జ్యోతిష్మతి

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
జ్యోతిష్మతి
శాస్త్రీయ వర్గీకరణ
రాజ్యం: ప్లాంటే
(unranked): పుష్పించే మొక్కలు
(unranked): యుడికాట్స్
(unranked): రోసిడ్స్
క్రమం: Celastrales
కుటుంబం: సెలాస్ట్రేసి
జాతి: సెలాస్ట్రస్
ప్రజాతి: C. paniculatus
ద్వినామీకరణం
Celastrus paniculatus
Willd.
పర్యాయపదాలు

Celastrus dependens Wall.

జ్యోతిష్మతి (Celastrus paniculatus) is a woody liana commonly known as black oil plant, climbing staff tree, and intellect tree (సంస్కృతం: jyotishmati ज्योतीष्मती, హిందీ: Mal-kangani माल-कांगनी ).[1][2][3] ఇది భారతదేశమంతా 1800 మీటర్ల ఎత్తువరకూ పెరుగుతుంది.[1] వీటి గింజల నుండి తీసిన నూనెను ఆయుర్వేదం మరియు యునానీ వైద్య విధానలలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.[1][4]

లక్షణాలు[మార్చు]

  • ఇది పొడవాటి కొమ్మలు కలిగిన ఎగబ్రాకే మొక్క.
  • దీని పత్రాలు దళసరిగ, దంతాల వంటి అంచులు కలిగి ఏకాంతరంగా అమరివుంటాయి.
  • "డ్రూపింగ్ ప్యానికల్" పుష్పవిన్యాసంలో ఏర్పడిన పుష్పాలు ఐదేసి రక్షకపత్రాలు, ఆకర్షణపత్రావళి, కేసరాలు కలిగివుంటాయి.
  • లేత గోధుమ రంగులోని 4-6 విత్తనాలు నారింజ-ఎరుపు రంగులోని ఏరిల్ (Aril) చే కప్పబడి మూడు చీలికలు కలిగిన పసుపు రంగు గుళిక ఫలము (Loculicidal capsule) నందు తయారు అవుతాయి. బాగా పండిన ఫలాలు చివరలో మూడు చీలికలుగా చీలి విత్తనాలను దూరంగా వెదజల్లుతాయి.

ఉపయోగాలు[మార్చు]

జ్యోతిష్మతి పత్రాలు, బెరడు, ఫలాలు, విత్తనాలు.

మూలాలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 Premila, M. S. (2006). Ayurvedic Herbs: A Clinical Guide to the Healing Plants of Traditional Indian Medicine. New York: Haworth Press. ISBN 0-7890-1768-7. 
  2. H. F. Macmillan (1989). Handbook of Tropical Plants. Columbia, Mo: South Asia Books. ISBN 81-7041-177-7. 
  3. Putz, Francis E.; Mooney, Harold A. (1991). The Biology of vines. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-39250-0. 
  4. Chopra, R. N. Indigenous Drugs of india. Kolkata: Academic Publishers. ISBN 9788185086804.