టైఫాయిడ్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Typhoid fever
Classification and external resources
Salmonella typhi typhoid fever PHIL 2215 lores.jpg
Rose spots on the chest of a patient with typhoid fever due to the bacterium Salmonella typhi
ICD-10 A01.0
ICD-9 002
DiseasesDB 27829
eMedicine oph/686 med/2331
MeSH D014435

టైఫాయిడ్ జ్వరం , ఆంత్రిక జ్వరం , సాల్మొనెల్ల టైఫి గా కూడా పిలువబడుతుంది లేదా సాధారణంగా టైఫాయిడ్ అంటారు,[1] ఈ వ్యాధి సాల్మొనెల్ల ఎంటేరికా సరోవర్ టైఫి అనే బాక్టీరియా వలన కలుగుతుంది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సాధారణంగా ఉన్న ఈ వ్యాధి, వ్యాధి బారినపడ్డ వ్యక్తి యొక్క మలం ద్వారా కలుషితమైన ఆహారం లేదా నీటిని కడుపులోకి తిన్నపుడు వ్యాపిస్తుంది.[2] ఈ బాక్టీరియా ప్రేగు గోడకు రంధ్రం చేస్తాయి మరియు మాక్రో ఫాజేస్చే ఫాగో సైటోస్ చేయబడతాయి.సాల్మొనెల్ల టైఫి అప్పుడు నాశనాన్ని ఎదుర్కోవడానికి తన రూపాన్ని మార్చుకుంటుంది మరియు మాక్రోఫేజ్ లోపల ఉండటానికి అవకాశం ఇస్తుంది.ఇది వాటిని PMNల యొక్క నాశనం నుండి రక్షిస్తుంది, పూరిస్తుంది మరియు నిరోధక ప్రతిస్పందన కలిగిస్తుంది.మాక్రోఫేజేస్ ఉన్నపుడు జీవి శోషవాహిక నుండి వ్యాపిస్తుంది.ఇది వాటికి రేటిక్యులోఎండోథెలియల్ సిస్టంలోకి ప్రవేశాన్ని కల్పిస్తుంది మరియు అక్కడి నుండి ఇతర భాగాలలోకి శరీరమంతా వ్యాపిస్తుంది. ఈ జీవి గ్రాం-నెగటివ్ షార్ట్ బాసిల్లస్ దాని చిన్న ఫ్లాజేల్లా ద్వారా కదలికలు జరుపుతుంది. ఈ బాక్టీరియా మానవ శరీర ఉష్ణోగ్రతలో 37 °C/99 °F – చక్కగా పెరుగుతుంది.

లక్షణాలు[మార్చు]

టైఫాయిడ్ జ్వరం సంభవించుట♦ తీవ్రమైన అంటువ్యాధి ♦ అంటువ్యాధి ♦ వేర్వేరు కేసులు

టైఫాయిడ్ జ్వర లక్షణాలలో జ్వరం ఎక్కువగా 40 °C (104 °F) ఉండి తగ్గక పోవడం, విపరీతమైన చమటలు, గాస్ట్రో ఎంటిరైటిస్, మరియు రక్తంలేని విరేచనాలు ఉంటాయి. అసాధారణంగా చదునుగా ఉండే దద్దుర్లు, గులాబీ రంగు మచ్చలు కనిపిస్తాయి.[3]

సాంప్రదాయకంగా, చికిత్స చేయని టైఫాయిడ్ జ్వరం నాలుగు ప్రత్యేక అంచెలుగా విభజించబడింది, ఒక్కొక్క అంచె సుమారు ఒక వారం వరకు ఉంటుంది.మొదటి వారంలో, నిదానంగా పెరుగుతున్న జ్వరంతో పాటు గుండె నిదానంగా కొట్టుకోవడం, ఆయాసం, తలనొప్పి మరియు దగ్గు ఉంటాయి. నాలుగోవంతు కేసులలో ముక్కుకారడం (ఎపిస్ టాక్సిస్)ను గమనించవచ్చు మరియు కడుపునొప్పి కూడా రావచ్చు.ప్రసరణలో ఉన్న తెల్ల రక్త కణాల సంఖ్య తగ్గిపోవడం లుకోపెనియాతో పాటు ఎసినోపెనియా మరియు సంబంధిత లిమ్ఫో సైటోసిస్ ఉంటాయి, సాల్మొనెల్ల టైఫి లేదా పారాటైఫి కి సమ్మిళిత ప్రతిస్పందనలు మరియు రక్త పరీక్షలు అనుకూలంగా ఉంటాయి. సాంప్రదాయ వైడల్ పరీక్ష మొదటి వారంలో ప్రతికూలంగా ఉంటుంది.

