తులసీదాసు

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
గోస్వామి తులసీదాసు
Stamp on Tulsidas
భరతదేశంలోని చిత్రకూట ప్రాంతంలో తులసీపీఠంనందలి విగ్రహం
జననం రాంబోలా
1497 లేదా 1532[1]
రాజపూర్, ఉత్తరప్రదేశ్ (ప్రస్తుతం చిత్రకోట్ జిల్లా)
నిర్యాణము 1623
అస్సీ ఘాట్, వారణాశి (ప్రస్తుతం ఉత్తరప్రదేశ్ )
బిరుదులు/గౌరవాలు గోస్వామి, అభినవ వాల్మీకి, భక్తశిరోమణి, మొదలగునవి
గురువు నరహరిదాసు
తత్వం వైష్ణవ మతం
సాహిత్య రచనలు Ramcharitmanas, Vinaypatrika, Dohavali, Kavitavali, Hanuman Chalisa, Vairagya Sandipani, Janaki Mangal, Parvati Mangal, and others
ఉల్లేఖన I bow down to the whole world by folding both hands, considering it to be born out of Sita and Rama.[2]

గోస్వామి తులసీదాసు[3][ 1497/1532[1] - 1623 ] గొప్ప కవి . అతను ఉత్తరప్రదేశ్ లోని రాజపూర్(ప్రస్తుత బండా జిల్లాలోనిది) గ్రామంలో జన్మించాడు . తన జీవిత కాలంలో 12 పుస్తకాలు కూడా వ్రాశాడు . హిందీ భాష తెలిసిన ఉత్తమ కవులలో ఒకనిగా నిలిచాడు[4][5][6][7] ఆయన రచనలు మరియు ఆయన కళారంగ సేవలు, భారతదేశ సంస్కృతి మరియు సమాజంలో విశేష ప్రభావం చూపాయి. దీని కారణంగా రామగాథలు, నాటకాలు, హిందూస్థానీ సాంప్రదాయ సంగీతం, పాపులర్ సంగీతం మరియు టెలివిజన్ సీరియళ్ళు అనేకం విలసిల్లాయి.[8][9][10][11][12][13]. ఈయన శ్రీరాముని పరమభక్తుడు. ఈయన రామాయణాన్ని హిందీమూలంలో అందించిన తొలి కవి[14]. అలాగే రాముని భక్తుడు అయిన ఆంజనేయునిపై హనుమాన్‌ చాలీసాను కూడా రచించాడు.

జీవిత విశేషాలు[మార్చు]

గోస్వామి తులసీదాసు ఉత్తర ప్రదేశ్‌ బాండా జిల్లా రాజ్‌ పూర్‌లో [[1532[1]]] లో ఆత్మారాం దుబే మరియు హుల్సీ దేవి దంపతులకు జన్మించాడు. రామాయణాన్ని సంస్కృతంలో విరచించిన వాల్మీకి యొక్క అవతారమే తులసీదాసు అని అంటారు. భక్తి, కావ్య రచన, తాదాత్మ్యత, భాష - వీటిని చూస్తే ఆయన అపర వాల్మీకి అనటానికి ఏ సందేహమూ లేదు తులసీదాసు తన జీవితాన్ని రామభక్తికి అంకితం చేశాడు[15]. గోస్వామి తులసీదాసు అవధ ప్రాంత కవి, తత్వవేత్త. ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని లక్నో సమీప ప్రాంతాలను అప్పట్లో అవధ దేశంగా పిలిచేవారు. తులసీదాసు జీవిత కాలంలో సంస్కృతంతో పాటుగా హిందీలో 22 రచనలు చేశాడు.

