భారత పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ
పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ భారత ప్రభుత్వ శాఖ, భారతదేశంలో పర్యాటక అభివృద్ధి & ప్రమోషన్కు సంబంధించిన నియమాలు, నిబంధనలు & చట్టాల రూపకల్పన & నిర్వహణకు అత్యున్నత సంస్థ. ఇది భారత పర్యాటక శాఖను సులభతరం చేస్తుంది.
భారతదేశం లండన్లో జరిగిన వరల్డ్ పర్యాటకం మార్ట్ 2011లో ప్రపంచ ప్రముఖ గమ్యస్థానం & ప్రపంచ ప్రముఖ పర్యాటక బోర్డు, ఇన్క్రెడిబుల్ ఇండియా అనే రెండు గ్లోబల్ అవార్డులను గెలుచుకోవడం ద్వారా అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది.[1]
కేబినెట్ మంత్రులు
[మార్చు]| నం. | ఫోటో | మంత్రి
(జనన-మరణ) నియోజకవర్గం |
పదవీకాలం | రాజకీయ పార్టీ | మంత్రిత్వ శాఖ | ప్రధాన మంత్రి | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| నుండి | కు | కాలం | ||||||
| పర్యాటక & పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 1 | కరణ్ సింగ్
(జననం 1931) ఉధంపూర్ ఎంపీ |
1967 మార్చి 16 | 1971 మార్చి 18 | 4 సంవత్సరాలు, 2 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | ఇందిరా II | ఇందిరా గాంధీ | |
| 1971 మార్చి 18 | 1973 నవంబరు 9 | ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (అభ్యర్థనవాదులు) | ఇందిర III | |||||
| 2 | రాజ్ బహదూర్
(1912–1990) భరత్పూర్ ఎంపీ |
1973 నవంబరు 9 | 1976 డిసెంబరు 22 | 3 సంవత్సరాలు, 43 రోజులు | ||||
| 3 |
|
కోతా రఘురామయ్య
(1912–1979) గుంటూరు ఎంపీ |
1976 డిసెంబరు 23 | 1977 మార్చి 24 | 91 రోజులు | |||
| 4 | పురుషోత్తం కౌశిక్
(1930–2017) రాయ్పూర్ ఎంపీ |
1977 మార్చి 26 | 1979 జూలై 15 | 2 సంవత్సరాలు, 111 రోజులు | జనతా పార్టీ | దేశాయ్ | మొరార్జీ దేశాయ్ | |
| – | మొరార్జీ దేశాయ్
(1896–1995) సూరత్ ఎంపీ (ప్రధాని) |
1979 జూలై 15 | 1979 జూలై 28 | 13 రోజులు | ||||
| 5 | మహ్మద్ షఫీ ఖురేషి
(1928–2016) అనంతనాగ్ ఎంపీ |
1979 జూలై 30 | 1980 జనవరి 14 | 168 రోజులు | జనతా పార్టీ (సెక్యులర్) | చరణ్ సింగ్ | చరణ్ సింగ్ | |
| 6 | జానకీ బల్లభ్ పట్నాయక్
(1927–2015) కటక్ ఎంపీ |
1980 జనవరి 14 | 1980 జూన్ 7 | 145 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | ఇందిర IV | ఇందిరా గాంధీ | |
| 7 | అనంత్ శర్మ
(1919–1988) బీహార్ రాజ్యసభ ఎంపీ |
1980 జూన్ 8 | 1982 సెప్టెంబరు 2 | 2 సంవత్సరాలు, 86 రోజులు | ||||
| పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 8 | ఖుర్షీద్ ఆలం ఖాన్
(1919–2013) ఫరూఖాబాద్ ఎంపీ (MoS, I/C) |
1982 సెప్టెంబరు 2 | 1983 ఫిబ్రవరి 14 | 165 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | ఇందిర IV | ఇందిరా గాంధీ | |
| పర్యాటక & పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి | ||||||||
| (8) | ఖుర్షీద్ ఆలం ఖాన్
(1919–2013) ఫరూఖాబాద్ ఎంపీ (MoS, I/C) |
1983 ఫిబ్రవరి 14 | 1984 అక్టోబరు 31 | 1 సంవత్సరం, 316 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | ఇందిర IV | ఇందిరా గాంధీ | |
