పీలే

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

ఎడిసన్ "ఎడ్సన్" అరాంటెస్ డూ నాసిమెంటో [1][2] KBE (జననం 21 లేదా 23 అక్టోబర్ 1940[1]), పీలే (బ్రెజిలియన్ పోర్చుగీస్ ఉచ్ఛారణ: [peˈlɛ], సాధారణ ఆంగ్ల ఉచ్ఛారణ: /ˈpɛleɪ/) అనే ముద్దుపేరుతో ప్రపంచ ప్రసిద్ధుడైన ఒక విశ్రాంత బ్రెజిల్‌ దేశానికి చెందిన ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు. ఫుట్‌బాల్ నిపుణులు మరియు సార్వకాలిక అత్యున్నత ఫుట్‌బాల్ ఆటగాళ్లలో ఒకనిగా అతను ప్రపంచ గుర్తింపు సాధించాడు.[3][4][5][6][7][8] [9][10][11][12] 1999లో IFFHS ఇంటర్నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఫుట్‌బాల్ హిస్టరీ అండ్ స్టాటిస్టిక్స్ ద్వారా అతను ఫుట్‌బాల్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సెంచురీ గా ఎన్నికయ్యాడు. అదే సంవత్సరం ఫ్రెంచ్ వీక్లీ మేగజైన్ అయిన ఫ్రాన్స్-ఫుట్‌బాల్ పత్రిక ఫుట్‌బాల్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సెంచురీని ఎంపిక చేయడం కోసం తమ మాజీ "బలూన్ D'Or" విజేతలను సంప్రదించింది. వారి ఎంపికలో భాగంగా ఇందులో పీలే తొలి స్థానాన్ని దక్కించుకున్నాడు. [13] పీలే తన క్రీడాజీవితం మొత్తంలో అధికారికంగా 760 గోల్స్ చేయడంతో పాటు లీగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లలో మరో 541 గోల్స్ సాధించడమనేది అతనిని సార్వకాలిక అగ్రశ్రేణి స్కోరర్‌గా నిలిపింది. మొత్తంమీద పీలే 1363 గేమ్‌లలో మొత్తం 1281 గోల్స్ సాధించాడు.[14]

తద్వారా సొతం దేశమైన బ్రెజిల్‌లో, పీలే జాతీయ హీరోగా నిలిచాడు. మరోవైపు ఫుట్‌బాల్ క్రీడ కోసం సాధనలు మరియు సహాయాలు చేయడం ద్వారా కూడా అతను గుర్తింపు సాధించాడు.[15] మరోవైపు పేదల సాంఘిక పరిస్థితులను అభివృద్ధి చేసేందుకు అవసరమైన విధానాలకు మద్దతు తెలపడం ద్వారా కూడా అతను అందరి మధ్య గుర్తింపు సాధించాడు (1,000వ గోల్ సాధించిన సమయంలో అతను ఆ గోల్‌ని బ్రెజిల్‌లోని పేద పిల్లలకు అంకితమిచ్చాడు).[16] క్రీడాజీవితం మొత్తంలో అతను "ది కింగ్ ఆఫ్ ఫుట్‌బాల్" (O Rei do Futebol ), "ది కింగ్ పీలే" (O Rei Pelé ) లేదా సాధారణంగా "ది కింగ్" (O Rei ) అనే పేర్లతో ఎనలేని గుర్తింపును సాధించాడు.[17]

ఫుట్‌బాల్ నక్షత్రం వ్లాదిమర్ డీ బ్రిటో,[18] ద్వారా గుర్తించబడిన పీలే, తన 15వ ఏట శాంటాస్ కోసం ఆడడంతో పాటు 16వ ఏట తన జాతీయ జట్టు తరపున ఆడాడు, అలాగే తన 17వ ఏటనే అతను మొదటి ప్రపంచ కప్ కైవసం చేసుకున్నాడు. ఈ నేపథ్యంలో యూరోపియన్ క్లబ్ నుంచి లెక్కలేనన్ని సార్లు పీలేకి పిలుపు వచ్చినప్పటికీ, ఆసమయంలో ఉన్న ఆర్థిక పరిస్థితులు మరియు బ్రెజిలియన్ నియంత్రణల కారణంగా శాంటాస్‌‌కు లబ్ధి చేకూరింది, ఆవిధంగా దాదాపు రెండు దశాబ్దాలు పాటు అంటే 1974 వరకు పీలేని శాంటాస్ తనవద్దే ఉంచుకోగలిగింది. తద్వారా పీలే వారి హోదాకు చిహ్నంగా నిలవడంతో పాటు 1962 మరియు 1963లలో దక్షిణ అమెరికన్ ఫుట్‌బాల్‌లో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన కోపా లిబెర్టాడోర్స్‌ను గెల్చుకోవడం ద్వారా శాంటాస్ ఖ్యాతి శిఖరాగ్రానికి చేరింది.[19] ఆడేసమయంలో ఇన్‌సైడ్ సెకండ్ ఫార్వర్డ్‌గా ఆడడం వల్ల ప్లేమేకర్‌గా కూడా పీలే సుపరిచితుడు. పీలే ఆటతీరులోని నైపుణ్యత మరియు సహజసిద్ధమైన అథ్లెట్‌తీరు లాంటివి ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొనియాడబడడంతో పాటు ఫుట్‌బాల్ ఆడినకాలంలో అద్భుతమైన అతని డ్రిబ్లింగ్ మరియు దాన్ని సహచరులకు అందించే తీరు, అతని గమనం, శక్తివంతమైన షాట్, అసాధారణ హెడ్డింగ్ సామర్థ్యం, మరియు విస్తృతమైన గోల్స్ సాధన లాంటి అంశాల ద్వారా అతను సుప్రసిద్ధ ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడిగా పేరు గడించాడు.

ఈ కారణంగానే బ్రెజిల్ జాతీయ ఫుట్‌బాల్ జట్టులో సార్వకాలిక ప్రధాన స్కోరర్‌గా నిలవడంతో పాటు ప్రపంచ కప్ సాధించిన మూడు జట్లలో సభ్యుడిగా ఉన్న ఏకైక ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడిగా ఘనత వహించాడు. 1962లో జరిగిన ప్రపంచ కప్ సమయంలో ప్రారంభంలో అతను బ్రెజిలియన్ జట్టులో సభ్యుడిగా ఉన్నప్పటికీ, రెండో మ్యాచ్ సమయానికి గాయం కారణంగా చివరకు అతను టోర్నమెంట్‌లోని మిగిలిన మ్యాచ్‌లు ఆడలేకపోయాడు. నవంబర్ 2007లో పీలేను 1962 మెడల్ రెట్రోయాక్టివ్లీతో సత్కరిస్తున్నట్టు ఫిఫా ప్రకటించింది, తద్వారా ప్రపచంలోనే మూడు ప్రపంచ కప్ గెల్చిన పతకాలను సొంతం చేసుకున్న ఆటగాడిగా పీలే చరిత్ర సృష్టించాడు.

1977లో ఆటకు విరామం ప్రకటించినప్పటి నుంచి ఫుట్‌బాల్ క్రీడకు ప్రపంచవ్యాప్త అంబాసిడర్‌గా వ్యవహరించడంతో పాటు వివిధ రకాల క్రియాశీల పాత్రలు మరియు వాణిజ్యపరమైన వ్యాపార కార్యక్రమాలను పీలే చేపట్టాడు. ప్రస్తుతం ఆయన న్యూయార్క్ కాస్మోస్‌కు గౌరవ అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తున్నారు.[20]

ప్రారంభ సంవత్సరాలు[మార్చు]

బ్రెజిల్‌లోని ట్రెస్ కొరాకోస్‌లో జన్మించిన పీలే, ఫ్లుమినెన్స్ ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు డాండినో (జొయావో రామోస్ డు నాసిమెంటో) మరియు డొనా సెలెస్ట్ అరంటెస్‌ దంపతుల కుమారుడు.[21] అమెరికన్ ఆవిష్కరణకర్త థామస్ ఎడిసన్ ద్వారా పీలేకు మరోసారి నామకరణం జరిగింది,[1][2] అతని తల్లితండ్రులు మాత్రం అతని పేరులోని 'i' అనే అక్షరాన్ని తొలగించి కేవలం 'ఎడ్‌సన్' అని మాత్రమే పిలవాలనుకున్నప్పటికీ, జనన ధృవీకరణ పత్రంలో జరిగిన చిన్న పొరబాటు కారణంగా ఆతర్వాత అనేక పత్రాల్లో ఆయన పేరు 'ఎడిసన్' అని మాత్రమే చోటు చేసుకుంది తప్ప, వాస్తవంగా పిలవాలనుకున్న విధంగా 'ఎడ్‌సన్' అని మాత్రం పిలవబడలేదు.[1][22][23] ఇక నిజానికి అతను తన కుటుంబ సభ్యుల ద్వారా మాత్రం డికో అనే ముద్దు పేరుతో పిలవబడేవాడు.[18][21][24] పాఠశాల దశ వరకు అతనికి "పీలే" అనే మారుపేరు రాలేదు, అతని అభిమాన ఆటగాడైన స్థానిక వాస్కో డా గామా గోల్‌కీపర్ బిలే అనే పేరును అతను తప్పుగా ఉచ్ఛారించిన కారణంగా అప్పటినుంచి పీలే అనే పేరు వచ్చి చేరింది, అయితే అలాంటి పేరు వద్దని అతను గట్టిగా చెప్పిన కొద్దీ అదే పేరు అతనికి మరింత గట్టిగా స్థిరపడిపోయింది. తన స్వీయచరిత్రలో భాగంగా, పీలే అనే పేరుకు అర్థమేమిటో తనకు తెలియదనీ, తన పాత స్నేహితులకు తెలుసా అనే విషయం కూడా తనకు తెలియదనీ అతను తెలిపాడు.[21] బిలే అనే పేరు నుంచి పీలే అనే పేరు వచ్చిందని నొక్కి చెప్పడం, మరియు అది విచిత్రంగా హిబ్రూ కావడం మినహాయిస్తే, పోర్చుగీసులో మాత్రం ఆ పేరుకు ఎలాంటి అర్థం లేదు.[25]

సవోపోలో లోనిబౌరులో కటిక పేదరికంలో పీలే పెరిగి పెద్దయ్యాడు. టీ దుకాణాల్లో పనిచేయడం ద్వారా అతను కొంత ఎక్కువ సొమ్మును సంపాదించేవాడు. కోచ్ ద్వారా అతను ఆడడం నేర్చుకున్నప్పటికీ, కనీసం ఒక చక్కని ఫుట్‌బాల్ కొనే సామర్థ్యం కూడా అతనికి ఉండేది కాదు, అలాంటి సమయంలో సాధారణంగా అతను వార్తాపత్రికలను దారంతో చుట్టి [21] లేదా దబ్బపండులో కుక్కి దాన్ని ఫుట్‌బాల్‌గా ఉపయోగించేవాడు.[26]

అటుపై పదిహేనో ఏట అతను శాంటాస్ FC జూనియర్ టీంలో సభ్యుడయ్యాడు. సీనియర్ టీంలో చేరడానికి ముందు జూనియర్ టీంలో సభ్యుడిగా అతను ఒక సీజన్ ఆడాడు.

క్లబ్‌ వృత్తిజీవితం[మార్చు]

శాంటాస్[మార్చు]

మరకానా స్టేడియంలో పీలే వదలిన గుర్తులు

1956లో డీ బ్రిటో ద్వారా పీలే శాంటాస్‌‌కు పరిచయమయ్యాడు, సవోపోలో రాష్ట్రంలోని పారిశ్రామిక మరియు నౌకాశ్రయ పట్టణమైన శాంటోస్, శాంటోస్ ఫుట్‌బాల్ క్లబ్ పేరుతో నైపుణ్యవంతమైన క్లబ్ ఏర్పాటుకు ప్రయత్నిస్తున్న సమయంలో పీలే వారికి లభించాడు, పీలేను చూడగానే ఈ 15 ఏళ్ల కుర్రాడు భవిష్యత్‌లో "ప్రపంచంలోనే అత్యున్నత ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు" కాగలడని క్లబ్ డైరెక్టర్లు ముక్తకంఠంతో చెప్పారు.[27]

శాంటాస్‌లో సభ్యునిగా ఉన్న సమయంలో, జిటో, పెపే, మరియు కౌటిన్హో లాంటి ఎందరో ప్రతిభావంతులైన క్రీడాకారులతో కలిసి ఆడే అవకాశం పీలేకి లభించింది; కౌటిన్హోతో కలిసి పీలే వన్-టు ప్లేలు, అటాక్‌లు మరియు గోల్స్‌లలో భాగం వహించాడు.