రామచరిత మానస్[మార్చు]

వాల్మీకి రచించిన రామాయణాన్ని సామాన్య ప్రజలు కూడా చదవడానికి వీలుగా హిందీలో అనువదించాడు తులసీదాసు. దీనికి శ్రీరామచరితమానస్‌ గా తులసీదాసు నామకరణం చేశాడు. ఈ మహాగ్రంథం రచనా కార్యక్రమాన్ని దశరథనందనుడైన శ్రీరాముని రాజ్య రాజధాని అయోధ్యలో చేపట్టాడు. గ్రంథం పూర్తికావటానికి రెండు సంవత్సరాల ఏడు నెలల సమయం పట్టింది. అయితే ఈ గ్రంథంలోని ఎక్కువ భాగం రచనను తులసీదాసు వారణాసిలో చేశాడు[16].ఆయన తదనంతరం వారణాసిలో "తులసీ ఘాట్" ఏర్పడింది.[3] తులసీదాసు ఇతర రచనల్లో దోహావళి, కవితావళి, గీతావళి, వినయ పీఠిక, జానకీ మంగళ్‌, రామలాల నహచాచు. రామాంజ ప్రసన్న, పార్వతి మంగళ్‌, కృష్ణ గీతావళి, హుమాన్‌ బాహుక, సంకట మోచనస వైరాగ్య సందీపిని, హనుమాన్‌ చాలీసా వంటివి ఉన్నాయి.

వ్యక్తిగత జీవితం[మార్చు]

తులసీదాసు యొక్క చిత్రము

ఈయన వారణాసిలో సంకటమోచన్‌ దేవాలయాన్ని కట్టించాడు[17]. దీనిని రాముని దర్శన భాగ్యం కల్పించిన హనుమంతునికి కృతజ్ఞతగా కట్టించాడని ప్రతీతి. ఈ దేవాలయం హిందువుల పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రం వారణాసికి దక్షిణ దిక్కులో ఉంది. తులసీదాసు జన్మించిన కొన్ని మాసాల తరువాత తన తల్లిని కోల్పోయాడు. అచిరకాలంలో తండ్రిని కూడా పోగొట్టుకున్నాడు. అతని పోషణ బాధ్యత వృద్ధురాలైన నాయనమ్మ భుజాలపై పడింది. బాలుడుగా అతడు రామబోలా లేక రమోలా అని పిలువబడేవాడు. అతడు పెరిగి పెద్దవాడవుతున్న కొద్దీ పాండిత్యంలోని వివిధ శాఖలలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. దీనబంధు వధకుని పుత్రిక రత్నావళిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ దంపతులకు తారావతి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. కానీ ఆ పుత్రుడు బాల్యంలోనే మృతి చెండాడు. క్రీ.శ.1547లో వివాహానంతరం 15 ఏళ్ళకు రత్నావళి బదరిలోని తన సోదరుల ఇంటికి రక్షాబంధనం కోసం వెళ్ళవలసి వచ్చింది. తులసీదాసు కూడా తొమ్మిది రోజుల పాటు తన వృత్తిపరమైన పర్యటనకు వెళ్ళాడు. అయితే అతడు ఇంటికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత తీవ్రమైన ఒంటరి తనానికి లోనయ్యారు. వరదల్లో ఉన్న గంగానదిని ఈది అతికష్టంమీద అతడు అర్ధరాత్రికి తన మామగారి ఇల్లు చేరుకున్నాడు. అటువంటి అసాధారణ సమయంలో భర్తను కలుసు కున్నందుకు దిగ్భ్రాంతి చెందిన రత్నావళి తన భర్తను వరద నీటిని ఏ విధంగా దాటగలిగారని అడిగింది.

ఆధ్యాత్మిక ప్రేరణ[మార్చు]

తనపై అతనికి గల తీవ్ర ప్రేమను గురించి తెలుసుకున్న రత్నావళీ ఇలా చెప్పింది. "నా ప్రాణనాధా! మిమ్మల్ని చూడటం నాకు సంతోషం కలిగిస్తుంది. నాపై మీకు గల తీవ్రమైన ప్రేమ మీరు గంగానదిని దాటేటట్లు చేసింది. కనుక కచ్చితంగా భగవంతుని దివ్య ప్రేమ ఎవరికైనా ఈ భౌతిక ప్రపంచమును అధిగమించేందుకు సహాయ పడుతుంది." అంది. ఈ మాటలు విన్న తులసీదాసు మేథ ఒక ఆకస్మికమైన మలుపు తిరిగింది. వైవాహిక సంబంధమైన ప్రేమ దివ్యప్రేమగా రూపాంతరం చెందింది. అతడు తక్షణమే బదరీనీ, సోరోన్‌ను కూడా విడిచి పెట్టాడు.

