Jump to content

క్రియా యోగం

వికీపీడియా నుండి
క్రియా యోగ
Founderమహావతార్ బాబాజీ లాహిరి మహాశయునికి సంక్రమించాడు
Established1861[1]

క్రియా యోగం, ఒక ప్రాచీన యోగ శాస్త్రం. ఇది ఇటీవల కాలంలో మహాయోగి మహావతార్ బాబాజీ శిష్యుడు లాహిరి మహాశయుల ద్వారా పునరుద్ధరింపబడి, పరమహంస యోగానంద రాసిన ఒక యోగి ఆత్మకథ ద్వారా లోకంలో వెలుగులోకి వచ్చింది. యోగానంద సూచనల ద్వారా పాశ్చాత్య దేశాల్లో కూడా దీని సాధన 1920 నుండి మొదలైంది.

యోగానందుల వారు ఒక యోగి ఆత్మకథలో, యోగవిద్యకు ప్రప్రథమ శాస్త్రకారుడైన పతంజలి క్రియా యోగాన్ని పేర్కొంటూ "ఉచ్ఛ్వాశ నిశ్శ్వాసల గతిని విచ్ఛేదించడం ద్వారా జరిగే ప్రాణాయామంతో ముక్తిని సాధించవచ్చు" అని వ్రాశాడు. అలాగే ఇది మనిషి రక్తంలో ఉన్న కర్బనాన్ని హరింపజేసి ప్రాణవాయువుతో నింపే ఒక మానసిక - శారీరక ప్రక్రియ అని పేర్కొన్నాడు.[2][3]

క్రియా యోగశాస్త్రంలో ఆధ్యాత్మిక పురోగతిని త్వరితగతిని పొందేందుకు, భగవదనుభవం పొందేందుకు అనేక స్థాయిల్లో ప్రాణాయామం, మంత్రం, ముద్ర, ధ్యానం మొదలైన పద్ధతులు ఉన్నాయి. యోగానందకు ఈ విద్య గురు-శిష్య పరంపరాగతంగా శ్రీ యుక్తేశ్వర్ గిరి, లాహిరీ మహాశయ, మహావతార్ బాబాజీ నుండి సంక్రమించింది.

వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం

[మార్చు]

యోగానంద ప్రకారం, "క్రియా అనేది ఒక పురాతన శాస్త్రం. లాహిరి మహసాయ తన గొప్ప గురువు బాబాజీ నుండి దీనిని అందుకున్నాడు, అతను ఈ సాంకేతికతను చీకటి యుగాలలో కోల్పోయిన తరువాత దానిని తిరిగి కనుగొని స్పష్టం చేశాడు. బాబాజీ దీనికి కేవలం క్రియా యోగ అని పేరు మార్చారు".[4]భగవద్గీత తన వ్యాఖ్యానంలో యోగానంద ఇంకా వివరిస్తూ

కొన్ని గ్రంథాలలో క్రియా యోగాను కబలి- ప్రాణాయామం అని వర్ణించారు , ఇది శ్వాస నుండి ప్రాణాన్ని సంగ్రహించడం ద్వారా ప్రాణాన్ని (జీవశక్తిని) నియంత్రించడంలో తద్వారా శరీర కణాలను రీఛార్జ్ చేయడంలో అన్ని పద్ధతులలోకెల్లా గొప్పదిగా పరిగణించబడుతుంది . ఈ విధంగా ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసలు అనవసరం అవుతాయి; బలపడిన శారీరక జీవశక్తి, విశ్వ జీవం ద్వారా కణాలు రీఛార్జ్ చేయబడతాయి; అందువల్ల భౌతిక కణాలు మారవు లేదా క్షీణించవు.[5]

కబాలి (బెంగాలీ) అనేది కైవల్య (కేవలి, కేవల) "ఒంటరితనం", పురుష వేరుచేయడం (చైతన్యం, ఆత్మ) ప్రకృతి నుండి (ప్రకృతి లేదా పదార్థం, మానవ మనస్సు, భావోద్వేగాలతో సహా) లేదా దేవునితో ఏకీకరణకు పర్యాయపదంగా ఉందని జేర్ష్కీ స్పష్టం చేశారు.[6] జేర్స్కీ ప్రకారం, కేవల-ప్రాణాయామం కేవల కుంభక దారితీస్తుంది, ఇది "శ్వాస తీసుకోలేని సహజ స్థితి, ఇది అన్ని లోతైన యోగుల లక్ష్యం".[5]

సాధన

[మార్చు]
లాహిరి మహాశయులు  (1828–1895).
శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునునికి ఉపదేశిస్తున్నాడు

లాహిరీ మహాశయులు ఈ విద్యను ఒక దీక్షగా గురువు నుండి మాత్రమే ఉపదేశం పొందాలని మార్గనిర్దేశం చేశారు.[7] ఈ విద్యను గురువు నుండి శిష్యునకు ప్రసారం చేసేటప్పుడు పాటించవలసిన ప్రాచీన కఠిన నియమాలను బాబాజీ తనకు బోధించారని చెప్పారు. [8]