వ్యాధి యొక్క రెండవ వారంలో, రోగి తీవ్రమైన జ్వరంతో క్రుంగిపోతాడు 40 °C (104 °F) , మరియు గుండె నిదానంగా కొట్టుకోవడం (స్ఫిగ్మో-థెర్మిక్ డిస్సోసిఎషన్), నాడి రెండుసార్లు కొట్టుకోవడం సాధారణంగా ఉంటాయి.ఎక్కువగా మగతగా మరియు శాంతంగా ఉంటారు కానీ కొన్నిసార్లు వ్యాకులంగా ఉంటారు.ఈ మగత వలన టైఫాయిడ్ "నరాల జ్వరం" ఆనే మరోపేరు పొందింది. 1/3 వంతు రోగులకి చాతీ క్రింద మరియు పొట్టమీద గులాబీ రంగు మచ్చలు కనిపిస్తాయి.ఊపిరితిత్తులలో గురక ఉంటుంది. పొట్ట ఎడమవైపు క్రిందిభాగంలో ఉబ్బి నొప్పిగా ఉంటుంది అక్కడ గుడగుడలు వినవచ్చు. ఈ దశలో విరేచనాలు అవుతాయి:రోజుకి ఆరు నుండి ఎనిమిది సార్లు, ఆకుపచ్చగా బఠాణీ సూప్తో పోల్చదగిన ఒక రకమైన వాసనతో అవుతాయి.అయితే, తరచు మలబద్ధకం కూడా ఉంటుంది.కాలేయము మరియు ప్లీహం పెద్దవవుతాయి (హెపటోస్ప్లేనోమెగాలీ) మరియు బలహీనమవుతాయి మరియు కాలేయం పైకి వచ్చి ట్రాన్సామినాసెస్ ఏర్పడుతుంది. యాంటి O మరియు యాంటి H ప్రతిరోధకాలతో వైడల్ ప్రతిస్పందన పూర్తి అనుకూలంగా ఉంటుంది.ఈ దశలో కొన్నిసార్లు రక్త పరీక్షలు ఇంకా అనుకూలంగానే ఉంటాయి. (ఈ జ్వరం యొక్క ముఖ్య లక్షణం మొదటి మరియు రెండవ వారాలలో జ్వరం సాధారణంగా మధ్యాహ్న సమయంలో పెరుగుతుంది)

టైఫాయిడ్ జ్వరం యొక్క మూడవ వారంలో అనేక సమస్యలు ఉత్పన్నమవుతాయి:

  • రక్తంతో కూడిన పెయేర్'స్ పాచెస్లో రక్త స్రావం వలన ప్రేవులలో రక్త స్రావమవుతుంది; ఇది చాలా ప్రమాదకరమైనది కానీ ప్రాణాంతకం కాదు.
  • ఇలియంకు దూరంగా ప్రేగులకు రంధ్రాలు ఏర్పడతాయి:ఇది చాలా తీవ్రమైన సమస్య మరియు తరచూ మరణానికి దారితీస్తుంది.ఇది హెచ్చరించే లక్షణాలు లేకుండానే సేప్టిసీమియా లేదా ఆంత్రవేష్టనం చెదిరిపోయేదాకా బయటపడదు..
  • మెదడువాపు వ్యాధి
  • (Metastatic abscesses, cholecystitis, endocarditis and osteitis)మెటా స్టాటిక్ అబ్సేసేస్, కొలిసిస్టిటిస్, ఎండోకార్డైటిస్ మరియు ఓస్తేతిస్

జ్వరం చాలా తీవ్రంగా 24 గంటలలో చాలా తక్కువ హెచ్చుతగ్గులతో ఉంటుంది. జలవియోజనము ఏర్పడి రోగి అపస్మారక స్థితిని చేరుకుంటాడు (టైఫాయిడ్ దశ). మూడవ వారం చివరికి జ్వరం తగ్గడం మొదలవుతుంది (డేఫెర్వెసీన్). ఇది నాల్గవ మరియు చివరి వారం వరకు కొనసాగుతుంది.