శాంటాస్ కోసం 7 సెప్టెంబర్ 1956లో రంగప్రవేశం చేసిన పీలే, కోరింథియన్స్‌పై 7-1తో స్నేహపూర్వక విజయాన్ని అందించిన మ్యాచ్‌లో ఒక గోల్ సాధించాడు.[28] 1957 సీజన్ ప్రారంభమైన సమయంలో, మొదటి జట్టులో పీలేకు స్టార్టింగ్ ప్లేస్ దక్కింది, అటుపై కేవలం 16 ఏళ్లకే లీగ్‌లో అతను అగ్రస్థాయి స్కోరర్‌గా నిలిచాడు. కేవలం పదినెలల కాలానికే నిపుణుడైన ఆటగాడిగా పరిణితి సాధించిన ఆ కుర్రాడికి బ్రెజిల్ జాతీయ జట్టు నుంచి పిలుపొచ్చింది. 1962లో ప్రపంచ కప్‌ తర్వాత, రియల్ మాడ్రిడ్, జువెంటస్ మరియు మాంచెస్టర్ యునైటెడ్ లాంటి ధనిక యూరోపియన్ క్లబ్‌లన్నీ పీలేని తమ క్లబ్‌లోకి తీసుకునేందుకు పోటీపడ్డాయి, అయితే పీలే ఒక "అధికారిక జాతీయ నిధి" అని బ్రెజిల్ ప్రభుత్వం ప్రకటించడం ద్వారా అతను దేశం దాటి వెళ్లకుండా జాగ్రత్తపడింది.[29]

1958లో శాంటాస్ జట్టు కాంపియోనాటో పాలిస్టాను గెల్చుకున్న సమయంలో పీలే తన మొదటి ఉత్తమ పతకాన్ని గెల్చుకున్నాడు; కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో ఆ టోర్నమెట్‌లో పీలే మొత్తం 58 గోల్స్ సాధించాడు,[30] ఆ సమయంలో పీలే సాధించిన ఆ రికార్డు ఇప్పటికీ చెక్కు చెదరలేదు. ఒక ఏడాది తర్వాత, 3-0 తేడాతో వాస్కో డా గామాపై విజయం సాధించడం ద్వారా టోర్నెయో రియో-సవో పోలోలో జట్టు తొలి విజయం సాధించేందుకు ఓ రెయ్ సాయపడ్డాడు.[31] అయినప్పటికీ, శాంటాస్ మాత్రం మరోసారి పాలిస్టా టైటిల్‌ను దక్కించుకోలేకపోయింది. 1960లో, పీలే 33 గోల్స్ సాధించడం ద్వారా కాంపియోనాటో పాలిస్టాలో జట్టు పునర్వైభవం సాధించేందుకు సాయపడినప్పటికీ, రియో-సవో పోలో టోర్నమెంట్‌‌లో 8వ స్థానంతో సరిపెట్టుకోవడం ద్వారా జట్టు అనుకున్న రీతిలో విజయం సాధించలేకపోయింది.[32] పీలే మరో 47 గోల్స్ సాధించడం ద్వారా కాంపియోనాటో పాలిస్టాలో శాంటాస్ తిరిగి పూర్వవైభవాన్ని సాధించింది. అదే ఏడాది తుది పోరులో బహియాను చిత్తు చేయడం ద్వారా శాంటాస్ క్లబ్ టకా బ్రసిల్‌ను గెల్చుకుంది; మొత్తం 9 గోల్స్‌తో పీలే ఆ టోర్నమెంట్‌లో అగ్రస్థాయి స్కోరర్‌గా నిలిచాడు. ఈ విజయంతో పశ్చిమార్థగోళంలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక క్లబ్ టోర్నమెంట్ అయిన కోపా లిబెర్టాడోర్స్‌లో పాల్గొనేందుకు శాంటాస్‌కు అవకాశం లభించింది.

శాంటాస్ యొక్క విజయవంతమైన క్లబ్ సీజన్ 1962లో ప్రారంభమైంది;[2] సెర్రో పోర్టెనో మరియు డెపొర్టివో మున్సిపల్‌తో గ్రూప్ 1లో సీడెడ్‌గా ఎంపికైన ఈ జట్టు తన గ్రూపులోని ప్రతీ మ్యాచ్‌ని గెల్చుకుంది, అయితే సెర్రోపై పీలే తొలిసారిగా బ్రాస్ రూపంలో గోల్ సాధించిన మ్యాచ్‌ను మాత్రం (1-1తో సెర్రోతో జరిగిన మ్యాచ్‌) టైగా ముగించింది. ఈ టోర్నమెంట్‌లో భాగంగా సెమీఫైనల్‌లో యూనివర్సిడాడ్ కాటోలికా జట్టును మట్టికరిపించిన శాంటోస్, ఫైనల్‌లో డిఫెడింగ్ ఛాంపియన్ పెనారోల్‌తో తలపడింది, ఈ మ్యాచ్‌లో సైతం పీలే మరో బ్రాస్ సాధించాడు, దీంతో తప్పక గెలిచి తీరాల్సిన ఈ మ్యాచ్‌లో గెలవడం ద్వారా ఒక బ్రెజిల్ క్లబ్ తొలి టైటిల్ గెల్చుకొనే అవకాశం లభించింది. మొత్తం 4 గోల్స్‌తో పీలే ఈ పోటీలో రెండో అత్యుత్తమ స్కోరర్‌గా నిలిచాడు. అదే సంవత్సరం, తన విజయపరంపర సాగించిన శాంటాస్, కాంపియోనాటో బ్రెసిలియోరో (పీలే ద్వారా 37 గోల్స్ సాయంతో), టకా బ్రసిల్ (బోటాఫోగోతో జరిగిన ఫైనల్ సిరీస్‌లో పీలే నాలుగు గోల్స్ సాధించడం ద్వారా), ట్రోఫీలతో పాటు 1962 ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్ (ఈ సిరీస్‌లో పీలే ఐదు గోల్స్ సాధించాడు)లోనూ విజయాలు నమోదు చేసింది.

డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్ రూపంలో, 1963 కోపా లిబెర్టాడోర్స్ సెమీఫైనల్‌కు శాంటాస్ నేరుగా అర్హత సాధించింది. బోటఫోగో మరియు బొకా జూనియర్స్‌పై ఆకట్టుకునే విజయాల తర్వాత అత్యద్భుతమైన వైఖరిలో టైటిల్‌ను నిలబెట్టుకునేందుకు బల్లెట్ బ్లాన్కో ఉపయోగపడింది. గారించా మరియు జైరాజిన్హో లాంటి ప్రముఖ ఆటగాళ్లను కలిగిన ఒక బొటాఫోగో జట్టును అధిగమించేందుకు శాంటాస్‌కు పీలే ఉపయోగపడ్డాడు, ఉత్కంఠభరితంగా సాగిన సెమీఫైనల్స్‌లో మొదటి భాగంలో చివరి క్షణంలో చేసిన గోల్ సాయంతో 1-1తో మ్యాచ్‌ను వశం చేసుకోవడంతో పాటు రెండో భాగం‌లో, ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడిగా పీలే అత్యద్భుతమైన రీతిలో ఎస్టాడియో డు మారాకానాలో సాధించిన హ్యాట్రిక్ గోల్స్ సాయంతో రెండో భాగంలో బొటాఫోగోను 0-4తో శాంటాస్ చిత్తు చేసింది. వారి రెండో వరుస ఫైనల్‌లోనూ స్థానం వహించిన శాంటాస్, మొదటి దశలో 3-2తో విజయం సాధించడంతో పాటు పీలే సాధించిన మరో గోలో సాయంతో లా బాంబోనేరా లో 1-2తో జోష్ శాన్‌ఫిలిప్పో యొక్క బొకా జూనియర్స్‌ను మరియు ఆంటోనియో రాట్టిన్‌ను అధిగమించింది, తద్వారా అర్జంటీనా గడ్డపై కోపా లిబెర్టాడోర్స్‌ను దక్కించుకున్న మొట్టమొదటి (ఇప్పటివరకు ఏకైక) బ్రెజిలియన్ జట్టుగా శాంటాస్ ఘనత సాధించింది. మొత్తం 5 గోల్స్‌తో టాప్ స్కోరర్ రన్నరప్‌గా పీలే ఈ టోర్నమెంట్‌ని ముగించాడు. మరోవైపు మూడోస్థానంలో నిలవడం ద్వారా కాంపియోనాటో పాలిస్టాను శాంటాస్ కోల్పోయినప్పటికీ, ఫ్లెమెంగోతో జరిగిన ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో పీలే సాధించిన గోల్ సాయంతో రియో-సావోపౌలో టోర్నమెంట్‌ను శాంటాస్ సొంతం చేసుకుంది. దీంతోపాటు ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్ మరియు టకా బ్రసిల్‌లను కోల్పోకుండా నిలబెట్టుకోవడంలో కూడా శాంటాస్‌కు పీలే అండగా నిలిచాడు.

1964లోనూ టైటిల్ నిలబెట్టుకునే దిశగా శాంటాస్ ప్రయత్నించినప్పటికీ, సెమీఫైనల్స్‌లోని రెండు లీగ్‌లలోనూ ఇండిపెండియంట్ ద్వారా శాంటాస్‌కి ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. మరోవైపు పీలే సాధించిన 34 గోల్స్‌తో శాంటాస్ మరోసారి కాంపియోనాటో పాలిస్టాను గెల్చుకుంది. బోటఫోగోతో కలిసి రియో-సావో పాలో టైటిల్‌ను గెల్చుకోవడంతో పాటు వరుసగా నాలుగోసారి టకా బ్రసిల్‌ను కూడా గెల్చుకుంది. మరోవైపు 1965లో 9వ సారి కాంపియోనాటో పాలిస్టా మరియు టకా బ్రసిల్‌ గెల్చుకోవడం ద్వారా శాంటిస్టాస్ మళ్లీ నిలదొక్కుకునేందుకు ప్రయత్నించింది. 1965 కోపా లిబెర్టాడోర్స్‌లో, తొలి రౌండ్‌లో భాగంగా శాంటాస్ అత్యంత ఆత్మవిశ్వాసంతో తమ గ్రూపులోని ప్రతి మ్యాచ్‌ని గెల్చుకోవడం ప్రారంభించింది. సెమీఫైనల్స్‌లో, 1962 ఫైనల్ మ్యాచ్ యొక్క రీమ్యాచ్‌లో శాంటాస్, పెనారోల్‌తో తలపడింది. రెండు లెజెండరీ మ్యాచ్‌ల తర్వాత,[2] టైని అధిగమించేందుకు ప్లేఆఫ్ అవసరమైంది. అయితే, 1962లో మాదిరిగా కాకుండా పెనారోల్ అగ్రస్థానంలో నిలవగా 2-1 తేడాతో శాంటాస్ నిష్క్రమించాల్సి వచ్చింది.[2] అయినప్పటికీ, పీలే మాత్రం ఎనిమిది గోల్స్ సాధించడం ద్వారా ఈ టోర్నమెంట్‌లో అగ్ర్రశ్రేణి స్కోరర్‌గా నిలిచాడు. ఈ టోర్నమెంట్‌లో ఎదురైన పరాభవంతో టోర్నెయో రియో-సవో పాలోలో తిరిగి విజయం సాధించడంలో శాంటాస్ విఫలమైంది, మొత్తంమీద ఈ టోర్నమెంట్‌లో శాంటాస్ కేవలం 9వ స్థానం (చివరి నుంచి రెండో స్థానం)లో మాత్రమే నిలవగలిగింది.