తులసీదాసు ఒక సన్యాసిగా మారిపోయి అదృశ్యమయ్యాడు. ఎంత వెదకినా అతని జాడ దొరకలేదు. ప్రేమ విశ్వాసాలు గల తులసీదాసు భార్య దిక్కులేనిది అయిన రత్నావళి అన్ని సుఖాలను విసర్జించి చివరి వరకు ఒక వైరాగ్య జీవితాన్ని గడిపింది. బదరి నుండి తులసీదాసు విస్తృతంగా పర్యటించాడు. దేశ దిమ్మరి అయిన ఒక సంగీత పాటకునిగా, కొన్ని సమయాల్లో అద్భుత క్రియలు చేస్తూ జీవితం కొనసాగించాడు తులసీదాసు. కొంతకాలంపాటు తులసీదాసు చిత్రకూటంలో, అయోధ్యలో నివసించాడు. రాజపూర్‌ను నిర్మించారు.

రచనలు[మార్చు]

  1. రామచరితమానస్
  2. రామలలా నహచూ
  3. వైరాగ్య సందీపనీ
  4. వరవై రామాయణం
  5. పార్వతీ మంగళ్
  6. జానకీ మంగళ్
  7. రామాజ్ఞాప్రశ్న
  8. దోహావళీ
  9. కవితావళీ
  10. గీతావళీ
  11. శ్రీకృష్ణ గీతావళీ
  12. వినయ పత్రికా
  13. సతసఈ
  14. ఛందావలీ రామాయణం
  15. కుండలియా రామాయణం.
  16. రామ శలాకా
  17. సంకట మోచన
  18. కరఖా రామాయణం.
  19. రోలా రామాయణం.
  20. ఝూలనా
  21. ఛప్పయ రామాయణం.
  22. కవిత్త రామాయణం.
  23. కలిధర్మాధర్మ నిరూపణ
  24. హనుమాన్ చాలీసా

అవసాన కాలం[మార్చు]

అవసాన సమయంలో ఆఖరికి వారణాశిలో స్థిరపడ్డాడు. అక్కడే క్రీ.శ.1623లో తన తనువు చాలించాడు.

గోస్వామి తులసీదాస కృత శ్రీరుద్రాష్టకమ్[మార్చు]

నమామీశమీశాన నిర్వాణరూపం విభుం వ్యాపకం బ్రహ్మవేదస్వరూపమ్ .
అజం నిర్గుణం నిర్వికల్పం నిరీహం చిదాకాశమాకాశవాసం భజేఽహమ్ .. ౧..

నిరాకారమోంకారమూలం తురీయం గిరా జ్ఞాన గోతీతమీశం గిరీశమ్ .
కరాళం మహాకాల కాలం కృపాలం గుణాగార సంసారపారం నతోఽహమ్ .. ౨..

తుషారాద్రి సంకాశ గౌరం గభీరం మనోభూత కోటిప్రభా శ్రీ శరీరమ్ .
స్ఫురన్మౌళి కల్లోలినీ చారు గంగా లసద్ఫాలబాలేందు కంఠే భుజంగా .. ౩..

చలత్కుండలం భ్రూ సునేత్రం విశాలం ప్రసన్నాననం నీలకంఠం దయాలమ్ .
మృగాధీశచర్మాంబరం రుండమాలం ప్రియం శంకరం సర్వనాథం భజామి .. ౪..

ప్రచండం ప్రకృష్టం ప్రగల్భం పరేశం అఖండం అజం భానుకోటిప్రకాశమ్ .
త్రయః శూల నిర్మూలనం శూలపాణిం భజేఽహం భవానీపతిం భావగమ్యమ్ .. ౫..

కలాతీత కల్యాణ కల్పాంతకారీ సదా సజ్జనానందదాతా పురారీ .
చిదానంద సందోహ మోహాపహారీ ప్రసీద ప్రసీద ప్రభో మన్మథారీ .. ౬..