రోగనిర్ధారణ[మార్చు]

రోగ నిర్ధారణ ఏదైనా రక్తం, ఎముక మజ్జ లేదా మలం పరీక్షలు లేదా వైడల్ పరీక్షతో జరుపవచ్చు. ( సాల్మొనెల్ల ప్రతిరోధకాలను యాంటిజెన్స్ O-సోమాటిక్ మరియు H-ఫ్లగేల్లర్లకు వ్యతిరేకంగా చూపుట). అంటువ్యాధులలో మరియు పేద దేశాలలో, మలేరియా, విరేచనాలు లేదా న్యుమోనియాను మినహాయించి, వైడాల్ మరియు రక్త పరీక్షల ఫలితాల కోసం ఎదురుచూసే సమయంలో చికిత్స కోసం ఒక ప్రయత్నంగా క్లోరమ్ ఫేనికల్ సాధారణంగా వాడతారు.[4]

"ఆంత్రిక జ్వరం" అనే పదం టైఫాయిడ్ మరియు పారా టైఫాయిడ్లను సంయుక్తంగా సూచిస్తుంది.[5]

చికిత్స[మార్చు]

నిరోధకత అసాధారణం అయినపుడు, చికిత్స కొరకు సిప్రోఫ్లోక్ససిన్ వంటి ఫ్లురోక్వినోలోన్ లను ఎంపిక చేయవచ్చు [5][6] లేనిచో , సెఫ్త్రిఅక్సన్ గ్రమోసుఫ్-Oలేదా సెఫోటాక్సైమ్ వంటి మూడవ-తరం సెఫలోస్పోరిన్ మొదటి ఎంపికగా వాడవచ్చు.[7][8][9] నోటిద్వారా తీసుకొనే సెఫిక్జిం వీటికి సరైన ప్రత్యామ్నాయం.[10][11]

టైఫాయిడ్ జ్వరం చాలా సందర్భాలలో ప్రాణాంతకం కాదు.అమ్పిసిలిన్, క్లోరంఫేనికల్, ట్రిమెథొప్రిం-సాల్ ఫమేతో క్సజోల్, అమోక్సిసిలిన్ మరియు సిప్రో ఫ్లోక్ససిన్ వంటి యాంటి బయాటిక్స్ టైఫాయిడ్ జ్వర చికిత్సకు అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో సాధారణంగా వాడతారు. యాంటి బయాటిక్స్ తో వ్యాధి యొక్క సత్వర చికిత్స ప్రాణ హాని రేటుని సుమారు 1%నికి తగ్గిస్తుంది.

చికిత్స చేయకపోతే, టైఫాయిడ్ జ్వరం మూడు వారాల నుండి ఒక నెల వరకూ ఉంటుంది.చికిత్స చేయని రోగులలో 10% మరియు 30% మధ్య మరణాలు సంభవిస్తాయి.అయితే కొన్ని జాతులలో మరణాల రేటు 47% వరకు ఉండవచ్చు.

నిరోధకత[మార్చు]

అమ్పిసిలిన్(ampicillin), క్లోరంఫెనికాల్ (chloramphenicol), ట్రిమీతోప్రిమ్-సల్ఫా మేతక్సోజోల్(trimethoprim-sulfamethoxazole) మరియు స్ట్రెప్టోమైసిన్(streptomycin)లకు నిరోధకత నేడు సాధారణం, దాదాపు 20 సంవత్సరాల నుండి వీటిని చికిత్సకు ఉపయోగించడంలేదు.ఈ మందులకు నిరోధకత కలిగి ఉండే టైఫాయిడ్ ను మల్టీడ్రగ్-రేసిస్టెంట్ టైఫాయిడ్ (MDR టైఫాయిడ్)గా పిలుస్తారు.

భారత ఉపఖండం మరియు ఆగ్నేయ ఆసియాలో సిప్రోఫోక్ససిన్ (Ciprofloxacin) నిరోధకత పెరగడం పెరుగుతున్న సమస్య. దక్షిణ అమెరికా, ఇండియా, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, థాయిలాండ్ లేదా వియత్నాంలలో వచ్చే టైఫాయిడ్ గా సందేహించే జ్వరాలకు మొదటి చికిత్సగా సిప్రోఫ్లోక్సాసిన్(ciprofloxacin)ను వాడటంలేదు. ఈ రోగులకు, సిఫారసు చేయదగిన మొదటి ఔషధం సెఫ్ ట్రియక్సన్ (ceftriaxone). నిరోధకత ఎక్కువగా ఉన్న జనాభాలో అజిత్రోమైసిన్ (Azithromycin) టైఫాయిడ్ చికిత్సకు వాడటం ఫ్లూరోక్వినోలోన్ మందులు (fluoroquinolone drugs) మరియు సెఫ్ట్రియక్సన్(ceftriaxone) కంటే మంచిదని సూచించబడింది.[12] సెఫ్ట్రియక్సన్ (ceftriaxone)తో పోల్చినపుడు అజిత్రోమైసిన్ (Azithromycin) జ్వరం తిరిగి వచ్చే రేటును గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది.