1966లో, పీలే మరియు శాంటాస్ సైతం టాకా బ్రసిల్‌లో విఫలయ్యారు, ఫైనల్ సిరీస్‌లో క్రుజీరో విజృంభించి సాధించిన 9-4 విజయాన్ని అడ్డుకునేందుకు ఓ రీస్ సాధించిన గోల్స్ సరిపోలేదు . 1967, 1968 మరియు 1969ల్లో శాంటాస్ కాంపియోనాటో పాలిస్టా గెల్చుకున్నప్పటికీ, శాంటిస్టాస్ ప్రస్తుతం తక్కువ విజయవంతమయ్యేందుకు పీలే తక్కువ మరియు తక్కువైన ఒక సహాయ కారకంగా మారాడు .19 నవంబర్ 1969లో పీలే అన్ని పోటీల్లో కలపి తన 1000వ గోల్‌ని నమోదు చేశాడు. బ్రెజిల్ విషయంలో ఇది ఎంతమాత్రమూ ముందుగా ఊహించిన పరిణామం కానేకాదు.[2] ఆ గోల్‌ని ఆకర్షణీయమైన రీతిలో O మిలేసిమో (వెయ్యవది) అని పిలిచేవారు, వాస్కో డ గామతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో ఈ గోల్ చోటు చేసుకుంది, మరకానా స్టేడియం వేదిగగా పెనాల్టీ కిక్‌లో భాగంగా పీలే ఈ గోల్‌ని సాధించాడు.[2]

అయితే, పీలే మాత్రం తన అత్యంత అందమైన గోల్‌ని రువా జవారీ స్టేడియంలో సావో పాలో ప్రత్యర్థి జువెంటస్‌తో 2 ఆగస్ట్ 1959లో జరిగిన కాంపియోనాటో పాలిస్టా మ్యాచ్‌లో సాధించినట్టు తెలిపాడు. ఈ మ్యాచ్‌కి సంబంధించిన వీడియో చిత్రం లేని కారణంగా, ఈ ప్రత్యేక గోల్‌ యొక్క కంప్యూటర్ యానిమేషన్ రూపొందించాల్సిందిగా పీలే కోరాడు.[2] మార్చి 1961లో, పీలే గోల్ డీ ప్లాకా (చిరస్మరణీయ విలువ కలిగిన గోల్) సాధించాడు, మరాకానా మైదానంలో ఫ్లుమినెన్స్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో పీలే ఈ గోల్ సాధించాడు, మరాకానా చరిత్రలో అత్యంత అందమైన గోల్ ‌ అనే సమర్పణతో పాటుగా చిరస్మరణీయత అందుకోవడం ద్వారా బ్రహ్మాండమైన గోల్‌గా ఇది కీర్తిని అందుకుంది.[33]

విద్యుత్ వేగంతో కదిలే ఆటతీరు మరియు బ్రహ్మాండమైన గోల్ సాధించే దిశగా బంతిని బలంగా తన్నడం లాంటివి పీలేని ప్రపంచవ్యాప్త తారగా నిలిపాయి.[34] పీలే ప్రజాదరణను పూర్తిగా సొమ్ము చేసుకునే దిశగా అతని జట్టైన శాంటాస్ అంతర్జాతీయంగా పర్యటనలు నిర్వహించింది. 1967లో, నైజీరియన్ సివిల్ వార్‌లో పాలుపంచుకున్న రెండు వర్గాలు 48 గంటల కాల్పుల విరమణకు అంగీకరించడం ద్వారా లాగోస్‌లో జరిగిన ఎగ్జిబిషన్ గేమ్‌లో పీలే ఆటను వీక్షించాయి.[35]

న్యూ యార్క్ కాస్మోస్[మార్చు]

1972 సీజన్ (శాంటాస్‌తో అతని 17వ సీజన్) తర్వాత, బ్రెజిలియన్ క్లబ్ ఫుట్‌బాల్ నుంచి పీలే పదవీవిరమణ చేశాడు, అయినప్పటికీ అధికారిక పోటీ మ్యాచ్‌లలో శాంటాస్ తరపున అప్పుడప్పుడు పాల్గొనడం మాత్రం అతను మానలేదు. రెండేళ్ల తర్వాత, 1975 సీజన్‌లో భాగంగా నార్త్ అమెరికన్ సాకర్ లీగ్ (NASL)కు సంబంధించిన న్యూ యార్క్ కాస్మోస్ తరపున ఆడడం కోసం పీలే పాక్షిక-పదవీవిరమణతో బయటకొచ్చాడు. ఈ దశ వద్ద పీలే పరిస్థితి అత్యున్నత స్థితిలోనే ఉన్నప్పటికీ, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో సాకర్ విషయంలో గుర్తించదగిన స్థాయిలో పెరుగుతున్న ప్రజా అవగాహన మరియు అభిరుచిని పీలే చక్కగా గుర్తించాడు. క్లబ్‌తో మూడవ మరియు చివరి సీజన్‌లో భాగంగా 1977 NASL ఛాంపియన్‌షిప్‌లో భాగంగా పీలే కాస్మోస్‌కు నాయకత్వం వహించాడు.

1 అక్టోబర్ 1977లో, కాస్మోస్ మరియు శాంటాస్ మధ్య జరిగిన ఒక ఎగ్జిబిషన్ మ్యాచ్ సందర్భంగా పీలే తన లెజెండరీ కెరీర్ నుంచి వెలుపలికి వచ్చాడు. అంతకుముందు సీటెల్ సౌండర్స్‌ని 2–0 తేడాతో ఓడించిన శాంటాస్ ఈ సమయంలో న్యూ యార్క్ మరియు న్యూ జెర్సీలకు విచ్చేసింది. జెయింట్స్ స్టేడియంలో అశేష ప్రేక్షకుల మధ్య జరిగిన ఆ మ్యాచ్ ABC'యొక్క వైడ్ వరల్డ్ ఆఫ్ స్పోర్ట్స్‌ సహకారంతో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసారమైంది. పీలే తండ్రి మరియు భార్య ఇద్దరూ కూడా ఈ మ్యాచ్‌ని తిలకించారు. ఈ సందర్భంగా మ్యాచ్‌కి ముందు కొద్దిసేపు ప్రసంగించిన పీలే, తనతో పాటు "లవ్" అనే పదాన్ని మూడు సార్లు చెప్పాల్సిందిగా ప్రేక్షకులను కోరాడు. అంతేకాకుండా ఈ మ్యాచ్‌లో అతను మొదటి భాగాన్ని కాస్మోస్ కోసం మరియు రెండో భాగాన్ని శాంటాస్ కోసం ఆడాడు. రేనాల్డో శాంటాస్ కోసం మొదటి గోల్ చేశాడు, బాల్‌ని నెట్‌లోకి కొట్టగా అది క్రాస్‌బార్‌కి తగిలి దారిమళ్లింది. తర్వాత పీలే డైరెక్ట్ ఫ్రీ కిక్ ద్వారా తన చివరి గోల్‌ని సాధించాడు, బంతి కోసం శాంటాస్ గోల్‌కీపర్ డైవ్ చేసినప్పటికీ, బాల్ మాత్రం వేగంగా అతన్ని దాటి వెళ్లింది. ఆట మొదటి సగభాగంలో, పీలే నంబర్ 10ని కాస్మోస్ విరమించింది. కాస్మోస్ కెప్టెన్ వెర్నెర్ రోథ్‌తో పాటుగా వచ్చిన తన తండ్రికి పీలే తన కాస్మోస్ చొక్కాను అందజేశాడు. ఇక ఆట రెండో అర్థభాగంలో, పీలే శాంటాస్ జట్టు వైపుకు వెళ్లగా అతడి స్థానంలో వచ్చిన స్ట్రైకర్ రామోన్ మిఫ్లిన్ బంతిని దారి మళ్లించడం ద్వారా గోల్ సాధించాడు, తద్వారా ఈ మ్యాచ్‌లో కాస్మోస్ 2-1తో విజయం సాధించింది. మ్యాచ్ అనంతరం, పీలే దీర్ఘకాల ప్రత్యర్థి జార్జియో చినాగ్లియాతో సహా కాస్మోస్ ఆటగాళ్లందరూ పీలేను ఆలింగనం చేసుకున్నారు, అటు తర్వాత ఎడమ చేతిలో అమెరికా జెండాను మరియు కుడి చేతిలో బ్రెజిలియన్ జెండాను పట్టుకున్న పీలే మైదానం మొత్తం కలియదిరిగాడు. దీనితర్వాత కాస్మోస్ ఆటగాళ్లందరూ కలిసి పీలేను ఎత్తుకుని మైదానమంతా కలియదిరిగారు.

జాతీయ జట్టు జీవితం[మార్చు]

1959 కోప అమెరికాలో పీలే (కూర్చుని ఉన్నవారిలో ఎడమ నుంచి కుడివైపుగా రెండో వ్యక్తి) మరియు బ్రెజిల్ జాతీయ జట్టు

జాతీయ జట్టులో భాగంగా 7 జులై 1957లో పీలే ఆడిన మొదటి మ్యాచ్‌లో అతని జట్టు 2-1తో అర్జెంటీనాను ఓడించింది. ఈ మ్యాచ్‌లో భాగంగా అతను తన మొదటి గోల్ సాధించిన సమయానికి అతని వయసు 16 ఏళ్ల 9 నెలలు, తద్వారా అంతర్జాతీయ ఫుట్‌బాల్‌లో గోల్ సాధించిన అత్యంత పిన్నవయసు ఆటగాడిగా ఘనత దక్కించుకున్నాడు.

1958 ప్రపంచకప్[మార్చు]

బ్రెజిల్ 1958 కప్ గెలిచిన తరువాత ప్రశాంతమైన గిల్మర్‌ భుజంపై కన్నీళ్లతో పీలే.

1958 FIFA ప్రపంచ కప్‌లో భాగంగా పీలే తన మొదటి మ్యాచ్‌ని USSRపై ఆడాడు, కప్‌లో భాగమైన ఈ మూడో మ్యాచ్‌లో అతను గరించా, జిటో మరియు వవాలతో కలిసి పాల్గొన్నాడు.[36] అంతేకాకుండా ఈ టోర్నమెంట్‌లో అతను మాత్రమే పిన్నవయస్కుడైన ఆటగాడిగా నిలవడం మాత్రమే కాకుండా అప్పటివరకు ప్రపంచ కప్‌లో ఆడిన అత్యంత పిన్నవయస్కుడైన ఏకైక ఆటగాడిగా కూడా పేరు సాధించాడు.[37] క్వార్టర్‌ఫైనల్స్‌లో భాగంగా వేల్స్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో భాగంగా అతను తన మొదటి గోల్ సాధించాడు, తద్వారా బ్రెజిల్ సెమీఫైనల్‌లో ప్రవేశించేందుకు అతను సాయపడ్డాడు, అంతేకాకుండా 17 ఏళ్ల 239 రోజుల వయసులో గోల్ సాధించడం ద్వారా అత్యంత చిన్న వయసులో ప్రపంచ కప్‌లో గోల్ సాధించిన ఆటగాడిగా కూడా నిలిచాడు. సెమీఫైనల్‌లో ఫ్రాన్స్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో, మొదటి అర్ధభాగంలో బ్రెజిల్ 2-1తో ముందంజలో నిలిచింది, మరోవైపు ఈ మ్యాచ్‌లో పీలే గోల్స్ విషయంలో హ్యా-ట్రిక్ సాధించడం ద్వారా ప్రపంచ కప్‌లో ఆవిధమైన ఘనతని సాధించిన అత్యంత పిన్నవయస్కుడైన ఆటగాడిగా నిలిచాడు.

19 జూన్ 1958న 17 ఏళ్ల 249 రోజుల వయసులో ప్రపంచకప్‌ ఫైనల్‌ మ్యాచ్‌లో ఆడిన అత్యంత పిన్నవయస్కుడైన ఆటగాడుగా పీలే ఘనత సాధించాడు. ఈ ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో భాగంగా అతను రెండు గోల్స్ సాధించడంతో స్వీడెన్‌పై బ్రెజిల్ 5–2 తేడాతో విజయం సాధించింది. ఒక ఖచ్చితమైన వాలీ షాట్‌ను కొనసాగిస్తూ డిఫెండర్ మీద నుంచి బలంగా కొట్టడం ద్వారా సాధించిన అతని మొదటి గోల్, ప్రపంచ కప్ చరిత్రలో నమోదైన అత్యుత్తమ గోల్స్‌లో ఒకటిగా ఘనత సాధించింది. ఈ మ్యాచ్ చివర్లో మైదానం వీడి వెళ్లిన అతను వైద్య సిబ్బంది ద్వారా మళ్లీ హాజరయ్యాడు. [2] అటుపై అతను కోలుకోవడంతో పాటు విజయం ద్వారా అతను సంతృప్తి చెందినట్టు కనిపించాడు; కన్నీళ్ల మధ్య జట్టు సహచరులు అతన్ని అభినందించారు. ఈ టోర్నమెంట్‌లో మొత్తం నాలుగు మ్యాచ్‌లు ఆడిన పీలే ఆరు గోల్స్ సాధించడం ద్వారా రెండో స్థానంలో నిలిచాడు, ఈ టోర్నమెంట్‌లో రికార్డ్ బ్రేక్ చేసిన జస్ట్ ఫంటైన్‌ మాత్రమే గోల్స్ విషయంలో పీలే కంటే ముందు నిలిచాడు.