యోగానందులు దీన్ని వివరిస్తూ, "క్రియా యోగి తన ప్రాణశక్తిని, వెనుబాములోని ఆరు కేంద్రాల్ని (ఆజ్ఞా, విశుద్ధ, అనాహత, మణిపుర, స్వాధిష్ఠాన, మూలాధారాలనే షట్చక్రాల్ని) చుట్టి పైనుంచి కిందికి, కింది నుంచి పైకి పరిభ్రమించేటట్టు మానసికంగా నిర్దేశిస్తాడు. ఈ ఆరు చక్రాలూ విరాట్పురుషునికి సంకేతమైన రాశిచక్రం లోని 12 రాశులకు సమానం. మానవుని సున్నితమైన వెనుబాము చుట్టూ అరనిమిషముసేపు పరిభ్రమించే శక్తి, అతని పరిణామంలో సూక్ష్మప్రగతిని సాధ్యం చేస్తుంది; ఒక్క క్రియకు పట్టే ఆ అరనిమిషం కాలం, ఒక సంవత్సరంలో జరిగే ప్రకృతిసహజమైన ఆధ్యాత్మిక వికాసానికి సమానం" అన్నారు. 

యోగా

[మార్చు]

యోగ అనే సంస్కృత నామవాచకం యుజ్ (యుజ్) "జోడించడం, కాడిమిడి., పట్టుకోవడం, కాడిని" (యోగ అనేది ఆంగ్ల పదం "కాడిని" "" "నుండి తీసుకోబడింది.[9] తిమోతి మిల్లెర్ ప్రకారం, యోగా అనే పదం హిందూ సంప్రదాయాలలో వివిధ ఆధ్యాత్మిక అభ్యాసాలను సూచిస్తుంది, దీనిని "యూనియన్" లేదా "క్రమశిక్షణ" గా అనువదిస్తుంది.[10] యోగ సూత్రాల సందర్భంలో, క్రియా యోగ అనే పేరును వివరించడానికి తరచుగా సూచన చేయబడుతుంది, సాంప్రదాయ వ్యాఖ్యాతలు యుజ్ సమదౌ (దృష్టి కేంద్రీకరించడానికి) మూలాన్ని సరైన శబ్దవ్యుత్పత్తిగా భావిస్తారు.[11]

క్రియ

[మార్చు]

క్రియా అనేది యోగా సందర్భంలో ఏ రకమైన అభ్యాసాన్ని అయినా సూచించవచ్చు, మానసిక భౌతిక అభ్యాసాల ఉపాధ్యాయులు తరచుగా ఈ పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఫిలిప్ గోల్డ్బెర్గ్ వ్రాస్తూ, ఒక బ్రాండ్‌గా, క్రియా యోగ సాధారణంగా యోగానంద ప్రాతినిధ్యం వహించిన వంశాన్ని సూచిస్తుంది. ఆయన యోగానంద ఆత్మకథ నుండి ఈ క్రింది నిర్వచనాన్ని ఉదహరించారు:[12]

క్రియ అనే సంస్కృత పదానికి మూలం 'క్రి', అంటే చేయడం, చర్య తీసుకోవడం, ప్రతిస్పందించడం; ఇదే మూలం కర్మ అనే పదంలో కూడా కనిపిస్తుంది, ఇది కారణం ఫలితం సహజ సూత్రం. అందువల్ల క్రియ యోగం అంటే "ఒక నిర్దిష్ట చర్య లేదా కర్మ ద్వారా అనంతంతో ఐక్యత (యోగం)."[13]

జోన్స్, ర్యాన్ ప్రకారం, క్రియా యోగాను అక్షరాలా "కర్మకాండ యోగా" అని అనువదించవచ్చు, ఇది " త్రిశిఖి-బ్రాహ్మణ ఉపనిషత్తులో జ్ఞాన (అభ్యసనం) యోగాకు భిన్నంగా, కర్మ (చర్య) యోగాతో సమానంగా ఉంటుంది " అని పేర్కొన్నారు.[14]

పతంజలి యోగ సూత్రాలు మూడు రకాలైన క్రియలను నిర్వచించాయి, అవి తపస్ ("వేడి", "సన్యాసి అభ్యాసాలు" స్వాధ్యాయ (వేదాల అధ్యయనం లేదా పారాయణ, లేదా "ధ్యానం, ధ్యానం, ఒకరి ఆత్మ ప్రతిబింబం" ఈశ్వర ప్రాణదానం (భక్తి లేదా దేవునికి లొంగిపోవడం).క్రియా యోగ పాఠశాలలో, 'కర్మ చర్య' లో శ్వాస పద్ధతులు (ప్రాణాయామా) జీవిత శక్తిని (ప్రాణాయామ) "ఆరు వెన్నెముక కేంద్రాల చుట్టూ పైకి క్రిందికి" పైకి కిరీటం-చక్రం వరకు తిరుగుతాయి.[15][14]