సిప్రోఫ్లోక్ససిన్ గ్రాహ్యత తగ్గడం గురించి ప్రయోగశాల పరిశోధనలో ప్రత్యేక సమస్య ఉంది: ప్రస్తుత సిఫారసులలో అనుమానితుని (రోగము వ్యాపించకుండా వొంటరిగా ఉంచబడిన వ్యక్తి) ఒకేసారి సిప్రోఫ్లోక్సాసిన్ (CIP) మరియు నలిడిక్సిక్ ఆసిడ్ (NAL)ల పరీక్షలకు గురిచేస్తారు, CIP మరియు NAL రెండిటికీ సున్నితమైనవారిని "సిప్రోఫ్లోక్సిన్కి సున్నితమైనవారని", కానీ CIP కి అనుకూలంగా ఉంది NAL కు స్పందించని వారిని "సిప్రోఫ్లోక్స్సిన్ కి సున్నితత్వం తగ్గినవారిగా" గుర్తిస్తారు. ఏదేమైనా, 271 మందిపై జరిపిన ఒక విశ్లేషణ ప్రకారం సిప్రోఫ్లోక్ససిన్కి తగ్గిన అనుకూలత కలిగిన (MIC 0.125–1.0 mg/l) 18% పైగా అనుమానితులను ఈ పద్ధతి ద్వారా గుర్తించలేమని తేలింది.[13] ఈ సమస్య ఏవిధంగా తీరుతుందనేది నిశ్చయంగా చెప్పలేము, ఎందుకంటే ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా ప్రయోగశాలలు(పశ్చిమ దేశాలతోకలిపి) డిస్కు టెస్టింగ్ పై ఆధారపడ్డాయి కానీ MICs టెస్ట్ చేయలేవు.

అడ్డుకొనుట[మార్చు]

సాన్ అగాస్టిన్ కౌంటీ, టెక్సాస్ లోని ఒక పాఠశాలలో టైఫాయిడ్ టీకాలు వేస్తున్న వైద్యుడు

మూస:Mergefrom టైఫాయిడ్ నిరోధానికి ఆరోగ్యరక్షణ మరియు పరిశుభ్రత తప్పనిసరిగా పాటించవలసిన చర్యలు.టైఫాయిడ్ జంతువులను ప్రభావితం చేయలేదు కనుక వ్యాపనం కేవలం మానవుల నుండి మానవులకు మాత్రమే జరుగుతుంది.మానవుల మలం లేదా మూత్రం ఆహారం లేదా త్రాగునీటితో కలిసే పరిసరాలలో మాత్రమే టైఫాయిడ్ వ్యాప్తి చెందుతుంది. కాబట్టి ఆహారాన్ని జాగ్రత్తగా తయారుచేయడం మరియు చేతులు కడుక్కోవడం టైఫాయిడ్ అడ్డుకొనుటకు అతిముఖ్యం.

టైఫాయిడ్ అడ్డుకొనుటకు వరల్డ్ హెల్త్ ఆర్గనైజేషన్ సిఫారసు చేసిన రెండు టీకాలు ప్రస్తుతం ఉన్నాయి:[14] ఇవి ప్రస్తుతం ఉన్న, నోటి ద్వారా తీసుకునే Ty21a టీకా ( వివొటిఫ్ బెమా (vivoitif Bema) అనే పేరుతొ అమ్మబడుతోంది) మరియు సూది ద్వారా ఎక్కించే టైఫాయిడ్ పోలిసాకరైడ్ వాక్సిన్(Typhoid polysacchride vaccine) ( టిఫిమ్ వి(Typhim Vi) పేరుతో సనోఫీ పాశ్చర్ చే మరియు టైఫెరిక్స్ (typherix) పేరుతో గ్లాక్సోస్మిత్క్లైన్లచే అమ్మబడుతోంది). రెండూ 50 నుండి 80% రక్షణను ఇస్తాయి మరియు టైఫాయిడ్ అంటువ్యాధి ఉన్న ప్రాంతాలలో పర్యటించేవారికి సిఫారసు చేయబడ్డాయి.కొత్తగా కనుగొన్న మందులు అందుబాటులో లేని దేశాలలో పాత పూర్తి-మృత కణ టీకా అందుబాటులో ఉంది, కానీ ఈ టీకా ఇప్పుడు సిఫారసు చేయబడటంలేదు, ఎందుకంటే దానికి ఎక్కువ అవాంఛిత ప్రభావాలు ఉన్నాయి (ప్రధానంగా సూదిమందు గుచ్చిన చోట నొప్పి మరియు వాపు).[14]

