నిద్రలేమి

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Insomnia
వర్గీకరణ & బయటి వనరులు
m:en:ICD-10 {{{m:en:ICD10}}}
m:en:ICD-9 {{{m:en:ICD9}}}
DiseasesDB 26877
m:en:eMedicine {{{m:en:eMedicineSubj}}}/{{{m:en:eMedicineTopic}}} 
MeSH {{{m:en:MeshID}}}

నిద్రలేమి అనేక రకములైన నిద్ర సమస్యల్ల వలన కలిగే వ్యాధి. గాఢమైన నిద్ర రాకపోవడం, అవకాశం ఉన్నా కూడా నిద్ర పోలేకపోవడం దీని లక్షణాలు. నిద్రలేమి ఒక లక్షణం, దానంతట అదే ఒక నిర్ధారణ లేదా వ్యాధి కాదు. నిర్వచనం ప్రకారం, నిద్రలేమి అనేది "నిద్రకు ఉపక్రమించ లేకపోవటం లేదా నిద్ర పోలేకపోవటం, లేక రెండూ కష్టమవడం", ఇది నిద్ర యొక్క నాణ్యత లేదా వ్యవధులు తగినంత లేకపోవడం వలన కావచ్చు. దీని వలన మెలకువగా ఉన్నపుడు కూడా పనులు చేసుకోవడంలో నిస్సత్తువగా ఉంటుంది. ఇతర కారణాలు లేని అవయవయుతం లేదా అవయవయుతం కాని నిద్రలేమి ఒక నిద్రకు సంబంధించిన రుగ్మత, ప్రాథమిక నిద్రలేమిని కలిగిస్తుంది.[1]

2007లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ డిపార్ట్మెంట్ అఫ్ హెల్త్ అండ్ హ్యూమన్ సర్వీసెస్ వారి ప్రకారం సుమారు 64 లక్షల మంది అమెరికన్లు ప్రతి సంవత్సరం నిద్రలేమితో బాధపడుతున్నారు.[2] నిద్రలేమి మగవారిలో కంటే ఆడవారిలో 1.4. రెట్లు అధికంగా ఉంటుంది.[3]

నిద్రలేమిలో రకాలు[మార్చు]

వివిధ రకాలైన నిద్రలేమి శ్రేణులు ఉన్నప్పటికీ, మూడు రకాలైన నిద్రలేములను కచ్చితంగా గుర్తించారు: అవి అశాశ్వతమైన, తీవ్రమైన, మరియు దీర్ఘకాలికమైనవిగా పేర్కొన్నారు.

  1. అశాశ్వతమైన నిద్రలేమి కొన్ని రోజులు లేదా వారాలు మాత్రం ఉంటుంది. ఇది మరేదైనా కలవరం వల్ల, పడుకునే వాతావరణంలో మార్పు, పడుకునే సమయంలో మార్పు, తీవ్ర సంకుచిత పీడనం లేదా ఒత్తిడి వంటివి కారణాలు కావచ్చు. దీని ఫలితాలు - నిద్రమత్తుగా ఉండటం మరియు మానసిక యంత్రంలాగా పనిచేయటం- ఇందులో నిద్ర విహీనతలో ఉండే విధంగానే ఉంటుంది.[4]
  2. తీవ్రమైన నిద్రలేమి అనేది ఒకే సమయంలో నిలకడగా మూడు వారాల నుండి ఆర నెలలు వరకు పడుకోలేకపోవటం.[15]
  3. దీర్ఘకాల నిద్రలేమి ఒక్కోసారి కొన్ని సంవత్సరాలపాటు ఉంటుంది. ఇది వేరే కలవరం వల్ల, లేదా ప్రాథమిక కలవరం వల్ల కూడా రావచ్చు. కారణానుసారంగా దీని ప్రభావాలు మారవచ్చు. వీటిలో నిద్ర మత్తు, కండరాల బలహీనత, మతివిభ్రమము, మరియు/లేదా మానసిక బలహీనత; కానీ దీర్ఘకాల నిద్రలేమి తరచుగా మిక్కిలి మెళుకువను కోరుతుంది. కొంతమంది ఈ కలవరపాటుతో జీవిస్తూ తమ చుట్టూ సంగతులు నిదానమైన గతిలో కదులుతున్నట్టు, ఇంకను కదిలే వస్తువులన్నీ కలిసి పోయినట్టుగా కనిపిస్తుంది.ఇది ఒకటి రెండుగా కనిపించడానికి కారణమవుతుంది.[4]

నిద్రలేమి యొక్క పద్దతులు[మార్చు]

నిద్రలేమి యొక్క పద్ధతిని తరచుగా నిదానశాస్త్రంతో ఉన్న సంబంధంతో చూస్తారు.[17] నిద్రలేమి 3 మనుషులలో 1 రికి వస్తుంది/సోకుతుంది.

  1. ప్రారంభ నిద్రలేమి - రాత్రి ఆరంభంలో నిద్రపోవటానికి కష్టమవుతుంది, ఎప్పుడూ ఇది చింతతో కూడిన కలవరంతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.
  2. రాత్రి మధ్యలో నిద్రలేమి - ఈ నిద్రలేమి వల్ల మధ్య రాత్రిలో ఒకసారి నిద్ర మెలుకువ అయిన తర్వాత తిరిగి నిద్ర పట్టడం కష్టమవుతుంది లేదా ప్రొద్దున పూట చాలా తొందరగా మెళుకువ వస్తుంది. దీనిని రాత్రీ పూట అయ్యే మెళుకువలని కూడా అంటారు.మధ్య మరియు చివరి నిద్రలేములను ఆవరించి ఉంటుంది.
  3. మధ్య నిద్రలేమి - మధ్య రాత్రిలో నిద్ర లేస్తే తిరిగి నిద్రను కొనసాగించటం కష్టమవుతుంది. దీనిని తరచుగా నొప్పుల కలవరంతో లేదా వైద్య వ్యాధులకి సంబంధించినవి.
  4. చివరి (లేదా ఆఖరి) నిద్రలేమి - తెల్లవారుజామునే నిద్ర లేవడం . ఇది తరచుగా వైద్య పరమైన వ్యాకుల లక్షణంగా ఉంటుంది.