అంతర్గత అగ్ని ఆచారంగా

[మార్చు]

తాన్యా లిన్నే బ్రిటైన్ ఇంకా వివరిస్తూ, "క్రియా యోగ అంటే 'యోగా సాధన' లేదా 'ఆచరణాత్మక యోగా' అని అర్థం, [ఇది] దీక్ష, త్యాగం పదజాలంతో కూడా ముడిపడి ఉంటుంది".క్రియా యోగ ప్రాణాయామ అభ్యాసాలు కుండలిని-అభ్యాసం ఒక రూపం, ఇది క్రియా, "అంతర్గత అగ్ని ఆచారం", అంతర్గత వేద అగ్ని బలి ముగుస్తుంది.[16] ఉపనిషత్తులలో ఈ అంతర్గత అగ్ని ఆచారం శ్వాస తీసుకోవడం, తినడం ద్వారా జీవిత నిర్వహణతో ముడిపడి ఉందని యాయెల్ బెంటర్ మరింత వివరించాడు. బ్రాహ్మణుడు తన త్యాగాల ద్వారా ప్రపంచ క్రమాన్ని కాపాడుకుంటే, యోగికి శ్వాస అనేది శాశ్వత ఆచారంగా మారుతుంది. అగ్ని అంతర్గతీకరణ తపస్, "వేడి", మలినాలను కాల్చివేయడం, శ్వాస నియంత్రణ అయిన ప్రాణాయామం కూడా ముడిపడి ఉంటుంది. ఈ భావనలు సూక్ష్మ శరీర యోగాలో మిళితం చేయబడ్డాయి.[17]

యోగానంద ఇలా వ్రాశారు:[18]

గీతలో తరచుగా కీర్తించబడిన నిజమైన 'అగ్నియాస'యే క్రియా యోగం. యోగి తన మానవ వాంఛలను, సాటిలేని దైవానికి అంకితం చేయబడిన ఏకేశ్వరవాద అగ్నిగుండంలోకి విసిరేస్తాడు. నిజానికి ఇదే యథార్థమైన యోగ అగ్నియాగం, దీనిలో గత, వర్తమాన కోరికలన్నీ దైవిక ప్రేమచే దహించబడతాయి. సమస్త మానవ ఉన్మాదాల త్యాగాన్ని ఆ పరమ జ్వాల స్వీకరిస్తుంది, మానవుడు మలినాల నుండి పవిత్రుడవుతాడు.

చరిత్ర

[మార్చు]
పతంజలి విగ్రహం (కుండలిని లేక ఆదిశేషుని అవతారాన్నిసూచిస్తున్న మూర్తి)

ప్రస్తుత క్రియ యోగ రూపాల మూలాలను లాహిరి మహాసయ వద్ద కనుగొనవచ్చు, అతను మహావాతర్ బాబాజీ అనే అమర హిమాలయ యోగి నుండి యోగా పద్ధతులలోకి దీక్ష పొందాడని చెప్పాడు.[19]1861లో మహావతార బాబాజీ ద్వారా లాహిరి మహాసయ క్రియా యోగ ప్రవేశం పొందిన కథను యోగానంద 1946లో రాసిన ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్ ఎ యోగి పుస్తకంలో పొందుపరచబడింది.[20]ఆ సమావేశంలో, మహావతార్ బాబాజీ లాహిరి మహాసయతో ఇలా అన్నాడు, "ఈ పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో నేను మీ ద్వారా ప్రపంచానికి ఇస్తున్న క్రియా యోగా, కృష్ణుడు సహస్రాబ్దాల క్రితం అర్జునునికి ఇచ్చిన అదే శాస్త్రం యొక్క పునరుజ్జీవనం, తరువాత పతంజలి, క్రీస్తు, సెయింట్ జాన్, సెయెంట్ పాల్ ఇతర శిష్యులకు తెలిసింది".[21]యోగానందుడు గాడ్ టాక్స్ విత్ అర్జునుడుః ది భగవద్గీతలో కూడా క్రియా యోగ శాస్త్రం అసలు ఆదాముడు మను కి, అతని ద్వారా జనక ఇతర రాజ ఋషులకు ఇవ్వబడిందని రాశాడు.[22][23]

లాహిరి మహాశయుని ద్వారా, క్రియా యోగ భారతదేశం అంతటా వ్యాపించింది.[24] లాహిరి మహాశయుని శిష్యులలో అతని ఇద్దరు కుమారులు (డుకూరి లాహిరి, టింకౌరి లాహిరి ), శ్రీ యుక్తేశ్వర్ గిరి , పంచనన్ భట్టాచార్య , స్వామి ప్రణబానంద, స్వామి కేబలానంద, కేశవానంద బ్రహ్మచారి , భూపేంద్రనాథ్ సన్యాల్ (సన్యాల్ మహాశయుడు) అనేక మంది ఉన్నారు.[25]