1939 టైఫాయిడ్ బాక్టీరియా ఏ విధంగా బావినీటిని వివిధ రకాలుగా కలుషితం చేస్తుందో చూపే విషయాత్మక చిత్రం (మధ్య)

వ్యాప్తి[మార్చు]

మలం తిని జీవించే కీటకాలు కొన్ని సమయాలలో ఈ వ్యాధిని పారిశుధ్య మరియు ఆరోగ్యరక్షణ సరిగా లేనపుడు వ్యాపింపచేస్తాయి.ప్రజలు మలవిసర్జన తరువాత మరియు ఆహారం తీసుకొనే ముందు చేతులు కడుక్కొనేలా ప్రోత్సహించే ప్రజా ఉద్యమాలు నిర్వహించడం ద్వారా ఈ వ్యాధి వ్యాప్తిని నియంత్రించవచ్చు. యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెంటర్ ఫర్ డిసీస్ కంట్రోల్ వారి గణాంకాల ప్రకారం, త్రాగునీటి క్లోరినేషన్ద్వారా U.S. లో టైఫాయిడ్ జ్వరవ్యాప్తి ఆసక్తికరంగా తగ్గింది.

ఒక వ్యక్తి టైఫాయిడ్ జ్వరం యొక్క ఏవిధమైన లక్షణాలతో బాధపడకుండానే లక్షణ వాహకునిగా ఇతరులకు వ్యాధిని వ్యాప్తిచేయగలడు. సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ వారి ప్రకారం టైఫాయిడ్ వ్యాధి వచ్చి తగ్గిన తరువాత కూడా 5% ప్రజలలో ఆవ్యాధి మిగిలి ఉంటుంది.ప్రసిద్ధి చెందిన లక్షణవాహకురాలు మేరీ మాల్లోన్ (సాధారణంగా "టైఫాయిడ్ మేరీ"గా పిలుస్తారు), ఒక వంట మనిషి, ఈమె 53 మందికి టైఫాయిడ్ వ్యాప్తి చేయగా, వారిలో ముగ్గురు ఈ వ్యాధి బారినపడి మరణించారు. మాల్లోన్ ఒక "అంటువ్యాధి" వ్యాపించడానికి బాధ్యుడైన సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతురాలైన మొదటి వ్యక్తి.

U.S. 1906–1960 లో టైఫాయిడ్ జ్వర మరణరేటు

చాలావరకు టైఫాయిడ్ రోగులను ప్రత్యేకవార్డులో బంధించి ఉంచుతారు టైఫాయిడ్ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి వీరిని బయటకురానీయరు.వీరు నివసించే పరిస్థితుల వలన మానసికంగా కృంగిపోయి అశాంతికి లోనవుతారు.[15]

అంటురోగ శాస్త్రం[మార్చు]

సంవత్సరానికి 16-33 మిలియన్ కేసులతో 500,000 నుండి 600,000 మరణాలు అంటువ్యాధి ఉన్న ప్రదేశాలలో సభవించే టైఫాయిడ్ను వరల్డ్ హెల్త్ ఆర్గనైజేషన్ తీవ్రమైన ప్రజారోగ్య సమస్యగా గుర్తించింది. 5 నుండి 19 సంవత్సరాల వయసుగల పిల్లలు మరియు యువకులలో ఇది ఎక్కువగా సంభవిస్తుంది.[16]

హెట్రోజైగస్ ప్రయోజనం[మార్చు]

సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ దాని ప్రస్తుతస్థాయికి (UKలో 1600 మందిలో 1) టైఫాయిడ్ జ్వరానికి వ్యతిరేకంగా దానికి ఉన్న హెటేరో జైగోస్ ప్రయోజనం కారణం.[17] రెండు ఊపిరితిత్తులు మరియు ప్రేవుల పొరపై ఉన్న CFTR ప్రోటీన్, ఉత్పరివర్తిత సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ రూపమైన CFTR ప్రోటీన్ శరీరంలోనికి టైఫాయిడ్ బాక్టీరియా ప్రవేశించకుండా ప్రేగుల పొర ద్వారా అడ్డుకుంటాయి.