కారణాలు[మార్చు]

నిద్రలేమికి కారణాలు:

  • మానసిక ఉత్సాహానికి వాడే మందులు లేదా ఉత్తేజకాలు, వీటిలో కొన్ని రకాలైన మందులు, మూలికలు, కాఫైన్, కొకెయిన్, ఎఫేడ్రిన్, అమ్ఫేటమిన్లు, మెథిల్ఫెనిడేట్, MDMA, మెథమ్ఫేటమైన్ మరియు మొడఫినిల్ ఉన్నాయి.
  • ఫ్లూరోక్వనోలోన్ అనే అంటిబయోటిక్ మందులు,ఫ్లూరోక్వనోలోన్ విషపదార్ధం చూడండి, దీని వల్ల చాలా తీవ్రమైన మరియు దీర్ఘకాలిక నిద్రలేములు కలుగుతాయి.[19]
  • రెస్ట్ లెస్ లెగ్స్ సిన్డ్రోం వల్ల అసౌకర్యమైన భావోద్రిక్తతను అనుభవించటం మరియు ఈ భావోద్రిక్తతనుంచి ఉపశమనం కలగటం కోసం కాళ్ళను లేదా దేహంలో మిగిలిన భాగాలు కదిలించాల్సిన అవసరం కలగడం జరుగుతంది. అసాధ్యం కాకపోయినా కదులుతూ ఉన్నప్పుడు నిద్రపోవడం కష్టం.
  • ఏ విధమైన గాయం లేదా నొప్పిని కలిగించే కారణాలు ఉన్న పరిస్థితి. నొప్పి అనేది మనిషిని ప్రశాంతమైన భంగిమలో ఉండి పడుకోనీయకుండా చేస్తుంది, మరియు నిద్ర పోయేటప్పుడు మనిషి నిద్రలో దొర్లి వారి గాయం లేదా నొప్పిగా ఉన్న ప్రదేశంలో ఒత్తిడి తీసుకురావడం వల్ల నిద్రలేమికి కారణమవుతుంది.
  • హార్మోన్ మార్పులు, వీటిలో ఋతుస్రావం ముందు మరియు మెనోపాజ్ సమయంలో ఉన్నవారు ఉంటారు.
  • జీవితంలో సమస్యలు, వీటిలో భయం, ఒత్తిడి, చింత, భావోద్వేగమైన లేదా మానసిక ఉద్రిక్తత, పనిలో సమస్యలు, ఆర్థిక ఒత్తిడి, సంతృప్తి లేని శృంగారం వంటివి ఉన్నాయి.
  • మానసిక కలతలు, బైపోలార్ కలతలు, వైద్య పరంగా వ్యాకులం, సామాన్య వేదన వల్ల కలతలు, గాయాలు తగిలిన తర్వాత ఒత్తిడితో కలతలు, స్కిక్జోఫ్రేనియా, లేదా అబ్సెసివ్ కంపల్సివ్ కలతలు వంటివి ఉన్నాయి.
  • సిర్కాడియన్ రిథం వల్ల ఆటంకాలు, వీటిలో షిఫ్ట్ వర్క్ మరియు జెట్ లాగ్ ఉన్నాయి, దీని వల్ల రోజులో కొన్ని సమయాలలో పడుకోలేకపోవటం మరియు రోజులో మిగిలిన సమయాలలో ఎక్కువ నిద్రమత్తుగా ఉండటం ఉంటుంది. జెట్ లాగ్ అనేది ప్రజలు అనేకరకములైన సమయ జోన్లు ఉన్న చోట ప్రయాణం చేయటం వలన కలుగుతుంది, దేహం యొక్క అంతర్భావముతో సూర్యుడు ఉదయించటం మరియు అస్తమించటం ఏవిధంగానూ ఒకటవదు. షిఫ్ట్ లో పనిచేసేవాళ్ళు అనుభవించే నిద్రలేమికూడా సిర్కాడియన్ నిద్ర కలవరమే.
  • ఈస్ట్రోజెన్ అనేది మహిళల మానసిక ఆరోగ్యం మీద గుర్తించదగినంత పాత్ర ఉంటుందని పరిగణిస్తారు (ఇందులో నిద్రలేమి కూడా ఉంది). ఏ విధంగా ఈస్ట్రోజెన్ మనస్సు యొక్క స్థితిని భంగపరుస్తుందని నమూనాను డౌమ ఎట్ ఆల్ (Douma et al) విస్తారంగా చేసిన చర్చనీయాంశ పునఃపరిశీలనలో ఎక్సోజీనియాస్, బయో-ఐడెన్టికల్ మరియు సిన్తటిక్ ఈస్ట్రోజెన్ యొక్క సంబంధిత చర్యలను 2005లో సూచించారు. వారు చివరికి గ్రహించింది ఏమంటే ఈస్ట్రోజెన్ ను ఆకస్మికంగా మానివేసినా, ఈస్ట్రోజెన్ నిలకడ లేకుండా తీసుకున్నా, మరియు ఈస్ట్రోజెన్ తక్కువ స్థాయిలో కొంతకాలానికి ఉంచినా అది నేరుగా మనస్సు యొక్క స్థితిని బలహీనం చేస్తుంది. వైద్య పరంగా పోస్ట్పార్టం వ్యాకులత నుంచి, పెరిమెనోపాజ్, మరియు పోస్ట్ మెనోపాజ్ నుంచి స్వాంతనను ఈస్త్రోజేన్ స్థాయిలను నియంత్రించి మరియు/లేదా పూర్వస్థితికి తీసుకు వచ్చిన తర్వాత ప్రభావం ఉంటుంది.[21][23]
  • కొన్ని నరాల బలహీనతలను, మెదడు దెబ్బలు, లేదా మెదడుకు దెబ్బ తగిలిన చరిత్ర
  • వైద్య పరిస్థితులు వీటిలో హైపర్ థైరోఇడిసం మరియు రుమటాయిడ్ ఆర్థిరైటిస్[24]
  • సలహా లేకుండా మందుల దుర్వినియోగం లేదా నిద్ర రావడానికి రాసి ఇచ్చిన సహాయకారులు కూడా తిరిగి నిద్రలేమిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
  • సరైన ఆరోగ్యవంతమైన నిద్ర ఉండకపోవటం, ఉదా., శబ్దం
  • పరసోమ్నియా, దీనిలో నిద్రను భంగపరిచే చాలా సంఘటనలు ఉంటాయి, వీటిలో పీడకలలు,, నిద్రలో నడవడం, నిద్ర పోతున్నప్పుడు క్రూరమైన నడవడి మరియు REM నడవడి కలవరం, దీనిలో మనిషి తన దేహాన్ని కలలలో వచ్చిన సంఘటనలకు అనుగుణంగా కదులుస్తాడు.
  • అసాధారణమైన జెనెటిక్ కండిషన్ వల్ల ప్రియన్-ఆధారమైన, శాశ్వతమైన మరియు చివరకు ప్రాణాంతకమైన నిద్రలేమి రకానికి దారితీస్తుంది, దీనిని ప్రాణాంతక నిద్రలేమిగా పిలుస్తారు.
  • పరాన్నజీవులు కూడా నిద్ర పోతున్నప్పుడు ప్రేగులలో ఆటంకం కలిగిస్తుంది.[ఉల్లేఖన అవసరం]

