భారత రాజ్యాంగ పరిషత్

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
భారత రాజ్యాంగ పరిషత్తు
Seal of the Constituent Assembly of India.svg
Seal of the Constituent Assembly.
చరిత్ర
స్థాపితం 9 డిసెంబరు 1946 (1946-12-09)
తెరమరుగైనది 24 జనవరి 1950 (1950-01-24)
అంతకు ముందువారు Imperial Legislative Council
తరువాతివారు భారత పార్లమెంటు
నాయకత్వం
Temporary Chairman
President
ముసాయిదా కమిటీ చైర్మన్
Vice President
Legal Advisor
నిర్మాణం
సీట్లు 389 (Dec. 1946-June 1947)
299 (June 1947-Jan. 1950)
Constituent Assembly of India 1946.svg
రాజకీయ వర్గాలు
  INC: 208 స్థానాలు
  AIML: 73 స్థానాలు
  Others: 15 స్థానాలు
  సంస్థానాలు: 93 స్థానాలు
ఎన్నికలు
ఓటింగ్ విధానం
First past the post
సమావేశ స్థలం
First day (9 December 1946) of the Constituent Assembly. From right: B. G. Kher and Sardar Vallabhai Patel; K. M. Munshi is seated behind Patel.
పార్లమెంట్, న్యూ ఢిల్లీ

మనకి రాజ్యాంగం అవసరం అని మొట్టమొదట గోపాల కృష్ణ గోఖలే 1914లో చెప్పారు. ఆ తర్వాత 1934లో కమ్యూనిస్ట్ నాయకుడైన ఎం. ఎన్. రాయ్ రాజాయంగా పరిషత్ యొక్క ఆవశ్యకత తెలిపారు. 1935లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ కూడా దీన్ని డిమాండ్ చేసింది. 1940లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఒక రాజ్యాంగ పరిషత్తును స్థాపించటానికి అంగీకరించింది. 1946లో క్యాబినెట్ మిషన్ ప్లాన్ ద్వారా మొట్టమొదటి సారిగా రాజ్యాంగ పరిషత్ ఎన్నికలు జరిగాయి. రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యులను రాష్ట్రాలు ఎన్నుకుంటాయి. మొత్తం 389 మంది సభ్యులలో 292 మంది రాష్ట్రాల నుండి, 93 మంది సంస్థానాల నలుగురు చీఫ్ కమీషనర్ ప్రావిఎన్సేస్ అఫ్ ఢిల్లీ, అజ్మీర్, కూర్గ్, బ్రిటిష్ బలోచిస్తాన్ నుండి ఎన్నికయ్యారు. ఆగుస్ట్ లో ఎన్నికలు పూర్తి అయ్యి కాంగ్రెస్ 208 స్థానలను, ముస్లిం లీగ్ 73 స్థానాలు గెలుచుకున్నాయి. తర్వాత కాంగ్రెస్ తో విభీదించి ముస్లిం లీగ్ తప్పుకుని పాకిస్తాన్ కు వేరే పరిషత్ ని మౌంట్ బట్టెన్ ప్లాన్ ప్రకారం జూన్ ౩న స్థాపించారు. అల విడిపోయిన తర్వాత భారత రాజ్యాంగ పరిషత్ లో 299 స్థానాలు ఉన్నాయి.[1]

కమిటీలు చైర్మన్లు[మార్చు]

  • నియమ నిబంధనల కమిటీ - డా. బాబు రాజేంద్ర ప్రసాద్
  • రాజ్యాంగ సారథ్య సంఘం - డా. బాబు రాజేంద్రప్రసాద్
  • స్టాఫ్, ఫైనాన్స్ కమిటీ - డా. బాబు రాజేంద్రప్రసాద్
  • జాతీయ జెండా అడ్‌హక్ కమిటీ - డా. బాబు రాజేంద్రప్రసాద్
  • ముసాయిదా కమిటీ - బి ఆర్ అంబేద్కర్
  • రాజ్యాంగ సలహా సంఘం - సర్దార్ వల్లభభాయి పటేల్
  • ప్రాథమిక హక్కుల కమిటీ - సర్దార్ వల్లభ బాయ్ పటేల్
  • అల్ప సంఖ్యాక వర్గాల కమిటీ - సర్దార్ వల్లభ బాయ్ పటేల్
  • రాష్ట్ర రాజ్యాంగాలపై కమిటీ - సర్దార్ వల్లభ బాయ్ పటేల్
  • ప్రాథమిక హక్కుల సబ్ కమిటీ - జేబీ కృపలాని
  • అల్ప సంఖ్యాక వర్గాల ఉపకమిటీ - హెచ్‌సీ ముఖర్జీ
  • యూనియన్ పవర్స్ కమిటీ - జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
  • కేంద్ర రాజ్యాంగ కమిటీ - జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
  • కేంద్ర అధికారాల కమిటీ - జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
  • సుప్రీంకోర్టు సన్నాహక కమిటీ - వరదాచారి
  • ఆర్డర్ ఆఫ్ బిజినెస్ కమిటీ - కేఎం మున్షీ
  • ఈశాన్య రాష్ర్టాల హక్కుల కమిటీ - గోపీనాథ్ బోర్డో లాయిడ్
  • హౌస్ కమిటీ - భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య
  • పార్లమెంటరీ నియమనిబంధనల కమిటీ - జీవీ మౌలాంకర్[2]

మూలాలు[మార్చు]

  1. M. Lakshmikanth, Indian Polity for Civil Services Examinations, 3rd ed., (New Delhi: Tata McGraw Hill Education Private Limited, 2011), p. 2.3
  2. http://namasthetelangaana.com/Nipuna-Education/%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%9C%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B0%BE%E0%B0%82%E0%B0%97-%E0%B0%B0%E0%B0%9A%E0%B0%A8%E0%B0%95%E0%B1%81-%E0%B0%AA%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B0%BF%E0%B0%A8-%E0%B0%95%E0%B0%BE%E0%B0%B2%E0%B0%AE%E0%B1%86%E0%B0%82%E0%B0%A4-15-2-468858.aspx