చరిత్ర[మార్చు]

430–426 B.C.ప్రాంతంలో, కొంతమంది టైఫాయిడ్ జ్వరమని నమ్మే నాశానకారి అయిన ప్లేగు, ఎథెన్స్ జనాభాలో మూడింట ఒక వంతు మందిని, వారి నాయకుడు పెరిక్లేస్తో సహా సంహరించింది. మిగిలిన అధికారం ఎథెన్స్ నుండి స్పార్టాకు మారింది, దీనితో పురాతన ప్రపంచంలో ఆధిపత్యాన్ని చూపిన పెరిక్లేస్ యొక్క స్వర్ణయుగం అంతమయింది. పురాతన చారిత్రకవేత్త థుసిడిడీజ్ కూడా ఈ వ్యాధి బారినపడ్డారు, కానీ బయటపడి ప్లేగు గురించి వ్రాసారు.ఈ మహమ్మారి గురించి ఈయన రచనలే ప్రాధమికఆధారం.ప్లేగు వ్యాధికి కారణం చాలాకాలం నుండి వివాదాస్పదంగా ఉంది, ఆధునిక విద్య మరియు వైద్య శాస్త్రవేత్తలు దీనికి ఎపిడెమిక్ టైఫస్ కారణమని భావిస్తున్నాయి.అయితే, 2006లో అధ్యయనాలు బాక్టీరియా వలె ఉండే DNA వరుసలు టైఫాయిడ్ జ్వరానికి కారణమని కనుగొన్నాయి.[18] ఇతర శాస్త్రవేత్తలు ఈ అధ్యయనాలను ఖండించారు, DNA అధ్యయనానికి తీసుకున్న దంతాల కండలో సిద్ధాంత పరమైన దోషాలున్నాయని వీరి వాదన.[19] ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా ప్రజారోగ్యం మరియు పరిశుభ్రత తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలలో వ్యాపిస్తుంది; సమస్య ఉన్న కాలంలో, అట్టికా యొక్క జనాభా మొత్తం పొడవైన గోడల లోపల బంధించబడి గుడారాలలో నివసించారు.

ఈ జ్వరం అనేక పేర్లను కలిగి ఉంది, గ్యాస్ట్రిక్ ఫీవర్, అబ్డామినల్ టైఫస్, ఇన్ఫాన్టైల్ రేమిటేంట్ ఫీవర్, స్లో ఫీవర్, నెర్వస్ ఫీవర్, పైథోజెనిక్ ఫీవర్ , మొ. " టైఫాయిడ్" అనే పదాన్ని లూయిస్ 1829 లో ఇచ్చారు, దీని మూలం టైఫస్.

మేరీ మల్లోన్ ("టైఫాయిడ్ మేరీ") హాస్పిటల్ బెడ్ పైన. టైఫాయిడ్ వాహకురాలైన ఆమె 1907 లో మూడు సంవత్సరాలు మరియు మరలా 1915 నుండి 1938 లో చనిపోయే వరకు బలవంతపు నిర్బంధంలో ఉన్నారు.

19వ శతాబ్దపు చివరిభాగంలో చికాగోలో టైఫాయిడ్ జ్వర మృతుల రేటు సగటున ఒక సంవత్సరంలో 100,000 మంది ప్రజలకి 65గా ఉండేది . అతి భయంకరమైన సంవత్సరం 1891, ఆ సంవత్సరంలో టైఫాయిడ్ మృతుల రేటు 100,000 మంది ప్రజలకి 174గా ఉంది.[20] అందరికంటే ఎక్కువ అపకీర్తిపొందిన టైఫాయిడ్ జ్వరవాహకం—మరియు అందరికంటే ఎక్కువ నాశనాన్ని సృష్టించింది—మాత్రం మేరీ మాల్లోన్, టైఫాయిడ్ మేరీగా కూడా పేరుపొందారు. 1907 లో ఆమె మొదటి అమెరికన్ వాహకంగా కనుగొని గుర్తించబడ్డారు.ఆమె న్యూ యార్క్లో వంట మనిషిగా ఉండేవారు; కొన్ని వందల మందికి అంటువ్యాధి రావడానికి ఆమె కారణం అయ్యారని కొంతమంది నమ్ముతారు.నలభై-ఏడు కేసులకు మరియు ముగ్గురి మరణాలకు ఆమె సమీప కారణం.[21] ప్రజారోగ్య అధికారులు ఆమెను వంటపని మానవలసిందిగా లేదా పిత్తాశయమును తొలగించుకోవలసిందిగా చెప్పారు. మేరీ పని మానివేశారు కానీ తరువాత దొంగ పేరుతో తిరిగి వచ్చారు. ఇంకొకసారి టైఫాయిడ్ బయట పడిన తరువాత ఆమెను నిలిపి నిర్బంధంలో ఉంచారు. 26సంవత్సరాల నిర్బంధం తరువాత ఆమె న్యుమోనియాతో మరణించారు.