నిద్ర గురించి చేసిన అధ్యయనంలో పొలిసోంనోగ్రఫి ఉపయోగించి సూచించినది ఏమంటే నిద్రలేమి ఉన్నవారు కర్టిసోల్ మరియు అడ్రెనో కొర్తికొ ట్రోపిక్హార్మోన్లు స్థాయిలు రాత్రీ సమయంలో పెరుగుతాయని, మరియు మెటబోలిక్ రేటు కూడా పెరుగుతుంది, కానీ నిద్ర గురించి అధ్యయనం చేయడానికి ఎవరైతే కావాలని నిద్ర పోతారో వారికి ఇది సంభవించదు. మెదడు మెటబాలిజం గురించి పోసిట్రాన్ ఎమిషన్ టొమొగ్రఫి (PET) స్కాన్లు ఉపయోగించి సూచించినది ఏమంటే నిద్రలేమితో ఉన్న ప్రజలు రాత్రీ మరియు పగలు ఎక్కువ మెటబోలిక్ రేట్లను కలిగి ఉంటారు. ఈ మార్పులు దీర్ఘకాలిక నిద్రలేమికి కారణాల లేదా ఫలితాల అనే ప్రశ్న అలాగే ఉంటుంది.[5]

ఒకవేళ వారు కనక సంతాప పరిస్థితి నుండి బయటకు రాకపోతే, ప్రియమైన వారిని పోగొట్టుకున్నతర్వాత సంవత్సరాలు లేదా దశాబ్దాలు వరకూ కూడా నిద్రలేమి అనేది సహజం. మొత్తం మీద, లక్షణములు మరియు తీవ్రత యొక్క దశ ప్రతి ఒక్కరినీ వారి మానసిక ఆరోగ్యం, భౌతిక పరిస్థితి, మరియు వైఖరి లేదా వ్యక్తిత్వం మీద ఆధారపడి ప్రభావం ఉంటుంది.

సాధారణంగా ఉన్న ఆపోహ ఏమంటే వయసు పెరుగుతున్న కొద్దీ నిద్ర అవసరం కూడా తగ్గుతుందని అనుకుంటారు. ఎక్కువ సమయం నిద్ర పోగలగడం, నిద్ర పోవాల్సిన అవసరం లాంటివి మనుషులు పెద్ద అవుతూ ఉంటే అది కనిపించటం పోయింది. కొంతమంది నిద్రలేమితో ఉన్న పెద్ద వారు మంచం మీద అటూ యిటూ దొర్లుతూ ఉంటారు మరియు కొన్నిసార్లు మంచం మీంచి రాత్రీ పూట పడిపోతారు, ఇది వారి కొచ్చే నిద్రను తగ్గిస్తుంది.[6]

ఎపిడెమోలోజి[మార్చు]

నేషనల్ స్లీప్ ఫౌండేషన్ యొక్క 2002 లోని స్లీప్ ఇన్ అమెరికా లో జరిగిన ఎన్నికలో 58% పెద్దవాళ్ళు యు.స్.లో నిద్రలేమి లక్షణాలు కొన్ని రాత్రులో ఒక నెల లేదా ఎక్కువో అనుభవించారు.[7] వయసు మళ్ళిన పెద్దవాళ్ళలో సగం మంది నిద్రలేమి అనేది సాధారణమైన సమస్య అయినప్పటికీ (48%), చాలా మంది వారి యవ్వనంలో కన్నా తక్కువ నిద్రలేమి లక్షణాలను అనుభవిస్తున్నారు (45% vs. 62%), మరియు వారి లక్షణాలు చాలా భాగం వైద్య పరిస్థుతులతొ సంబంధం కలిగి ఉంటాయి, ఇది 2003 లో 55 మరియు 84 ఏళ్ళ మధ్యలో ఉన్నవారికి ఎన్నిక జరిగింది.[7]

వ్యాధి నిర్ధారణ[మార్చు]

నిద్రకు మందు ఇచ్చే నిపుణులు అనేక రకమైన నిద్ర కలవరముల రోగానిర్దారణ చేయటానికి అర్హతను పొందిఉంటారు. రోగులకు అనేక రకమైన కలవరంలలో డిలేయడ్ స్లీప్ ఫేజ్ సిండ్రోం వంటివాటిని తరచుగా నిద్రలేమి అని తప్పుగా నిర్ధారణ చేస్తారు.

పోటేన్షియల్ కాంప్లికేషన్స్ అఫ్ ఇన్సొమ్నియా.[32]

ఒకవేళ రోగికి నిద్ర పట్టడం సమస్యగా ఉండి, కానీ సాధారణ నిద్ర పద్ధతి పోయినప్పుడు, సిర్ కాడియన్ రిథం అనేది కలవరానికి కారణం కావచ్చు.

నిద్ర సమయం మరియు మరణశాతం[మార్చు]

అమెరికన్ కాన్సర్ సొసైటీ 1.1 మిల్లియన్ల అమెరికన్ల మీద చేసిన సర్వేలో వారు కనుగొన్నది ఏమంటే రోజుకి 7 గంటలు నిద్రపోయేవారిలో మరణ శాతం రేటు తక్కువగా ఉంది, అదే రోజుకి 6 గంటలకన్నా తక్కువ లేదా 8 గంటల కన్నా ఎక్కువా నిద్రపోయే వారిలో మరణ శాతం రేటు ఎక్కువగా ఉంది. 8.5 లేదా ఎక్కువా గంటలు ఒక రాత్రీకి నిద్రపోవడం వల్ల మరణ శాతం రేటు 15% పెరిగింది. తీవ్రమైన నిద్రలేమి - ఆడవాళ్ళలో 3.5 గంటల కన్నా తక్కువ మరియు మగవాళ్ళలో 4.5 గంటలు నిద్రపోవడం -కూడా 15% మరణ శాతం పెరిగింది. అయినప్పటికీ, తీవ్ర నిద్రలేమి వల్ల పెరిగిన మరణ శాతాన్ని కమోర్బిడ్ కలవరంలను నియంత్రించిన తర్వాత తగ్గించబడింది. నిద్ర సమయాన్ని మరియు నిద్ర లేమి కొరకు నియంత్రణ తర్వాత, నిద్ర మందులు వాడకానికి కూడా పెరిగిన మరణ శాతం రేటుతో సంబంధం కలిగి ఉంది.

ఒక రాత్రికి ఆరున్నర గంటలనుంచి ఏడున్నర గంటలు నిద్రపోయినవారిలో మరణ శాతం కనిపించింది. ఇంకనూ కేవలం ఒక రాత్రి 4.5 గంటలు పడుకున్న వారిలో కూడా చాలా తక్కువగా పెరిగిన మరణ శాతం ఉంది. ఈ విధముగా, చాలా మందికి తీవ్రంకాని నుంచి మధ్యస్తంగా ఉండే నిద్రలేమి నిజంగానే దీర్ఘాయువును పెంచుతుంది మరియు తీవ్ర నిద్రలేమి మాత్రం మరణశాతం మీద చాలా తక్కువ ప్రభావం చూపుతుంది.

ఎంతకాలం ప్రజలు నిద్రమందులు వాడటం మానతారో కొంచం కూడా మరణ శాతం పెరగలేదు కానీ ఆయువు పెరగటం మాత్రం కనిపించింది. అందుచే రోగులు నిద్రలేమితో ఉన్నవారు కొన్ని సార్లు మనోహరం కాని నిద్రలేమి ఉన్నాకూడా, నిద్రలేమి పెరిగిన దీర్ఘాయువుతో సంభంధం ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది.

