తవాంగ్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

బొద్దు పాఠ్యం

Tawang జిల్లా
Arunachal Pradesh జిల్లాలు
Arunachal Pradesh రాష్ట్రంలో Tawang యొక్క స్థానాన్ని సూచించే పటం
దేశం భారతదేశం
రాష్ట్రం Arunachal Pradesh
ముఖ్యపట్టణం Tawang Town
Area
 • మొత్తం 2,085
జనాభా (2011)
 • మొత్తం 49,950[1]
జనగణాంకాలు
 • అక్షరాస్యత 60.6%[1]
 • లింగ నిష్పత్తి 701[1]
వెబ్‌సైటు అధికారిక వెబ్‌సైటు

అరుణాచల ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 17 జిల్లాలలో తవాంగ్ జిల్లా ఒకటి. చారుత్రాత్మకంగా ఈ ప్రాంతం టిబెట్ దేశానికి చెందినది. దీనిని రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా మరియు పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా స్వాధీనపరచుకున్నాయి. [2][3]దేశంలో ఈ జిల్లా అత్యల్ప జనసంఖ్య కలిన జిల్లాలలో ఇది 8వ స్థానంలో ఉంది.[1]

చరిత్ర[మార్చు]

తవాంగ్ జిల్లాలో మొంప ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. క్రీ.పూ 500-600 నుండి ఈ ప్రాంతం లోమన్ లేక మోన్యుల్ పాలనలో ఉండేది. [4] తరువాత మోన్యుల్ రాజ్యాన్ని పొరుగున ఉన్న టిబెట్ మరియు భూటాన్ లు క్రమంగా వశపరచుకున్నాయి. 1681 లో తవాంగ్ సాంరాజ్యాన్ని " మెరాక్ లామా గ్యాస్టో " స్థాపించాడు. ఈ సాంరాజ్య స్థాపనకు 5వ దలైలామా " న్గవాంగ్ లాబ్సాంగ్ గ్యాస్టో " గప్రోత్సాహంతో స్థాపినచబడింది. 6వ దలైలామా త్సంగ్‌యంగ్ గ్యాస్టో తవాంగ్‌లో జన్మించాడు. తవాంగ్ అంటే " అశ్వం ఎన్నిక చేసిన భూమి " అన్న ఆసక్తికరమైన కథనం ఒకటి ప్రచారంలో ఉంది.