న యావత్ ఉమానాథ పాదారవిందం భజంతీహ లోకే పరే వా నరాణామ్ .
న తావత్ సుఖం శాంతి సంతాపనాశం ప్రసీద ప్రభో సర్వభూతాధివాసమ్ .. ౭..

న జానామి యోగం జపం నైవ పూజాం నతోఽహం సదా సర్వదా శంభు తుభ్యమ్ .
జరా జన్మ దుఃఖౌఘ తాతప్యమానం ప్రభో పాహి ఆపన్నమామీశ శంభో .. ౮..

రుద్రాష్టకమిదం ప్రోక్తం విప్రేణ హరతోషయే .
యే పఠంతి నరా భక్త్యా తేషాం శంభుః ప్రసీదతి ..

ఇతి శ్రీగోస్వామితులసీదాసకృతం శ్రీరుద్రాష్టకం సంపూర్ణమ్

తాత్పర్యము

నిర్వాణ రూపమైన ఈశాన మూర్తికి నమస్కారములు (శివుని పంచ ముఖ రుద్ర రూపములలో ఈశాన ముఖము ఒకటి).విభుడు (రక్షకుడు, శుభకరుడు, ప్రభువు అని అర్థం), సర్వ వ్యాపకుడు, పర బ్రహ్మం, వేద స్వరూపుడు, సత్యమైన వాడు, గుణములు లేని వాడు, వికల్పము లేని వాడు, విశ్వ వ్యాపుడు, ఆకాశ రూపుడు, దివ్యాకాశంలో నివశించే వాడు అయిన శివుని భజిస్తున్నాను.

నిరాకారుడు (ఆకారము లేని వాడు), ఓంకారానికి మూలమైన వాడు, తురీయుడు (జాగ్రత్, సుషుప్త, స్వప్నావస్థలను దాటిన అత్యుత్తమమైన అవస్థ), గిరిపై నివశించే వాడు, పర్వతములకు అధిపతి, కరాళుడు (దుష్ట శిక్షణలో) , యముని పాలిటి మృత్యువు (మృత్యువుని జయించుటకు సాధనం అని అర్థం), కృపాకరుడు, గుణములకు అతీతమైన వాడు, సంసార వారధిని దాటించే వాడు అయిన పరమ శివునికి నమస్కారములు.

హిమాలయములు, శంఖము కంటే మిక్కిలి తెల్లని దేహకాంతి కలవాడు, గంభీరుడు, కోటి మన్మథుల మించిన దేహ సౌందర్యము కలవాడు, తన జటా ఝూటములో తరంగాలతో ఉప్పొంగే గంగను, నుదుట నెలవంక, మెడలో నాగరాజును ధరించిన పరమ శివునికి నా నమస్కారములు.

ఊగే కర్ణ కుండలములు ధరించిన వాడు, విశాలమైన మంచి నేత్రములు, ప్రసన్నమైన ముఖము కలవాడు, నీలకంఠుడు, దయాళువు, మృగరాజు చర్మాన్ని ధరించిన వాడు, మెడలో కపాలమాల కలిగిన వాడు, అందరికి ప్రియుడు అయిన శంకరుని నేను భజిస్తున్నాను.

ప్రచండుడు(భీషణుడు, ప్రజ్వలించే వాడు), ఉత్కృష్టమైన వాడు, గంభీరమైన భాషణ చేసే వాడు* , సమర్థుడు, దివ్యమైన వాడు, అఖండుడు,జన్మ లేని వాడు, కోటి సూర్యుల ప్రకాశము కలవాడు, త్రిశూలముతో దుష్ట సంహారము చేసే వాడు, శూల పాణి, భవానీ పతి, భావ గమ్యమైన వాడు అయిన శంకరుని భజిస్తున్నాను.

కాలమునకు (మృత్యువుకు) అతీతమైన, కల్పాంతమున (ప్రళయ కాలమున) సమస్తమును నాశనము చేసే, సజ్జనులకు మంచి చేసే, త్రిపురారి, మోహమును నాశనము చేసి చిదానందమును ప్రసాదించే, మన్మథుని సంహరించిన ఓ పరమ శివా! నన్ను అనుగ్రహించుము.