అధిక మరణశాతంతో సంబంధం ఉన్నప్పుడు ఎందుకు 7.5 గంటల కన్నా ఎక్కువ పడుకోవాలి అనే ప్రశ్నకు స్పష్టమైన సమాధానం లేదు.[8]

నిద్రలేమి మరియు గాఢత లేని నిద్ర[మార్చు]

గాఢత లేని నిద్ర అనేది నిద్రలో ఊపిరి పీల్చకపోవటం వల్ల కానీ లేదా వైద్య పరమైన వ్యాకులత వల్ల కానీ ఏర్పడుతుంది. గాఢత లేని నిద్ర అనేది మనిషి 4 వ స్థాయికి చేరకపోవటం వల్ల లేదా డెల్టా స్లీప్ అనేది తిరిగి బలమును ఇచ్చు లక్షణములు కలిగి ఉంటుంది. అయిననూ కొంతమంది మెదడు దెబ్బతినిన వారు మరియు సాధారణ జీవితాన్ని పరిపూర్ణంగా సాగిస్తున్నవారు కూడా 4 స్థాయి నిద్రను చేరుకోలేరు.

నిద్రలో ఊపిరి పీల్చకపోవటం అనేది పడుకున్న మనిషి యొక్క ఊపిరి తీసుకోవటానికి ఆటంకం కలిగినప్పుడు ఏర్పడే పరిస్థితి, అందుచే అది సాధారణ నిద్ర క్రమమును ఆటంక పరుస్తుంది. ఈ విధమైన ఆటంకం కలిగించు పరిస్థితిలో, పడుకున్న కొంతమందిలో శ్వాసకోశం కండరం స్వరం కోల్పోయి మరియు కొంతభాగం పడిపోతుంది. మనుషులు నిద్రలో ఆటంక పరిచే ఊపిరి పీల్చకపోవటం ఉన్న సమస్యతో మధ్యలో లేవడం గుర్తుండదు లేదా ఊపిరి పీల్చుకోవటం కష్టమవుతుంది, కానీ వారు రోజంతా అధిక నిద్రమత్తుగా ఉంటోందని విచారాన్ని తెలిపారు. మధ్య నిద్రలో ఊపిరి పీల్చకపోవటం సెంట్రల్ నెర్వస్ సిస్టం లోని సాధారణ శ్వాశ ప్రవాహమును ఆటంకపరుస్తుంది మరియు ఆ మనిషి ఊపిరి తీసుకోవటం కొనసాగించటం కోసం నిద్రలోనించి మేలుకుంటాడు. ఈ విధమైన నిద్రలో ఊపిరి పీల్చకపోవటం తరచుగా సెరిబ్రల్ వాస్కులర్ కండిషన్, కంజెస్టివ్ హార్ట్ ఫైల్యూర్, మరియు త్వరగా వయసు మళ్ళటం వంటి వాటితో తరచుగా సంబంధం ఉంటుంది.

అత్యధిక విహీనత అనేది హైపోతలమిక్ -పిట్యుట్రీ-అడ్రినల్ యాక్సిస్ పనిచెసే విధానంలో మార్పులు తెస్తుంది, దీనివల్ల ఎక్కువ మోతాదులో కర్టిసోల్ విడుదల అవుతుంది, ఇది గాఢత లేని నిద్రకు దారితీస్తుంది.

నోక్టుర్నల్ పోలురియా, రాత్రీ సమయంలో అధికంగా మూత్రవిసర్జన అనేది రాత్రీ సమయంలో నిద్రను చాలా ఆటంక పరుస్తుంది.[9]

నిద్రలేమికి చికిత్సావిధానం[మార్చు]

చాలా సందర్భాలలో, నిద్రలేమికి వేరే రుగ్మత కారణం అవుతుంది, దానికోసం వాడిన మందుల ప్రభావం లేదా మానసిక సమస్యలు ఉంటాయి. నిద్రలేమికి చికిత్స నిర్ణయించే ముందు వైద్య పరమైనదా ఇంకా మానసికమైనదా అని గుర్తించాలి.[10] ఆరోగ్యవంతమైన నిద్ర అనేదానిమీద శ్రద్ధ చాలా ముఖ్యమైన చికిత్సా పద్ధతి మరియు ఇంతకూ ముందు ఏదైనా మందులను తీసుకొని ప్రయత్నించారా అనేది గమనిస్తారు.[11]

నాన్ -ఫార్మకోలాజికల్ విధానాలు[మార్చు]

నాన్ -ఫార్మకోలాజికల్ విధానాలు హైప్నోటిక్ చికిత్స కన్నా నిద్రలేమికి మెరుగైనది ఎందుకంటే హైప్నోటిక్ ప్రభావాలను ఓర్చుకోవటం అలానే ఆధారపడటం కూడా మానివేస్తే తిరిగి వచ్చే ప్రభావాలను అధికం చేస్తుంది తద్వారా వదిలివేయటం అవుతుంది. అందుచే హైప్నోటిక్ చికిత్స అనేది కేవలం స్వల్పకాలానికి మాత్రం సిఫారుసు చేయబడుతుంది. అయినప్పటికీ నాన్ -ఫార్మకోలాజికల్ విధానాలు నిద్రలేమిమీద దీర్ఘకాలం ఉండే విధంగా అభివృద్ధి ఉంటుంది మరియు దీనిని మొదట తీసుకోవాల్సిన ఇంకా దీర్ఘకాలిక చికిత్సగా నిద్రలేమి వారికి సిఫారుసు చేయబడుతుంది. ఈ విధానాలలో తీసుకునే జాగురూకతలలో ఆరోగ్యకరమైన నిద్ర, మనస్సు నిగ్రహించుకోవటం, నడవడిలో మార్పులు, నిద్రను-అదుపులో ఉంచే థెరపీ, రోగికి వికాసం కలిగించు మరియు విశ్రాంతి కలిగించు థెరపీలు ఉన్నాయి.[12]

సంబంధిత ప్రవర్తన చికిత్స[మార్చు]

