మోహం
మోహం మానవుల మనస్సుకు శత్రువులైన అరిషడ్వార్గాలలో నాల్గవ గుణం. మనకు అందుబాటులో లేని దానిని అనుభవించాలన్న కోరికనే మోహం అంటారు. మంచి కోరికలను సన్మార్గంలో తీర్చుకొనుట సముచితమైనదే. కాని చెడు కోరికలను తీర్చుకోవాలనే కాంక్ష మనిషిని దుర్మార్గ ప్రవర్తనకు, చెడు వ్యసనాలకు గురిచేస్తుంది. కావున మనిషి మోహాన్ని జయించుట అవసరం.
మోహాన్ని తరచుగా "భ్రమ" అని అనువదిస్తారు, ఇది సత్యాన్ని అర్థం చేసుకోకుండా నిరోధించే అజ్ఞానం యొక్క హిందూ, బౌద్ధ భావనను సూచిస్తుంది. [1] భగవద్గీత, శ్లోకం 2.52, ఈ భ్రమ (మోహ)ను మాయ పట్ల మోహం లేదా అనుబంధంగా వివరిస్తుంది.[2][3]
ఆయుర్వేద గ్రంథాలలో, భ్రాంతులు మరియు భ్రమలను తప్పుడు అవగాహనలు (మిథ్యాజ్ఞానం), భ్రమలు (మాయ), మోహాలు (మోహ) లేదా గందరగోళం ( భ్రమ ) గా సూచిస్తారు.[4]
యోగ తత్వశాస్త్రం మరియు హఠ యోగ ప్రదీపికలో , మోహాన్ని మనస్సును కప్పివేసే మాయగా వర్ణించారు. ఇది అసత్య సాక్ష్యానికి కారణాలలో ఒకటిగా పేర్కొనబడింది.[5] ఇది అరిషడ్వార్గాలలో ఒకటి.[6]
సాహిత్యం
[మార్చు]మోహం అనేది వేద సాహిత్యంలో కనిపిస్తుంది. ఇది "శూన్యమైన, అవాస్తవమైన, వ్యర్థమైన, పనికిరాని, మూర్ఖమైన" అనే అర్థం వచ్చే ప్రారంభ వేద పదం "మోఘ" లో మూలాలను కలిగి ఉంది.[7] ఈ పదాన్ని మనుస్మృతి [8]వంటి వేదాంత సాహిత్యంలో ఉపయోగిస్తారు. విష్ణు పురాణం ప్రకారం, మోహం అంటే "మూర్ఖత్వం" మరియు భావోద్వేగ ఆధ్యాత్మిక బాధ యొక్క ఒక రూపాన్ని సూచిస్తుంది. విష్ణు పురాణం 6.5.1-6 శ్లోకాల ప్రకారం, "జ్ఞాని మూడు రకాల ప్రాపంచిక బాధలను లేదా మానసిక, శారీరక బాధలను మరియు ఇలాంటి వాటిని పరిశోధిస్తాడు. అతను నిజమైన జ్ఞానాన్ని, మానవ వస్తువుల నుండి నిర్లిప్తతను పొందుతాడు, అంతిమ వినాశనాన్ని పొందుతాడు". సౌర పురాణం ప్రకారం , మోహం అనేది ఐదు అవిద్యలలో ఒకదాన్ని సూచిస్తుంది. [9]
భగవద్గీతలోని 2.62-63 శ్లోకాలు మోహంతో సహా మానసిక బాధలకు దారితీసే ప్రక్రియను వివరిస్తాయి. ఇంద్రియ వస్తువుల పట్ల అనుబంధం (సంగం) కోరిక ( కామం ) కు దారితీస్తుందని ఇది వివరిస్తుంది. నెరవేరని కోరికలు కోపానికి ( క్రోధం ) దారితీస్తాయి. కోపం మాయకు (మోహం) దారితీస్తుంది, ఫలితంగా గందరగోళం ( స్మృతి-భ్రంశం ) ఏర్పడుతుంది. ఇది మరింత దిగజారి కారణం కోల్పోవడం (బుద్ధి-నాశనం) కు దారితీస్తుంది మరియు చివరికి, వ్యక్తి నాశనం అవుతాడు లేదా అజ్ఞానంలో పడిపోతాడు. [10]
మోహం అనేది "గందరగోళ శత్రువులను" సూచిస్తుంది. కక్షపుటతంత్రం ప్రకారం , అనేక సిద్ధిలలో ఒకదాన్ని సూచిస్తుంది. కుబ్జికామత -తంత్రం ప్రకారం , మోహుడు వహ్ని శరీరం నుండి జన్మించిన ఎనిమిది మంది తల్లులలో మూడవవాడు. మాయతో సహా ఈ ఎనిమిది ఉప-వ్యక్తీకరణలు మానసిక స్వభావాలను లేదా భావోద్వేగాలను సూచిస్తాయి. విముక్తి పొందిన జ్ఞానోదయం సాధించడానికి అడ్డంకులుగా పరిగణించబడతాయి. వారికి ఉన్మత్ భైరవుడు అధ్యక్షత వహించాడు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Moha, Definition - What does Moha mean?, www.yogapedia.com
- ↑ Mukundananda, Swami. "BG 2.52: Chapter 2, Verse 52 – Bhagavad Gita, The Song of God – Swami Mukundananda". www.holy-bhagavad-gita.org (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 12 October 2024.
- ↑ Soni, Ashwin. "What is Moha?". Medium. Retrieved 12 October 2024.
- ↑ Balsavar, Anuradha; Deshpande, Smita N. (2014). "Hallucinations in the classical Indian system of Ayurveda: A brief overview". Indian Journal of Psychiatry. 56 (4): 325–329. doi:10.4103/0019-5545.146510. PMC 4279288. PMID 25568471.
- ↑ Moha, Mohā: 50 definitions, In Hinduism, www.wisdomlib.org
- ↑ Shadripu, Ṣaḍripu: 2 definitions, www.wisdomlib.org
- ↑ Thomas William Rhys Davids; William Stede (1921). Pali-English Dictionary. Motilal Banarsidass. p. 542. ISBN 978-81-208-1144-7.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - ↑ Manusmriti with the Commentary of Medhatithi by Ganganatha Jha, Verse 8.120, quite: लोभात् सहस्रं दण्ड्यस्तु मोहात् पूर्वं तु साहसम् । भयाद् द्वौ मध्यमौ दण्डौ मैत्रात् पूर्वं चतुर्गुणम् ॥ १२० ॥
- ↑ Moha, Mohā: 50 definitions, In Hinduism, www.wisdomlib.org
- ↑ Moreira-Almeida, Alexander; Mosqueiro, Bruno Paz; Bhugra, Dinesh (2021). Spirituality and Mental Health Across Cultures (in ఇంగ్లీష్). Oxford University Press. pp. 206–207. ISBN 978-0-19-884683-3.