నీ పద కమలముల మ్రొక్కి శరణు కోరే వరకు జనులకు ఈ లోకములో కానీ, పర లోకములో కానీ దుఖములనుండి విముక్తి కలిగి సుఖము, శాంతి కలుగదు. కావున, సర్వ భూతములలో నివసించే పరమశివా! నన్ను అనుగ్రహించుము, అనుగ్రహించుము.

ఓ శంభో! నాకు యోగము, జపము, పూజ తెలియవు. కానీ, ఎల్లప్పుడూ నీ భక్తుడను. నేను ముసలి తనము, జన్మ, మృత్యువు మొదలైన వాటిలో చిక్కుకొని యున్నాను. ప్రభో! పాహి పాహి. శంభో! నన్ను ఈ ఆపత్తుల నుండి కాపాడుము.

శివుని ప్రీతికి బ్రాహ్మణుడైన తులసీదాసు చెప్పిన ఈ రుద్రాష్టకం భక్తితో పఠించిన జనులకు ఆ పరమశివుని అనుగ్రహం కలుగును.[18]

నోట్సు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 Pandey 2008, pp. 23–34.
  2. Rambhadracharya 2008, p. 12: सीयराममय सब जग जानी । करउँ प्रनाम जोरि जुग पानी ॥ (Ramcharitmanas 1.8.2).
  3. 3.0 3.1 de Bruyn, Pippa; Bain, Dr. Keith; Allardice, David; Joshi, Shonar (2010). Frommer's India. Hoboken, New Jersey, United States of America: John Wiley and Sons. p. 471. ISBN 9780470602645. 
  4. Prasad 2008, p. xii: He is not only the supreme poet, but the unofficial poet-laureate of India.
  5. Prasad 2008, p. xix: Of Tulasidasa's place among the major Indian poets there can be no question: he is as sublime as Valmiki and as elegant as Kalidasa in his handling of the theme.
  6. Jones, Constance; Ryan, James D. (2007). Encyclopedia of Hinduism (Encyclopedia of World Religions) (Hardbound, Illustrated ed.). New York, New York, United States of America: Infobase Publishing. p. 456. ISBN 9780816054589. It can be said without reservation that Tulsidas is the greatest poet to write in the Hindi language. Tulsidas was a Brahmin by birth and was believed to be a reincarnation of the author of the Sanskrit Ramayana, Valmiki. 
  7. Sahni, Bhisham (2000). Nilu, Nilima, Nilofara (in Hindi). New Delhi, India: Rajkamal Prakashan Pvt Ltd. pp. 78–80. ISBN 9788171789603. हिन्दी का सौभाग्य है कि उसके काव्यकुंज की तुलसी-मंजरी की जैसी सुगंध संसार की साहित्य वाटिका में शायद कहीं नहीं। ... आकर्षण दोनों में अत्यधिक है अपने-अपने ढंग पर दोनों ही बहुत बड़े हैं, पर फिर भी सब तरफ़ से केवल काव्य के सौंदर्य पर विचार करने पर तुलसीदास ही बड़े ठहरते हैं – भाषा साहित्य में रवीन्द्रनाथ के संबंध में कहना पड़ता है कि भ्रम त्रुटियाँ मिल सकती हैं पर तुलसीदास के संबंध में कोई शायद ही मिले। ... और यही कारण है निराला जी तुलसीदास को कालिदास, व्यास, वाल्मीकि, होमर, गेटे और शेक्सपियर के समकक्ष रखकर उनके महत्त्व का आकलन करते हैं। 
  8. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; handoo-ramlila అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  9. Lutgendorf 1991, p. 11: ... – scores of lines from the Rāmcaritmānas have entered folk speech as proverbs – ...