| 1984 నవంబరు 4 | 1984 డిసెంబరు 31 | రాజీవ్ ఐ | రాజీవ్ గాంధీ | |||||
| – | రాజీవ్ గాంధీ
(1944–1991) అమేథీ ఎంపీ (ప్రధాని) |
1984 డిసెంబరు 31 | 1985 సెప్టెంబరు 25 | 268 రోజులు | రాజీవ్ II | |||
| పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 9 | HKL భగత్
(1921–2005) తూర్పు ఢిల్లీకి ఎంపీ |
1985 సెప్టెంబరు 25 | 1986 మే 12 | 229 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | రాజీవ్ II | రాజీవ్ గాంధీ | |
| 10 | ముఫ్తీ మహ్మద్ సయీద్
(1936–2016) జమ్మూ కాశ్మీర్కు రాజ్యసభ ఎంపీ |
1986 మే 12 | 1987 జూలై 15 | 1 సంవత్సరం, 64 రోజులు | ||||
| – | రాజీవ్ గాంధీ
(1944–1991) అమేథీ ఎంపీ (ప్రధాని) |
1987 జూలై 15 | 1987 జూలై 28 | 13 రోజులు | ||||
| 11 | జగదీష్ టైట్లర్
(జననం 1944) ఢిల్లీ సదర్ ఎంపీ (MoS, I/C) |
1987 జూలై 28 | 1988 ఫిబ్రవరి 14 | 201 రోజులు | ||||
| 12 | మొహసినా కిద్వాయ్
(జననం 1932) మీరట్ ఎంపీ |
1988 ఫిబ్రవరి 14 | 1988 జూన్ 25 | 132 రోజులు | ||||
| పౌర విమానయాన & పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 13 | శివరాజ్ పాటిల్
(జననం 1935) లాతూర్ ఎంపీ (MoS, I/C) |
1988 జూన్ 25 | 1989 డిసెంబరు 2 | 1 సంవత్సరం, 160 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | రాజీవ్ II | రాజీవ్ గాంధీ | |
| పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| – | VP సింగ్
(1931–2008) ఫతేపూర్ ఎంపీ (ప్రధాని) |
1989 డిసెంబరు 2 | 1989 డిసెంబరు 5 | 3 రోజులు | జనతాదళ్ | విశ్వనాథ్ | వీపీ సింగ్ | |
| 14 | అరుణ్ నెహ్రూ
(1944–2013) బిల్హౌర్ ఎంపీ |
1989 డిసెంబరు 6 | 1990 నవంబరు 10 | 339 రోజులు | ||||
| – | చంద్ర శేఖర్
(1927–2007) బల్లియా ఎంపీ (ప్రధాన మంత్రి) |
1990 నవంబరు 10 | 1990 నవంబరు 21 | 11 రోజులు | సమాజ్వాదీ జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ) | చంద్ర శేఖర్ | చంద్ర శేఖర్ | |
| 15 | చౌదరి దేవి లాల్
(1915–2001) సికార్ ఎంపీ (ఉప ప్రధాన మంత్రి) |
1990 నవంబరు 21 | 1991 జూన్ 21 | 212 రోజులు | ||||
| పౌర విమానయాన & పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 16 | మాధవరావు సింధియా
(1945–2001) గ్వాలియర్ ఎంపీ |
1991 జూన్ 21 | 1993 జనవరి 9 | 1 సంవత్సరం, 202 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | రావు | పివి నరసింహారావు | |
| 17 | గులాం నబీ ఆజాద్
(జననం 1949) మహారాష్ట్రకు రాజ్యసభ ఎంపీ |
1993 జనవరి 9 | 1996 మే 16 | 3 సంవత్సరాలు, 128 రోజులు | ||||
| 18 | వి.ధనంజయ్ కుమార్
(1951–2019) మంగళూరు ఎంపీ |
1996 మే 1 | 1996 మే 16 | 16 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | వాజ్పేయి ఐ | అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి | |
| పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 19 | CM ఇబ్రహీం
(జననం 1948) కర్ణాటకకు రాజ్యసభ ఎంపీ |
