ఇసుక

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
వాంకౌవెర్‌లోని ఒక బీచ్‌లోని ఇసుక సమీప దృశ్యం, 1-2 చదరపు సెంటీమీటర్ల (సుమారు) మధ్య ఒక ఉపరితల ప్రాంతాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.
పలుగురాయి బీచ్ ఇసుకలో భారీ ఖనిజాలు (ముదురు రంగు) (చెన్నై, భారతదేశం).

ఇసుక (Sand) అనేది చిన్నగా ముక్కలు చేయబడిన రాళ్ళు మరియు ఖనిజ లవణాలతో సహజంగా తయారయ్యే పూసకట్టిన పదార్ధం. ఇసుక మిశ్రమం స్థానిక రాళ్లు మరియు పరిస్థితులు ఆధారంగా వేర్వేరు ఉంటుంది, కాని భూఖండ ప్రాంతాలు మరియు ఉష్ణమండలేతర సాగర తీరాల్లోని ఇసుకలో సర్వసాధారణంగా సిలికా (సిలికాన్ డయాక్సైడ్ లేదా SiO2) ఉంటుంది, ఇది ఎక్కువగా పలుగురాయి రూపంలో ఉంటుంది.

భూవిజ్ఞాన శాస్త్రజ్ఞులు ఉపయోగించే పదం, ఇసుక రేణువుల వ్యాసం 0.0625 మిమీ (లేదా 1⁄16 మిమీ లేదా 62.5 మైక్రోమీటర్లు) నుండి 2 మిల్లీమీటర్లు వరకు ఉంటుంది. ఈ పరిమాణంలో ఉండే ఒక్కొక్క కణాన్ని ఇసుక రేణువు అని పిలుస్తారు. ఇసుక కంటే ఎక్కువ పరిమాణం గల పదార్ధం కంకర, ఇది 2 మిమీ నుండి 64 మిమీ వరకు పరిమాణం కలిగి ఉంటాయి (వాడుకలో ఉన్న ప్రమాణాల కోసం కణ పరిమాణం చూడండి). భూగర్భ శాస్త్రంలో తదుపరి చిన్న పరిమాణ తరగతి ఒండ్రు: ఇవి 0.0625 మిమీ నుండి తక్కువగా 0.004 మిమీ వరకు వ్యాసాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ఇసుక మరియు కంకర మధ్య పరిమాణ నిర్దేశం ఒక శతాబ్దం కంటే ఎక్కువకాలం స్థిరంగా మిగిలిపోయింది, కాని ప్రారంభ 20వ శతాబ్దంలో అమలులో ఉన్న ఆల్బెర్ట్ అటెర్బెర్గ్ ప్రమాణం ప్రకారం కనిష్టంగా 0.02 మిమీ కణ పరిమాణం గల వాటిని ఇసుకగా పరిగణిస్తారు. అమెరికన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ స్టేట్ హైవే అండ్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ అధికారులు ప్రచురించిన ఒక 1953 ఇంజినీరింగ్ ప్రమాణంలో ఇసుక రేణువు వ్యాసాన్ని కనిష్టంగా 0.074 మిమీని పేర్కొన్నారు. యునైటెడ్ స్టేట్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ యొక్క ఒక 1938 నిర్దేశంలో 0.05 మిమీని పేర్కొన్నారు.[1] ఇసుకను వేళ్లు మధ్య రుద్దినప్పుడు మెరికలుగా అనిపిస్తుంది (దీనిలో పోల్చినప్పుడు, ఒండ్రు పిండి వలె అనిపిస్తుంది.)

ISO 14688 స్థాయిల పల్చగా, మధ్యస్థ మరియు ముతక ఇసుక వ్యాసం 0.063 మిమీ నుండి 0.2 మిమీ మరియు 0.063 మిమీ మరియు 2.0 మిమీ మధ్య ఉంటుంది. సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో, ఇసుకను పరిమాణం ఆధారంగా ఐదు ఉప విభాగాలు వలె విభజిస్తారు: చాలా సన్నని మట్టి (1⁄16 - మిమీ వ్యాసం), సన్నని మట్టి ( మిమీ - ¼ మిమీ), మధ్యస్థంగా ఉండే ఇసుక (¼ మిమీ - ½ మిమీ), ముతక ఇసుక (½ మిమీ - 1 మిమీ) మరియు ఎక్కువ ముతకగా ఉండే ఇసుక (1 మిమీ - 2 మిమీ). ఈ పరిమాణాలు కృంబియన్ ఫి స్కేల్ ఆధారంగా నిర్ణయించబడ్డాయి, ఇక్కడ Φలో పరిమాణం = మిమీలో పరిమాణంలోని -log బేస్ 2. ఈ ప్రమాణంలో, ఇసుక యొక్క Φ విలువ పూర్ణ సంఖ్యలో ఉప విభాగాల మధ్య విభాగాలతో -1 నుండి +4 మధ్య మారుతూ ఉంటుంది.