మరోవైపు 1958 ప్రపంచ కప్‌తో ప్రారంభించి పీలే 10 టీ-షర్ట్ ధరించడం ప్రారంభించాడు, అది అతనికి శాశ్వత కీర్తిని సాధించిపెట్టింది. ఇటీవల చోటుచేసుకున్న ఒక ఘటన ఈరకమైన విధానాన్ని లేకుండా చేసింది: క్రీడాకారుల చొక్కా సంఖ్యలను నాయకులు పంపిణీ చేయకుండా ఉండడంతో పాటు ఫిఫా వరకు అదే విధానాన్ని కొనసాగించారు, ఆ కార్యక్రమంలో ప్రత్యామ్నాయంగా పాల్గొనే పీలే కోసం నంబర్ 10 షర్ట్‌ని అందజేయడం కోసం ఈ విధంగా చేశారు.[38] 1958 ప్రపచం కప్‌కి సంబంధించి పీలే ఒక అత్యున్నత విప్లవం అని అప్పటి పత్రికలు ప్రచురించాయి.[39]

1962 ప్రపంచకప్[మార్చు]

1958 వరల్డ్ కప్ ఫైనల్ సమయంలో బంతి కోసం స్వీడిష్ గోల్ కీపర్ కలే సెవెన్సన్‌తో తలపడుతున్న పీలే.

1962 ప్రపంచ కప్‌ మొదటి మ్యాచ్‌లో భాగంగా, మెక్సికోతో జరిగిన పోరులో తమ జట్టు మొదటి గోల్ సాధించడానికి సాయపడిన పీలే, నలుగురు డిఫెండర్ల కంటే వేగంగా పరిగెత్తి రెండో గోల్ సాధించడం ద్వారా 2-0తో జట్టు ముందుకు దూసుకుపోయేలా చేశాడు.[40] అటుపై జెకోస్లొవేకియాతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో ఒక దీర్ఘ-స్థాయి షాట్‌కు యత్నించిన అతను గాయపడ్డాడు.[2] ఈ గాయం కారణంగా అతను ఈ టోర్నమెంట్‌లోని మిగిలిన మ్యాచ్‌ల నుంచి దూరంగా ఉండాల్సి రావడంతో పాటు టోర్నమెంట్‌కి సంబంధించి అతనొక్కడి లైనప్‌ని మాత్రమే కోచ్ అయెమోర్ మొరీరా మార్చాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. పీలే స్థానంలో వచ్చిన అమరిల్డో మిగిలిన టోర్నమెంట్ మొత్తం చక్కటి ప్రతిభ కనబరిచాడు. అయినప్పటికీ, బ్రెజిల్ జట్టు తరపున గారిన్చా ప్రధాన పాత్ర పోషించడంతో పాటు ఆ దేశం తన రెండో ప్రపంచ కప్ సాధించేందుకు అతను సాయంగా నిలిచాడు.

1966 ప్రపంచకప్[మార్చు]

1966 ప్రపంచ కప్ ఇతర అంశాలతో పాటు పీలే విషయంలో మర్చిపోలేనిదిగా నిలిచింది, ఈ టోర్నమెంట్‌లో భాగంగా బల్గేరియన్ మరియు పోర్చుగీస్ డిఫెండర్ల ద్వారా పీలే క్రూరంగా అడ్డుకోబడ్డాడు. ఈ నేపథ్యంలో మూడు మ్యాచ్‌లు మాత్రమే ఆడిన బ్రెజిల్ తొలి రౌండ్‌లోనే నిష్క్రమించింది. బల్గేరియాతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో భాగంగా ఫ్రీ కిక్ ద్వారా పీలే తొలి గోల్ సాధించినప్పటికీ, అంతకుముందు మ్యాచ్‌లో బల్గేరియన్ ఆటగాళ్లు మొరటుగా అడ్డుకోవడం వల్ల కలిగిన గాయం కారణంగా, హంగరీతో జరిగిన రెండో మ్యాచ్ సందర్భంగా అతను ఆట నుంచి దూరమయ్యాడు. మరోవైపు ఈ మ్యాచ్‌లో బ్రెజిల్ ఓడిపోయింది, ఈ నేపథ్యంలో గాయం నుంచి ఇంకా కోలుకుంటున్న దశలోనే ఉన్నప్పటికీ, పోర్చుగల్‌తో జరిగే కీలకమైన చివరి మ్యాచ్ కోసం పీలే మైదానంలో అడుగుపెట్టాడు.[41] ఈ గేమ్‌లో జోవా మొరాయిస్ క్రూరమైన రీతిలో పీలేను అడ్డుకున్నప్పటికీ, రిఫరీ జార్జ్ మెక్‌క్యాబ్ మాత్రం అతను మైదానంలో కొనసాగేందుకు అనుమతించాడు. దీంతో మిగిలిన ఆట మొత్తం పీలే కుంటుతూనే ఆడాల్సి వచ్చింది, ఆసమయంలో ఆట మధ్యలో ప్రత్యామ్నాయ ఆటగాళ్లను అనుమతించే అవకాశం లేకపోవడం వల్ల అలా జరిగింది. ఈ గేమ్ తర్వాత తాను ఇకముందు ప్రపంచ కప్‌లో ఆడబోనని పీలే ప్రతిన పూనినప్పటికీ, అటుతర్వాత అతను తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకున్నాడు.[42]

1970 ప్రపంచకప్[మార్చు]

జాతీయ జట్టులోకి రావాల్సిందిగా 1969 ప్రారంభంలో పీలేకి పిలుపు రాగా మొదట్లో అతను అందుకు తిరస్కరించాడు, అయితే అటుతర్వాత ఆడేందుకు సిద్ధమైన పీలే, ఆరు ప్రపంచ కప్ క్వాలిఫైయింగ్ మ్యాచ్‌లలో ఆడడం ద్వారా ఆరు గోల్స్ సాధించాడు. మరోవైపు మెక్సికోలో జరిగిన 1970 ప్రపంచ కప్ పీలేకు సంబంధించి చివరిదిగా నిలిచింది. 1966 జట్టుతో పోలిస్తే ఈ టోర్నమెంట్‌లో పాల్గొన్న బ్రెజిల్ జట్టులో అనేక మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. గరించా, నిల్టన్ శాంటోస్, వాల్దిర్ పెరీరా, డిజలమా శాంటోస్, మరియు గిల్మార్ లాంటి ఆటగాళ్లు అప్పటికే క్రీడా జీవితం నుంచి విరమించినప్పటికీ, పీలే, రివెలినో, జైర్‌జిన్హో, జెర్సన్, కార్లోస్ ఆల్జెర్టో టొరెస్, టోస్టావో, మరియు క్లోడొవాల్డో లాంటి ఆటగాళ్లతో కూడిన బ్రెజిల్ జట్టు అప్పటికి ఉన్న ఫుట్‌బాల్ జట్లన్నింటిలోకీ అత్యున్నతమైనదిగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా భావించారు.[43]

ఈ టోర్నమెంట్‌లోని మొదటి మ్యాచ్‌లో, జెకోస్లొవేకియాతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో బ్రెజిల్‌కు పీలే 2-1 ఆధిక్యం అందించాడు, గారిసన్ యొక్క లాంగ్ పాస్‌ని తన ఛాతితో నియంత్రించి దాన్ని గోల్‌గా మార్చడం ద్వారా పీలే ఈ విజయాన్ని అందించాడు. ఈ మ్యాచ్‌లో భాగంగా గోల్ కీపర్ ఐవో విక్టర్‌ను పీలే హాఫ్-వే లైన్ నుంచి సాహసోపేతమైన రీతిలో అడ్డుకోవడం ద్వారా కేవలం కొద్దిపాటి తేడాతో జెకోస్లొవేకియా గోల్‌ చేయలేకపోయింది. దీంతో ఈ మ్యాచ్‌లో బ్రెజిల్ 4-1 తేడాతో విజయం సాధించింది. ఇక ఇంగ్లాండ్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌ మొదటి అర్ధభాగంలో, గోర్డాన్ బ్యాంక్స్ ద్వారా బ్రహ్మాండమైన రీతిలో అడ్డుకోబడిన హెడర్‌తో అతను సమీపంగా స్కోర్ సాధించాడు. రెండో భాగంలో, సాధించబడిన ఏకైక గోల్‌ను జైర్‌జిన్హో సాధించే దిశగా అతను సాయం చేశాడు. రొమేనియాతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో, పీలే తన కుడి పాదంతో వెలుపలి వైపుకు తన్నిన డైరెక్ట్ ఫ్రీ కిక్ గోల్‌పై స్కోర్‌ని ప్రారంభించాడు. అటుపై ఈ మ్యాచ్‌లో 3-1 స్కోర్ సాధించే దిశగా అతను మరోసారి స్కోర్ సాధించాడు. మొత్తంమీద 3–2తో బ్రెజిల్ ఈ మ్యాచ్‌లో విజయం సాధించింది. పెరూతో జరిగిన క్వార్టర్‌ఫైనల్స్‌లో బ్రెజిల్ 4-2తో విజయం సాధించింది, ఈ మ్యాచ్‌లో బ్రెజిల్ కోసం టోస్టావో మూడో గోల్ సాధించే దిశగా పీలే సాయమందించాడు. ఇక సెమీఫైనల్స్‌లో భాగంగా ఉరుగ్వేతో బ్రెజిల్ తలపడింది, 1950 ప్రపంచ కప్ ఫైనల్ రౌండ్ మ్యాచ్ తర్వాత ఉరుగ్వేతో బ్రెజిల్‌తో తలపడడం అదే మొదటిసారిగా నిలిచింది. ఈ మ్యాచ్‌లో బ్రెజిల్ 2-1తో ముందుకు దూసుకుపోయే దిశగా జైర్‌జిన్హో సాయపడగా, 3-1 ఆధిక్యం సాధించే దిశగా రివెలినో చేసిన గోల్‌కు పీలే సాయపడ్డాడు. పీలే క్రీడా జీవితంలో ప్రముఖంగా పేర్కొనే ఆటల్లో ఒకటిగా ఈ మ్యాచ్ నిలిచింది. టోస్టావో త్రో బాల్‌ని పీలేకి ఇవ్వడాన్ని ఉరుగ్వే గోల్‌కీపర్ లేడిస్లావో మజుర్కీవిక్జ్ గమనించాడు. దీంతో పీలే కంటే ముందుగా ఆ బంతిని దక్కించుకోవడం కోసం ఆ గోల్‌కీపర్ తన రేఖపైకి పరుగుతీశాడు, అయితే, అతనికంటే ముందుగానే పీలే అక్కడికి చేరుకోవడంతో పాటు బంతిని ఏమాత్రం తాకకుండా అది వేగంగా కీపర్‌ ఎడమ వైపుకు వెళ్లేలా చేశాడు, అదేసమయంలో పీలే కుడి వైపుకు పరుగు తీశాడు. ఈ విధంగా పీలే గోల్‌కీపర్‌ను చుట్టి రావడంతో పాటు అదేసమయంలో గోల్ వైపుగా ఒక షాట్ కొట్టాడు, అయితే, అతని షాట్ కంటే అతను ఎక్కువ తిరగడంతో పాటు ఆ బంతి ఫ్యార్ పోస్ట్ యొక్క కొంచెం వెలుపల నుంచి ముందుకు దూసుకుపోయింది.