1996 జూన్ 1 | 1996 జూన్ 29 | 28 రోజులు | జనతాదళ్ | దేవెగౌడ | హెచ్డి దేవెగౌడ | |
| 20 | శ్రీకాంత్ కుమార్ జెనా
(జననం 1950) కేంద్రపారా ఎంపీ |
1996 జూన్ 29 | 1997 ఏప్రిల్ 21 | 296 రోజులు | ||||
| 1997 ఏప్రిల్ 21 | 1998 మార్చి 19 | గుజ్రాల్ | ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ | |||||
| 21 | మదన్ లాల్ ఖురానా
(1936–2018) ఢిల్లీ సదర్ ఎంపీ |
1998 మార్చి 19 | 1999 జనవరి 30 | 317 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | వాజ్పేయి II | అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి | |
| 22 | అనంత్ కుమార్
(1959–2018) బెంగళూరు సౌత్ ఎంపీ |
1999 జనవరి 30 | 1999 అక్టోబరు 13 | 256 రోజులు | ||||
| 23 | ఉమాభారతి
(జననం 1959) భోపాల్ ఎంపీ (MoS, I/C) |
1999 అక్టోబరు 13 | 2000 ఫిబ్రవరి 2 | 112 రోజులు | వాజ్పేయి III | |||
| (22) | అనంత్ కుమార్
(1959–2018) బెంగళూరు సౌత్ ఎంపీ |
2000 ఫిబ్రవరి 2 | 2000 మే 27 | 115 రోజులు | ||||
| పర్యాటక & సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| (22) | అనంత్ కుమార్
(1959–2018) బెంగళూరు సౌత్ ఎంపీ |
2000 మే 27 | 2001 సెప్టెంబరు 1 | 1 సంవత్సరం, 97 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | వాజ్పేయి III | అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి | |
| పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 24 | జగ్మోహన్
(1927–2021) న్యూఢిల్లీ ఎంపీ |
2001 సెప్టెంబరు 1 | 2001 నవంబరు 18 | 78 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | వాజ్పేయి III | అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి | |
| పర్యాటక & సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| (24) | జగ్మోహన్
(1927–2021) న్యూఢిల్లీ ఎంపీ |
2001 నవంబరు 18 | 2004 మే 22 | 2 సంవత్సరాలు, 186 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | వాజ్పేయి III | అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి | |
| పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 25 | రేణుకా చౌదరి
(జననం 1954) ఖమ్మం ఎంపీ (MoS, I/C) |
2004 మే 23 | 2006 జనవరి 29 | 1 సంవత్సరం, 251 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | మన్మోహన్ ఐ | మన్మోహన్ సింగ్ | |
| 26 | అంబికా సోని
(జననం 1942) పంజాబ్కు రాజ్యసభ ఎంపీ |
2006 జనవరి 29 | 2009 మే 22 | 3 సంవత్సరాలు, 113 రోజులు | ||||
| 27 | సెల్జా కుమారి
(జననం 1962) అంబాలా ఎంపీ |
2009 మే 28 | 2011 జనవరి 19 | 1 సంవత్సరం, 236 రోజులు | మన్మోహన్ II | |||
| 28 | సుబోధ్ కాంత్ సహాయ్
(జననం 1951) రాంచీ ఎంపీ |
2011 జనవరి 19 | 2012 అక్టోబరు 27 | 1 సంవత్సరం, 282 రోజులు | ||||
| 29 | కె. చిరంజీవి
(జననం 1955) ఆంధ్రప్రదేశ్ కోసం రాజ్యసభ ఎంపీ (MoS, I/C) |
2012 అక్టోబరు 28 | 2014 మే 26 | 1 సంవత్సరం, 210 రోజులు | ||||
| 30 | శ్రీపాద్ నాయక్
