నోటి పుండు

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Oral ulcer
వర్గీకరణ & బయటి వనరులు
Aphtha2.jpg
Mouth ulcer on the lower lip
m:en:ICD-9 {{{m:en:ICD9}}}
DiseasesDB 22751
m:en:MedlinePlus 001448
MeSH {{{m:en:MeshID}}}

నోటి పుండు, నోటి పూత, లేదా, అమెరికా ఆంగ్లంలో కాన్కెర్ సోర్ అనేది నోటిలోపల తెరిచియున్న పుండు, ఇది శ్లేష్మ పటలం లేదా ఉపకళాకణత్వచం పెదవులమీద లేదా మూతి చుట్టూ పగలటం ద్వారా వస్తుంది. నోటి పూతల రకాలు సంబంధిత కారణాల యొక్క సమూహంతో విభిన్నంగా ఉన్నాయి, ఇందులో: భౌతిక లేదా రసాయన ట్రామా, సూక్ష్మజీవుల నుండి సంక్రమణం, వైద్య పరిస్థితులు లేదా ఔషధ ప్రయోగాలు, పుట్టకురుపుల వంటి లేదా ప్రాముఖ్యంలేని పద్ధతులు ఉన్నాయి. ఒకసారి వచ్చిన తర్వాత, ఈ పుండును శోథ మరియు/లేదా రెండో సంక్రమణం ద్వారా ఉంచబడుతుంది. రెండు సాధారణ నోటి పూతలలో నంజు కురుపులు మరియు జలుబు పుళ్ళు లేదా జ్వరం బొబ్బలు ఉన్నాయి. పెదిమ చుట్టూ జలుబు పుళ్ళు సామాన్య సలిపి వైరస్ ద్వారా వస్తాయి.[1][2]

కారణాలు[మార్చు]

గాయం[మార్చు]

సామాన్య భౌతిక గాయాలు[మార్చు]

నోటి గాయాలనేది నోటి పూతకు సాధారణ కారణంగా ఉంది. పదునైన పంటి చివరలు, ప్రమాదవశాత్తు కొరకడం (ఇది ముఖ్యంగా పదునైన కొరుకుడు పళ్ళు, లేదా జ్ఞాన దంతాలులో సాధారణంగా జరుగుతుంది), పదునుగా గీసుకుపోవడం, లేదా అధికంగా లేదా టూత్ బ్రష్ నుండి గాయాలు నోటి యొక్క శ్లేష్మ ఆకృతిని గాయపరచి పుండుకి కారణమవుతాయి. ఒకవేళ గాయం యొక్క మూలాన్ని తొలగిస్తే ఈ పుళ్ళు మధ్యస్థ వేగంతో మానతాయి (ఉదాహరణకి, సరిగ్గా పెట్టని కట్టు పళ్ళను తీయడం లేదా వేరేదానిని పెట్టడం).[1].

దంతసంబంధ పని తర్వాత ఈ పుళ్ళు ఏర్పడటం అనేది కూడా చాలా సాధారణం, నోటి యొక్క మృదువైన కణజాలానికి ఆవశ్యకమైన చర్మం గీసుకుపోవడం వల్ల ఏర్పడతాయి. దంతవైద్యుడు పెట్రోలియం జెల్లీని రక్షణా పొరగా పంటికి సంబంధించిన పని ఆరంభించే ముందు రాస్తే మృదువైన శ్లేష కణజాలం మీద గాయాల సంఖ్య తగ్గించవచ్చు.

రసాయన గాయాలు[మార్చు]

రసాయనాలు ఆస్పిరిన్ లేదా మద్యపానం ఉండిపోయినా లేదా నోటి శ్లేషంతో సంబంధం కలిగి ఉంటే కణజాలాన్ని నిర్జీవం అయ్యేటట్లు చేస్తుంది మరియు పూతతో ఉన్న ఉపరితలం ఏర్పరచటంలో పొక్కులాగా అవుతుంది. సోడియం లారిల్ సల్ఫేట్ (SLS), అనేది చాలా టూత్ పేస్టులలో ప్రధానంగా ఉండే మూలవస్తువు, నోటి పూతల యొక్క పెరుగుతున్న ఆవశ్యకంలో దీని ప్రభావం బాగా ఉంది.