స్వామి శ్రీ యుక్తేశ్వర గిరి శిష్యుడు పరమహంస యోగానంద తన పుస్తకం ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్ ఎ యోగి తో 1920 నుండి యోగానంద పాశ్చాత్య దేశాలకు అభ్యాసాన్ని పరిచయం చేయడం ద్వారా క్రియా యోగాను అంతర్జాతీయ అవగాహనకు తీసుకువచ్చారు.[10][26][27]

ఇటీవల చరిత్ర

[మార్చు]

లాహిరీ మహాశయులు, 1861లో బాబాజీ నుంచి దీక్షను పొందడం ఒక యోగి ఆత్మకథలో వివరించబడియున్నది. యోగ సంబంధమైన కొన్ని నిషేధాజ్ఞల మూలంగా సామాన్య ప్రజల కోసం ఉద్దేశించిన ఈ పుస్తకంలో క్రియా యోగానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరణ ఇవ్వలేదు కానీ స్థూలమైన వివరాలు ఇవ్వబడ్డాయి.[28] "ఈ 19వ శతాబ్దంలో నేను నీ ద్వారా అందిస్తున్న ఈ క్రియా యోగం, కొన్ని వేల ఏళ్ళ కిందట కృష్ణుడు అర్జునునికి ఉపదేశించిన, ఉత్తరోత్తరా పతంజలికీ,  తదితర శిష్యులకూ తెలిసి ఉన్న విద్యకు పునరుద్ధరణమే" అని బాబాజీ లాహిరీ మహాశయతో అన్నట్లు, యోగానందులు వ్రాశారు.

లాహిరీ మహాశయుల ద్వారా క్రియా యోగం, భారతదేశమంతటా వ్యాపించింది. ఈయన శిష్యుడైన శ్రీ యుక్తేశ్వర్ గిరి, తన శిష్యుడైన యోగానందుల ద్వారా క్రియా యోగాన్ని 20వ శతాబ్దంలో అమెరికా, ఐరోపా దేశాల్లో ప్రచారం చేశారు.

లాహిరీ మహాశయుల భక్తుల్లో ఆయన కొడుకులైన డుకౌరి లాహిరీ, టింకౌరి లాహిరీ, ఇతర శిష్యులైన శ్రీ యుక్తేశ్వర్ గిరి, పంచానన్ భట్టాచార్య, స్వామి ప్రణవానంద, కేవలానంద మొదలైన వారెందరో ఉన్నారు.[29]

సాధన

[మార్చు]
సుషుమ్నపై ముద్రలు, బంధాల చర్య సరళీకృత రేఖాచిత్రం, హఠ యోగ తత్వశాస్త్రంలో విముక్తిని దారితీసింది. ప్రభావితమైన సూక్ష్మ ద్రవాలకు ప్రాణ, బిందు, అమృతంతో సహా అనేక పేర్లు ఉన్నాయి.

లాహిరి మహసాయ బోధించినట్లుగా, క్రియ యోగ సాంప్రదాయకంగా గురు-శిష్యుల సంబంధం ద్వారా ప్రత్యేకంగా నేర్చుకుంటారు, దీక్షలో రహస్య వేడుక ఉంటుంది.[30][10]క్రియా యోగాలో ప్రవేశం పొందిన తరువాత, "బాబాజీ నాకు గురు నుండి శిష్యుడికి యోగ కళను ప్రసారం చేయడాన్ని నియంత్రించే పురాతన కఠినమైన నియమాలను బోధించారు" అని ఆయన గుర్తు చేసుకున్నారు.[31]యోగానంద ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్ ఎ యోగి క్రియా యోగ సాధన గురించి ప్రస్తావించింది, అయితే ఇది నిర్దిష్ట పద్ధతులను ఎలా అభ్యసించాలో వివరాలను అందించదు. ఆధ్యాత్మిక అవకాశాలకు వారి మనస్సులను తెరవడం ద్వారా యోగ మార్గాన్ని చేపట్టడానికి పాఠకులను ప్రేరేపించడం ఈ పుస్తకం ఉద్దేశ్యం అని రిజ్వాన్ విర్క్ రాశారు.[32]

1920 అక్టోబరు 6న బోస్టన్లోని ఇంటర్నేషనల్ కాంగ్రెస్ ఆఫ్ రిలీజియస్ లిబరల్స్లో చేసిన ప్రసంగంలో, తన వంశానికి చెందిన క్రియా యోగ "వెన్నెముక స్తంభం, మెదడును అయస్కాంతపరచడం కలిగి ఉంటుంది, ఇందులో ఏడు ప్రధాన కేంద్రాలు ఉంటాయి, ఫలితంగా పంపిణీ చేయబడిన జీవిత శక్తి అసలు కేంద్రాలకు తిరిగి తీసుకోబడుతుంది", తద్వారా "ఆధ్యాత్మిక ఆత్మ" ను శారీరక, మానసిక పరధ్యానాల నుండి విముక్తి చేస్తుంది. యోగానంద చక్రాలు అనే పదానికి బదులుగా కేంద్రాలు అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు. యోగానందుడు క్రియా యోగాను ఒక యోగి ఆత్మకథలో అదే విధంగా వివరించాడని ఫిలిప్ గోల్డ్‌బర్గ్ రాశారు.[33]