చారిత్రకంగా తవాంగ్ టిబెట్లో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. 1914 లో బ్రిటన్ ఇండియా మరియు టిబెట్ మద్య సరిహద్దు నిర్ణయం జరిగింది. ఈ ఒప్పందం కారణంగా టిబెట్ తవాంగ్‌తో సహా కొన్ని ప్రాంతాలను బ్రిటన్ ప్రభుత్వానికి వదిలింది. ఈ ఒప్పందానికి చైనా వ్యతిరేకత తెలియజేసింది. [5] అయినప్పటికీ బ్రిటన్ తవాంగ్‌ను స్వాధీనపరచుకోలేదు. టిబెట్ పన్నువసూలును కొనసాగిస్తూనే ఉంది. 1935లో టిబెట్ అనుమతి లేకుండా బ్రిటిష్ బొటానిస్ట్ " ఫ్రాంక్ కింగ్డన్ - వార్డ్ " సెలా పాస్‌ను దాటిన సమయంలో టిబెట్ ప్రభుత్వం ఆయనను కొంత సమయం ఖైదు చేసింది. ఇది బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం దృష్టిని ఆకర్షించింది. తరువాత బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తిరిగి పరిశీలించి టిబెట్ తవాంగ్‌ను బ్రిటిష్ ఇండియాకు వదులుకున్న విషయం గ్రహించింది. అయినప్పటికీ సిమ్లా ఒప్పందాన్ని తవాంగ్‌ను ఒప్పగించడానికి టిబెట్ నిరాకరించింది. 1938లో అప్రమత్తమై తమ సార్వభౌమత్వాన్ని తెలియజేయడానికి టిబెట్ మీదకు కేప్టన్ జి.ఎస్ లైట్ ఫూట్ " నాయకత్వంలో చిన్న సైన్యాన్ని పంపింది. [6] లైట్ ఫూట్ రాయభారం సుముఖమైన ఫలితాన్ని ఇచ్చినప్పటికీ భూసంబంధ మార్పులు ఏమీ జరగలేదు. 1941 లో జపాన్ యుద్ధం ఆరంభించిన తరువాత అస్సాం ప్రభుత్వం తమ ఆధీనంలో ఉన్న ఈశాన్యభూభాగం సరిహద్దుల విషయంలో జాగరూకత వహించి సరిహద్దులను సరిచూసుకుంది. తరువాత అదే అరుణాచల ప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా మారింది. 1944 లో పి.ఎం మిల్స్ రేజర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించిన తరువాత అధికారిక సరిహద్దులను తవాంగ్ వరకు విస్తరించి టిబెట్ పన్నువసూలుదారులను వెనుకకు పంపాడు. [7] స్వతంత్రం తరువాత కూడా పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగింది. 1950 లో రిపబ్లిక్ చైనా టిబెట్ ను స్వాధీనం చేసుకుంది. తరువాత అస్సాం ప్రభుత్వం తవాంగ్ మార్గంలో ఉన్న మిగిలిన టిబెటన్లను పంపి ఈ ప్రాంతాన్ని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకుంది. [8][9] 1962 సినో- ఇండియన్ యుద్ధంలో తవాంగ్ ప్రాంతాన్ని చైనా సైన్యాలు స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. అయినప్పటికీ చైనా సైన్యం తమంతటతామే తవాంగ్‌ను వదిలి వెళ్ళాయి. [10]1989 లో వెస్ట్ కమెంగ్ జిల్లా నుండి కొంతభాగం వేరుచేసి తవాంగ్ జిల్లా రూపుదిద్దబడింది.[11]

దలైలామా విజయం[మార్చు]

1959 లో ప్రస్తుత దలైలామా (14 వ దలైలామా) టిబెట్ నుండి పారిపోయి మార్చి 30న ఇండియాలోకి ప్రవేశించాడు. దలైలామా అస్సాం లోని తేజ్పూర్ వెళ్ళే దారిలో కొన్ని రోజులు తవాంగ్ ఆరామంలో నివసించాడు. [12]2003 లో దలైలామా అరుణాచల్ ప్రదేశ్ టిబెట్ ఒక భాగమని చెప్పాడు. [13] 2009 లో నవంబర్ 8న దలైలామా తవాంగ్‌కు వెళ్ళాడు. ఆయన మత ప్రసంగానికి పొరుగు రాజ్యాలైన నేపాల్ మరియు భూటాన్ నుండి దాదాపు 30,000 మంది హాజరయ్యారు. [14]

భౌగోళికం[మార్చు]

తవాంగ్ జిల్లా వైశాల్యం 2,172 చ.కి.మీ. [15] ఇది స్కాట్ లాండ్ లోని లివీస్ మరియు హరీస్ జనసంఖ్యకు సమానం.[16] జిల్లా దాదాపు ఉత్తర ఆక్షాంశం 27° 45’ మరియు తూర్పు రేఖాంశం 90° 15’ ఉంటుంది. ఇది టిబెట్ దక్షిణంగా ఉంది. ఈ ప్రాంతం సముద్రమట్టానికి 6000-22000 ఎత్తులో ఉంటుంది.ఆహ్లాదకరంగా ఉండే దిగువ ప్రాంతాలలో మాత్రమే ప్రజల ఆవాసాలు ఉన్నాయి.