పొగతాగటం ఆపటం[మార్చు]

పొగతాగటం ఆపిన ఒక వారంలో పొగత్రాగేవారి నోటిలో అనేక నోటి పూతలను పొందుతారు. వ్యక్తుల మధ్య ఈ సమయం మారుతుంది, మరియు ఇది నెల నుండి సంవత్సరాల మధ్య పరిధిలో ఉంటుంది. నోటి నికోటిన్ అనుబంధాలు జరగటంలో కొంత తరుగుదల కావటం కనిపించింది. [3] [4]

సంక్రమణం[మార్చు]

వైరల్, ఫంగల్ మరియు జీవాణు పద్ధతులు నోటి వ్రణోత్పత్తికి దారి తీస్తుంది. వ్యాధికారక నోటి వ్రణోత్పత్తికి ఒక కారణం చేతులు ముందు కడుక్కోకుండా పగిలిన పెదాలను ముట్టుకుంటే ఏర్పడతాయి. ఇదిలా ఎందుకు జరుగుతుందంటే మీ చేతుల నుండి బాక్టీరియా మీ పగిలిన పెదాల చిన్న ఖాళీల నుండి లోపలి వెళుతుంది.[1]

వైరల్[మార్చు]

చాలా సాధారణమైనది సామాన్య సైలిపి వైరస్, ఇది పునరాగమనం అయ్యే వ్రణోత్పత్తి ముందుగా పగిలిన నొప్పిగా ఉన్న నీటి పొక్కులను కలిగి ఉంటుంది. వారిసెల్లా జోస్టర్ (ఆటలమ్మ, షింగిల్స్ (నరాల చివర బాధాకరమైన శోథ) ), కోక్స్సాకీ ఒక వైరస్ మరియు దాని సంబధిత ఉపరకాలు ఉండటం, అనేవి నోటి వ్రణోత్పత్తికి దారి తీసే ఇతర వైరల్ విధానాలు. HIV వ్యాధినిరోధక హీనతలను ఏర్పరుస్తుంది, ఇది అవకాశం కోసం చూసే సంక్రమాణాలను లేదా కంతిలు వేగంగా పెరగటాన్ని అనుమతిస్తుంది.[2]

జీవాణుక్రిములు[మార్చు]

వ్రణోత్పత్తికి దారి తీసే బాక్టీరియల్ విధానంలో ముఖ్యంగా శిలీంద్ర జీవాణుక్రిమి క్షయవ్యాధి (క్షయవ్యాది) మరియు ట్రె పొనేమా పల్లిడుం (సవాయి రోగం) కారణమవుతాయి.[2]

అవకాశవాద చర్య సాధారణ జీవాణుక్రిమి సమూహం కలయికతో జరుగుతుంది, ఇందులో వాయుసహిత జీవాణుక్రిమి, నీస్సెరియ, అక్టినోమిసెస్, స్పిరోచేటేస్, మరియు సూక్ష్మజీవులు వ్రణోత్పత్తిని సుదీర్ఘం చేస్తాయి.[5]

శిలీంద్రం[మార్చు]

కోస్సిడియోఇడ్స్ ఇమ్మిటిస్ (వాలీ జ్వరం), క్రిప్టోకోకుస్ నియోఫార్మాన్స్ (క్రిప్టోకొక్కోసిస్), బ్లాస్టోమిసెస్ డెర్మటిటిడిస్ ("ఉత్తర అమెరికా బ్లాస్టోమికోసిస్") అనేవి నోటి వ్రణోత్పత్తి కలిగించే శిలీంద్ర విధానాలు.[2]

ప్రోటోజోవన్లు[మార్చు]

ఎంటమోఎబా హిస్టోలిటికా, పరాన్న ప్రోటోజొవన్ కొన్నిసార్లు తిత్తులు ఏర్పరచటం ద్వారా నోటి పూతకు కారణమవుతుంది.

రోగ నిరోధక వ్యవస్థ[మార్చు]

అనేక పరిశోధకులు నంజు కురుపుల కారణం అనేక వ్యాధుల ప్రక్రియాకరణలో సాధారణ తుది ఫలితం, ప్రతిదీ కూడా వ్యాధినిరోధక విధానంతో మధ్యవర్తిత్వం చేయబడుతుంది.[2]

నంజు కురుపులు దేహం గుర్తించలేని రసాయనాలు దాడి చేసినప్పుడు మరియు తెలుసుకున్నప్పుడు ఏర్పడతాయని చెప్పబడింది.