ఇక ఈ ప్రపంచ కప్‌లో భాగంగా బ్రెజిల్ ఫైనల్‌లో ఇటలీతో తలపడింది, ఈ మ్యాచ్‌లో భాగంగా ఇటాలియన్ డిఫెండర్ టర్కీసియో బుర్గిన్చ్ మీదుగా హెడర్‌తో పీలే ఓపెనర్‌గా స్కోర్ సాధించాడు. దీని తర్వాత జైర్‌జిన్హో మరియు కార్లోస్ ఆల్బెర్టోలు గోల్స్ సాధించే దిశగా పీలే సాయం చేశాడు, కార్లోస్ ఆల్బెర్టో సాధించిన గోల్, ప్రభావవంతమైన సమిష్టి ఆటతీరుకు బహుమతిలాగా లభించింది. ఈ మ్యాచ్‌లో 4–1తో గెలుపొందిన బ్రెజిల్, జులెస్ రిమెట్ ట్రోఫీని నిరవదికంగా తనవద్దే ఉంచుకుంది. ఈ మ్యాచ్ సందర్భంగా పీలేను అడ్డుకునేందుకు ప్రయత్నించిన బర్గినిచ్ మ్యాచ్ అనంతరం మాట్లాడుతూ, "అతను సైతం ఇతరుల మాదిరిగానే కేవలం చర్మం మరియు ఎముకలతోనే తయారయ్యాడు అని ఈ గేమ్‌కి ముందు నేను చెప్పాను— అయితే నేను ఆ విషయాన్ని తప్పుగా చెప్పాను" అని అన్నాడు.[44]

పీలే యొక్క చివరి అంతర్జాతీయ మ్యాచ్ 18 జూలై 1971న యుగోస్లేవియాతో రియో డీ జెనీరోలో జరిగింది. పీలే మైదానంలో ఉన్న సమయంలో, బ్రెజిల్ జట్టు రికార్డును చూస్తే వారి ఖాతాలో 67 విజయాలు, 14 డ్రాలు, మరియు 11 ఓటములు, మూడు ప్రపంచ కప్‌లు ఉండేవి. పీలే మరియు గారించాలు మైదానంలో ఉన్నంతకాలం బ్రెజిల్ కనీసం ఒక మ్యాచ్ కూడా ఓడిపోలేదు. అయితే, 1966లో హంగరీతో జరిగిన ఒక అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లో మాత్రం గారించా ఉన్నప్పటికీ 1-3తో జట్టు ఓటమి చవిచూసింది, గాయం కారణంగా ఈ మ్యాచ్‌లో పీలే ఆడకపోవడమే అందుకు కారణం.[45]

దక్షిణ అమెరికా ఛాంపియన్‌షిప్[మార్చు]

దక్షిణ అమెరికా ఛాంపియన్‌షిప్‌లోనూ పీలే ఆడాడు. 1959 పోటీలో ఎనిమిది గోల్స్‌తో అతను టాప్ స్కోరర్‌గా నిలిచాడు, ఈ టోర్నమెంట్‌లో బ్రెజిల్ రెండో స్థానంలో నిలిచింది.

కుటుంబం[మార్చు]

21 ఫిబ్రవరి 1966లో, రోస్‌మేరీ డాస్ రీస్ చోల్బీని పీలే వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ దంపతులకు కెల్లీ క్రిస్టినా (13 జనవరి 1967) మరియు జెన్నిఫర్ (1978) అనే ఇద్దరు కుమార్తెలతో పాటు ఎడ్సన్ ("ఎడిన్హో" – లిటిల్ ఎడ్సన్, 27 ఆగస్ట్ 1970) అని ఒక కుమారుడు కలిగారు. అయితే 1978లో ఈ దంపతులు విడాకులు తీసుకున్నారు.

అటుపై ఏప్రిల్ 1994లో సైక్రియాటిస్ట్ మరియు గాస్పెల్ గాయని అయిన అస్సీరియా లెమోస్ సియిక్సాస్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఫలదీకరణ చికిత్సల ద్వారా ఆమె 28 సెప్టెంబర్ 1996న కవల పిల్లలైన జోషువా మరియు సెలెస్ట్‌లకు జన్మనిచ్చింది.

ఫుట్‌బాల్ అనంతరం[మార్చు]

1958లో బ్రెజిల్ మొదటి వరల్డ్ కప్ టైటిల్ గెలిచి 50 ఏళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా 2008లో పలాసియో డు ప్లనాల్టోలో జరిగిన స్మారక దినోత్సవ సందర్భంగా అధ్యక్షుడు లూయిస్ ఇనాసియో లూలా డ సిల్వతో పాటుగా పీలే.

పీలేకు దీర్ఘకాల స్నేహితుడు మరియు వ్యాపారవేత్త అయిన జోస్ ఆల్వెస్ డీ అరావ్జో ద్వారా స్థాపితమై ఆయన ద్వారానే నడపబడుతూ వచ్చిన ప్రైమ్ లైసెన్సింగ్ కంపెనీ ప్రస్తుతం పీలే బ్రాండ్‌తో సహా, పుమా AG, పెలెస్టేషన్, QVC, ఫ్రీమెంటల్ మీడియా, పీలే L'ఉమో మరియు పీలే అరేనా కాఫీ హౌస్‌లతో సహా ఇతర వ్యాపారాలకు సంబంధించిన ఒప్పందాలను నిర్వహిస్తోంది.[46]

ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడిగా ఉన్న సమయంలోనే పీలే జీవితానికి సంబంధించి అత్యంత గుర్తించదగిన ఒప్పందాలు కనిపిస్తాయి, ఈ సమయంలో అతను వివిధ సంస్థల కోసం అంబాసిడర్ కార్యకలాపాను నిర్వహించాడు. 1992లో జీవావరణం మరియు పర్యావరణ సంబంధిత ఐక్యరాజ్య సమితి అంబాసిడర్‌గా పీలే నియమితమయ్యాడు.

క్రీడల కోసం అసాధారణ సేవలందించినందుకు గానూ 1995లో పీలే బ్రెజిల్ యొక్క గోల్డ్ మెడల్‌తో సత్కారం అందుకున్నాడు, పీలేను బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడుఫెర్నాండో హెన్రిక్యూ కార్డోసో "ఎక్‌స్ట్రార్డినరీ మినిష్టర్ ఫర్ స్పోర్ట్స్‌"గా నిమమించగా, యునెస్కో సైతం అతన్ని యునెస్కో గుడ్‌విల్ అంబాసిడర్‌గా నియమించింది. ఈ సమయంలోనే బ్రెజిల్ ఫుట్‌బాల్‌లో అవినీతిని తొలగించడం కోసం అతను ఒక చట్టాన్ని ప్రతిపాదించాడు, పీలే చట్టం పేరుతో అది వెలుగులోకి వచ్చింది. అయితే, ఒక అవినీతి ఉదంతంలో జోక్యం ఉన్నట్టు ఆరోపణ రావడంతో 2001లో అతను తన స్థానం నుంచి వైదొలిగాడు, అయితే ఆ ఆరోపణ విషయంలో ఇప్పటివరకు ఎలాంటి రుజువులు లభించలేదు.[47] 1997లో ఆర్డర్ ఆఫ్ ది బ్రిటిష్ ఎంపైర్‌ యొక్క గౌరవనీయ నైట్ కమాండర్‌గా అతను నియమితమయ్యాడు.

షీఫీల్డ్ యొక్క 150వ వార్షికోత్సవం సంబరాల్లో భాగంగా బ్రమాల్ లేన్ వద్ద పీలే

2002లో ప్రీమియర్ లీగ్ క్లబ్ ఫుల్హామ్ కోసం అతను పరిశీలకుడిగా నియమితుడయ్యాడు.[48] 2006 ఫిఫా ప్రపంచ కప్‌ ఫైనల్స్ కోసం అర్హత గ్రూపులను ఎంపిక చేయడం కోసం డ్రా తీయాల్సిందిగా పీలేకి సూచించారు.[49]

అనేక స్వీయరచనలను ప్రచురించిన పీలే, లఘు, పాక్షిక లఘు చిత్రాల్లో నటించడంతో పాటు 1977లో రూపొందిన పీలే చిత్రానికి పూర్తి సౌండ్‌ట్రాక్ రూపొందించడంతో సహా వివిధ సంగీత భాగాలను సిద్ధం చేశాడు. 1960లు మరియు 1970లకు చెందిన మైకెల్ కైన్, మరియు సిల్వెస్టర్ స్టాలోన్‌ లాంటి ఇతర ఫుట్‌బాల్ ఆటగాళ్లతో కలిసి 1981లో రూపొందిన ఎస్కేప్ టు విక్టరీ చిత్రంలో పీలే నటించాడు, ప్రపంచ యుద్ధం IIలో భాగంగా ఏర్పాటైన జర్మన్ POW క్యాంప్ నుంచి తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించే వ్యక్తిగా పీలే ఇందులో నటించాడు.

2010 వరల్డ్ కప్ సందర్భంగా జూన్ 10, 2010న దక్షిణాఫ్రికాలో పీలే.

2006లో ఒక భారీ అటోబయోగ్రఫికల్ పుస్తకం ఒప్పందంపై పీలే సంతకం చేశాడు, ఫలితంగా అప్పటివరకు కనివీని ఎరుగని రీతిలో "పీలే"కు సంబంధించిన అంశాలతో 45 cm × 35 cm, 2,500 యూనిట్ పరిమిత సంచికల రూపంలో ఫుట్‌బాల్‌కు సంబంధించిన ఒక "భారీ పుస్తకం" ఒకటి UK విలాసవంత ప్రచురణకర్తలైన గ్లోరియా ద్వారా ప్రచురితమైంది. అదేకాలంలో, BBC నుంచి పీలే లైఫ్‌టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డును అందుకున్నాడు, దీంతోపాటు జూన్ 2006లో సూపర్‌మోడల్ క్లాడియా చిఫర్‌తో కలిసి 2006 ఫిఫా ప్రపంచ కప్ ఫైనల్స్ ప్రారంభోత్సవానికి సాయం చేశాడు. వయాగ్రాను ప్రోత్సహించేందుకు కూడా సాయపడిన పీలే, తద్వారా నపుంసకత్వంపై అవగాహన పెంచడంలో తోడ్పడ్డాడు.[50]

ప్రపంచ అతి పురాతన ఫుట్‌బాల్ క్లబ్ అయిన షీఫీల్డ్ యొక్క 150వ వార్షికోత్సవ మ్యాచ్‌లో భాగంగా ఇంటర్ మిలాన్‌తో నవంబర్ 2007లో జరిగిన మ్యాచ్‌కు పీలే గౌరవ అతిథిగా విచ్చేశాడు. బ్రమాల్ లేన్‌లో జరిగిన ఈ మ్యాచ్‌కు హాజరైన దాదాపు 19,000 మంది సమక్షంలో ఇంటర్ 5-2తో ఈ మ్యాచ్‌లో విజయం సాధించింది. ఈ మ్యాచ్ సందర్శనలో భాగంగా, పీలే ఒక ప్రదర్శనను సైతం ప్రారంభించాడు, 40 ఏళ్ల క్రితం నాటికి చెందిన ఫుట్‌బాల్ యొక్క అసలైన చేతివ్రాత నిబంధనల ప్రతిని మొదటిసారిగా ప్రజల సందర్శనార్థం ఈ ప్రదర్శనలో ఉంచారు.[51]

2009లో, ఆర్కేడ్ ఫుట్‌బాల్ గేమ్ Academy of Champions: Soccerలో భాగంగా Wii కోసం యుబిసాఫ్ట్‌తో సహకరించిన పీలే, దాని ఆటగాళ్లకు కోచ్ రూపంలో గేమ్‌లోనూ కనిపించాడు.[52]

ఆగస్ట్ 1, 2010న పునరుద్ధరించబడిన న్యూ యార్క్ కాస్మోస్ (2010) యొక్క గౌరవ అధ్యక్షుడిగా పీలే నియమితుడయ్యాడు, మేజర్ లీగ్ సాకర్‌లో ఒక జట్టును తయారు చేసే లక్ష్యంతో పీలేకు ఈ పదవి కట్టబెట్టారు.[20]

గౌరవాలు[మార్చు]

Brazil శాంటాస్

  • కోపా లిబెర్టాడోర్స్: 1962, 1963
  • కాంపియోనాటో పాలిస్టా: 1958, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1969, 1973[53]
  • టకా బ్రసిల్: 1961, 1962, 1963, 1964, 1965 [54]
  • టోర్నెయో రాబెర్టో గోమ్స్ పెడ్రోసా: 1968
  • టోర్నెయో రియో-సవో పోలో: 1959, 1963, 1964, 1966[55][56]
  • ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్ (1): 1999
  • రీకోపా ఇంటర్‌కాంటినెంటల్: 1968