తవాంగ్ జిల్లా పశ్చిమ కమెంగ్ జిల్లాలో కొంతభాగం వేరుచేయడం ద్వారా ఏర్పడింది. జిల్లా తూర్పు మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో పశ్చిమ కమెంగ్ జిల్లా , పశ్చిమ సరిహద్దులో భూటాన్, ఉత్తర సరిహద్దులో టిబెట్ ఉన్నాయి. జిల్లా జనసంఖ్య 38,924. వీరిలో 75% మొంపా, భొటియా, ఆది మొదలైన జాతులకు చెందిన గిరిజనులున్నారు.[17] సరిహద్దు జిల్లాగా తవాంగ్ జిల్లాలో సైకులు భారీగా కనిపిస్తుంటారు. శీతాకాలంలో తవాంగ్‌జిల్లాలో హిమపాతం సంభవిస్తుంది. [18]

Tawang Town with monastery in background.

విభాగాలు[మార్చు]

  • 'తవాంగ్ జిల్లా 3 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడి ఉంది :- తవాంగ్, లుమ్లా మరియు జాంగ్.
  • తవాంగ్ ఉపవిభాగం 2 అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్కిల్స్‌గా విభజించబడింది:-తవాంగ్ మరియు కిట్పి.
  • లుమ్లా ఉపవిభాగం 4 అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్కిల్స్‌గా విభజించబడింది :- బొంగ్ఖర్, డుడంఘర్, లుమ్లా మరియు జెమితంగ్.
  • జంగ్ ఉపవిభాగం 4 అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్కిల్స్‌గా విభజించబడింది :- జంగ్, ముక్తొ, తింగ్బు మరియు ల్హౌ.
  • జిల్లాలో 3 అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి :- లుమ్లా, తవాంగ్ మరియు ముక్తొ. ఇవన్నీ అరుణాచల ప్రదేశ్ పశ్చిమ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి.

[19]

2001 లో గణాంకాలు[మార్చు]

విషయాలు వివరణలు
జిల్లా జనసంఖ్య . 49,950,[1]
ఇది దాదాపు. సెయింట్ కిట్స్ మరియు నెవిస్ దేశ జనసంఖ్యకు సమానం. [20]
అమెరికాలోని. నగర జనసంఖ్యకు సమం.
640 భారతదేశ జిల్లాలలో. 633 వ స్థానంలో ఉంది. [1]
1చ.కి.మీ జనసాంద్రత. 23 [1]
2001-11 కుటుంబనియంత్రణ శాతం. 28.33%.[1]
స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి. 701:1000 ,[1]
జాతియ సరాసరి (928) కంటే. అల్పం
అక్షరాశ్యత శాతం. 60.61%.[1]
జాతియ సరాసరి (72%) కంటే.

తవాంగ్ పట్టణంలో 20,000 మంది నివసిస్తున్నారు. జిల్లాలో మొంపా ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. జిల్లాలో 163 గ్రామాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో స్వల్పసంఖ్యలో టిబెటన్లు ఉన్నారు.జిల్లా పశ్చిమ మరియు ఉత్తర భూభాగంలో స్వల్పంగా తగ్పా ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.[21][22][23]

మతం[మార్చు]

జిల్లాలోని మొంపా, తగ్పా మరియు టిబెటన్లు టిబెటన్ బుద్ధమతాన్ని అనుసరిస్తున్నారు. జిల్లాలో ప్రతిసంవత్సరం ప్రి - బుద్ధిస్ట్ (బాన్) మరియు షమనిజం కూడా స్వల్పంగా ఉంది. లోసర్, చొస్కర్ మరియు తొంగ్యా ఉత్సవాలు నిర్వహించబడుతుంటాయి. తవాంగ్ ఆరామంలో డంగ్యూర్ మరియు టొర్గ్యా పండుగలను ఉత్సాహంగానూ సంప్రదాయ సహితంగానూ జరుపుకుంటుంటారు.

ఆర్ధికం[మార్చు]

తవాంగ్ జిల్లాలోని గిరిజనప్రజలు వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి జీవిస్తుంటారు. తవాంగ్ లోని శీతలవాతావరణం యాక్ మరియు గొర్రెల పంపకానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. దిగువ భూములలో పంటలు అధికంగా పండుతుంటాయి.