నిరోధకహీనత[మార్చు]

నోటి పూతల యొక్క పునరావృతాలు నిరోధకహీనతను సూచిస్తుంది, ఇది నోటి శ్లేష్మం పొరలలో తక్కువ స్థాయిలను సూచిస్తుంది. కెమో థెరపీ, HIV, మరియు మోనో న్యూక్లెయోసిస్ అన్నీ నిరోధకహీనత యొక్క కారణాలు, ఇందులో నోటి పూతలు అనేది సాధారణ లక్షణంగా ఉంటుంది.

స్వయంప్రేరిత వ్యాధినిరోధకశక్తి[మార్చు]

స్వయంప్రేరిత వ్యాధినిరోధకశక్తి అనేది కూడా నోటి వ్రణోత్పత్తికి కారణం అవుతుంది. శ్లేష్మ పొర పెంఫిగోయిడ్, ఉపకళాకణత్వచం ఆధార పొరకు ఒక స్వయంచలిత వ్యాధినిరోధక శక్తి ప్రతిచర్య, ఇది నోటి శ్లేష్మం యొక్క డెస్క్వమేషన్/వ్రణోత్పత్తిని కలగచేస్తుంది.

అసహనీయత[మార్చు]

అసహనీయతలు పాదరశ మిశ్రమం వంటి వాటితో సంబంధం ఉండటం వల్ల శ్లేష్మ వ్రణోత్పత్తికి దారితీస్తుంది.

ఆహారం[మార్చు]

విటమిన్ C హీనతలు స్కర్వీకి దారితీస్తుంది, ఇది గాయాల మాన్పును తగ్గిస్తుంది, ఇది వ్రణోత్పత్తి ఏర్పాటుకు దోహదం చేస్తుంది.[2] అలానే విటమిన్ B12, జింక్[6]లో హీనతలు నోటి వ్రణోత్పత్తితో జతచేశారు.

పూతల యొక్క సాధారణ కారణం కాఎలియక్ వ్యాధి, ఇందులో గోధుమ, ఆవాలు లేదా బార్లీ వాడకం దీర్ఘకాలిక నోటి పూతలకు కారణమవుతుంది. ఒకవేళ గ్లుటెన్ సూక్ష్మగ్రాహ్యత కారణమైతే, నివారణ అనగా గ్లుటెన్-లేని ఆహారం, చాలావరకు బ్రెడ్లను, పాస్టాలు, వండిన పదార్ధాలు, బీర్లు మొదలైనవి ఆపివేయడం మరియు గ్లుటెన్-లేని రకాలను లభ్యమయిన చోట వాడటం అనుసరించాలి. కృత్రిమ చక్కెరలు (అస్పర్టమే/న్యూట్రిస్వీట్/మొదలైనవి) వంటివి కోల మరియు చక్కరలేని చ్యూయింగ్ గమ్లులో ఉంటాయి, అలానే నోటి పూతల యొక్క కారణాలు అందించబడతాయి.

ఫ్లోవెంట్[మార్చు]

ఫ్లోవెంట్ యొక్క వాడకం తర్వాత నోటిని కడుక్కోకపోవటంచే నోటి పూతలకు కారణమవుతాయి.[ఆధారం చూపాలి]

కాన్సర్[మార్చు]

నోటి కాన్సర్లు వ్రణోత్పత్తికి దారితీస్తుంది, ఎలాగంటే గాయాల యొక్క మధ్య నుండి రక్త సరఫరా మరియు ధాతునిర్జీవితను కోల్పోతుంది. ఉపకళాకణత్వచం కణ పుట్టుకురుపు అనేది పొగాకు ద్వారా వస్తుంది.

నోటి పుళ్ళతో సంబంధమున్న వైద్య పరిస్థితులు[మార్చు]

దిగువున నోటి పుళ్ళతో సంబంధమున్న వైద్య పరిస్థితులు చెప్పబడినాయి:

నివారణ[మార్చు]

గాయాల సంబంధిత సందర్భాలలో, అపరాధ మూలను తప్పించటం ద్వారా వ్రణోత్పత్తిని నివారించవచ్చు, కానీ అట్లాంటి గాయం సాధారణంగా ప్రమాదవశాత్తు జరుగుతుంది, ఈ రకమైన నివారణ సాధారణంగా అభ్యాస సాధ్యం కాదు.