స్నేహపూర్వక క్లబ్ టోర్నమెంట్లు

  • టెర్సా హెర్రెరా ట్రోఫీ: 1959
  • టోర్నమెంట్ ఆఫ్ వలెన్సియా: 1959
  • Dr. మారియో ఇచండి ట్రోఫీ: 1959
  • పెంటగోనల్ టోర్నమెంట్ ఆఫ్ మెక్సికో: 1959
  • జియాలోరోసో ట్రోఫీ: 1960 [57]
  • టోర్నమెంట్ ఆఫ్ ప్యారీస్: 1960, 1961 [58]
  • టోర్నమెంట్ ఆఫ్ ఇటలీ: 1961
  • టోర్నమెంట్ ఆఫ్ కోస్ట రీకా: 1961
  • టోర్నమెంట్ ఆఫ్ కరాకాస్: 1965
  • క్వాడ్రంగ్యులర్ టోర్నమెంట్ ఆఫ్ బ్యూయోనోస్ ఎయిరీస్: 1965
  • హెక్సాగోనల్ టోర్నమెంట్ ఆఫ్ చిలీ: 1965, 1970
  • టోర్నమెంట్ ఆఫ్ న్యూ యార్క్: 1966
  • అమెజోనియా టోర్నమెంట్: 1968
  • క్వాడ్రంగ్యులర్ టోర్నమెంట్ ఆఫ్ రోమ్/ఫ్లోరెన్స్: 1968
  • పెంటగోనల్ టోర్నమెంట్ ఆఫ్ బ్యూయోనోస్ ఏయిరీస్: 1968
  • ఆక్టగోనల్ టోర్నమెంట్ ఆఫ్ చిలీ (టాకా నికోలావు మోరన్): 1968
  • టోర్నమెంట్ ఆఫ్ క్యూబా: 1969
  • టోర్నమెంట్ ఆఫ్ కింగ్‌స్టోన్: 1971 [59]

అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు న్యూ యార్క్ కాస్మోస్

  • ఉత్తర అమెరికా సాకర్ లీగ్: 1977

[5] ^ బ్రెజిల్

  • రోకా కప్: 1957, 1963
  • ఫిఫా ప్రపంచ కప్: 1958, 1962, 1970

మొత్తం 32 అధికారిక జట్టు ట్రోఫీలతో అత్యధిక కెరీర్ టైటిల్స్ సాధించిన క్రీడాకారుడిగా పీలే ఘనత సాధించాడు[citation needed]

వ్యక్తిగత గౌరవాలు[మార్చు]

[60][61]
  • Brazil శాంటాస్
    • కోపా లిబెర్టాడోర్స్ టాప్ స్కోరర్ (1): 1965.
    • కాంపియోనాటో పాలిస్టా టాప్ స్కోరర్ (11): 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1969, 1973.
  • [5] ^ బ్రెజిల్
    • కోపా అమెరికా టాప్ స్కోరర్ (1): 1959.[62]
  • BBC సోర్ట్స్ పర్సనాలిటీ ఆఫ్ ది ఇయర్ ఓవర్సీస్ పర్సనాలిటీ:
    • విన్నర్ (1): 1970
  • ఫిఫా ప్రపంచ కప్ (బెస్ట్ యంగ్ ప్లేయర్):
    • విన్నర్ (1): 1958 [63]
  • ఫిఫా ప్రపంచ కప్ (సిల్వర్ బూట్): 1958 [63]
  • ఫిఫా ప్రపంచ కప్ సిల్వర్ బాల్: 1958 [63]
  • ఫిఫా ప్రపంచ కప్ గోల్డెన్ బాల్ (బెస్ట్ ప్లేయర్)
    • విన్నర్ (1): 1970
  • అథ్లెట్ ఆఫ్ ది సెంచురీ , ప్రపంచవ్యాప్త జర్నలిస్టుల ద్వారా ఎంపిక చేయబడిన ఈ పురస్కారం కోసం ఫ్రెంచ్ దినపత్రిక L'ఎక్యూప్ పోల్ నిర్వహించారు: 1981
  • సౌత్ అమెరికన్ ఫుట్‌బాలర్ ఆఫ్ ది ఇయర్: 1973 [64]
  • 1993లో అమెరికన్ నేషనల్ సాకర్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్‌లోకి ప్రవేశించాడు.[65]
  • నైట్ కమాండర్ ఆఫ్ ది బ్రిటిష్ ఎంఫైర్: 1997 [66]
  • అథ్లెట్ ఆఫ్ ది సెంచురీ , రాయిటర్స్ న్యూస్ ఏజెన్సీ ద్వారా: 1999
  • అథ్లెట్ ఆఫ్ ది సెంచురీ , ఇంటర్నెషనల్ ఒలింపిక్ కమిటీ ద్వారా ఎంపిక: 1999
  • UNICEF ఫుట్‌బాల్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సెంచురీ : 1999
  • ఫుట్‌బాల్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సెంచురీ , ఫ్రాన్స్ ఫుట్‌బాల్‌కి చెందిన గోల్డెన్ బాల్ విన్నర్స్ ద్వారా ఎంపిక : 1999 [69]
  • ఫుట్‌బాల్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సెంచురీ , IFFHS ఇంటర్నెషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఫుట్‌బాల్ హిస్టరీ అండ్ స్టాటిస్టిక్స్ ద్వారా: 1999
  • సౌత్ అమెరికా ఫుట్‌బాల్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సెంచురీ , IFFHS ఇంటర్నెషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఫుట్‌బాల్ హిస్టరీ అండ్ స్టాటిస్టిక్స్ ద్వారా: 1999
  • లారియస్ వరల్డ్ స్పోర్ట్స్ అవార్డ్స్ లైఫ్‌టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డ్ ఫ్రం సౌతాఫ్రికా ప్రెసిడెండ్ నెల్సన్ మండేలా: 2000

డిసెంబర్ 2000లో ఫిఫా అందజేసిన ఫిఫా ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సెంచురీ ని పీలే మరియు మారడోనాలు పంచుకున్నారు. నిజానికి ఈ అవార్డును ఒక వెబ్‌ పోల్‌లో వచ్చిన ఓట్లను ఆధారంగా చేసుకొని ఇవ్వాలని నిర్ణయించారు, అయితే, చివరకు ఈ పోల్ డిగో మారడోనాకు అనుకూలంగా నిలిచింది, దీంతో ఇంటర్నెట్ స్వభావంతో కూడిన ఈ పోల్ యువ అభిమానుల సంఖ్య కారణంగా ఈ రకమైన ఫలితాన్ని అందించిందని, ఎందుకంటే యువ అభిమానులు మారడోనా ఆటను చూసినవారే కాని పీలే ఆటను కాదు అని అనేకమంది పరిశీలకులు ఫిర్యాదు చేశారు. దీంతో ఫిఫా అటుతర్వారాత ఫిఫా సభ్యులతో కూడిన "ఫ్యామిలీ ఆఫ్ ఫుట్‌బాల్" అనే ఒక కమిటీని నియమించడం ద్వారా ఈ అవార్డును అందుకునే విజేతను నిర్ణయించేందుకు సిద్ధమైంది. ఈ కమిటీ పీలేను సూచించింది. మరోవైపు అప్పటికే ఇంటర్నెట్ పోల్‌లో మారడోనా విజయం సాధించి ఉండడం వల్ల, అతను మరియు పీలేలు ఈ అవార్డును పంచుకోవాలని ఆ కమిటీ నిర్ణయించింది.

  • ఇంటర్నెషనల్ ఒలింపిక్ కమిటీ "అథ్లెట్ ఆఫ్ ది సెంచురీ"[60]
  • BBC స్పోర్ట్స్ పర్సనాలిటీ ఆఫ్ ది ఇయర్ లైఫ్‌టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డ్:
    • విన్నర్ (1): 2005

మీడియాకు చెందిన అత్యధికులు మరియు నిష్ణాత పోల్స్ కలిసి గ్రేటెస్ట్ ఫుట్‌బాలర్ ఆఫ్ ఆల్‌టైమ్ అని ర్యాంక్‌ని అందించారు.[70]

క్రీడాజీవిత గణాంకాలు[మార్చు]

గోల్‌స్కోరింగ్ మరియు పరిచయ రికార్డ్[మార్చు]

1960 1-7తో విజయం సాధించిన మేలో మాల్మో-బ్రెజిల్‌ మ్యాచ్‌ సందర్భంగా ఒక డిఫెండర్‌ అధిగమించి వెళ్తున్న పీలే. ఈ మ్యాచ్‌లో పీలే 2 గోల్స్ సాధించాడు.

తరచూ వినిపించే దాని ప్రకారం, పీలే యొక్క గోల్‌స్కోరింగ్ రికార్డ్ 1363 గేమ్‌లకు 1280 గోల్స్‌గా ఉంది.[71] పోటీలు కాని క్లబ్ మ్యాచ్‌లలో పీలే సాధించిన గోల్స్ సైతం ఇందులో ఉన్నాయి, ఉదాహరణకు, బ్రెజిల్ జట్టులో ఉండి దేశానికి ప్రాతినిథ్యం అందించిన సమయంలోనే శాంటాస్ మరియు న్యూ యార్క్ కాస్మోస్‌తో కలిసి అంతర్జాతీయ పర్యటనలు పూర్తిచేసిన పీలే సైనిక జట్ల కోసం కూడా కొన్ని గేమ్‌లు ఆడడం జరిగింది.[72]

కింద ఇవ్వబడిన పట్టికలోని రికార్డులో ఉన్న ప్రతి గోల్‌ను శాంటాస్ మరియు న్యూ యార్క్ కాస్మోస్‌ల కోసం ప్రధాన క్లబ్ పోటీల్లో భాగంగా పీలే చేయడం జరిగింది. బ్రెజిల్‌లో పీలే యొక్క క్రీడా జీవితం వైభవంగా సాగిన రోజుల్లో జాతీయ లీగ్ ఛాంపియన్‌షిప్ ఉండేది కాదు. 1960 నుంచి ప్రారంభించి అప్పట్లో కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన కోపా లిబెర్టాడోర్స్ కోసం మెరిటోక్రాటిక్ ప్రవేశకులకు అవకాశం కల్పించేందుకు బ్రెజిలియన్ ఫుట్‌బాల్ కాన్ఫెడరేషన్ (CBF) నిర్ణయించింది, యూరోపియన్ కప్‌కు సమానమైన స్థాయిలో ఈ సౌత్ అమెరికన్ క్లబ్ పోటీ విస్తారంగా అమలులోకి వచ్చింది. ఈ రకమైన ఆటగాళ్లని వెలుగులోకి తెచ్చే దిశగా CBF రెండు జాతీయ పోటీలను నిర్వహించింది: టాకా డీ ప్రాటా మరియు టకా బ్రసిల్ అనే పేరుతో ఈ పోటీలు నిర్వహించబడ్డాయి. జాతీయ లీగ్ ఛాంపియన్‌షిప్ అయిన కాంపియోనాటో బ్రసీలీరో1971లో మొదటగా అడబడింది, మరోవైపు కాంపియోనాటో పాలిస్టా మరియు టోర్నెనియో రియో-సావో పాలో లాంటి సంప్రదాయ మరియు ఇంటర్‌స్టేట్ పోటీలతో పాటుగా ఇది కూడా నిర్వహించబడేది.

ఈ విధమైన లీగ్ మ్యాచ్‌లకు సంబంధించి మొత్తం 605 గేమ్‌ల ద్వారా పీలే 589 గోల్స్ సాధించాడు. స్వదేశీ లీగ్ ఆధారిత పోటీలైన కాంపియోనాటో పాలిస్టా (SPS), టోర్నెయో రియో-సావో పాలో (RSPS), టాకా డీ ప్రాటా మరియు కాంపియోనాటో బ్రసిలీరో లాంటి వాటల్లో పీలే సాధించిన గోల్స్ సైతం ఇందులో ఉన్నాయి. టకా బ్రసిల్ అనేది ఒక జాతీయ పోటీ, ఇది నాకౌట్ రూపంలో నిర్వహించబడుతుంది.