ఈ మధ్య చేసిన అధ్యయనంలో కనుగొన్నది ఏమంటే సంబంధిత ప్రవర్తన చికిత్స అనేది నిద్రలేమిని నియంత్రించటంలో హైప్నోటిక్ చికిత్స కన్నా ఎక్కువ ప్రభావవంతమైనది.[43] ఈ చికిత్సలో, రోగులకు మెరుగైన నిద్రపోయే అలవాట్లను నేర్పిస్తారు మరియు నిద్ర కోసం తీసుకునే వాటి మీద ఉన్న తలంపుల నుంచి ఉపశింపచేస్తుంది. హైప్నోటిక్ చికిత్సలు నిద్రలేమికి స్వల్పకాలానికి సమానమైన ప్రభావం ఉంటుంది కానీ వాటి ప్రభావాలు ఓర్పును కాలక్రమేణా వాటి ప్రభావాలు అడుగంటిపోతాయి.సంబంధిత ప్రవర్తన చికిత్స ప్రభావాలు నిద్రలేమి చికిత్సగా దీర్ఘకాలం మరియు నిలిచిఉండే ప్రభావాలను చికిత్స మానివేసినా తర్వాత కూడా ఉంచుతుంది.[45][47] CBT తో హిప్నోటిక్ చికిత్సను జోడించటం వల్ల నిద్రలేమికి ఏమీ లాభం ఉండదు. దీర్ఘకాలం లాభాలను అందించే CBT ఫార్మకోలాజికల్ హిప్నోటిక్ మందుల కన్నా ఎక్కువ ప్రభావశాలి.స్వల్పకాల హిప్నోటిక్ చికిత్సతో పోలిస్తే తక్కువసమయానికైనా జోల్పిడెం (అమ్బిఎన్ )వంటివి, CBT ఇంకనూ గుర్తించదగినంత శ్రేష్టతను కనబరుస్తుంది. అందుచే CBT ను నిద్రలేమికి ప్రాథమిక చికిత్సగా సిఫారుసు చేస్తారు.[13]

మందులు[మార్చు]

చాలా మంది నిద్రలేమితో బాధపడేవారు నిద్ర మందులను మరియు ఇతర మత్తుమందు లను విశ్రాంతి కోసం వాడతారు. అన్ని మత్తు మందులకి మానసికంగా ఆధారపడే టట్లు చేసే శక్తి ఉంటుంది ఇంకా మనుషులు కూడా మానసికంగా అనుకునేది ఏమంటే మందులు వేసుకుంటే తప్ప నిద్ర పట్టదు అని అనుకుంటారు[ఉల్లేఖన అవసరం]. కొన్ని నిర్దిష్టమైన తరగతుల మత్తుమందులు బెంజోడియాజిపైన్ లు మరియు కొత్త నాన్ బెంజోడియాజిపైన్ మందులు కూడా భౌతికంగా ఆధారపడటానికి కారణమవుతుంది ఇది ఒకవేళ మందును జాగ్రత్తగా మోతాదు తగ్గించకపొతే అది విరమించుకునే గుర్తులు స్పష్టంగా గోచరిస్తాయి. బెంజోడియాజిపైన్ మరియు బెంజోడియాజిపైన్ హిప్నోతిక్ చికిత్సలకు కూడా చాలా వేరే ప్రభావాలను చూపిస్తాయి వీటిలో అలసట, మోటార్ వాహనాల చిన్నాభిన్నము, నేర్చుకోవడానికి కష్టపడే వ్యత్యాసములు మరియు పడటాలు ఇంకా విరగటాలు ఉంటాయి.వయసు మళ్ళిన వారు ఈ విధమైన ప్రభావాలకి చాలా సున్నితంగా ఉంటారు.[14]

ఈ ఎన్నుకోదగినవి సరిపోలిస్తే, క్రమవిధానమైన పునః పరిశీలన ద్వారా కనుగొన్నది ఏమనగా బెంజోడియాజిపైన్లు మరియు నాన్ బెంజోడియాజిపైన్లు ఒకే రకమైన ప్రయోజనం కలిగి ఉన్నాయి అది అంటిడిప్రేసంట్ల కన్నా గుర్తించదగిన ఎక్కువ కాదు.[15] బెంజోడియాజిపైన్స్ కి ప్రయోజనకరమైన మొగ్గుదల మందుల ప్రతికూలమైన ప్రతిచర్యలకు లేదు.[15] నిద్రలేమికి దీర్ఘకాలిక హిప్నోటిక్ మందుల వాడుకదారుల కన్నా మందులు తీసుకోకుండా దీర్ఘకాలిక నిద్రలేమితో బాధపడేవారు బాగా నిద్ర పోగాలుగుతున్నారు. నిజానికి, దీర్ఘకాలంగా హిప్నోతిక్ మందులు వాడేవారు హిప్నోటిక్ మందులు వాడని వారికన్నా ఎక్కవసార్లు రాత్రీ సమయంలో నిద్రలేస్తారు.[16] ఇంకనూ పునర్విమర్శనం చేస్తే బెంజోడియాజిపైన్ హిప్నోటిక్ అలానే నాన్బెంజోడియాజిపైన్స్ నిగ్గుతెల్చినదేమంటే ఈ మందులు ఉపశాంతి లేని హానిని మరియు ప్రజల ఆరోగ్యంమనుషులకు కలిగిస్తున్నాయి ఇంకా దీర్ఘకాలం ఉండే ప్రభావానికి ఏ విధమైన రుజువు లేదు. ఈ హానులలో ఆధార పడటం, ప్రమాదాలు మరియు ఇతర విరుద్ధమైన ప్రభావాలు ఉంటాయి. దీర్ఘకాలం హిప్నోటిక్ ను వాడి నిదానంగా మానివేసేవారికి నిద్ర పాడవకుండా ఆరోగ్యం మెరుగవటానికి దారితీస్తుంది. మేలైన దేమంటే హిప్నోటిక్స్ కేవలం కొన్ని రోజులకి మాత్రం నిర్ణయించాలి అదీను అతితక్కువ ప్రభావం ఉన్న మోతాదులో ఇవ్వాలి మరియు పూర్తిగా ఎంతవరకూ సాధ్యమవుతుందో అంత పెద్దవారికి ఇవ్వకూడదు.[17]

బెంజోడియాజిపైన్స్[మార్చు]

నిద్రలేమివారికి చాలా సామాన్యంగా వాడే హిప్నోటిక్స్ తరగతి బెంజోడియాజిపైన్స్.బెంజోడియాజిపైన్స్ ఎంచుకోకుండా GABAA receptorకు కట్టుబడి ఉంటాయి.[15] ఈ మందులలో టేమజేపం, ఫ్లునిట్రజేపం, ట్రియజోలం, ఫ్లురజేపం, మిడజోలం, నిట్రజేపం మరియు క్వజేపం ఉన్నాయి. ఈ మందులు ఓర్చుకొనుటకు, భౌతికంగా ఆధారపడటం మరియు వాడి మానివేసినా తర్వాత బెంజోడియాజిపైన్స్ తొలగించిన సిండ్రోం, ముఖ్యంగా చాలా రోజులు నిలకడగా వాడిన తర్వాత. బెంజోడియాజిపైన్స్ అపస్మారకతను ఎక్కించేటప్పుడు, నిద్రను ఇంకా భంగం చేస్తుంది ఎందుకంటే అవి తేలికపాటి నిద్రను ప్రోత్సహిస్తాయి దానివల్ల గాఢ నిద్ర REM నిద్ర వంటి వాటిని తగ్గించటానికి ప్రయత్నిస్తాయి.[18] ఇంకా తర్వాత వచ్చే సమయ ఏమంటే క్రమముగా స్వల్పకాల నిద్ర సహాయకారకాలు, పగటిపూట పెల్లుబికిన ఆత్రుత బయటకు వస్తుంది.[19]

నాన్ -బెంజోడియాజిపైన్స్[మార్చు]

