మంజిష్ఠ

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
మంజిష్ఠ
Rubia cordifolia.jpg
శాస్త్రీయ వర్గీకరణ
రాజ్యం: ప్లాంటే
(unranked): పుష్పించే మొక్క
(unranked): యుడికాట్స్
(unranked): Asterids
క్రమం: జెన్షియనేలిస్
కుటుంబం: రూబియేసి
జాతి: Rubieae
జాతి: రుబియా
ప్రజాతి: ఆర్. కార్డిఫోలియా
ద్వినామీకరణం
రూబియా కార్డిఫోలియా
L.

మంజిష్ఠ (శాస్త్రీయ నామం: రూబియా కార్డిఫోలియా) ఒక మందు మొక్క. ఈ పుష్పించే మెక్క కాఫీ కుటుంబమైన రూబియేసీకి చెందినది. దీని వేళ్లనుండి తీసే ఎరుపు రంగు పదార్థం కోసం దీన్ని ముఖ్యంగా సాగుచేస్తారు. ఆంగ్లంలో ఈ మొక్కను కామన్ మాడ్డర్ లేదా ఇండియన్ మాడ్డర్ అని పిలుస్తారు. స్థానికంగా ఈ మొక్కను సంస్కృతం, మరాఠీ, కన్నడ మరియు బెంగాళీ భాషలలో మంజిష్ఠ అని, గుజరాతీ, హిందీలలో మాజిత్ అని, తెలుగులో తామరల్లి అని, తమిళంలో మందిట్టి అని పిలుస్తారు.

మొక్క యొక్క వర్ణన[మార్చు]

ఈ మొక్క ఒకటిన్నర మీటర్ల ఎత్తువరకు పెరుగుతుంది. సతతహరితమైన ఈ మొక్క యొక్క పత్రాలు 5–10 సెం.మీల పొడవు, 2–3 సెం.మీ.ల వెడల్పు ఉండి. కేంద్ర కాండము నుండి నక్షత్రాకారంలో 4-7 ఆకులు అమరి ఉంటాయి. ఆకులమీద, కొమ్మల మీద ఉన్న చిన్న వంకుల సహాయంతో ఈ తీగ ఎగబాకుతుంది. పుష్పాలు పరిమాణంలో చిన్నగా (3–5 మి.మీల వ్యాసం) ఉండి, ఐదు లేత పసుపు రంగు దళాలు in dense racemes, ఈ మొక్క జూన్ నుండి ఆగష్టు మధ్యలో పుష్పించి, ఆ తరువాత (4–6 మిమీ వ్యాసం) కల ఎరుపు, నలుపు రంగు గల బెర్రీ ఫలాలను కాస్తుంది. ఈ మొక్క వేళ్ల ఒక మీటరు దాకా పొడవు, 12 మి.మీల మందం ఉంటాయి. ఈ ఎప్పుడూ తడిగా ఉండే బంకమట్టి నేలల్లో బాగా పెరుగుతుంది. ఈ జాతి మొక్కలను హమ్మింగ్ బర్డ్ హాక్ మాత్ (మాక్రోగ్లాసమ్ స్టెల్లటేరమ్) వంటి లెపిడాప్టెరా వర్గానికి చెందిన కీటకాల లార్వాలకు తిండిగా ఉపయోగిస్తారు.

ఉపయోగాలు[మార్చు]

రూబియా కార్డిఫోలియా వాణిజ్యపరంగా అతి ముఖ్యమైన మొక్క. ఆసియా, ఐరోపా మరియు ఆఫ్రికా ఖండాల్లోని అనేక ప్రాంతాలలో ఎరుపు రంగు యొక్క మూలాధారము మంజిష్ఠనే. అనాది నుండి 19వ శతాబ్దపు మధ్యభాగం వరకు దీన్ని విరివిగా సాగుచేసేవారు.

ఈ మొక్క యొక్క వేర్లు అలిజారిన్ అనే ఆర్గానిక్ పదార్ధాన్ని కలిగి ఉండి, రోజ్ మాడ్డర్ అనే ఎరుపు అద్దకపు రంగుకు ఆ రంగును సమకూరుస్తుంది. కృత్తిమంగా ఈ అద్దకపు రంగు దగ్గరగా ఉన్న, ఆంథ్రసీస్ సమ్మేళనమైన అలిజరిన్‌ను కనుగొనడంతో, సహాజసిద్ధమైన ఈ అద్దకపు రంగుకు గిరాకీ బాగా తగ్గిపోయింది.[1]

మూలాలు[మార్చు]

  1. "Material Name: madder". material record. Museum of Fine Arts, Boston. November 2007. Retrieved 2009-01-01. 
  • R. Chenciner, Madder red: a history of luxury and trade (Richmond 2000).

బయటి లింకులు[మార్చు]

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మంజిష్ఠ&oldid=1947129" నుండి వెలికితీశారు