అధికంగా అవకాశవాద బాక్టీరియా అంటురోగాలు వచ్చే వ్యక్తులకు దానిఫలితంగా ప్రమాదవశాత్తు నోటి గాయాన్ని (biting etc.) నేరుగా గాయాన్ని బాక్టీరియా వ్యతిరేక మౌత్ వాష్ ద్వారా ప్రతి 12 గంటలకు ఒక నిమిషం 2 రోజులు కడుక్కుంటే నివారించవచ్చు[ఆధారం చూపాలి]; ఈ ద్రావణం ఉంచడానికి చిన్న పాత్రను వాడటం అనేది చాలా అవసరం ఎందుకంటే చాలా బాక్టీరియా వ్యతిరేక మౌత్ వాష్లు పూర్తిగా ఒకనిమిషం నోటిలో ఉంచుకోవాలి, ఇది హానికరమైన ప్రభావాలను రుచి యొక్క స్వభావం యొక్క దీర్ఘకాలిక క్షీణత మరియు కావాల్సిన సమూహం యొక్క బలమైన నష్టం వంటివి ఉంటాయి. పరిణామాలు 1 మిల్లీలీటర్ వరకు సరిపోతుంది. సాధారణంగా, మొదటి చికిత్స 3 గంటలలోపు జరగాలి.

చికిత్స[మార్చు]

లాక్షణిక చికిత్స అనేది నోటి పుళ్ళను తగ్గించటంలో ప్రాథమిక విధానం. ఒకవేళ వాటి కారణం తెలియకపోతే, ఆ పరిస్థితికి చికిత్స సిఫారుసు చేయబడుతుంది. కావాల్సినంత నోటి ఆరోగ్యం కూడా లక్షణములను ఉపశమనం చేయడానికి సహాయపడవచ్చు. ముఖ్యమైన ఆంటిహిస్టమైన్స్, అంటాసిడ్లు, కొర్తికో స్టెరాయిడ్లు లేదా రాయటాలు బాధాకరమైన వ్రణోత్పత్తికి ఉపయోగంగా ఉండచ్చు, నోటి బాధనివారకాలు పారాసిటమాల్ లేదా ఇబుప్రోఫెన్ మరియు ఆ ప్రదేశంలో చైతన్యరహితం చేసే చప్పరించే మందు బిళ్ళలు, పైంట్లు లేదా నోటి పుక్కిలింత చేసే బెంజోకైన్ మరియు కారం లేదా వేడి ఆహారాలను మానివేయటం ద్వారా నొప్పిని తగ్గించవచ్చు. నోటిని ఉప్పునీరుతో పుక్కిలించడం కూడా (వేడి ఉప్పునీరు) సహాయపడవచ్చు. చాలా పురాతనమైన ఉపాయంలో వెనిగర్ను చిన్న మొత్తంలో పుండు మీద రాయాలి, ఇది నొప్పి నుంచి ఉపశమనాన్ని కొంతసేపటి కొరకు ఇస్తుంది. పుళ్ళు మూడువారాల కన్నా ఎక్కువ కాలం ఉంటే వైద్యుడి దృష్టికి తీసుకువెళ్ళవలసిన అవసరం ఉంది.[7]

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 "Mouth ulcers". North East Valley Division of General Practice. Retrieved 2006-06-18. Cite web requires |website= (help)
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 Sapp, J. Phillip (2004). Contemporary Oral and Maxillofacial Pathology. Mosby. ISBN 0-323-01723-1. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  3. సాధారణ జలుబు లక్షణాలు పెరుగుదల మరియు నోటి పుళ్ళు పొగత్రాగటం ఆపిన తర్వాత వస్తాయి, టోబ్ కంట్రోల్. 2003 మార్చి; 12(1): 86–88.
  4. పొగత్రాగటం ఆపటం మరియు నోటి పూతల మధ్య ఉన్న సంబంధం., నికోటిన్ టోబ్ రెస్. 2004 ఆగష్టు;6(4):655-9.
  5. గాయాలు-ఆంటిబాక్టీరియా ఏజంట్ల యొక్క ఎండిన మోతాదుల విధానాలను నోటి కుహరం యొక్క తీవ్రమైన శ్లేష్మ సంక్రమణాలకు సూచించబడతాయి, US పేటెంట్ ఆఫీసు ఫుల్-టెక్స్ట్ మరియు ఇమేజ్ డేటాబేస్, 19 జూన్ 2001.
  6. Orbak R, Cicek Y, Tezel A, Dogru Y (2003). "Effects of zinc treatment in patients with recurrent aphthous stomatitis". Dent Mater J. 22 (1): 21–9. PMID 12790293. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  7. Van Voorhees, BW (2007-01-18). "Mouth Ulcers - Treatment". MedlinePlus. Retrieved 2008-05-08. Cite web requires |website= (help)

బాహ్య లింకులు[మార్చు]