యోగానంద రాశాడు: [34]

క్రియా యోగి తన ప్రాణశక్తిని, రాశిచక్రంలోని పన్నెండు నక్షత్రరాశులకు, అనగా ప్రతీకాత్మక విశ్వ పురుషునికి అనుగుణంగా ఉండే ఆరు వెన్నెముక కేంద్రాల (మెడుల్లరీ, సర్వైకల్, డోర్సల్, లంబార్, సాక్రల్, కాక్సిజియల్ ప్లెక్సస్‌లు) చుట్టూ మానసికంగా పైకి, కిందికి పరిభ్రమింపజేస్తాడు. మానవుని సున్నితమైన వెన్నెముక చుట్టూ అర నిమిషం పాటు శక్తి పరిభ్రమించడం అతని పరిణామంలో సూక్ష్మమైన పురోగతిని కలిగిస్తుంది; ఆ అర నిమిషం క్రియ ఒక సంవత్సరం సహజ ఆధ్యాత్మిక వికాసానికి సమానం.

క్రియా యోగ సాధనలో నిర్దిష్ట శ్వాస విధానాలు ఉంటాయి .[14]క్రియా యోగ సాధన ప్రక్రియ రక్తం ఒక నిర్దిష్ట శుద్దీకరణకు దారితీస్తుందని, ఇది వెన్నెముకలోకి ఉపసంహరించుకోవడానికి జీవ శక్తిని విడుదల చేస్తుందని యోగానంద పేర్కొన్నాడు: [35]

క్రియా యోగం అనేది ఒక సరళమైన, మానసిక-శారీరక పద్ధతి. దీని ద్వారా మానవ రక్తంలోని కార్బన్‌ను తొలగించి, ఆక్సిజన్‌తో తిరిగి నింపుతారు. ఈ అదనపు ఆక్సిజన్‌లోని పరమాణువులు జీవశక్తిగా రూపాంతరం చెంది, మెదడు, వెన్నెముక కేంద్రాలను పునరుజ్జీవింపజేస్తాయి. సిరలలో రక్తం పేరుకుపోవడాన్ని ఆపడం ద్వారా, యోగి కణజాలాల క్షీణతను తగ్గించగలడు లేదా నివారించగలడు; ఉన్నత స్థాయి యోగి తన కణాలను శుద్ధ శక్తిగా రూపాంతరం చెందిస్తాడు. ఏలియా, ఏసు, కబీర్, ఇతర ప్రవక్తలు క్రియా యోగాన్ని లేదా దానిని పోలిన పద్ధతిని ఉపయోగించడంలో నిష్ణాతులు. దీని ద్వారా వారు తమ శరీరాలను తమ ఇష్టానుసారం ప్రత్యక్షం కావడం, అదృశ్యం కావడం చేసేవారు.

సత్యానంద గిరి ఇలా వ్రాశారు, "క్రియా సాధన 'ఆత్మలో ఉండే అభ్యాసం' సాధనగా భావించవచ్చు".[36]

క్రియా యోగ సంప్రదాయంలో అనేక ఉన్నత క్రియాలు ఉన్నాయి. ఒక యోగి ఆత్మకథ ప్రకారం, లాహిరి మహాసయ క్రియ యోగాను నాలుగు భాగాలుగా విభజించారు. రెండవ, మూడవ, నాల్గవ క్రియాలను ఉన్నత క్రియాలు అని పిలుస్తారు, వాటిలో తోకర్ క్రియ ఒకటి.[37][38]

మూలాలు & ప్రేరణలు

[మార్చు]

యోగానంద ప్రకారం, అంతుచిక్కని మహావతార బాబాజీ క్రియ యోగ ప్రాణాయామం అనే భావనను పతంజలి, రాజ యోగ, భగవద్గీత వివరించిన విధంగా యోగ భావనతో సమానంగా పరిచయం చేశారు.[39] యోగానంద ప్రకారం, క్రియా యోగ ప్రాచీన భారతదేశంలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది, కానీ చివరికి "పూజారి గోప్యత, మనిషి ఉదాసీనత" కారణంగా కోల్పోయింది.[39]

శ్రీ యుక్తేశ్వర గిరి ప్రత్యక్ష శిష్యుడు, శైలేంద్ర దాస్గుప్తా (మరణం 1984) ఇలా వ్రాశారు, "గీత, యోగ సూత్రాలు, తంత్ర శాస్త్రాలు, యుగాలపై భావనల నుండి స్వీకరించబడిన అనేక చర్యలను క్రియా కలిగి ఉంది".[40]

భగవద్గీత

[మార్చు]