అంశాలు[మార్చు]

కాలిఫోర్నియా, పిస్మో బీచ్ నుండి ఇసుక. విడిభాగాలు ముఖ్యంగా పలుగురాయి, చెర్ట్, అగ్ని శిల మరియు గుల్ల భాగాలు. ప్రమాణ పట్టీ 1.0 మిమీ.
గ్రీస్, శాంటోరినీలోని పెరిసా నుండి నల్లని అగ్ని పర్వత ఇసుక సమీప దృశ్యం

భూభాగ ప్రాంతాలు మరియు ఉష్ణమండలేతర సాగర తీరాల్లోని ఇసుకలో సర్వసాధారణంగా సిలికా (సిలికాన్ డయాక్సైడ్ లేదా SiO2) ఉంటుంది, ఇది సాధారణంగా పలుగురాయి రూపంలో ఉంటుంది, దీని రసాయనిక స్తబ్దత మరియు గణనీయమైన కాఠిన్యం కారణంగా, ఇది శైథిల్యానికి సర్వసాధారణ ఖనిజ నిరోధకం.

రేనిస్ఫ్జారా బీచ్ నుండి ఐస్‌ల్యాండిక్ లావా బీచ్ యొక్క పరస్పర విశ్లేషణ, అంశాల విశ్లేషణకు ఒక స్టీరియో మైక్రోస్కోప్ మరియు EDS డిటెక్షన్ సిస్టమ్‌తోపాటు ఒక స్కానింగ్ ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోప్‌ను ఉపయోగించారు.

ఇసుక యొక్క మేళనం స్థానిక రాళ్లు మరియు పరిస్థితులు ఆధారంగా వేర్వేరుగా ఉంటుంది. ఉష్ణమండలీయ మరియు ఉప ఉష్ణమండలీయ తీర ప్రాంతాల్లో కనిపించే ప్రకాశవంతమైన తెల్లని ఇసుక అనేది సున్నపరాయి కోత వలన ఏర్పడుతుంది మరియు ఇతర సేంద్రీయ లేదా కర్బన సంబంధిత శకలాల పదార్ధంతో పాటు పగడం మరియు గుల్ల అంశాలను కలిగి ఉండవచ్చు.[2] న్యూ మెక్సికోలోని వైట్ సాండ్స్ నేషనల్ మోన్మెంట్ యొక్క ముగ్గుసున్నం ఇసుక తిన్నెలు వాటి ప్రకాశవంతమైన తెలుపు రంగుకు ఖ్యాతి గడించాయి. అర్కోస్ అనేది అత్యధిక భూస్ఫటిక పదార్ధంతో ఒక ఇసుక లేదా ఇసుకరాయి, ఇది ఒక (సాధారణంగా సమీప) నల్ల రాయి గుట్ట శైధిల్యం మరియు కోత వలన ఏర్పడుతుంది. కొన్ని రకాల ఇసుకల్లో మాగ్నెటైట్, క్లోరైట్, గ్లౌకోనైట్ లేదా ముగ్గుసున్నం ఉంటుంది. అధిక మొత్తంలో మాగ్నెటైట్‌ను కలిగి ఉన్న ఇసుక ముదురు నలుపు రంగులో ఉంటుంది, ఈ ఇసుక లావా బాసాల్ట్‌లు మరియు ఒబ్సిడియాన్ నుండి తయారవుతుంది. క్లోరైట్-గ్లౌకోనైట్‌లను కలిగి ఉండే ఇసుక సాధారణంగా ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటుంది ఎందుకంటే ఇది అత్యధిక ఆలివైన్ పదార్ధంతో బాసాల్టిక్ (లావా) నుండి ఏర్పడుతుంది. పలు ఇసుక రకాలు ముఖ్యంగా దక్షిణ ఐరోపాలో ప్రత్యేకంగా కనిపించే ఇసుకలోని స్పటికశిల రాళ్లల్లో ఇనుము మాలిన్యాలు ఉంటాయి, అందువలన ఇది ఒక ముదురు పసుపు రంగులో ఉంటుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లోని ఇసుక తిన్నెల్లో కొన్ని చిన్న విలువైన రాళ్లతో సహా గ్రానెట్‌లు మరియు ఇతర నిరోధక ఖనిజాలు ఉంటాయి.