నాన్ బెంజోడియాజిపైన్ మత్తుమందు-హిప్నోటిక్ మందులు, జోల్పిడెం, జాల్ఎప్లోన్, జోపి క్లోన్ మరియు ఎస్జోపిక్లోన్ వంటివి, హిప్నోటిక్ మందులలో కొత్తగా విభజించబడినవి.అవి బెంజోడియాజిపైన్ అయిన GABAA గ్రహించేదాని కాంప్లెక్స్ మీద పనిచేసి అదేవిధమైనది బెంజోడియాజిపైన్ తరగతి మందులమీద కూడా ఉంటుంది. అన్ని కాదు కొన్ని బెంజోడియాజిపైన్స్ ప్రతి భాగమైన GABAA రిసెప్టార్లు α1 కోసమే ఉంటాయి, ఇవి నిద్రను కలిగించే బాధ్యత తీసుకుంటాయి అందుచేత పాత బెంజోడియాజిపైన్స్ కన్నా స్వచ్ఛమైన ఆకృతి ప్రభావమును కలిగి ఉంటాయి.జోపిక్లోన్ మరియు ఎస్జోపిక్లోన్ బెంజోడియాజిపైన్ మందులలాగానే క్రమానుసారంగా ఎంచుకోకుండా α1, α2, α3 and α5 GABAA బెంజోడియాజిపైన్ రిసేప్టార్లను కట్టుబడి చేస్తుంది.[20] జోల్పిడెం చాలా ఎంచుకుంటుంది మరియు జాలేప్లోన్ చాలా he α1 ఉపభాగాన్ని ఎంచుకుంటుంది, అందుచే వాటికి బెంజోడియాజిపైన్స్ కన్నా ఉన్న లాభం ఏమంటే నిద్ర నిర్మాణం మరియు వేరే ప్రభావాలను తగ్గిస్తుంది.[21][22] అయిననూ, ఈ నాన్ బెంజోడియాజిపైన్ మందులు బెంజోడియాజిపైన్ మందులకన్నా మంచివా అనే వివాదములు ఉన్నాయి. ఈ మందులు మానసికంగా ఆధారపడటం మరియు భౌతికంగా ఆధారపడటానికి ఈ మందులు ఆచారమైన బెంజోడియాజిపైన్స్ కన్నా తక్కువ అయినా కారణమవుతాయి మరియు అదే విధమైన జ్ఞాపకం మరియు నేర్చుకోనుటలో కష్టములను, ప్రొద్దునపూట మత్తును కలిగి ఉంటారు.

యాంటిడిప్రేసన్ట్స్[మార్చు]

కొన్ని యాంటిడిప్రేసన్స్ అమిట్రిప్టిలిన్, డాక్స్ఎపిన్, మిర్టజ్అపిన్, మరియు ట్రజోడోన్ లను తరచుగా బలమైన మత్తు ప్రభావం ఉంటాయి, మరియు నిద్రలేమికి చికిత్స చేయటానికి లేబుల్ లేకుండా నిర్ణయించబడుతుంది.[23] అతిపెద్ద సమస్య ఈ మందులలో ఏమంటే వీటిలో యాంటిహిస్టమినెర్జిక్, యాంటికోలిన్ఎర్జిక్ మరియు యాంటిఅడ్రెనేర్జిక్ లక్షణాలు ఉంటాయి దీనివల్ల వేరే ప్రభావాలకు దారితీస్తుంది. కొన్ని నిద్ర నిర్మాణమును మారుస్తాయి. చాలా బెంజోడియాజిపైన్ల లాగానే, నిద్రలేమి చికిత్సకు యాంటిడిప్రేసన్ట్స్ వాడకం భౌతికంగా ఆధారపడటంకు దారి తీస్తుంది; దీనిని ఆపివేసిన తిరిగి నిద్రలేమి రావడం మరియు దీర్ఘకాలంలో మరింత చిక్కు సమస్యలు వస్తాయి.

మిర్టజాపిన్ అనేది నిద్ర ఆలస్యాన్ని తగ్గిస్తుంది, నిద్ర సామర్ధ్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది మరియు మానసిక బలహీనత మరియు నిద్రలేమి ఉన్న రోగులకి పడుకునే సమయాన్ని పెంచటం వంటివి చేస్తుంది. [24] [25]

మెలటోనిన్ మరియు మెలటోనిన్ అగోనిస్ట్స్[మార్చు]

హార్మోను మరియు మెలటోనిన్ అనుబంధము అనేకరకాలైన నిద్రలేములకి ప్రభావవంతంగా ఉంటాయి. మెలటోనిన్ నిద్రను తెప్పించటానికి మరియు పడుకునే/లేచే క్రమమును సరిచేయటానికి నిర్ణయించిన నిద్ర మాత్ర జోపిక్లోన్లాగా పనిచేస్తుంది.[26] మెలటోనిన్ వల్ల ఒక ముఖ్యమైన లాభం ఏమంటే నిద్ర విధానం మార్చకుండా నిద్రలేమికి చికిత్స చేయవచ్చు, చాలా నిర్ణయించిన నిద్రమాత్రలు దీనిని మార్చాయి. ఇంకొక ఉపయోగం ఏమంటే ఇది పనిచేసే నైపుణ్యంపై ఏవిధంగా ప్రభావం చూపించదు.[27][28]

మెలటోనిన్ అగోనిస్ట్స్ లో, రామెల్టియాన్ (రోజేరేం) మరియు తసిమెల్టియాన్ ఉన్నాయి, ఇవి ఆధారపడటానికి తక్కువ సామర్ధ్యం కలిగి ఉన్నట్లు అగుపిస్తుంది. ఈ రకం మందులు చాలా తేలికపాటి వేరే ప్రభావాలను మరియు పోద్దునపూట మత్తును తక్కువగా కలిగిస్తుంది. ఈ మందులు జెట్ లాగ్ వల్ల వచ్చే నిద్రలేమి మీద మంచి ప్రభావమును చూపిస్తాయి,[29] మిగిలిన నిద్రలేమి రకాలకు ఫలితాలు అంత నమ్మకంగా చెప్పలేము.[30]

సహజ ఉత్పత్తులు 5-HTP మరియు L-ట్రిప్టోఫాన్ సెరోటోనిన్ -మెలటోనిన్ ల మార్గమును బలపరుస్తుంది మరియు నిద్రలేమితో సహా వివిధ నిద్ర రుగ్మతలు ఉన్న మనుషులకు సహాయపడుతుంది.[31]

యాంటిహిస్టమైన్స్[మార్చు]

యాంటిహిస్టమైన్ డిఫెన్ ఫైన్ హైడ్రామైన్ లను విస్తారంగా మందు నిర్ణయం లేని నిద్ర సహాయకాలను టిలెనోల్ PM వంటివి, 50 mgతో తప్పక తీసుకోవాలని FDA తీర్మానించింది. యునైటెడ్ కింగ్డం లో, ఆస్ట్రేలియా, న్యూ జిలాండ్, దక్షిణ ఆఫ్రికా, మరియు మిగిలిన దేశాలు, 25 mg నుంచి 50 mg మోతాదు సిఫారుసును అనుమతించారు. ఇది దుకాణాలలో దొరుకుతున్నందువల్ల, ఈ ఏజెంట్ల ప్రభావం కాలక్రమేణా తగ్గుతుంది మరియు చాలా వరకూ కొత్తగా నిర్ణయించిన మందుల కన్నా దీనిలో మరుసటిరోజు మత్తు ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ మందులలో ఆధారపడటం అనేది ఒక సమస్య కాదు అనిపిస్తుంది.