(జననం 1952) ఉత్తర గోవా ఎంపీ (MoS, I/C) |
2014 మే 27 | 2014 నవంబరు 9 | 166 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | మోదీ ఐ | నరేంద్ర మోదీ | |
| 31 | మహేష్ శర్మ
(జననం 1959) గౌతమ్ బుద్ధ నగర్ (MoS, I/C) ఎంపీ |
2014 నవంబరు 9 | 2017 సెప్టెంబరు 3 | 2 సంవత్సరాలు, 298 రోజులు | ||||
| 32 | అల్ఫోన్స్ కన్నంతనం
(జననం 1953) రాజస్థాన్ రాజ్యసభ ఎంపీ |
2017 సెప్టెంబరు 3 | 2019 మే 30 | 1 సంవత్సరం, 269 రోజులు | ||||
| 33 | ప్రహ్లాద్ సింగ్ పటేల్
(జననం 1960) దామోహ్ (MoS, I/C) కొరకు MP |
2019 మే 31 | 2021 జూలై 7 | 2 సంవత్సరాలు, 37 రోజులు | మోడీ II | |||
| 34 | జి. కిషన్ రెడ్డి
(జననం 1964) సికింద్రాబాద్ ఎంపీ |
2021 జూలై 7 | అధికారంలో ఉంది | 3 సంవత్సరాలు, 43 రోజులు | ||||
సహాయ మంత్రులు
[మార్చు]| నం. | ఫోటో | మంత్రి
(జనన-మరణ) నియోజకవర్గం |
పదవీకాలం | రాజకీయ పార్టీ | మంత్రిత్వ శాఖ | ప్రధాన మంత్రి | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| నుండి | కు | కాలం | ||||||
| పర్యాటక & పౌర విమానయాన శాఖ సహాయ మంత్రి | ||||||||
| 1 | సరోజినీ మహిషి
(1927–2015) ధార్వాడ్ నార్త్ ఎంపీ |
1971 మే 2 | 1973 నవంబరు 9 | 2 సంవత్సరాలు, 191 రోజులు | ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (అభ్యర్థనవాదులు) | ఇందిర III | ఇందిరా గాంధీ | |
| 2 | సురేంద్ర పాల్ సింగ్
(1917–2009) బులంద్షహర్ ఎంపీ |
1974 అక్టోబరు 10 | 1976 డిసెంబరు 23 | 2 సంవత్సరాలు, 74 రోజులు | ||||
| పర్యాటక & పౌర విమానయాన శాఖ సహాయ మంత్రి | ||||||||
| 3 | పి.అంకినీడు ప్రసాదరావు
(1929–1997) బాపట్ల ఎంపీ |
1979 ఆగస్టు 4 | 1980 జనవరి 14 | 163 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (Urs) | చరణ్ సింగ్ | చరణ్ సింగ్ | |
| 4 | కార్తిక్ ఓరాన్
(1924–1981) లోహర్దగా ఎంపీ |
1980 జనవరి 14 | 1980 జూన్ 8 | 146 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | ఇందిర IV | ఇందిరా గాంధీ | |
| 5 | చందూలాల్ చంద్రకర్
(1920–1995) దుర్గ్ ఎంపీ |
1980 జూన్ 8 | 1982 జనవరి 15 | 1 సంవత్సరం, 221 రోజులు | ||||
| 6 | ఖుర్షీద్ ఆలం ఖాన్
(1919–2013) ఫరూఖాబాద్ ఎంపీ |
1982 జనవరి 15 | 1982 సెప్టెంబరు 2 | 230 రోజులు | ||||
| పర్యాటక & పౌర విమానయాన శాఖ సహాయ మంత్రి | ||||||||
| 7 | అశోక్ గెహ్లాట్
(జననం 1951) జోధ్పూర్ ఎంపీ |
1984 డిసెంబరు 31 | 1985 ఆగస్టు 25 | 237 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | రాజీవ్ II | రాజీవ్ గాంధీ | |
| రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 8 | గులాం నబీ ఆజాద్
(జననం 1949) వాషిమ్ ఎంపీ |
1985 సెప్టెంబరు 25 | 1986 మే 12 | 229 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | రాజీవ్ II | రాజీవ్ గాంధీ | |
| 9 | సంతోష్ మోహన్ దేవ్
(1934–2017) సిల్చార్ ఎంపీ |
1986 మే 12 | 1987 జూలై 28 | 1 సంవత్సరం, 278 రోజులు | ||||
| 10 |
|
గిరిధర్ గమాంగ్
(జననం 1943) కోరాపుట్ ఎంపీ |