పర్యావరణాలు[మార్చు]

ఉతాహ్, కోరల్ పింక్ సాండ్ డ్యూన్స్ స్టేట్ పార్క్ నుండి ఇసుక. ఇవి నారింజ రంగు అందించే ఒక హెమాటైట్ పూతతో పలుగురాయి రేణువులు. ప్రమాణ పట్టీ 1.0 మిమీ.

ఇసుక గాలి మరియు నీటి ద్వారా రవాణా చేయబడుతుంది మరియు రేవులు, తిన్నెలు, ఇసుక దిబ్బలు, ఇసుక మేటలు మరియు సంబంధిత అంశాల రూపాల్లో ఏర్పడుతుంది. కంకర రాళ్లు నదులు మరియు హిమనదీయ మృతికలు వంటి పర్యావరణాల్లో, ఇది తరచూ సూచించబడే పలు రేణువు పరిమాణాల్లో ఒకదాని వలె ఏర్పడుతుంది. USAలోని నెబ్రాస్కాలోని ప్లాటే నది వంటి ఇసుక తిన్నె నదుల్లో ఎక్కువ ఇసుక ఉంటుంది ఎందుకంటే దానిని తరలించడానికి తగిన అంశం లేదు. అలాగే తిన్నెలు ఇసుకతో కూడి ఉంటాయి ఎందుకంటే బరువైన పదార్ధం సాధారణంగా గాలి ద్వారా రవాణా కాదు మరియు ఇది ఎడారి పర్యావరణాల్లో ఒక విలక్షమైన భౌగోళిక అంశంగా చెప్పవచ్చు.

అధ్యయనం[మార్చు]

ఇసుక రేణువులను ప్రదర్శిస్తున్న ఒక ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోప్
ఒక లావా ఇసుక రేణువు యొక్క ఫోటోమైక్రోగ్రాఫ్; ఎగువ చిత్రం సాదా ధ్రువణ కాంతి, దిగువ చిత్రం పరస్పర ధ్రువణ కాంతి, ఎడమ మధ్యభాగంలోని ప్రమాణ పెట్టె 0.25 మిల్లీమీటరు.

ఒక్కొక్క ఇసుక రేణువు అధ్యయనంలో రేణువు యొక్క మూలం మరియు రవాణా రకం వంటి అధిక చారిత్రక సమాచారం తెలుస్తుంది. ఇటీవల నల్లరాయి లేదా గ్నెయిస్ పలుగురాయి స్ఫటికాలు కోత వలన ఏర్పడిన పలుగురాయి ఇసుక కోణీయ ఆకారంలో ఉంటుంది. దీనిని భూగర్భ శాస్త్రంలో గ్రస్ అని లేదా భవన నిర్మాణ వ్యాపారంలో కాంక్రీట్ కోసం ఉపయోగించే మరియు బంకమన్ను నేలలకు ఒక నేల మార్పు వలె ఉపయోగించే తోట పనిలో పదునైన ఇసుక అని పిలుస్తారు. నీరు లేదా గాలిచే అత్యధిక దూరం రవాణా చేయబడిన ఇసుక గుండ్రంగా ఉంటుంది, ఇది రేణువ ఉపరితలంపై ఒరిపిడి నమూనాలు ఉంటాయి. ఎడారి ఇసుక సాధారణంగా గుండ్రంగా ఉంటుంది.

ఒక అభిరుచి వలె ఇసుకను సేకరించే వ్యక్తులను ఏరెనోఫిల్‌లు అని పిలుస్తారు. ఇసుక ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి చెందే ప్రాణులను ఫ్సామోఫిలెస్ అని పిలుస్తారు.

