన కుమారుడు మహారాజ వ్యాఘ్రసేన (క్రీ.శ. 480)
  4. వ్యాఘ్రసేన కుమారుడు మహారాజ మధ్యమసేన (క్రీ.శ. 504)
  5. మహారాజ మధ్యమసేన కుమారుడు విక్రమసేన (క్రీ.శ. 533)

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Rapson, E. J. (Edward James) (1908). Catalogue of the coins of the Andhra dynasty, the Western Ksatrapas, the Traikutaka dynasty, and the "Bodhi" dynasty. London : Printed by order of the Trustees. p. 198.{{cite book}}: CS1 maint: publisher location (link)
  2. ↑ Arbor. CLXXXV (740). 2009-12-30. doi:10.3989/arbor.2009.i740. ISSN 1988-303X http://dx.doi.org/10.3989/arbor.2009.i740. {{cite journal}}: Missing or empty |title= (help)
  3. ↑ Rapson, p.cixxiv.
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 Radhakumud Mookerji (1997). The Gupta Empire (Paperback) (in ఇంగ్లీష్). Motilal Banarsidass. p. 38. ISBN 9788120804401. the Traikutakas who were rulers of the Aparanta or Konkan and identified by some scholars with the dynasty of Abhira Isvarasena
  5. ↑ Ramesh Chandra Majumdar (1968). The Age of imperial unity. Bharatiya Vidya Bhavan. p. 223. Retrieved 3 January 2011. Although the Traikutakas, who flourished in the northern Konkan in the fifth century, may have been a branch of the Abhira tribe, Mayurasarman's inscription points to the separate existence of the Abhira and Traikutaka kingdoms in the fourth century.
  6. ↑ S. V. Vishwanatha (1935). "The Abhira-Traikutaka Dynasty". Journal of the Asiatic Society of Bombay. Asiatic Society of Bombay. pp. 66–67. Retrieved 3 January 2011.
  7. ↑ H.S. Thosar (1990). "The Abhiras in Indian History". Proceedings of the Indian History Congress. 51. Indian History Congress: 58–60. JSTOR 44148188.
  8. ↑ Lionel D. Barnett (October 1994). Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan. Asian Educational Services. pp. 49–50. ISBN 978-81-206-0530-5. Retrieved 3 January 2011.
  9. ↑ Singh, Upinder (2016). A History of Ancient and Early Medieval India From the Stone Age to the 12th Century. Pearson India Education Services. p. 483. ISBN 9788131716779.
  10. ↑ 10.0 10.1 Gazetteer of the Bombay Presidency ..., Volume 1, Part 1 By Bombay (India : State), p. 58
  11. ↑ Vaidya, Chintaman Vinayak (1921). History of Mediæval Hindu India: Circa 600-800 A.D (in ఇంగ్లీష్). Oriental Book Supplying Agency. It is clear that the rule previous to that of the Gurjaras was that of the Traikutakas who claimed to be Haihayas by descent and whose capital Trikuta not yet well identified is mentioned even in the Rāmāyaṇa and in Kalidasa's Raghuvansha.
  12. ↑ Sailendra Nath Sen (1 January 1999). Ancient Indian History and Civilization. New Age International. pp. 426–. ISBN 978-81-224-1198-0. Retrieved 3 January 2011.
  13. ↑ 13.0 13.1 13.2 Vanina, Eugenia, ed. (1988). Indian History (Audiobook) (in ఇంగ్లీష్). Allied Publishers. p. 409. ISBN 9788184245684.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=త్రైకూటక_రాజవంశం&oldid=4805247" నుండి వెలికితీశారు