1988 ఫిబ్రవరి 14 | 1988 జూన్ 25 | 132 రోజులు | |||
| రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 11 | ఉషా సిన్హా
(జననం 1946) వైశాలి ఎంపీ |
1990 నవంబరు 21 | 1991 ఏప్రిల్ 10 | 140 రోజులు | సమాజ్వాదీ జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ) | చంద్ర శేఖర్ | చంద్ర శేఖర్ | |
| పౌర విమానయాన & పర్యాటక శాఖ సహాయ మంత్రి | ||||||||
| 12 | MOH ఫరూక్
(1937–2012) పాండిచ్చేరికి MP (సివిల్ ఏవియేషన్, 1992 జూలై 2 నుండి) |
1991 జూన్ 21 | 1993 జనవరి 17 | 1 సంవత్సరం, 210 రోజులు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) | రావు | పివి నరసింహారావు | |
| 13 |
|
సుఖ్బాన్స్ కౌర్ భిందర్
(1943–2006) గురుదాస్పూర్ (పర్యాటకం) ఎంపీ |
1992 జూలై 2 | 1996 మే 16 | 3 సంవత్సరాలు, 319 రోజులు | |||
| 14 | GY కృష్ణన్
(1929–2001) కర్ణాటక రాజ్యసభ MP (పౌర విమానయానం) |
1995 సెప్టెంబరు 15 | 1996 మే 16 | 244 రోజులు | ||||
| రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 15 | ఒమాక్ అపాంగ్
(జననం 1971) అరుణాచల్ వెస్ట్ ఎంపీ |
1998 మార్చి 20 | 1999 అక్టోబరు 13 | 1 సంవత్సరం, 207 రోజులు | అరుణాచల్ కాంగ్రెస్ | వాజ్పేయి II | అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి | |
| రాష్ట్ర పర్యాటక & సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 16 | వినోద్ ఖన్నా
(1946–2017) గురుదాస్పూర్ ఎంపీ |
2002 జూలై 1 | 2003 జనవరి 29 | 212 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | వాజ్పేయి III | అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి | |
| 17 | భావా చిఖాలియా
(1955–2013) జునాగఢ్ ఎంపీ |
2003 జనవరి 29 | 2004 మే 22 | 1 సంవత్సరం, 114 రోజులు | ||||
| రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖ మంత్రి | ||||||||
| 18 | కాంతి సింగ్
(జననం 1957) అర్రా ఎంపీ |
2008 ఏప్రిల్ 6 | 2009 మే 22 | 1 సంవత్సరం, 46 రోజులు | రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ | మన్మోహన్ ఐ | మన్మోహన్ సింగ్ | |
| 19 | సుల్తాన్ అహ్మద్
(1953–2017) ఉలుబెరియా ఎంపీ |
2009 మే 28 | 2012 సెప్టెంబరు 22 | 3 సంవత్సరాలు, 117 రోజులు | ఆల్ ఇండియా తృణమూల్ కాంగ్రెస్ | మన్మోహన్ II | ||
| 20 | శ్రీపాద్ నాయక్
(జననం 1952) ఉత్తర గోవా ఎంపీ |
2021 జూలై 7 | 2024 జూన్ 5 | 3 సంవత్సరాలు, 43 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | మోడీ II | నరేంద్ర మోదీ | |
| 21 | అజయ్ భట్
(జననం 1961) నైనిటాల్-ఉధంసింగ్ నగర్ ఎంపీ | |||||||
| 22 | సురేష్ గోపి
(జననం 1958) త్రిసూర్ ఎంపీ |
2024 జూన్ 11 | అధికారంలో ఉంది | 69 రోజులు | భారతీయ జనతా పార్టీ | మోడీ III | నరేంద్ర మోదీ | |
ఉప మంత్రులు
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "News18.com: CNN-News18 Breaking News India, Latest News Headlines, Live News Updates". News18. Archived from the original on 2011-11-11.