భగవద్గీత క్రియా యోగ ప్రాణాయామాన్ని పేరుతో బోధించదు, కానీ యోగా సాధన ప్రాథమిక ఆలోచన-మనస్సు, శరీర శక్తిపై నియంత్రణ (ప్రాణ) -అందులో వ్యక్తీకరించబడిందని యోగానంద పేర్కొన్నారు. గీతపై తన వ్యాఖ్యానంలో, భగవంతుడు అర్జునుడితో మాట్లాడతాడు, యోగానందుడు కృష్ణుడు గీతలో శిష్యుడైన అర్జునుడికి క్రియా యోగ యొక్క "సురక్షితమైన మార్గాన్ని" వెల్లడిస్తాడని నొక్కిచెప్పాడు. ముఖ్యంగా, యోగానందుడు శ్వాస నియంత్రణ, ధ్యానం గురించి IV:29, V: [41]యోగానంద వ్యాఖ్యానం ప్రకారం, కృష్ణుడు క్రియ యోగాన్ని ఇలా వర్ణించాడు:

క్రియా యోగ ప్రాణాయామాన్ని ఏకాగ్రతతో అభ్యసించడం ద్వారా—ఉచ్ఛ్వాస వాయువును నిశ్వాస వాయువులోకి (ప్రాణాన్ని అపాన వాయువులోకి), నిశ్వాస వాయువును ఉచ్ఛ్వాస వాయువులోకి (అపాన వాయువును ప్రాణ వాయువులోకి) సమర్పించడం ద్వారా—యోగి ఈ రెండు జీవ ప్రవాహాలను వాటి ఫలితంగా ఏర్పడే క్షయం, పెరుగుదల పరివర్తనలను, అంటే శ్వాస, హృదయ క్రియలకు దానితో పాటు వచ్చే శరీర చైతన్యానికి కారణమయ్యే కారకాలను తటస్థీకరిస్తాడు. శ్వాస నుండి స్వేదనం చేయబడిన వెన్నెముక, మెదడులోని శుద్ధమైన ఆధ్యాత్మిక జీవశక్తితో బలపడిన జీవశక్తితో రక్తాన్ని, కణాలను పునరుత్తేజపరచడం ద్వారా, క్రియా యోగి శారీరక క్షయాన్ని ఆపి, తద్వారా శ్వాస, హృదయం శుద్ధి చేసే చర్యలను అనవసరం చేసి వాటిని ప్రశాంతపరుస్తాడు. ఈ విధంగా యోగి చైతన్యవంతమైన జీవశక్తి నియంత్రణను పొందుతాడు.[42]

కృష్ణుడు క్రియా యోగ ప్రాణాయామాన్ని సూచిస్తున్నాడని కూడా యోగానంద పేర్కొన్నాడు, "కృష్ణుడు... పూర్వ అవతారంలో, పురాతన ప్రకాశవంతమైన వివాస్వత్కు నాశనం చేయలేని యోగాను తెలియజేశాడని, అతను దానిని గొప్ప శాసనసభ్యుడు మనుకు ఇచ్చాడు. అతను, భారతదేశ సౌర యోధుల రాజవంశం యొక్క తండ్రి ఇక్ష్వాకు బోధించాడు".[43]

పతంజలి యోగ సూత్రాలు

[మార్చు]
పతంజలి విగ్రహం (కుండలిని లేదా శేషా అవతారాన్ని సూచించే సాంప్రదాయ రూపం

యోగానంద ప్రకారం, "యోగ అగ్రగామి ప్రతిపాదకురాలు, పురాతన ఋషి పతంజలి ద్వారా క్రియా యోగ గురించి రెండుసార్లు ప్రస్తావించబడింది: 'క్రియా యోగలో శరీర క్రమశిక్షణ, మానసిక నియంత్రణ, ఓం మీద ధ్యానం ఉంటాయి.'-యోగ సూత్రాలు II:1.[44]

పతంజలి 2 యోగ సూత్రాలు మూడు రకాలైన క్రియలను నిర్వచించే "యోగ చర్య" ను వివరించేటప్పుడు వాస్తవానికి క్రియా యోగ అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తాయి.

చర్య యొక్క యోగం (క్రియాయోగం): సన్యాసం ( తపస్సు ), పారాయణం ( స్వాధ్యాయ ), ఈశ్వరుడు (ప్రభువు) పట్ల భక్తి (ప్రనిధాన).