క్లబ్ సీజన్ డొమెస్టిక్ లీగ్ పోటీలు డొమెస్టిక్ లీగ్
ఉప-మొత్తం

!colspan="2"|డొమెస్టిక్ కప్ !colspan="4"|ఇంటర్నేషనల్ క్లబ్ పోటీలు !colspan="2" rowspan="2"|అధికారికం
మొత్తం T4 !rowspan="5" !rowspan="2" colspan="2"|Total inc.
Friendlies |- !colspan="2"|SPS[73] !colspan="2"|RSPS[73] !colspan="2"|T. డీ ప్రాట !colspan="2"|క్యాంప్. బ్రసిల్.[73] !colspan="2"|T. బ్రసిల్ !colspan="2"|కోప లిబర్టడోర్స్ !colspan="2"|ఇంటర్ కాంటినెంటల్ కప్ |- !ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ఏప్స్!గోల్స్ |- | rowspan="20" style="vertical-align:top;"|శాంటాస్ |1956 |0*||0*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||0*||0*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||2*||2*[74]||2*||2* |- 1957 |14+15*||19+17*[75]||9||5||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||38*||41*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||29*||16*||67*||57* |- |1958 |38||58||8||8||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||46||66||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||14*||14*||60*||80* |- |1959 |32||45||7||6||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||39||51||4*||2*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||40*||47*||83*||100* |- |1960 |30||33||3||0||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||33||33||0||0||0||0||0||0||34*||26*||67*||59* |- 1961 |26||47||7||8||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||33||55||5*||7||0||0||0||0||36*||48*||74*||110* |- |1962 |26||37||0||0||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||26||37||5*||2*||4*||4*||2||5||13*||14*||50*||62* |- |1963 |19||22||8||14||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||27||36||4*||8||4*||5*||1||2||16||16*||52*||67* |- |1964 |21||34||4||3||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||25||37||6*||7||0*||0*||0||0||16*||13*||47*||57* |- |1965 |30||49||7||5||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||37||54||4*||2*||7*||8||0||0||18*||33*||66*||97* |- |1966 |14||13||0*||0*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||14*||13*||5*||2*||0||0||0||0||19*||16*||38*||31* |- |1967 |18||17||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||14*||9*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||32*||26*||0||0||0||0||0||0||32*||26*||65*||56* |- |1968 |21||17||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||17*||11*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||38*||28*||0||0||0||0||0||0||38*||28*||73*||55* |- |1969 |25||26||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||12*||12*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||37*||38*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||0||0||0||0||37*||38*||61*||57* |- |1970 |15||7||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||13*||4*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||28*||11*||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||0||0||0||0||28*||11*||54*||47* |- |1971 |19||8||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||21||1||40||9||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||0||0||0||0||40||9||72*||29* |- |1972 |20||9||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||16||5||36||14||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||0||0||0||0||36||14||74*||50* |- |1973 |19||11||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||30||19||49||30||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||0||0||0||0||49||30||66*||52* |- |1974 |10||1||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||17||9||27||10||style="background:silver"| ||style="background:silver"| ||0||0||0||0||27||10||49*||19* |- !మొత్తం !412!!470!!53!!49!!56*!!36*!!84!!34!!605*!!589*!!33!!30!!15!!17[76] !!3!!7!!656!!643!!1120!!1087 |}

  • ఆ సంవత్సరం సంబంధిత పోటీ చోటు చేసుకోలేదనే విషయాన్ని పట్టికలోని ముదురు బూడిద రంగు పెట్టె సూచిస్తోంది.
  • * గుర్తుతో సూచించిన సంఖ్య అనేది rsssf.com నుంచి తీసుకున్న శాంటోస్ ఫిక్చర్ జాబితాను సూచించడంతో పాటు గేమ్స్ యొక్క ఈ జాబితాను పీలే ఆడిన విషయాన్ని సూచిస్తోంది.
క్లబ్ సీజన్ NASL ఇతరాలు[225] మొత్తం
ఏప్స్ గోల్స్ ఏప్స్ గోల్స్ ఏప్స్ గోల్స్
NY కాస్మోస్ 1975 9 5 14* 10* 23* 15*
1976 24 15 18* 11* 42* 26*
1977 31 17 11* 6* 42* 23*
మొత్తం 64 37 43* 27* 107* 64*

[77]

1957 2 2
1958 7 9
1959 9 11
1960 6 4
1961 0 0
1962 8 8
1963 7 7
1964 3 2
1965 8 9
1966 9 5
1967 0 0
1968 7 4
1969 9 7
1970 15 8
1971 2 1
మొత్తం 92 77

ప్రపంచ కప్ గోల్స్[మార్చు]

# తేదీ వేదిక ప్రత్యర్థి స్కోరు ఫలితం ప్రపంచ కప్ రౌండ్
1. 19 జూన్ 1958 ఉల్లేవి,గోథెన్‌బర్గ్, స్వీడెన్ వేల్స్ 1 - 0 1 - 0 1958 క్వార్టర్-ఫైనల్
2. 24 జూన్ 1958 రసుండ స్టేడియం, సోల్న, స్వీడెన్ ఫ్రాన్స్ 1 - 3 2 - 5 1958 సెమీ-ఫైనల్
3. 24 జూన్ 1958 రసుండ స్టేడియం, సోల్న, స్వీడెన్ ఫ్రాన్స్ 1 - 4 2 - 5 1958 సెమీ-ఫైనల్
4. 24 జూన్ 1958 రసుండ స్టేడియం, సోల్న, స్వీడెన్ ఫ్రాన్స్ 1 - 5 2 - 5 1958 సెమీ-ఫైనల్
5. 29 జూన్ 1958 రసుండ స్టేడియం, సోల్న, స్వీడెన్ స్వీడన్ 1 - 3 2 - 5 1958 ఫైనల్
6. 29 జూన్ 1958 రసుండ స్టేడియం, సోల్న, స్వీడెన్ స్వీడన్ 2 - 5 2 - 5 1958 ఫైనల్
7. (30 మే 1962). ఇస్టాడియో సౌసలిటో, వినా డెల్ మార్, చిలీ మెక్సికో 2 - 0 2 - 0 1962 గ్రూప్ దశ
8. 12 జూలై 1966 గుడిసన్ పార్క్, లివర్‌పూల్, ఇంగ్లాండ్ బల్గేరియా 1 - 0 2 - 0 1966 గ్రూప్ దశ
9. 3 జూన్ 1970 ఇస్టాడియో జలిస్కో, గువాడలజర, మెక్సికో జెకోస్లెవేకియా 2 – 1 4 – 1 1970 గ్రూప్ దశ
10. 10 జూన్ 1970 ఇస్టాడియో జలిస్కో, గువాడలజర, మెక్సికో రొమేనియా 1 - 0 3 – 2 1970 గ్రూప్ దశ
11. 10 జూన్ 1970 ఇస్టాడియో జలిస్కో, గువాడలజర, మెక్సికో రొమేనియా 3 - 1 3 - 2 1970 గ్రూప్ దశ
12. 21 జూన్ 1970 ఇస్టాడియో అజ్టెకా, మెక్సికో సిటీ, మెక్షికో ఇటలీ 1 - 0 4 – 1 1970 ఫైనల్

నటన మరియు చలనచిత్ర జీవితం[మార్చు]

  • Os ఇస్ట్రాన్హోస్ (1969) (TV దారావాహికం)
  • O బరావో ఒటెలో నో బరాటో డాస్ బిల్హోస్ (1971)
  • A మార్చా (1973)
  • Os ట్రోంబాడిన్హాస్ (1978)
  • ఎస్కేప్ టు విక్టరీ (1981)
  • ఏ మైనర్ మిరాకిల్ (1983)
  • పెడ్రో మైకో (1985)
  • Os ట్రాపల్హోస్ e o రై డు ఫ్యూట్‌బోల్ (1986)
  • హాట్ షాట్ (1987)
  • సాలిడావో, ఉమా లిండా హిస్టోరియా డి అమోర్ (1990)
  • మైక్ బాసెట్: ఇంగ్లాండ్ మేనేజర్ (2001)
  • ESPN స్పోర్ట్స్ సెంచురీ (2004)
  • పీలే ఎటెర్నో (2004) - పీలే కెరీర్‌కు సంబంధించిన ఒక లఘు చిత్రం

సాంస్కృతిక సూచనలు[మార్చు]

  • 1989లో DPR కొరియా, పీలే చిత్రం కలిగిన పోస్టేజ్ స్టాంప్‌ను జారీ చేసింది.[67]
  • ప్రాస్ ద్వారా ఆలపించబడిన "ఘెట్టో సూపస్టార్" పాటలో నమోదు చేయబడినది.
  • ప్రొఫెసనల్ రెజ్లర్ AJ స్టైల్స్ తన బ్యాక్‌ఫ్లిప్ హెడ్-కిక్‌ను "ది పీలే"గా మార్చెను.
  • కిక్కింగ్ & స్క్రీమింగ్ చిత్రంలో, విల్ ఫెర్రెల్ ద్వారా ఆడబడిన ఫిల్, తన తండ్రి పీలే బంతిని గెల్చుకోవడం కోసం తండ్రితో పోటీపడుతాడు.

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • అసోసియేషన్ ఫుట్‌బాల్ ఆటగాళ్ల జాబితా
  • ఒకే పేరున్న(ఇంటిపేరు లేకుండా) వ్యక్తులు
  • ది బ్యూటిఫుల్ గేమ్

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 బర్త్ సర్టిఫికేట్‌లో రాయబడిన ప్రకారం, అధికారికమైన ముందుపేరు మరియు జన్మదినం, "ఎడిసన్" మరియు "21 అక్టోబర్ 1940":

    CERTIDÃO DE NASCIMENTO


    CERTIFICO que sob o n° 7.095 às fls. 123 do livro n° 21-A de Registro de Nascimento consta o assento de Edison Arantes do Nascimento nascido aos vinte e um (21) outubro de mil novecentos e quarenta (1940) às 03 horas e --- minutos em esta Cidade de Três Corações sexo masculino filho de João Ramos do Nascimento e de Celeste Arantes


    అయినప్పటికీ, పీలే ఎల్లప్పుడు వాటిని తప్పులని పేర్కొనడంతో పాటు తన అసలు పేరు ఎడ్సన్ మరియు తన పుట్టిన తేది 23 అక్టోబర్ 1940 అని చెబుతుంటారు.

    Pelé; Orlando Duarte, Alex Bellos (2006). Pelé : the autobiography. London: Simon & Schuster UK Ltd. పేజీ. 14. ISBN 978-0-7432-7582-8. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-10-02. "Shortly before I came along, there was another arrival in Três Corações: electricity. In order to celebrate this great improvement to our daily lives, Dondinho named me Edson, a tribute to Thomas Edison, the inventor of the lightbulb. In fact, on my birth certificate I am actually called Edison with an 'i', a mistake that persists to this day. I'm Edson with no 'i', but to my eternal annoyance quite often the 'i' appears on official or personal documents and time after time I have to explain why. As if that wasn't confusing enough, they got the date wrong on my birth certificate as well -- it says 21 October. I'm not sure how this came about; probably because in Brazil we're not so fussy about accuracy. This is another mistake that carries on to this day. When I took out my first passport, the date was put in as 21 October and each time I have renewed it the date has stayed the same." 