పర్యాటకం[మార్చు]

తవాంగ్ పట్టణంలో సురక్షితంగా ఉన్న " తవాంగ్ ఆరామం " ప్రముఖ యాత్రాస్థలం మరియు పర్యాటక కేంద్రంగా గుర్తింపు పొందింది. నిటారుగా ఉన్న సెలా పాస్ సంవత్సరంలో అత్యధిక కాలం హిమమయంగా ఉంటుంది. పర్యాటక ఆకర్షణలలో జాంగ్ జలపాతం ఒకటి. తవాంగ్ జిల్లా హస్థకళలు ప్రజలకు అధికంగా ఉపాధి కల్పిస్తుంది. తవాంగ్‌లో ప్రవేశించడానికి పర్యాటకులకు ప్రత్యేక అనుమతి కావాలి. ఈ అనుమతి తీసుకోవడానికి కొలకత్తా, గౌహతి, తేజ్పూర్ మరియు ఢిల్లీ లో కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. ప్రయాణ మార్గంలో సెలా క్రాసింగ్‌ను దాటుతూ అధికంగా ఎత్తైన పర్వత మార్గంలో ప్రయాణించాలి. పర్యాటకులు అస్సాం రాష్ట్రంలోని తేజ్పూర్ రోడ్డులో ప్రయాణించి తవాంగ్ చేరుకోవాలి. గౌహతి (అస్సాం) ప్రయాణం 16 గంటలు ఉంటుంది. 2008 నుండి గౌహతి నుండి దినసరి హెలికాఫ్టర్ సేవలు లభ్యమౌతున్నాయి. అరుణాచల ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటుతో తేజ్పూరుకు కొలకత్తా నుండి విమానసేవలు లభిస్తున్నాయి. తేజ్పూర్ (అస్సాం) నుండి బసులు, ప్రైవేట్ టాక్సీలు మరియు షేర్ ఆటోలు లభిస్తాయి. ఇది ఒక కఠినమైన ప్రయాణం. అధికంగా టర్మాక్ మరియు గ్రావెల్ నిండి ఉన్న ఈ మార్గంలో పలు చోట్ల అక్కడక్కడా మట్టిరోడ్లు దర్శనం ఇస్తాయి. 12 గంటలు అతి సుందరమైన ఈ ప్రయాణంలో 2,438 మీ ఎత్తైన బిండిలా పాస్, 4.176 మి ఎత్తైన సెలాపాస్, జస్వంత్ ఘర్ ద్వారా చివరిగా తవాంగ్ చేరుకోవచ్చు. ప్రభుత్వ బసులు తరచుగా బ్రేక్‌డౌన్ ఔతుంటాయి కనుక ప్రయాణీకులు ప్రైవేట్ కార్లు మరియు టాక్సీలను ఎంచుకుంటుంటారు. దారి పొడవునా నాన్ వెజిటేరియన్ మరియు వెజిటేరియన్ మామోలు మరియు క్రీం బ్రెడ్ వంటి ఆహారాలు లభిస్తుంటాయి. 2013 లో తవాంగ్‌లో " 2వ అంతర్జాతీయ టూరిజం మార్ట్ " నిర్వహించబడింది. [24]

నామ్గ్యాల్ స్థూపం

40 అడుగుల నామ్గ్యాల్ స్థూపం తవాంగ్ పట్టణం నుండి 1 km దూరములో ఉంది. ఇది 1962 చైనా - ఇండియన్ యుద్ధం లో చనిపోయన 2420  అమరవీరుల త్యాగనికి గుర్థు.

పంగంగ్ టంగ్ త్సో సరస్సు. ఈ సరస్సు తవాంగ్ పట్టణప్రాంతం నుండి కేవలం 18 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. తవాంగ్ సందర్శించే పర్యాటకులకు ఈ సరస్సు ఎల్లప్పుడూ ఆకర్షణ కేంద్రగా ఉంటుంది. ఇది విహారకేంద్రంగా కూడా ఉంది. శీతాకాలంలో ఈ సరస్సు గడ్డకట్టి, పరిసరప్రాంతాలు స్కీయింగ్ కి అనువుగా ఏర్పడతాయి

చరిత్ర[మార్చు]

తవాంగ్ ఆరామం[మార్చు]

