గాడిద
| గాడిద | |
|---|---|
 |
|
| Conservation status | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | ఏనిమేలియా |
| Phylum: | కార్డేటా |
| Class: | క్షీరదాలు |
| Order: | పెరిసోడాక్టిలా |
| Family: | ఈక్విడే |
| Genus: | ఈక్వస్ |
| Subgenus: | ఎసినస్ |
| Species: | ఈ. ఎసినస్ |
| Binomial name | |
| ఈక్వస్ ఎసినస్ లిన్నేయస్, 1758 |
|
గాడిద లేదా గాడిదె (ఆంగ్లం: Donkey / ass) ఒక గుర్రం లాంటి జంతువు. ఇవి ఈక్విడే లేదా గుర్రం కుటుంబానికి చెందినవి. ఇవి పెరిసోడాక్టిలా క్రమానికి చెందిన ఖురిత జంతువులు. గాడిదలు ఆఫ్రికా అడవి గాడిదల నుండి పరిణామం చెందాయని భావిస్తారు. సంస్కృతంలో దీని పేరు గార్ధభము.
దీనిని ఎక్కువగా బరువులు మోసేందుకు వినియోగిస్తారు. మరొకరిని తిట్టేందుకు కూడా అధికంగా వాడుతారు.
ఈక్విడే కుటుంబంలోని వివిధ జాతులకు చెందిన జంతువులు జతకడతాయి. ఆడ గాడిదలు మగ గుర్రాలతోనూ, మగ గాడిదలు ఆడ గుర్రాలతోను జతకట్టి పిల్లలు పుడతాయని చాలా మందికి తెలియదు.
గాడిదలు మొదటిసారిగా సుమారు 3000 BCE నుండి మానవులు పెంచుకుంటున్నారు.[1] ఇంచుమించు గుర్రాలను ఇదే కాలం నుండి పెంపకం మొదలైనది. తరువాత ఇవి రెండు ప్రపంచమంతా వ్యాపించాయి. పెంచుకొనే గాడిదలు విస్తరించగా, అడవి గాడిదలు నెమ్మదిగా అంతరించిపోతున్నాయి. ఇవి తమ ఆత్మరక్షణ కోసం ఎక్కువగా వెనుక కాళ్ళను వాడతాయి. వాటితో తంతే కొన్ని సార్లు బలమైన గాయాలు కూడా తగులుతాయి. మూతి పల్లు రాలిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.
విషయ సూచిక |
ఉపయోగాలు [మార్చు]
- గ్రామీణ ప్రాంతాలలో అధిక బరువులు మోయడానికి చాకలి వారు ఎక్కువగా గాడిదలను ఉపయోగిస్తారు.
- గాడిద పాలను కొన్ని ఆయుర్వేద మందులలో వాడుతారు.
వివిద దేశాలలో గాడిదల వినియోగం [మార్చు]
గాడిదలపై తెలుగులో గల సామెతలు [మార్చు]
- వసుదేవుడంతటివాడు గాడిద కాళ్ళు పట్టుకొన్నాడట.
- కూసే గాడిద వచ్చి మేసే గాడిదని చెడగొట్టిందట.
- గాడిద గుడ్డు కాదూ..!
మూలాలు [మార్చు]
- Blench, R. 2000. The History and Spread of Donkeys in Africa. Animal Traction Network for Eastern and Southern Africa (ATNESA)
- Clutton-Brook, J. 1999. A Natural History of Domesticated Mammals. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-63495-4
- The Donkey Sanctuary (DS). 2006. Website. [1] (accessed December 2, 2006).
- Huffman, B. 2006. The Ultimate Ungulate Page: Equus asinus. (accessed December 2, 2006).
- International Museum of the Horse (IMH). 1998. Donkey. (accessed December 3, 2006).
- Nowak, R. M., and J. L. Paradiso. 1983. Walker's Mammals of the World. Baltimore, Maryland, USA : The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-2525-3
- Oklahoma State University (OSU). 2006. Breeds of Livestock. (accessed December 3, 2006).
- Starkey, P. and M. Starkey. 1997. Regional and World trends in Donkey Populations. Animal Traction Network for Eastern and Southern Africa (ATNESA) [2]