జార్జ్ ఫ్యూయర్‌స్టీన్ ప్రకారం, ఈ క్రియా యోగ 1వ అధ్యాయం, 2వ అధ్యాయం పద్యం 1-27,54వ పద్యం, 4వ అధ్యాయం మినహా 3వ అధ్యాయంలో ఉంది.[45]"ఎనిమిది అవయవ యోగ" అనేది అధ్యాయం 2 పద్యం 28-55, అధ్యాయం 3 పద్యం 3, 54లలో వివరించబడింది.[45]

బార్బరా మిల్లర్ ప్రకారం, యోగ సూత్రాలలో వివరించిన విధంగా క్రియా యోగ అనేది "యోగా చురుకైన ప్రదర్శన". ఇది నియమాలలో భాగం, "ఆచారాలు", పతంజలి ఎనిమిది అవయవాలలో రెండవ అవయవం.[46]

పతంజలి క్రియా యోగ ప్రాణాయామ పద్ధతి గురించి రెండవసారి ఇలా రాశాడని యోగానంద పేర్కొన్నాడు: "ప్రేరణ, గడువు మార్గాన్ని విడదీయడం ద్వారా సాధించే ఆ ప్రాణాయామం ద్వారా విముక్తి పొందవచ్చు" (YS 2.49).[47][48]

వంశం

[మార్చు]

పరమహంస యోగానంద స్థాపించిన స్వీయ-సాక్షాత్కార ఫెలోషిప్ (ఎస్ఆర్ఎఫ్/యోగోద సత్సంగ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా (వైఎస్ఎస్) లో భగవాన్ కృష్ణ, జీసస్ క్రైస్ట్, మహావతార బాబాజీ, లాహిరి మహసాయ, శ్రీ యుక్తేశ్వర గిరి, పరమహంస యోగానంద ఉన్నారు. ఎస్ఆర్ఎఫ్ ప్రకారం, యోగానంద తన మరణానికి ముందు, "అతను ఎస్ఆర్ఎఫ్ గురువుల శ్రేణిలో చివరివాడు కావాలని దేవుడు కోరుకుంటాడు" అని పేర్కొన్నాడు.[49]తన రచనలు, ముఖ్యంగా ఎస్ఆర్ఎఫ్ గృహ-అధ్యయన కోర్సులో సంకలనం చేయబడినవి (ఎస్ఆర్ఎఫ్ పాఠాలు) తన మరణం తరువాత శిష్యుల ఆధ్యాత్మిక బోధనను సులభతరం చేస్తాయని యోగానంద చెప్పారు.[50]ఎస్ఆర్ఎఫ్/వైఎస్ఎస్ నాయకత్వం వారసత్వం గురించి అడిగినప్పుడు, యోగానంద ఇలా సమాధానమిచ్చాడు, "ఈ సంస్థకు ఎల్లప్పుడూ అధిపతిగా ఉన్న పురుషులు, మహిళలు ఉంటారు. వారు ఇప్పటికే దేవునికి, గురువులకు తెలిసినవారు. వారు నా ఆధ్యాత్మిక వారసుడిగా అన్ని ఆధ్యాత్మిక, సంస్థాగత విషయాలలో ప్రతినిధిగా పనిచేస్తారు".[51]