తవాంగ్ ఆరామం 5వ దలైలామా (నాగ్వంగ్ లాబ్సాంగ్ గ్యాస్టో) కోరికపై మెర లామా లొడ్రె గ్యాస్టో చేత స్థాపినచబడింది. ఈ ఆరామం " జెలుగ్ప సెక్ట్ " కు చెందినది. భారతదేశంలో ఇది అతిపెద్ద బౌద్ధ ఆరామంగా గుర్తింపు పొందింది. ఇది ల్హసలోని డ్రెపంగ్ ఆరామంతో సంబంధం ఉన్నది. [25] తవాంగ్ ఆంటే " అశ్వం ఎన్నుకున్న " అని అర్ధం. దీనికి " గాల్డెన్ నంగే ల్హత్సే " అనే మరొక పేరు కూడా ఉంది. దీనికి అర్ధం" " స్వచ్చమైన రాత్రిలో ఒక ఖగోళభవనం " అని అర్ధం.

Boys playing in last melting snow at Sela Top

మూలాలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 "District Census 2011". Census2011.co.in. 
  2. Maxwell, Neville (1970). India's China War. New York: Pantheon. పేజీ. 65. ISBN 9780224618878. 
  3. J Michael Cole (November 27, 2012). "China’s New Passport Sparks Controversy". The Diplomat. సంగ్రహించిన తేదీ May 25, 2013. 
  4. Andrea Matles Savada (1993). Nepal and Bhutan: Country Studies. Federal Research Division, Library of Congress. పేజీ. 21. ISBN 0-8444-0777-1. 
  5. Shakya (1999), p. 279.
  6. A History of Modern Tibet, 1913–1951, by M.C.Goldstein (University of California Press,1989), pp. 299–307.
  7. India's China War by Neville Maxwell (Anchor Books, 1972), pp.50–51.
  8. India's China War by Neville Maxwell (Anchor Books, 1972),page 66
  9. http://assamrifles.gov.in/news_view.aspx?id=1300
  10. India's China War by Neville Maxwell (Anchor Books, 1972),pp.384–502
  11. Law, Gwillim (25 September 2011). "Districts of India". Statoids. సంగ్రహించిన తేదీ 2011-10-11. 
  12. Richardson (1984), p. 210
  13. "Tawang is part of India: Dalai Lama". TNN. 4 June 2008. సంగ్రహించిన తేదీ 20 August 2012. 
  14. Thousands flock to see Dalai Lama in Indian state.
  15. Srivastava, Dayawanti et al. (ed.) (2010). "States and Union Territories: Arunachal Pradesh: Government". India 2010: A Reference Annual (54th ed.). New Delhi, India: Additional Director General, Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting (India), Government of India. పేజీ. 1113. ISBN 978-81-230-1617-7. 
  16. "Island Directory Tables: Islands by Land Area". United Nations Environment Program. 18 February 1998. సంగ్రహించిన తేదీ 2011-10-11. "Lewis and Harris 2,179km2" 
  17. http://www.censusindia.gov.in/Dist_File/datasheet-1201.pdf
  18. Snowfall forces Advani to call off visit to Tawang
  19. "Assembly Constituencies allocation w.r.t District and Parliamentary Constituencies". Chief Electoral Officer, Arunachal Pradesh website. సంగ్రహించిన తేదీ 21 March 2011. 
  20. US Directorate of Intelligence. "Country Comparison:Population". సంగ్రహించిన తేదీ 2011-10-01. "Saint Kitts and Nevis 50,314 July 2011 est." 
  21. About Tawang
  22. Injustice in India's east
  23. PHED Map
  24. "International Tourism Mart begins today at Tawang in Arunachal Pradesh". సంగ్రహించిన తేదీ 18 October 2013. 
  25. Footprint Tibet Handbook with Bhutan, p. 200. Gyume Dorje. (1999) Footprint Handbooks, Bath, England. ISBN 0-8442-2190-2.

వెలుపలి లింకులు[మార్చు]

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=తవాంగ్&oldid=1357522" నుండి వెలికితీశారు