  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 అనిబాల్ మస్సైనీ నెటో(డైరెక్టర్/ప్రొడ్యూసర్), (2004). పీలే ఎటర్నో [డాక్యుమెంటరీ చిత్రం]. బ్రెజిల్: Anima Produções Audiovisuais Ltda. ఇంటర్నేషనల్: యూనివర్సల్ స్టూడియోస్ హోం వీడియో.
  3. "The Best of The Best". Rsssf.com. 2009-06-19. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  4. "IFFHS' Century Elections". Rsssf.com. 2000-01-30. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  5. "The Best x Players of the Century/All-Time". Rsssf.com. 2001-02-05. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  6. "BBC SPORT | Football | World Cup 2006 | Pele tops World Cup legends poll". Newsvote.bbc.co.uk. 2006-06-12. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  7. BBC News http://news.bbc.co.uk/hi/spanish/deportes/newsid_7081000/7081524.stm |url= missing title (సహాయం). 
  8. http://es.fifa.com/classicfootball/news/newsid=510053.html
  9. http://www.goal.com/en-gb/news/2931/go-global/2010/10/22/2178640/over-50-per-cent-of-goalcom-uk-readers-believe-brazilian
  10. http://cuarta.cl/diario/2003/10/05/05.13.4a.DEP.PELE.html
  11. http://www.elgrancampeon.com.ar/index.php?option=com_content&view=article&id=9392%3Amenotti-qpele-fue-el-mas-grande-&catid=24%3Adt&Itemid=28
  12. http://www.englandfootballonline.com/TeamHons/HonsWldSocPlyrsCent.html
  13. http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#ff-poc
  14. http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html
  15. "Pelé, King of Futbol". ESPN. సంగ్రహించిన తేదీ 2006-10-01. 
  16. "Dedico este gol às criancinhas". Gazeta Esportiva. Archived from the original on 2007-12-18. సంగ్రహించిన తేదీ 2008-05-30. 
  17. అతనికి సంబంధించిన అనేక జీవిత చరిత్రల ప్రకారం, ఉదాహరణకి [1] 3వ భాగం, ఆఖరి వరుస చూడండి: "యురోప్‌లో SFCతో కొన్ని మ్యాచ్‌లు ఆడిన తరువాత 1961లో ఫ్రెంచ్ ప్రెస్ ద్వారా పీలేకు ఇవ్వబడిన 'ది కింగ్' లేదా అప్పటికే ఉన్న కోట్ [2] లేదా పుస్తక రూపమైన "పీలే, కింగ్ అఫ్ సాకర్/పీలే, ఎల్ రే డెల్ ఫుట్ బోల్ - మోనికా బ్రౌన్(రచయిత) & రూడీ గుటియెరెజ్ (ఇలస్ట్రేటర్) రేయో పబ్లిషింగ్ డిసెంబర్.2008 ISBN 978-0-06-122779-0 "
  18. 18.0 18.1 "The Time 100, Heroes and icons — Pelé". Time. 1999-06-14. సంగ్రహించిన తేదీ 2006-10-01. 
  19. Invalid language code. "Competiciones, Copa Santander Libertadores". CONMEBOL. May 18, 2010. సంగ్రహించిన తేదీ May 18, 2010. 
  20. 20.0 20.1 Bell, Jack (2010-08-01). "Cosmos Begin Anew, With Eye Toward M.L.S". New York Times. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-08-04. 
  21. 21.0 21.1 21.2 21.3 రాబర్ట్ L. ఫిష్; పీలే (1977). మై లైఫ్ అండ్ ది బ్యూటిఫుల్ గేం: ది ఆటోబయోగ్రఫీ అఫ్ పీలే, చాప్టర్ 2. డబుల్‌డే & కంపెనీ, ఇంక్., గార్డెన్ సిటీ, న్యూయార్క్. ISBN 0-385-12185-7
  22. "Un siglo, diez historias". BBC (Spanishలో). BBC. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-21. 
  23. "Edson Arantes Do Nascimento Pelé". UNESCO. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-21. 
  24. "From Edson to Pelé: my changing identity". Article by The Guardian (London). 13 May 2006. సంగ్రహించిన తేదీ 2006-10-01. 
  25. "Taking the Pelé". Article by BBC Online. 4 January 2006. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-07-01. "word had no meaning in Portuguese so he presumed it was an insult, but recently he has found out that it means miracle in Hebrew." 
  26. "Pelé biography". Article by Soccerpulse.com. సంగ్రహించిన తేదీ 2006-10-01. 
  27. Pelé; Orlando Duarte, Alex Bellos (2006). Pelé: the autobiography. London: Simon & Schuster UK Ltd. ISBN 978-0-7432-7582-8. 
  28. Diário Lance - www.lancenet.com.br. "// O Campeão da Rede". Lancenet. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  29. "Biography — Edson Arantes "Pelé" Nascimento". Article on frontfoot.co.za. సంగ్రహించిన తేదీ 2006-10-01. 
  30. http://www1.folha.uol.com.br/folha/especial/2008/campeonatopaulista/artilheiros_da_historia-2.shtml
  31. http://www.rsssfbrasil.com/miscellaneous/matdecrjsp.htm
  32. http://www.rsssfbrasil.com/tablesrz/rjsp1960.htm
  33. Bellos, Alex (2002). Futebol: The Brazilian Way of Life. Bloomsbury Publishing. పేజీ. 244. ISBN 0-7475-6179-6. 
  34. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/449124/Pele
  35. "Ultimate Feats of Fitness". Article by Men's Fitness. 2006. సంగ్రహించిన తేదీ 2006-10-01. 
  36. మూస:Pt "కోప 1958". అక్టోబర్ 23, 2010న సంప్రదించబడినది.
  37. 1982 ఫిఫా వరల్డ్ కప్‌లో ఉత్తర ఐర్లాండ్‌కు చెందిన నార్మన్ వైట్‌సైడ్ ద్వారా ఈ మార్క్ అధిగమించబడింది.
  38. మూస:Pt Copa do Mundo de 1958 na Suécia. అక్టోబర్ 23, 2010న సంప్రదించబడినది.
  39. మూస:Pt "Nasce Uma Lenda". అక్టోబర్ 23, 2010న సంప్రదించబడినది.
  40. "Pele Great Goal - Video". Metacafe.com. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  41. "Brazil in the 1966 World Cup - England". V-brazil.com. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  42. "PELE - International Football Hall of Fame". Ifhof.com. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  43. ఆండ్రేయ్ S. మర్కోవిట్స్, స్టీవెన్ L. హేల్లెర్‌మ్యాన్. (2001) ఆఫ్‌సైడ్: సాకర్ అండ్ అమెరికన్ ఎక్స్పెన్సనలిజం , ప్రిన్సెటోన్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్. పే. 229. ISBN 0-691-07447-X.
  44. పీలే, కింగ్ అఫ్ ఫుట్‌బాల్, ESPN
  45. ఇంటర్నేషనల్ ఫుట్‌బాల్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ వెబ్‌సైట్‌లో గరించా యొక్క బయో.
  46. ప్రైం లైసెన్సింగ్ యొక్క అధికారిక వెబ్‌సైట్. నవంబరు 19, 2008న సేకరించబడింది.
  47. బ్రెజిల్ పీఠము నుండి పీలే జారెను, ది అబ్జర్వర్ , 25 నవంబర్ 2001.
  48. పీలే స్కౌట్స్ ఫర్ ఫుల్‌హాం, BBC స్పోర్ట్. 10 జూన్ 2006లో తిరిగి పొందబడింది.
  49. మోర్ దెన్ జస్ట్ ఏ డ్రా, FIFAWorldCup.com, 9 డిసెంబర్ 2005. 27 మార్చి 2007న తిరిగి పొందబడింది.
  50. "Pelé signs deal...to raise the profile of viagra!". Melbourne: The Age. 8 February 2005. 
  51. "Pelé joins Sheffield celebrations". BBC Sport. 9 November 2007. సంగ్రహించిన తేదీ 2007-11-09. 
  52. "Pelé in Academy of Champions Wii game". IncGamers News. సంగ్రహించిన తేదీ 2009-05-22. 
  53. పోర్చుగీసాతో కలిసి సంయుక్తంగా 1973 పాలిస్టా నిర్వహించబడింది.
  54. http://www.santosfc.com.br/historia/pele/conteudo.asp?id=27678
  55. బోటఫోగోతో కలిసి సంయుక్తంగా 1964 టోర్నియో రియో సావో పాలో నిర్వహించబడింది.
  56. "Santos Futebol Clube - Site Oficial". Santos.globo.com. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  57. "Troféu Gialorosso - Wikipédia, a enciclopédia livre" (మూస:Pt iconలో). Pt.wikipedia.org. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  58. "Torneio de Paris - Lista dos Campeões". Campeoesdofutebol.com.br. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  59. "Santos Futebol Clube - Site Oficial". Santos.globo.com. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  60. 60.0 60.1 "Pelé still in global demand". CNN Sports Illustrated. 2002-05-29. సంగ్రహించిన తేదీ 2008-05-30. 
  61. పీలే: ఇంగ్లాండ్ ఆర్ వరల్డ్ కప్ త్రీట్, Sportinglife.com. 27 మార్చి 2007న తిరిగి పొందబడింది.
  62. http://www.rsssf.com/tables/59-1safull.html#scorers
  63. 63.0 63.1 63.2 http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=15/awards/index.html
  64. http://www.rsssf.com/miscellaneous/sampoy73.html
  65. "Hall of Famer Spotlight ... Pelé". Soccerhall.com. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-06-12. 
  66. KBE#నోటబుల్ హానరరీ రెసిపెంట్స్
  67. 67.0 67.1 USSR Philately (Russianలో) (Moscow) (1): 1. January 1990. ISSN 0130—5689 Check |issn= value (సహాయం).  — ఈ పోస్టేజ్ స్టాంప్ యొక్క చిత్రం
  68. "The 2010 Time 100". Time. సంగ్రహించిన తేదీ 22 May 2010. 
  69. http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#ff-poc
  70. "The Best of the Best". RecSportSoccerStatisticsFoundation. 
  71. పీలే 1363 గేమ్స్‌లో 1281 గోల్స్ చేశాడని అనేక ఆధారాలు అంగీకరించాయి. ఉదాహరణకి, ఫిఫా వెబ్‌సైట్ చూడండి.[3] అయితే, కొన్ని వర్గాల వాదన ప్రకారం, పీలే 1366 గేమ్స్‌లో 1282 గోల్స్ స్కోర్ చేశాడు.[4]
  72. పీలే గోల్స్‌కు సంబంధించిన పూర్తి జాబితా కోసం, ఏ ఏ జట్లకు అతను ఆడాడనే వివరాల కోసం, చూడండి[5]. శాంటాస్ మరియు కాస్మోస్ కోసం పీలే పాల్గొన్న అంతర్జాతీయ పర్యటన వివరాలను http://www.rsssf.com: http://paginas.terra.com.br/esporte/rsssfbrasil/historical.htm#friendli, మరియు అమెరికన్ సాకర్ హిస్టరీ ఆర్కీవ్స్: http://www.sover.net/~spectrum/index.html (స్నేహపూర్వక టోర్నమెంట్లను చూసేందుకు ఆయా సంవత్సరములపై క్లిక్ చేసి అటుపై పేజీ యొక్క బటన్‌ని కిందికి స్క్రోల్ చేయండి)ల్లో చూడండి
  73. 73.0 73.1 73.2 1957 మరియు 1974 మధ్య SPS, RSPS, మరియు కామ్పినాటో నందు పీలే యొక్క గోల్ స్కోరింగ్ రికార్డులకు సంబంధించిన అన్ని గణాంకాలను http://soccer-europe.com/Biographies/Pele.html.నుండి తీసుకోవడం జరిగింది. సాకర్ యూరప్ ఈయొక్క జాబితాను http://www.rsssf.com (ది రెక్.స్పోర్ట్.సాకర్ స్టాటిస్టిక్స్ ఫౌండేషన్) నుంచి తయారు చేసింది. పీలే గోల్స్ యొక్క పూర్తి జాబితా కోసం http://pele.m-qp-m.us/english/pele_statistics.shtml చూడండి.
  74. శాంటాస్ కోసం పీలే ఆడిన మొదటి రెండు మ్యాచ్‌లు స్నేహ పూర్వక ఆటలుగా పరిగణించబడినవి. rsssf.comలో జాబితా చేయబడిన ఏ రకమైన టోర్నమెంట్లలోనూ వాటి గురించిన రికార్డులు అందుబాటులో లేవు.
  75. 1957లో సావో పాలో ఛాంపియన్‌షిప్‌ను సేరియే అజుల్ మరియు సేరియే బ్రాంకా అనే రెండుగా విభజించారు. మొదటి భాగంలో పీలే 14 గేమ్‌లలో 19 గోల్స్ సాధించడంతో పాటు, అటుపై సేరియో అజుల్‌లో 15 గేమ్‌లలో 17 గోల్స్ సాధించెను. http://paginas.terra.com.br/esporte/rsssfbrasil/tables/sp1957.htm చూడండి.
  76. 1957 మరియు 1974 మధ్య టకా డి ప్రాట, టకా బ్రెసిల్ మరియు కోప లిబెర్టాడోర్స్‌ యొక్క మొత్తం గణాంకాలు http://soccer-europe.com/Biographies/Pele.html. నుండి తీసుకొనబడినవి సాకర్ యూరోప్ ఈ యొక్క జాబితాను http://www.rsssf.com (ది రెక్.స్పోర్ట్.సాకర్ స్టాటిస్టిక్స్ ఫౌండేషన్)నుంచి తయారుచేసింది, అయితే, సీజన్ల వారీగాబ్రేక్ డౌన్ ఇవ్వదు. పీలే యొక్క పూర్తి గోల్స్ జాబితా కోసం see http://pele.m-qp-m.us/english/pele_statistics.shtml చూడండి.
  77. http://www.rsssf.com/మిసెలేనియస్/షియరర్-intlg.html

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=పీలే&oldid=1244111" నుండి వెలికితీశారు