1897లో, అల్మ్రోత్ ఎడ్వర్డ్ రైట్ ఒక సమర్ధవంతమైన టీకాను అభివృద్ధి చేసారు.1909లో, ఫ్రెడెరిక్ F. రసెల్ అనే U.S.సైన్య వైద్యుడు, ఒక అమెరికన్ టైఫాయిడ్ టీకాను అభివృద్ధి చేసారు మరియు రెండు సంవత్సరాల తరువాత ఆయన టీకా కార్యక్రమంలో మొదటిసారి సైన్యం మొత్తానికి రోగ నిరోధకాలు ఇవ్వబడ్డాయి. U.S. సైన్య రోగాలకీ మరియు మరణాలకీ ప్రముఖ కారణంగా ఉన్న టైఫాయిడ్ దానితో తుడిచిపెట్టుకు పోయింది.

టీకాల వలన మరియు ప్రజారాజ్యం మరియు పారిశుధ్యంలో అభివృద్ధి వలన 20వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగంలో చాలావరకు అభివృద్ధిచెందిన దేశాలు టైఫాయిడ్ జ్వరంలో తగ్గుదలని చూసాయి. 1942 నుండి వైద్య విధానంలో అంటి బయాటిక్స్ ప్రవేశపెట్టడం వలన మరణాలరేటు బాగా తగ్గింది.నేడు, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో టైఫాయిడ్ జ్వరం సంవత్సరానికి 1,000,000 మంది ప్రజలకు 5 కేసులుగా ఉంది.

డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ అఫ్ కాంగోలో 2004-05 లో 42,000 కేసులలో 214 చావులు ఉన్నాయి.[16]

పందొమ్మిదో శతాబ్దంలో టైఫాయిడ్ జ్వరాన్ని suette milliaire గా ఫ్రాన్స్ లో పిలుస్తారు.

బాధితులలో పేరుపొందినవారు[మార్చు]

ఈ వ్యాధి బారిన పడిన పెరుపొందిన వారిలో :

కల్పిత పాత్రలు[మార్చు]

  • గిల్బర్ట్ బ్లిత్ ( అన్నే అఫ్ గ్రీన్ గబ్లేస్ సిరీస్) L.M. మోంట్ గోమెరిచే రచించబడిన "అన్నే అఫ్ ది ఐలాండ్,"లో టైఫాయిడ్తో దాదాపు చనిపోతారు.
  • వాల్టర్ బ్లిత్ (తరువాత వచ్చిన అన్నే అఫ్ గ్రీన్ గబెల్స్ బుక్స్ లో అన్నే మరియు గిల్బర్ట్ బ్లిత్ల కుమారుడు) "రిల్ల అఫ్ ఇంగిల్ సైడ్"లో టైఫాయిడ్ నుండి కోలుకుంటూ ఉంటాడు అందువలన WWI జాబితాలో చోటుచేసుకోలేక పోతాడు
  • జోహాన్న్ "హన్నో" బుడెన్బ్రూక్, థామస్ మన్ నవల బుడెన్ బ్రూక్స్ లో, టైఫాయిడ్ జ్వరంతో చనిపోతాడు, మరియు ఈ పుస్తకంలో వ్యాధి గురించి దీర్ఘమైన వర్ణన మరియు దాని ప్రభావాలు ఉన్నాయి.
  • జాన్ H. వాట్సన్ (షెర్లాక్ హోమ్స్యొక్క పేరుపొందిన స్నేహితుడు) భారత దేశంలో వచ్చిన టైఫాయిడ్తో దాదాపు చావబోయి, చికిత్స కోసం ఇంగ్లాండ్ వచ్చి - మొదట ఈ డిటెక్టివ్ ను కలుసుకుంటాడు
  • "గాన్ విత్ ది విండ్"లో స్కార్లెట్ ఓ'హర యొక్క తల్లి మరియు సోదరీమణులు

