పృథ్వీరాజ్ రాసో

పృథ్వీరాజ్ రాసో 

by చాంద్ బరదాయీ
నగరి ప్రచారిణి సభ ప్రచురించిన "పృథ్వీరాజ్ రాసో" సంచిక ముఖచిత్రం
భాష	బ్రజ భాష
కళాప్రక్రియ	మహాకావ్య కవిత

పృథ్వీరాజ్ రాసో అనేది హిందీలో వ్రాయబడిన ఒక ఇతిహాస కావ్యం, ఇది చక్రవర్తి పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ జీవితం, చరిత్రను వివరిస్తుంది. దీని రచయిత చంద్‌ బరదాయీ, పృథ్వీరాజ్ బాల్య స్నేహితుడు, అతని ఆస్థాన కవి. అతను తన యుద్ధ ప్రచారాల సమయంలో సైన్యాన్ని వీరోచిత కవితలతో ప్రోత్సహించేవాడు. 1165 నుండి 1192 మధ్య, పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ రాజ్యం అజ్మీర్ నుండి ఢిల్లీ వరకు విస్తరించింది. పృథ్వీరాజ్ రాసో, పృథ్వీరాజ్ కావ్య్ ప్రకారం, పృథ్వీరాజ్ క్షత్రియ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అనేక విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసర్లు, రసో, అనేక చారిత్రక ఆధారాలను అధ్యయనం చేసిన తర్వాత, పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్‌ను క్షత్రియుడిగా ప్రకటించారు. దీని గురించిన మొత్తం సమాచారం భారత ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్‌లో అందుబాటులో ఉంది.

పృథ్వీరాజ్ రాసో అనేది రెండున్నర వేల పేజీల భారీ గ్రంథం, ఇందులో 69 సమయాలు (సర్గలు లేదా అధ్యాయాలు) ఉన్నాయి. పురాతన కాలంలో ప్రబలంగా ఉన్న దాదాపు అన్ని ఛందస్సులు ఇందులో ఉపయోగించబడ్డాయి. ప్రధాన గజలు కవిత (చప్పాయ్), దోహా (దోహా), తోమర్ గోత్ర (తా) , ట్రోటక్, గహా, ఆర్య. కాదంబరి చివరి భాగాన్ని బాణ భట్ రావు కుమారుడు పూర్తి చేసినట్లే, పృథ్వీరాజ్ రాసో చివరి భాగాన్ని చంద్ కుమారుడు జల్హాన్ భట్ రావు పూర్తి చేశాడు. రాసో ప్రకారం, షాహబుద్దీన్ ఘోరి పృథ్వీరాజ్‌ను బంధించి గజనీ కి తీసుకెళ్లినప్పుడు, కొన్ని రోజుల తర్వాత చంద్ కూడా అక్కడికి వెళ్లాడు. బయలుదేరేటప్పుడు, కవి రాసోను తన కుమారుడు జల్హాన్‌కు అప్పగించి, దానిని పూర్తి చేయమని కోరాడు. రాసో దానిని జల్హాన్‌కు అప్పగించి పూర్తి చేసినట్లు ప్రస్తావించాడు.

పృథ్వీరాజ్ రాసోలో ఇవ్వబడిన తేదీలకు, అనేక చోట్ల చారిత్రక వాస్తవాలకు మధ్య వ్యత్యాసం ఉన్నందున, చాలా మంది పండితులు ఇది పృథ్వీరాజ్ సమకాలీన కవి రచన అని అనుమానిస్తున్నారు. దీనిని 16వ శతాబ్దంలో వ్రాసినట్లు భావిస్తున్నారు. ఈ రచన యొక్క పురాతన కాపీ బికనీర్ స్టేట్ లైబ్రరీలో కనుగొనబడింది, మొత్తం మూడు కాపీలు ఉన్నాయి. రచన చివరలో, పృథ్వీరాజ్ ఘోరిని పదాలను కుట్టే బాణంతో చంపడం గురించి కూడా మాట్లాడుతారు.

ప్రస్తుత లభించిన ప్రతి 16వ శతాబ్దానికి చెందినది అయినా కొంతమంది పండితులు మాత్రం దీని మూల ప్రతి 13వ శతాబ్దానికి చెందినది అని భావిస్తున్నారు. 19వ శతాబ్దం వచ్చేసరికి రాజపుత్ర పరిపాలకుల ప్రోద్బలంతో అసలు పాఠ్యానికి అనేక ప్రక్షిప్తాలు, చేర్పులు చేశారు. ఈ గ్రంథం నాలుగు పరిష్కారాలుగా లభ్యం అవుతుంది. ఇందులో చారిత్రక వాస్తవాలు, కల్పిత పురాణాలు కలగలిసిపోయి ఉన్నాయి. అందుకని దీనిని సరైన చారిత్రక ఆధారంగా పరిగణించడం లేదు.