క్రియా యోగా ఇన్స్టిట్యూట్ ప్రకారం, వారి వంశంలో మహావతార బాబాజీ, లాహిరి మహాసయ, శ్రీ యుక్తేశ్వర గిరి, శ్రీమత్ భూపేంద్రనాథ్ సన్యాల్ మహాశయ, పరమహంస యోగానంద, సత్యానంద గిరి, హరిహరానంద గిరి ఉన్నారు.[52] శ్రీ యుక్తేశ్వర గిరి శిష్యుడు అయిన హరిహరానంద గిరి 1959 వరకు భారతదేశంలో యోగానంద ఆశ్రమాలలో ఒకదాన్ని నిర్వహించేవారు. అతను 1975లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌ను సందర్శించడం ప్రారంభించాడు, ఫ్లోరిడాలోని హోమ్‌స్టెడ్‌లో క్రియా యోగా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ను స్థాపించాడు.[53]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Kriya Yoga 150th anniversary of the revival of Kriya Yoga".
  2. ↑ Patanjali, Translator, Chip Hartranft (2003).
  3. ↑ Yogananda, Paramahansa (1997). Autobiography of a Yogi- Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga. Self-Realization Fellowship. ISBN 0876120869.
  4. ↑ Paramahansa Yogananda, Autobiography of a Yogi, The Science of Kriya Yoga Archived 2025-12-06 at the Wayback Machine.
  5. 1 2 Kriyacharya Jayadev Jaerschky, Kriya Yoga In the Ancient Scriptures.
  6. ↑ Jayadev Jaerschky, Kriya Yoga - English Edition: A Manual to inner Freedom Based on the Teachings of Paramhansa Yogananda
  7. ↑ Dasgupta, Sailendra Bejoy (2011). Kriya Yoga, its dissemination, and the Mahamuni Babaji Maharaj - Chapter 5 & 8. Yoga Niketan.
  8. ↑ Yogananda, Paramahansa (1997). Autobiography of a Yogi- Chapter 33 - Babaji, Yogi-Christ of Modern India. Self-Realization Fellowship. ISBN 0876120869.
  9. ↑ Satyananda 2008, p. 1.
  10. 1 2 3 Miller (1995).
  11. ↑ Bryant 2009, p. 5.
  12. ↑ Goldberg 2010, p. 359.
  13. ↑ Yogananda, Paramahansa (1946). Autobiography of a Yogi/Chapter 26  – via Wikisource.
  14. 1 2 3 Jones & Ryan 2007a, p. 248.
  15. ↑ Paramahansa Yogananda, Autobiography of a Yogi, The Science of Kriya Yoga Archived 2025-12-06 at the Wayback Machine.
  16. ↑ Tanya Lynne Brittain, Kali Ma & Kundalini: Serpent Goddess Rising, S/HE: An International Journal of Goddess Studies Volume 1 Number 1 2022
  17. ↑ Bentor (2000).
  18. ↑ Yogananda, Paramahansa (1998). Autobiography of a Yogi (13th ed.). Self-Realization Fellowship. pp. 244. ISBN 0-87612-083-4.
  19. ↑ Miller 1995, p. 178.
  20. ↑ Virk 2023, pp. 247–253.
  21. ↑ Yogananda 1997, Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  22. ↑ Yogananda, Paramahansa (1995). God Talks With Arjuna: The Bhagavad Gita. Self-Realization Fellowship; 1st edition. p. 578. ISBN 0-87612-030-3.
  23. ↑ Yogananda, Paramahansa (2009). "Chapter 26: The Science of Kriya Yoga". Autobiography of a Yogi. Self-Realization Fellowship. p. 274.
  24. ↑ Yogananda 1997, Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  25. ↑ Yogananda 1997, Chapters 3, 32, 33, 36. sfn error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  26. ↑ Yogananda 1997, Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  27. ↑ Jones & Ryan 2007a, p. xxxv.
  28. ↑ Yogananda, Paramahansa (1997). Autobiography of a Yogi- Chapter 34 - Materializing a Palace in the Himalayas. Self-Realization Fellowship. ISBN 0876120869.
  29. ↑ Yogananda, Paramahansa (1997). Autobiography of a Yogi- Chapters 3, 32, 33, 36. Self-Realization Fellowship. ISBN 0876120869.
  30. ↑ Dasgupta, Sailendra Bejoy (2011). Kriya Yoga, its dissemination, and the Mahamuni Babaji Maharaj - Chapter 5 & 8. Yoga Niketan.
  31. ↑ Yogananda 1997, Chapter 34 - Materializing a Palace in the Himalayas harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  32. ↑ Virk 2023, pp. 141–42.
  33. ↑ Goldberg 2010, pp. 112–13, 359.
  34. ↑ Yogananda 1997, Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  35. ↑ Yogananda, Paramahansa (1946). Autobiography of a Yogi. New york: THE PHILOSOPHICAL LIBRARY, INC. pp. 184. ISBN 9788189535513. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)
  36. ↑ Satyananda Giri, Swami (2006). "Kriya Quotes". A Collection of Biographies of 4 Kriya Yoga Gurus. Yoga Niketan. ISBN 978-0595386758.
  37. ↑ Yogananda 1997, Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  38. ↑ Satyananda Giri, Swami (2006). "Kriya Quotes". A Collection of Biographies of 4 Kriya Yoga Gurus. Yoga Niketan. ISBN 978-0595386758.
  39. 1 2 Yogananda 1997, Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  40. ↑ Dasgupta, Sailendra Bejoy (2011). Kriya Yoga, its dissemination, and the Mahamuni Babaji Maharaj - Chapter 5 & 8. Yoga Niketan.
  41. ↑ Feuerstein, Georg (November–December 1996). "Yogananda's Gita". Yoga Journal (131): 122.
  42. ↑ Paramahansa Yogananda (1995). God Talks With Arjuna: The Bhagavad Gita First Edition. Self-Realization Fellowship ISBN 0-87612-030-3.
  43. ↑ Yogananda 1997, Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  44. ↑ Paramahansa Yogananda, Autobiography of a Yogi, The Science of Kriya Yoga Archived 2025-12-06 at the Wayback Machine.
  45. 1 2 Feuerstein 1978, p. 108.
  46. ↑ Miller 2009, p. 44.
  47. ↑ Yogananda 1997, Chapter 26 - The Science of Kriya Yoga harv error: multiple targets (4×): CITEREFYogananda1997 (help)
  48. ↑ Paramahansa Yogananda, Autobiography of a Yogi, The Science of Kriya Yoga Archived 2025-12-06 at the Wayback Machine.
  49. ↑ Goldberg, Phillip (2013). American Veda: From Emerson and the Beatles to Yoga and Meditation How Indian Spirituality Changed the West. Harmony. pp. 121–122.
  50. ↑ Miller 1995, pp. 183–184.
  51. ↑ "Lineage and Leadership - A history of the SRF/YSS Gurus and the leadership today". Yogananda.org. Retrieved 2022-05-19.
  52. ↑ "Kriya Yoga Institute - USA - Home". kriya.org. Retrieved 2022-05-19.
  53. ↑ Goldberg 2010, p. 126.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=క్రియా_యోగం&oldid=4950143" నుండి వెలికితీశారు