జమ్సేట్జి టాటా

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Jamshedji
JNTata.jpg
Jamshetji Tata
జననం(1839-03-03) 1839 మార్చి 3
Navsari, Gujarat, India
మరణం1904 మే 19 (1904-05-19)(వయసు 65)
Bad Nauheim, German Empire
వృత్తిBusinessman
జీవిత భాగస్వామిHirabai Daboo
తల్లిదండ్రులుNusserwanji and Jeevanbai Tata

జంషెట్జి నుస్సేర్వాంజి టాటా (గుజరాతి: જમ્શેત્જી નુંસ્સેર્વાનજી ટાટા; మార్చి3, 1839 - మే 19, 1904) భారత దేశంలో పెట్టుబడిదారుడు, పారిశ్రామికవేత్త, పారిశ్రామిక రంగ పురోగమనంలో ప్రముఖుడు. ఆయన భారత దేశంలో గుజరాత్ రాష్ట్రం నవసారి గ్రామంలో నివసించే పార్సీకుటుంబంలో జన్మించాడు.

ఆయన స్థాపించిన సంస్థ తరువాతి కాలంలో టాటా గ్రూప్ ఆఫ్ కంపెనీస్ గా ప్రసిద్ధి చెందింది జమ్సేట్జి టాటా ను "భారత పారిశ్రామిక రంగ పితామహుడు"గా పేర్కొంటారు.[1]

ప్రారంభ జీవితం[మార్చు]

నవసారి, దక్షిణ గుజరాత్ లోని ఒక చిన్న పట్టణంలో నుస్సేర్వాంజి మరియు జీవన్ బాయి దంపతులకు 3 మార్చి 1839 న జమ్సేట్జి టాటా జన్మించాడు. జొరాష్ట్రియన్ పురోహితులు అయిన పార్సీ కుటుంబంలో నుస్సేర్వాంజి టాటా మొట్టమొదటి వ్యాపారవేత్త. ఆయన ముంబై చేరి వర్తకం మొదలుపెట్టాడు.

14 ఏళ్ళ వయసులో జమ్సేట్జి ముంబైలో ఉన్న త్రండ్రి వద్దకు చేరి ఎల్ఫిన్‌స్టోన్ కళాశాలలో చేరారు. విద్యార్థిగా ఉండగానే ఆయన వివాహం హిరబాయి దాబూతో జరిగింది.[2][3] ఆయన 1858లో పట్టభద్రుడు అయిన పిదప తండ్రిగారి వర్తక సంస్థలో చేరాడు. బ్రిటిషు ప్రభుత్వం 1857 భారత స్వాతంత్ర్య విప్లవాన్ని అణిచివేసిన రోజులు కావటంతో వ్యాపారం చేయడానికి ఆ కాలం అనుకూలం కాదు.

వ్యాపారం[మార్చు]

చేతిలో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ భవన నమూనాతో ఉన్న జె.యెన్.టాటా విగ్రహం. ఇది ఇండియన్ ఇన్‌స్టిటూట్ ఆఫ్ సైన్స్ భవనంలో ఉంది.

జమ్సేట్జి 29 సంవత్సరాలు వయసు వరకు తండ్రిగారితో పనిచేసాడు. 1868లో ఆయన సొంత వర్తక సంస్థ ప్రారంభించాడు దాని పెట్టుబడి రూ. 21,000. 1869లో చించ్ పోఖ్లి లోని దివాలా తీసిన ఒక నూనె మిల్లును కొని దానిని పత్తి మిల్లుగా మార్చాడు. దానికి అలెగ్జాండ్రా మిల్లు అని పేరు పెట్టాడు. రెండు సంవత్సరాల తరువాత ఆ మిల్లును మంచి లాభానికి అమ్మాడు. తరువాత 1874 లో నాగపూరులో పత్తి మిల్లు ప్రారంభించాడు. 1877 జనవరి 1న రాణి విక్టోరియాను భారతదేశ చక్రవర్తిగా ప్రకటించిన సందర్భంగా ఆ మిల్లుకు ఎంప్రెస్ మిల్ అని నామకరణం చేసాడు.

ఆయన ఆలోచనలు సత్ఫలితాలను ఇవ్వాలని తపించేవారు: ఇనుము కర్మాగారం, అత్యుత్తమ విద్యా సంస్థ, ప్రపంచ ప్రఖ్యతి గాంచిన హోటలు, జల విద్యుత్ కేంద్రం లను స్థాపించాలని కలలు కనేవాడు. ఆయన జీవితకాలంలో ఒక ఆలోచన నిజం అయ్యింది. డిసెంబరు 3, 1903 లో ది తాజ్ మహల్ హొటలు ప్రారంభించాడు.[4]

ఆయన వేసిన పునాదుల పైన, అతని వారసులు, అతని ఆలోచనలకు ప్రతిరూపంగా ఆయా రంగాలలో ప్రస్తుత కాలంలో గౌరవప్రథమైన స్థానం చేరుకోవడానికి కృషి చేసారు.