ఉపయోగాలు[మార్చు]

300 km/h వద్ద, ఒక ICE 3 (DB తరగతి 403) యొక్క పలు బోగీలు పట్టాల్లోని ఇసుకను చెల్లాచెదురు చేస్తున్నాయి.
ఒక కంకర నిష్కరణ గోతిలో ఇసుకను వర్గీకరించే గోపురం.
  • వ్యవసాయం: ఇసుక నేలలు పుచ్చకాయలు, పీచ్‌లు మరియు వేరుశెనగ వంటి పంటలకు ఉత్తమంగా ఉంటాయి మరియు వాటి అద్భుతమైన జలనిర్గమన అంశాలు అవధారణ పాడి పరిశ్రమకు అనుకూలంగా చేస్తున్నాయి.
  • అక్వారియా: ఇసుక ఒక అత్యల్ప వ్యయంతో మత్య్స ప్రదర్శనశాల ఆధార అంశాన్ని రూపొందిస్తుంది, గృహ ఉపయోగం కోసం కొంతమంది[who?] ఇది కంకర కంటే ఉత్తమమైనదిగా భావిస్తున్నారు.[why?]
  • కృత్రిమ దిబ్బలు: జియోటైక్స్‌టైల్ కలిగి ఉండే ఇసుక నూతన దిబ్బలకు ఒక ఆధారం వలె ఉపయోగపడుతున్నాయి.
  • బీచ్ పోషణ: ప్రభుత్వాలు ఇసుకను బీచ్‌లకు తరలిస్తాయి, ఇక్కడ తీరప్రాంతానికి అలలు, తుఫాన్లు లేదా తీవ్ర మార్పులు యదార్ధ ఇసుకను కోత కోస్తాయి.[3]
  • ఇటుక: తయారీ కర్మాగారాలు ఇటుకలను తయారు చేయడానికి మట్టి మరియు ఇతర పదార్ధాల మిశ్రమానికి ఇసుకను జోడిస్తారు.
  • కోబ్: ముతక ఇసుక అత్యధికంగా 75% కోబ్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
  • కాంక్రీట్: ఈ ముఖ్యమైన నిర్మాణ పదార్ధంలో ఇసుక అనేది తరచూ ఒక ప్రాథమిక భాగంగా చెప్పవచ్చు.
  • గాజు: సాధారణ గాజులో ఇసుక ఒక ప్రాథమిక అంశం.
  • ప్రకృతి దృశ్యాలు: ఇసుక చిన్న కొండలు మరియు ఏటవాలు ప్రాంతాలను ఏర్పరుస్తుంది (ఉదాహరణకు, గోల్ఫ్ కోర్సుల్లో).
  • పెయింట్: పెయింట్‌తో ఇసుకను కలపడం వలన గోడలు మరియు ఉపరితలాలు లేదా జారని నేల ఉపరితలాలు కోసం ఒక ఉపరితల పూతను అందిస్తుంది.
  • రైలు రహదారులు: రైలు నిర్వాహకులు పట్టాలపై చక్రాల యొక్క కర్షణాన్ని మెరుగుపర్చడానికి ఇసుకను ఉపయోగిస్తారు.
  • రహదారులు: గడ్డకట్టిన లేదా మంచు సమయాల్లో ఇసుక కర్షణాన్ని (మరియు ట్రాఫిక్ భద్రత) మెరుగుపరుస్తుంది.
  • ఇసుక యానిమేషన్: ప్రదర్శన కళాకారులు ఇసుకలో చిత్రాలను రూపొందిస్తారు. సచేతన చలన చిత్రాలను రూపొందించే వారు గాజు ముందు భాగంలో లేదా వెనుక భాగంలో వాటి ఉపయోగాన్ని వివరించడానికి ఇదే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
  • ఇసుక పోత: ఇసుక వేసేవాళ్ల పోత పోస్తారు లేదా చమురుతో ఆకృతిని అందించే ఇసుక, దీనిని లోహకార ఇసుక అని కూడా అంటారు, తర్వాత అవి పోసిన ఆకృతి పదార్ధాల్లోకి ఇది రూపాన్ని పొందుతుంది. ఈ రకం ఇసుక గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత మరియు పీడనాన్ని ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండాలి, వాయువులు పోయేందుకు అనుమతించాలి, ఒక ఏకరీతి, చిన్న రేణువు పరిమాణాన్ని కలిగి ఉండాలి మరియు లోహాలకు ప్రతిక్రియాశీలంగా ఉండాలి.
  • ఇసుక కోటలు: ఇసుకను కోటలు లేదా ఇతర సూక్ష్మ భవనాలు వలె నిర్మించడం బీచ్ కార్యక్రమాల్లో ఒక ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడ.
  • ఇసుక బస్తాలు: ఇవి వరదలు మరియు తుపాకీ కాల్పుల నుండి రక్షణను అందిస్తాయి. చౌకైన ఈ బస్తాలు ఖాళీ అయిన తర్వాత రవాణా చేయడం చాలా సులభం మరియు అత్యవసర పరిస్థితుల్లో నైపుణ్యం లేని వాలంటీర్లు వెంటనే వీటిని నింపగలరు.
  • ఇసుక విస్ఫోటనం: శ్రేణీకృత ఇసుక శుభ్రపర్చడంలో, తయారు చేయడంలో మరియు మెరుగుపెట్టడంలో ఒక కరుకు పదార్ధం వలె పనిచేస్తుంది.
  • నీటి వడపోత: మీడియా వడపోతలు నీటిని వడపోయడానికి ఇసుకను ఉపయోగిస్తాయి.
  • జోయాదిడ్ "అస్థిపంజరాలు": ఈ క్రమంలోని సముద్ర లోతుల్లోని సిండారియాల్లోని జంతువులు పగడాలు మరియు సముద్ర పుష్పాలకు సంబంధించినవి, నిర్మాణ బలం కోసం ఇసుకను వాటి మెసోగ్లీయాలోకి చేర్చుకుంటాయి, వాటికి ఒక యదార్ధ అస్థిపంజరం లేని కారణంగా వీటిని ఉపయోగించుకుంటాయి.