అన్వయములు[మార్చు]

  1. మూస:MedlinePlus
  2. Giannella RA (1996). "Salmonella". Baron's Medical Microbiology (Baron S et al., eds.) (4th ed.). Univ of Texas Medical Branch. ISBN 0-9631172-1-1. 
  3. CDC Disease Info typhoidfever_g
  4. Ryan KJ, Ray CG (editors) (2004). Sherris Medical Microbiology (4th ed.). McGraw Hill. ISBN 0838585299. 
  5. 5.0 5.1 Parry CM, Beeching NJ (2009). Treatment of enteric fever 338. pp. b1159. doi:10.1136/bmj.b1159.  Text "journal+Brit Med J" ignored (help)
  6. Thaver D, Zaidi AK, Critchley JA, et al. (2008). "Fluoroquinolones for treating typhoid and paratyphoid fever (enteric fever)". Cochrane Database Syst Rev 8 (4): CD004530. PMID 18843659. 
  7. Soe GB, Overturf GD (1987). "Treatment of typhoid fever and other systemic salmonelloses with cefotaxime, ceftriaxone, cefoperazone, and other newer cephalosporins". Rev Infect Dis 9 (4): 719–736. 
  8. Wallace MR, Yousif AA, Mahroos GA, et al. (1993). "Ciprofloxacin versus ceftriaxone in the treatment of multiresistant typhoid fever". Eur J Clin Microbiol Infect Dis 12 (12): 907–910. doi:10.1007/BF01992163. 
  9. Dutta P, Mitra U, Dutta S, et al. (2001). "Ceftriaxone therapy in ciprofloxacin treatment failure typhoid fever in children". Indian J Med Res 113: 210–213. PMID 11816954. 
  10. Bhutta ZA, Khan IA, Molla AM (1994). "Therapy of multidrug-resistant typhoid fever with oral cefixime vs. intravenous ceftriaxone". Pediatr Infect Dis J 13 (11): 990–994. PMID 7845753. 
  11. Cao XT, Kneen R, Nguyen TA, Truong DL, White NJ, Parry CM (1999). "A comparative study of ofloxacin and cefixime for treatment of typhoid fever in children. The Dong Nai Pediatric Center Typhoid Study Group". Pediatr Infect Dis J 18 (3): 245–8. PMID 10093945. 
  12. Effa EE, Bukirwa H (2008). "Azithromycin for treating uncomplicated typhoid and paratyphoid fever (enteric fever)". Cochrane Database of Systematic Reviews (1). doi:10.1002/14651858.CD006083.pub2. 
  13. Cooke FJ, Wain J, Threlfall EJ (2006). "Fluoroquinolone resistance in Salmonella typhi (letter)". Brit Med J 333 (7563): 353–4. doi:10.1136/bmj.333.7563.353-b. 
  14. 14.0 14.1 "Typhoid vaccines: WHO position paper". Wkly. Epidemiol. Rec. 83 (6): 49–59. February 2008. PMID 18260212. 
  15. BBC on Long Grove Hospital Surrey GB url: http://news.bbc.co.uk/today/hi/today/newsid_7523000/7523680.stm
  16. 16.0 16.1 "Typhoid Fever". World Health Organization. Retrieved 2007-08-28. 
  17. Weinberg ED (2008). "Survival advantage of the hemochromatosis C282Y mutation". Perspectives in biology and medicine 51 (1): 98–102. doi:10.1353/pbm.2008.0001. PMID 18192769. 
  18. Papagrigorakis MJ, Yapijakis C, Synodinos PN, Baziotopoulou-Valavani E (2006). "DNA examination of ancient dental pulp incriminates typhoid fever as a probable cause of the Plague of Athens". Int J Infect Dis 10 (3): 206–14. doi:10.1016/j.ijid.2005.09.001. PMID 16412683. 
  19. Shapiro B, Rambaut A, Gilbert M (2006). "No proof that typhoid caused the Plague of Athens (a reply to Papagrigorakis et al.)". Int J Infect Dis 10 (4): 334–5; author reply 335–6. doi:10.1016/j.ijid.2006.02.006. PMID 16730469. 
  20. "1900 Flow of Chicago River Reversed". Chicago Timeline. Chicago Public Library. Retrieved 2007-02-08. 
  21. "Nova: The Most Dangerous Woman in America". 

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

poo

వెలుపటి వలయము[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.

మూస:Bacterial diseases

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=టైఫాయిడ్&oldid=862835" నుండి వెలికితీశారు