  • టాటా స్టీల్ (పూర్వం టిస్కో- టాటా ఐరన్ అండ్ స్టీల్ కంపెనీ లిమిటెడ్) ఆంగ్లో-డచ్ కూటమికి చెందిన సంస్థను కొన్నాడు. టాటా స్టీల్ ఆసియాలో మొదటిది, భారతదేశంలో అతి పెద్ద, ప్రపంచంలో అయిదవ అతి పెద్ద సంస్థగా అవతరించింది. ఈ సంస్థ వార్షిక ఉత్పత్తి 28 మిలియన్ టన్నులు.[5]
  • ది ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్
  • డాక్టర్. హోమీ భాభా స్థాపించిన ది టాటా ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రిసెర్చి. డాక్టర్.హోమీ భాభా, జె.ఆర్.డి.టాటాను కలిసి విజ్ఞాన శిక్షణ సంస్థను ఏర్పాటు చేయడానికి ఆయన సహాయం కోరాడు. 1945 లో శిక్షణా సంస్థను ప్రారంభించారు.[6]
  • ది టాటా పవర్ కంపనీ లిమిటెడ్ దేశంలోనే ప్రైవేటు రంగంలో నడుస్తున్న అతి పెద్ద విద్యుత్ సరఫరా సంస్థ. దీని ప్రారంభ సామర్ధ్యం 2300 మెగా వాట్లు.[7]

ఆయన జీవిత కాలంలో నిజమయిన కల, ముంబై జిల్లా కొలాబాలో ఉన్న తాజ్ మహల్ ప్యాలస్ మరియు బురుజు.[8] డిసెంబరు 13న 4,21,00,000 రూపాయల ఖర్చుతో దీని నిర్మాణం పూర్తి అయ్యింది. ప్రస్తుత ఆర్థిక ద్రవోల్బణం ప్రకారం లెక్కలో దాని ఖర్చు రూ:11,475,496,248 (£160,962,295) ఉంటుంది.[9]

వ్యక్తిగత జీవితం[మార్చు]

హిరబాయి దాబూతో జమ్సేట్జి టాటా వివాహం జరిగింది. వారి సంతానం దొరబ్జి టాటా మరియు రతన్జి టాటా. రతన్జి టాటా, టాటా కూటమికి జమ్సేట్జి వారసునిగా అధ్యక్షుడు అయ్యాడు.

వారసత్వం[మార్చు]

జమ్సేట్జి స్థాపించిన సంస్థ పెరిగి, టాటా కూటమిగా మారి, ఇప్పుడు ప్రపంచంలోనే పెద్దవైన సంస్థల్లో ఒకటిగా గౌరవం పొందుతున్నాయి.

జమ్సేట్జికి సంస్థ స్థాపకునిగా మాత్రమే గుర్తింపు పొందలేదు. ఆ రంగంలో మార్గ నిర్దేశకుడు కూడాను.

భారత దేశంలో జార్ఖండ్ రాష్ట్రం లోని టాటా నగర్ అని కూడా జంషెడ్పూరుకు అతని పేరు పెట్టారు. టాటా కూటమికి చెందిన సంస్థలు అక్కడ ఉన్నాయి. టాటా స్టీల్, టాటా మోటార్స్ (భారీ వాహనాల తయారీ కేంద్రం), అంతే కాకుండా HVAL, HVTL, టెల్కోన్, టాటా పవర్, జుస్కో, టాటా కమ్మిన్స్, Trf (టాటా రాబిన్స్ ఫ్రెసర్), టాటా బేరింగ్, టాయో, టాటా టుబ్స్ విభాగం, టిన్ప్లేట్, టాటా అగ్రికో, IS&WP (టాటా కూటమి) టాటా పిగ్మేంట్స్.

ఇండియన్ ఇంస్టిట్యుట్ ఆఫ్ సైన్స్ స్థాపనకు కృషి చేసారు.

జీవితచరిత్ర[మార్చు]

  • ఆర్.ఏం.లాలా వ్రాసిన ఫర్ ది లవ్ ఆఫ్ ఇండియా : లైఫ్ అండ్ టైమ్స్ ఆఫ్ జమ్సేట్జి టాటా (ISBN 0-670-05782-7)

సూచనలు[మార్చు]

  1. జంషెడ్జి టాటా టాటా సంస్థల వ్యవస్థాపకుడు
  2. "Family Tree of the Tatas". Unknown parameter |access date= ignored (|access-date= suggested) (help); Cite web requires |website= (help)
  3. "Biography on [[TIFR]] website". Unknown parameter |access date= ignored (|access-date= suggested) (help); Cite web requires |website= (help); URL–wikilink conflict (help)
  4. "Biography on the official website of Tata". Retrieved September 9, 2006. Cite web requires |website= (help)[dead link]
  5. "Tata Steel website". Retrieved September 9, 2006. Cite web requires |website= (help)
  6. హోమీ భాభా
  7. "Tata Power website". Retrieved September 9, 2006. Cite web requires |website= (help)[dead link]
  8. "Taj Hotels website". Retrieved September 9, 2006. Cite web requires |website= (help)
  9. 1988లో ఒక పౌండ్ విలువ 15 భారత రూపాయిలతో సమానం[1]. లెక్కించబడిన పౌండ్ సమానాంకం మరియు వాడబడిన యుకే జాతీయ పురాతన దస్తావేజుల [2] భద్రతాశాలలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని లెక్కించేందుకు దాచబడినవి.
  • EPW at www.epw.org.in జమ్సేట్జి నుస్సేర్వాంజి టాటా, నూరు వసంతాల శ్రద్ధాంజలి.

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.