  10. Mitra, Swati (May 5, 2002). Good Earth Varanasi City Guide. New Delhi, India: Eicher Goodearth Publications. p. 216. ISBN 9788187780045. 
  11. Subramanian, Vadakaymadam Krishnier (2008). Hymns of Tulsidas. New Delhi, India: Abhinav Publications. p. Inside Cover. ISBN 9788170174967. Famous classical singers like Paluskar, Anoop Jalota and MS Subbulakshmi have popularised Tulsidas's hymns among the people of India. 
  12. Lutgendorf 1991, p. 411: The hottest-selling recording in the thriving cassette stalls of Banaras in 1984... was a boxed set of eight cassettes comprising an abridged version of the Manas sung by the popular film singer Mukesh... it is impossible to say how many of the sets were sold, but by 1984 their impact was both visible and audible. One could scarcely attend a public or private religious function in Banaras that year without hearing, over the obligatory loudspeaker system, the familiar strains of Murli Manohar Svarup's orchestration and Mukesh's mellifluous chanting.
  13. Lutgendorf 1991, p. 411–412: On January 25, 1987, a new program premiered on India's government-run television network, Doordarshan... it was the first time that television was used to present a serialized adaption of a religious epic. The chosen work was the Ramayan and the major source for the screenplay was the Manas. Long before the airing of the main story concluded on July 31, 1988, the Ramayan had become the most popular program ever shown on Indian television, drawing an estimated one hundred million viewers and generating unprecedented advertising revenues. Throughout much of the country, activities came to a halt on Sunday mornings and streets and bazaars took on a deserted look, as people gathered before their own and neighbors' TV sets.... The phenomenal impact of the Ramayan serial merits closer examination than it can be given here, but it is clear that the production and the response it engendered once again dramatized the role of the epic as a principal medium not only for individual and collective religious experience but also for public discourse and social and cultural reflection.
  14. Lutgendorf 2007, p. 293.
  15. Rambhadracharya 2008, p. 306.
  16. Prasad 2008, p. 857, quoting Mata Prasad Gupta: Although he paid occasional visits to several places of pilgrimage associated with Rama, his permanent residence was in Kashi.
  17. Callewaert, Winand M.; Schilder, Robert (2000). Banaras: Vision of a Living Ancient Tradition. New Delhi, India: Hemkunt Press. p. 90. ISBN 9788170103028. 
  18. రుద్రాష్టకం