ప్రమాదాలు[మార్చు]

ఇసుకలో కప్పబడి ఉన్న ఒక స్టింగ్రే

ఇసుక సాధారణంగా హానికరం కానప్పటికీ, ఇసుక విస్ఫోటనం వంటి ఇసుకను ఉపయోగించే కార్యక్రమాల్లో జాగ్రత్తలు పాటించాలి. ఇసుక విస్ఫోటనం కోసం ఉపయోగించే సిలికా ఇసుక మూటలపై ప్రస్తుతం వినియోగదారు సన్నని సిలికా ధూళిని పీల్చకుండా ఉండటానికి శ్వాసక్రియ సంరక్షణను ధరించాలని ఒక హెచ్చరిక ఉంచబడుతుంది. సిలికా ఇసుక కోసం పదార్ధ భద్రతా సమాచార పత్రాలు (MSDS) "స్ఫటికాకార సిలికాను ఎక్కువగా పీల్చడం వలన తీవ్ర అనారోగ్య సమస్యలు ఏర్పడతాయని" పేర్కొంటుంది.[4]

అధిక బెజ్జాల నీటి పీడన ఇసుక మరియు ఉప్పు నీరు ప్రాంతాల్లో ఊబి ఏర్పడవచ్చు, ఇది ఒక జిగుర వంటి హైడ్రోజెల్, ఇది ఒక ద్రవం వలె ఉంటుంది. ఊబి దానిలో చిక్కుకున్న జీవులను తప్పించుకోవడానికి అవకాశం లేకుండా గణనీయమైన ఆటంకాలను ఏర్పరుస్తుంది, తరచూ అపాయానికి అవకాశం ఇవ్వడం వలన మరణిస్తారు (మునిగిపోవడం వలన కాదు).

పర్యావరణ సమస్యలు[మార్చు]

పలువురు ఉపయోగించే ఇసుక కోసం ఒక ప్రధాన తవ్వకం పరిశ్రమ అవసరమవుతుంది, ఇది చేపల తగ్గుదల, నేలకోతలు మరియు వరదలు వంటి పలు పర్యావరణ సమస్యలు తలెత్తున్నాయి. చైనా, ఇండోనేషియా, మలేషియా మరియు కంబోడియా వంటి దేశాలు ఇసుక ఎగుమతులను నిషేధించాయి, ఈ సమస్యలను ఒక ప్రధాన కారకంగా పేర్కొన్నాయి.[5]

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.

సూచనలు[మార్చు]

  1. ఉర్క్యూహార్ట్, లియోనార్డ్ చర్చ్, "సివిల్ ఇంజినీరింగ్ హ్యాండ్‌బుక్" మెక్‌గ్రా-హిల్ బుక్ కంపెనీ (1959) p.8-2
  2. సీవీడ్ ఆల్సో ప్లేస్ ఏ రోల్ ఇన్ ది ఫార్మేషన్ ఆఫ్ శాండ్
  3. ఇంపోర్టింగ్ సాండ్, గ్లాస్ మే హెల్ప్ రిస్టోర్ బీచెస్ : NPR
  4. సిమ్‌ప్లాట్
  5. "The hourglass effect". The Economist. October 8, 2009. Retrieved October 14, 2009. 

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఇసుక&oldid=1168198" నుండి వెలికితీశారు