సైప్రోహేప్టదైన్ అనేది ఉపయోగమైన బెంజోడియాజిపైన్ హిప్నోటిక్స్ కు బదులుగా నిద్రలేమి చికిత్సలో వాడతారు. సైప్రోహేప్టదైన్ బహుశా బెంజోడియాజిపైన్స్ కన్నా నిద్రలేమి చికిత్సకు ప్రభావశాలి కావచ్చు ఎందుకంటే సైప్రోహేప్టదైన్ నిద్ర నైపుణ్యాన్ని మరియు పరిమాణాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది, ఇంకా బెంజోడియాజిపైన్స్ నిద్ర నైపుణ్యాన్ని తగ్గించే వైపు మొగ్గి ఉంటాయి.[32]

అటిపికల్ యాంటిసైకోటిక్స్[మార్చు]

తక్కువ మోతాదు అటిపికల్ యాంటిసైకోటిక్స్ క్యుటిఅపైన్, ఒలన్జాపైన్ మరియు రిస్పేరిడోన్ వంటివి కూడా వాటి మత్తు ప్రభావం వల్ల నిర్ణయించ బడతాయి కానీ నరాల మరియు నేర్చుకొనుటలో కష్టముల వంటి ప్రభావములు ఉండటంవల్ల ఈ మందులు నిద్రలేమి చికిత్స చేయటానికి మంచి నిర్ణయం కాదు. కొద్దికాలానికి, క్విటిఅపైన్ మత్తుమందుగా దాని ప్రభావం కోల్పోతుంది. మత్తును ఉత్పత్తిచేసే క్విటపైన్ సామర్ధ్యం దాని మోతాదు మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఎక్కువ మోతాదులు (300 mg - 900 mg) సాధారణంగా యాంటిసైకోటిక్ గా తీసుకోబడుతుంది, ఇంకా తక్కువ మోతాదులు (25 mg - 200 mg) మత్తు ప్రభావం కలిగిఉంటాయి, ఉదా. ఒకవేళ రోగి 300 mg తీసుకుంటే అతను/ఆమె ఆ మందు యొక్క యాంటిసైకోటిక్ లాభం పొందవచ్చు, కానీ ఆ మోతాదును 100 mg కు తగ్గిస్తే, అది రోగిని 300 mg తీసుకున్న దానికన్నా ఎక్కువ మత్తుగా ఉంచుతుంది, ఎందుకంటే ఇది ప్రాథమికంగా తక్కువ మోతాదులో ఉన్నప్పుడు అది మత్తుమందుగా పనిచేస్తుంది.

ఎప్లివన్సెరిన్ అనేది ఈ యాంటిసైకోటిక్స్ పనితీరులాగానే ఉండే పరిశోధనా మందు, కానీ వీలయినంత తక్కువ ప్రక్క ప్రభావాలను కలిగి ఉంటుంది.

మిగిలిన పదార్ధాలు[మార్చు]

నిద్రలేమితో ఉన్న కొందరు మూలికలు, వలేరియన్, చమోమిలే, లావెన్డేర్, హొప్స్, మరియు వాంఛ ఉన్న -పువ్వు వంటివి వాడతారు. వలేరియన్ మీద చాలా అధ్యయనాలు జరిగాయి మరియు నిరాడంబరంగా ప్రభావం కలవని కనిపిస్తున్నాయి.[33][34][35] నిద్రలేమికి మత్తుమందులు కూడా ప్రభావంతమైన చికిత్సగా నిర్ధారించబడింది.[36]

పోలిఉరియా వల్ల మధ్య రాత్రీలో లేవటం లేదా మద్యపానం వల్ల ఇతర ప్రభావాలు సాధారణమైనవి, మధ్యం తాగిన మత్తు కూడా ప్రొద్దున పూట తల తిప్పినట్టుగా ఉండటానికి దారితీస్తుంది.

నిద్రలేమి అనేది మెగ్నీషియం తగ్గటానికి గుర్తు, లేదా తక్కువ మెగ్నీషియం స్థాయిలు కావచ్చు, కానీ ఇది ఇంకా నిర్దారించబడలేదు. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారంలో మెగ్నీషియం తీసుకోవటం వల్ల అధికంగా తిరిగి మెగ్నీషియం తీసుకోకుండా నిద్రను మెరుగుపరచటానికి సహాయపడుతుంది.[101]

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

అన్వయములు[మార్చు]