మూలాలు[మార్చు]

  • Dwivedi, Hazari Prasad (2008). हिन्दी साहित्य की भूमिका [Introduction to Hindi Literature] (in Hindi). New Delhi, India: Rajkamal Prakashan Pvt Ltd. ISBN 9788126705795. 
  • Dwivedi, Hazari Prasad (2009). हिन्दी साहित्य: उद्भव और विकास [Hindi Literature: Beginnings and Developments] (in Hindi). New Delhi, India: Rajkamal Prakashan Pvt Ltd. ISBN 9788126700356. 
  • Growse, Frederic Salmon (1914). The Rámáyana of Tulsi Dás (Sixth, revised and corrected ed.). Allahabad, India: Ram Narain Lal Publisher and Bookseller. Retrieved July 10, 2011. 
  • Indradevnarayan (1996) [1937]. कवितावली [Collection of Kavittas] (47th ed.). Gorakhpur, Uttar Pradesh, India: Gita Press. 108. 
  • Handoo, Chandra Kumari (1964). Tulasīdāsa: Poet, Saint and Philosopher of the Sixteenth Century. Bombay, Maharashtra, India: Orient Longmans. ASIN B001B3IYU8. 
  • Lamb, Ramdas (July 2002). Rapt in the Name: The Ramnamis, Ramnam, and Untouchable Religion in Central India. Albany, New York, United States of America: State University of New York Press. ISBN 9780791453858. 
  • Lutgendorf, Philip (July 23, 1991). The Life of a Text: Performing the 'Ramcaritmanas' of Tulsidas. Berkeley, California, United States of America: University of California Press. ISBN 9780520066908. 
  • Lutgendorf, Philip (2007). Hanuman's Tale: The Messages of a Divine Monkey (Illustrated ed.). New York, New York, United States of America: Oxford University Press. ISBN 9780195309218. 
  • Macfie, J. M. (May 23, 2004). The Ramayan of Tulsidas or the Bible of Northern India. Whitefish, Montana, United States of America: Kessinger Publishing, LLC. ISBN 9781417914982. Retrieved June 24, 2011. 
  • Mishra, Jwalaprasad (September 2010) [1858]. श्रीगोस्वामितुलसीदासजीकृत रामायण: विद्यावारिधि पं० ज्वालाप्रसादजीमिश्रकृत संजीवनीटीकासहित [The Ramayana composed by Goswami Tulsidas: With the Sanjivani commentary composed by Vidyavaridhi Pandit Jwalaprasad Mishra] (in Hindi). Mumbai, India: Khemraj Shrikrishnadass. 
  • Pandey, Ram Ganesh (2008) [2003]. तुलसी जन्म भूमि: शोध समीक्षा [The Birthplace of Tulasidasa: Investigative Research] (in Hindi) (Corrected and extended edition ed.). Chitrakuta, Uttar Pradesh, India: Bharati Bhavan Publication. 
  • Poddar, Hanuman Prasad (1996) [1940]. दोहावली [Collection of Dohas] (in Hindi) (37th ed.). Gorakhpur, Uttar Pradesh, India: Gita Press. 107. 
  • Poddar, Hanuman Prasad (1997) [1921]. विनयपत्रिका [Petition of Humility] (in Hindi) (47th ed.). Gorakhpur, Uttar Pradesh, India: Gita Press. 105. 
  • Prasad, Ram Chandra (2008) [1988]. Tulasidasa's Shri Ramacharitamanasa: The Holy Lake Of The Acts Of Rama (Illustrated, reprint ed.). Delhi, India: Motilal Banarsidass. ISBN 9788120804432. 
  • Publisher, Gita Press (2004). Śrīrāmacaritamānasa or The Mānasa lake brimming over with the exploits of Śrī Rāma (with Hindi text and English translation). Gorakhpur, Uttar Pradesh, India: Gita Press. ISBN 8129301466. 
  • Publisher, Gita Press (2007). श्रीरामचरितमानस मूल गुटका (विशिष्ट संस्करण) [Śrīrāmacaritamānasa Original Booklet (Special Edition)] (in Hindi) (9th ed.). Gorakhpur, Uttar Pradesh, India: Gita Press. ISBN 8129310902. 1544. 
  • Ralhan, O. P. (1997). The great gurus of the Sikhs, Volume 1. New Delhi, India: Anmol Publications Pvt Ltd. ISBN 9788174884794. 
  • Rambhadracharya, Swami (April 7, 2008). श्रीरामचरितमानस - भावार्थबोधिनी हिन्दी टीका (तुलसीपीठ संस्करण) [Śrīrāmacaritamānasa - The Bhāvārthabodhinī Hindi commentary (Tulasīpīṭha edition)] (PDF) (in Hindi) (3rd ed.). Chitrakuta, Uttar Pradesh, India: Jagadguru Rambhadracharya Handicapped University. Retrieved July 11, 2011. 
  • Shukla, Usha Devi (2002). "Gosvāmī Tulasīdāsa and the Rāmacaritamānasa". Rāmacaritamānasa in South Africa. New Delhi, India: Motilal Banarsidass. ISBN 9788120818934. 
  • Singh, Uday Bhanu (2005). तुलसी [Tulsidas] (in Hindi). New Delhi, India: Rajkamal Prakashan Pvt Ltd. ISBN 9788171197361. 
  • Singh, Uday Bhanu (2008). तुलसी काव्य मीमांसा [Investigation into the poetry of Tulsidas] (in Hindi). New Delhi, India: Rajkamal Prakashan Pvt Ltd. ISBN 9788171196869. 
  • Tripathi, Shiva Kumar (2004). "Who and What was Tulsidas?". A Garden of Deeds: Ramacharitmanas, a Message of Human Ethics. Bloomington, Indiana, United States of America: iUniverse. ISBN 9780595307920. 

బయటి లంకెలు[మార్చు]

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=తులసీదాసు&oldid=1441523" నుండి వెలికితీశారు