  1. "WHO technical meeting on sleep and health" (pdf). Retrieved 2009-01-25. Cite web requires |website= (help) "Dyssomnias" (pdf). WHO. pp. 7–11. Retrieved 2009-01-25. Cite web requires |website= (help)
  2. "Brain Basics: Understanding Sleep: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS)". Retrieved 2007-12-16. Cite web requires |website= (help)
  3. "Several Sleep Disorders Reflect Gender Differences". Retrieved 2008-09-05. Cite web requires |website= (help)
  4. 4.0 4.1 Roth, Thomas (2004-02-25). "Insomnia: Epidemiology, characteristics, and consequences". Clinical Cornerstone. 5 (3): 5–15. doi:10.1016/S1098-3597(03)90031-7. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); |access-date= requires |url= (help)
  5. Mendelson WB (2008). "New Research on Insomnia: Sleep Disorders May Precede or Exacerbate Psychiatric Conditions". Psychiatric Times. 25 (7).
  6. అమెరికన్ ఫ్యామిలీ ఫిజీషియన్: క్రానిక్ ఇన్సొమ్నియా : అ ప్రాక్టికల్ రివ్యూ
  7. 7.0 7.1 "2002 Sleep in America Poll". National Sleep Foundation. Retrieved 2008-08-13. Cite web requires |website= (help)
  8. Kripke DF, Garfinkel L, Wingard DL, Klauber MR, Marler MR (2002). "Mortality associated with sleep duration and insomnia". Arch. Gen. Psychiatry. 59 (2): 131–6. PMID 11825133. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  9. Sleep issues in Parkinson’s disease. Neurology. 2005. pp. 64, S12–20. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Unknown parameter |accessyear= ignored (|access-date= suggested) (help); Unknown parameter |accessmonth= ignored (|access-date= suggested) (help)
  10. Wortelboer U, Cohrs S, Rodenbeck A, Rüther E (2002). "Tolerability of hypnosedatives in older patients". Drugs Aging. 19 (7): 529–39. doi:10.2165/00002512-200219070-00006. PMID 12182689.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  11. Flamer HE (1995). "Sleep problems". Med. J. Aust. 162 (11): 603–7. PMID 7791648. Unknown parameter |month= ignored (help)
  12. Kirkwood CK (1999). "Management of insomnia". J Am Pharm Assoc. 39 (5): 688–96, quiz 713–4. PMID 10533351.
  13. KARL E. MILLER, M.D. (2005). "Cognitive Behavior Therapy vs. Pharmacotherapy for Insomnia". American Family Physician. Unknown parameter |month= ignored (help)
  14. Glass J, Lanctôt KL, Herrmann N, Sproule BA, Busto UE (2005). "Sedative hypnotics in older people with insomnia: meta-analysis of risks and benefits". BMJ. 331 (7526): 1169. doi:10.1136/bmj.38623.768588.47. PMC 1285093. PMID 16284208. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  15. 15.0 15.1 15.2 Buscemi N, Vandermeer B, Friesen C, Bialy L, Tubman M, Ospina M, Klassen TP, Witmans M. (2007). "The efficacy and safety of drug treatments for chronic insomnia in adults: a meta-analysis of RCTs". J Gen Intern Med. 22 (9): 1335–1350. doi:10.1007/s11606-007-0251-z. PMID 17619935. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  16. Ohayon MM, Caulet M (1995). "Insomnia and psychotropic drug consumption". Prog. Neuropsychopharmacol. Biol. Psychiatry. 19 (3): 421–31. doi:10.1016/0278-5846(94)00023-B. PMID 7624493. Unknown parameter |month= ignored (help)
  17. "What's wrong with prescribing hypnotics?". Drug Ther Bull. 42 (12): 89–93. 2004. doi:10.1136/dtb.2004.421289. PMID 15587763. Unknown parameter |month= ignored (help)
  18. Tsoi, Wf (1991). "Insomnia: drug treatment". Annals of the Academy of Medicine, Singapore. 20 (2): 269–72. ISSN 0304-4602. PMID 1679317. Unknown parameter |month= ignored (help)
  19. Montplaisir J (2000). "Treatment of primary insomnia" (PDF). CMAJ. 163 (4): 389–91. PMC 80369. PMID 10976252. Unknown parameter |month= ignored (help)
  20. WHO (2006). "World Health Organisation - Assessment of Zopiclone" (PDF). who.int. Cite web requires |website= (help)
  21. Rowlett JK, Woolverton WL (1996). "Assessment of benzodiazepine receptor heterogeneity in vivo: apparent pA2 and pKB analyses from behavioral studies" (PDF). Psychopharmacology (Berl.). 128 (1): 1–16. doi:10.1007/s002130050103. PMID 8944400. Unknown parameter |month= ignored (help)
  22. Noguchi H (2004). "Electroencephalographic properties of zaleplon, a non-benzodiazepine sedative/hypnotic, in rats" (pdf). J Pharmacol Sci. 94 (3): 246–51. doi:10.1254/jphs.94.246. PMID 15037809. Unknown parameter |month= ignored (help); Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  23. Bertschy G, Ragama-Pardos E, Muscionico M; et al. (2005). "Trazodone addition for insomnia in venlafaxine-treated, depressed inpatients: a semi-naturalistic study". Pharmacol. Res. 51 (1): 79–84. doi:10.1016/j.phrs.2004.06.007. PMID 15519538. Unknown parameter |month= ignored (help); Explicit use of et al. in: |author= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  24. Winokur A, DeMartinis NA 3rd, McNally DP, Gary EM, Cormier JL, Gary KA. ; et al. "Comparative effects of mirtazapine and fluoxetine on sleep physiology measures in patients with major depression and insomnia". J Clin Psychiatry year=2003. Missing pipe in: |journal= (help); Unknown parameter |month= ignored (help); Explicit use of et al. in: |author= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  25. Schittecatte M, Dumont F, Machowski R, Cornil C, Lavergne F, Wilmotte J ; et al. "Effects of mirtazapine on sleep polygraphic variables in major depression". Neuropsychobiology year=2002 url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12566938?ordinalpos=62&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_DefaultReportPanel.Pubmed_RVDocSum. Missing pipe in: |journal= (help); Explicit use of et al. in: |author= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  26. Paul MA, Gray G, Sardana TM, Pigeau RA (2004). "Melatonin and zopiclone as facilitators of early circadian sleep in operational air transport crews". Aviat Space Environ Med. 75 (5): 439–43. PMID 15152897. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  27. Paul MA, Gray G, Kenny G, Pigeau RA (2003). "Impact of melatonin, zaleplon, zopiclone, and temazepam on psychomotor performance". Aviat Space Environ Med. 74 (12): 1263–70. PMID 14692469. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  28. Zhdanova IV, Tucci V (2003). "Melatonin, Circadian Rhythms, and Sleep" ([dead link]Scholar search). Curr Treat Options Neurol. 5 (3): 225–229. doi:10.1007/s11940-003-0013-0. PMID 12670411. Unknown parameter |month= ignored (help)
  29. Rajaratnam, SMW (2 December 2008). "Melatonin agonist tasimelteon (VEC-162) for transient insomnia after sleep-time shift: two randomised controlled multicentre trials". Lancet. 373: 482. doi:10.1016/S0140-6736(08)61812-7. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  30. Zammit G, Erman M, Wang-Weigand S, Sainati S, Zhang J, Roth T (2007). "Evaluation of the efficacy and safety of ramelteon in subjects with chronic insomnia". J Clin Sleep Med. 3 (5): 495–504. PMC 1978328. PMID 17803013. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  31. మోర్టన్ వాకర్, DPM - ది రెస్టోరేషన్ L-ట్రిప్టోఫన్ విత్ ఇట్స్ న్యుమరస్ సైకలాజికల్ బెనిఫిట్స్
  32. Tokunaga S (2007). "Effects of some H1-antagonists on the sleep-wake cycle in sleep-disturbed rats" (pdf). J Pharmacol Sci. 103 (2): 201–6. doi:10.1254/jphs.FP0061173. PMID 17287588. Unknown parameter |month= ignored (help); Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  33. Donath F, Quispe S, Diefenbach K, Maurer A, Fietze I, Roots I (2000). "Critical evaluation of the effect of valerian extract on sleep structure and sleep quality". Pharmacopsychiatry. 33 (2): 47–53. doi:10.1055/s-2000-7972. PMID 10761819.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  34. Morin CM, Koetter U, Bastien C, Ware JC, Wooten V (2005). "Valerian-hops combination and diphenhydramine for treating insomnia: a randomized placebo-controlled clinical trial". Sleep. 28 (11): 1465–71. PMID 16335333.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  35. Meolie AL, Rosen C, Kristo D; et al. (2005). "Oral nonprescription treatment for insomnia: an evaluation of products with limited evidence". Journal of clinical sleep medicine : JCSM : official publication of the American Academy of Sleep Medicine. 1 (2): 173–87. PMID 17561634. Explicit use of et al. in: |author= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  36. http://www.cannabis.net/medical-marijuana/pot-docs.html

మూస:Bipolar disorder