వికీడేటా(Wikidata)

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Wikidata
Wikidata-logo-en.svg
Wikidata.png
Main page of Wikidata
వెబ్ చిరునామాwww.wikidata.org
వాణిజ్యపరమా?No
రకం
నమోదుOptional
యజమానివికీమీడియా ఫౌండేషన్[1]
ప్రారంభం29 అక్టోబరు 2012; 7 సంవత్సరాలు క్రితం (2012-10-29)[2]
Alexa rankPositive decrease 9,195 (February 2019)[3]

వికీడేటా అనేది వికీమీడియా ఫౌండేషన్ హోస్ట్ చేసిన సహకారంతో సవరించగల జ్ఞాన భాండారము . ఇది ఒక సాధారణ స్వేఛ్చా డేటా మూలం. దీనినివికీపీడియా లాంటి వికీమీడియా ప్రాజెక్టులకు వాడతారు, [4] [5] మరియు , పబ్లిక్ డొమైన్ లైసెన్స్ తో అందుబాటులోవుంది. ఇది వికీమీడియా కామన్స్ మీడియా ఫైళ్ళకు నిల్వ ప్రాజెక్టులాగా అన్ని వికీమీడియా ప్రాజెక్టుల కోసం జ్ఞాన భాండాగారం. వికీడేటా సాఫ్ట్‌వేర్ వికీబేస్ (Wikibase) గా పేర్కొంటారు . [6]

ప్రాథమిక సూత్రాలు[మార్చు]

Screenshots
Wikidata screenshot
Three statements from Wikidata's item on the planet Mars. Values include links to other items and to Wikimedia Commons.
Wikidata screenshot
A layout of the four main components of a phase-1 Wikidata page: the label, description, aliases and interlanguage links.
Wikipedia screenshot
A Wikipedia article's list of interlanguage links as they appeared in an edit box (left) and on the article's page (right) prior to Wikidata. Each link in these lists is to an article that requires its own list of interlanguage links to the other articles; this is the information centralized by Wikidata.
Wikidata screenshot
The "Edit links" link takes the reader to Wikidata to edit interlanguage links.

అంశాలు[మార్చు]

వికిడేటా అనేది పత్రం-ఆధారిత డేటాబేస్, ఇది అంశాలపై దృష్టి పెట్టింది, ఇవి విషయాలు, భావనలు లేదా వస్తువులను సూచిస్తాయి. వస్తువులకు ఉదాహరణలు 1988 సమ్మర్ ఒలింపిక్స్ (Q 8470), లవ్ (Q316), ఎల్విస్ ప్రెస్లీ (Q303) మరియు గొరిల్లా (Q36611) . ప్రతి అంశం "QID" గా పిలువబడే Q అక్షరంతో ముందే ఒక ప్రత్యేక సంఖ్య ద్వారా గుర్తించబడుతుంది. ఏ భాషకు అనుకూలంగా లేకుండా అనువదించడానికి అంశం కవర్ చేసే అంశాన్ని గుర్తించడానికి అవసరమైన ప్రాథమిక సమాచారాన్ని ఇది అనుమతిస్తుంది.

ఐటెమ్ లేబుల్స్ ప్రత్యేకంగా ఉండవలసిన అవసరం లేదు. ఉదాహరణకు, "ఎల్విస్ ప్రెస్లీ" అనే రెండు అంశాలు ఉన్నాయి: ఎల్విస్ ప్రెస్లీ (Q303) అమెరికన్ గాయకుడు మరియు నటుడిని సూచిస్తుంది మరియు ఎల్విస్ ప్రెస్లీ (Q610926) అతని స్వీయ-పేరు గల ఆల్బమ్‌ను సూచిస్తుంది .

ప్రాథమికంగా, ఒక అంశం లేబుల్, వివరణ మరియు కొన్ని సత్యాలను(నిర్ధారించగల సమాచారం) కలిగి ఉంటుంది.

ఈ రేఖాచిత్రం వికిడేటాలో ఉపయోగించిన అతి ముఖ్యమైన పదాలను చూపిస్తుంది

దావాలు[మార్చు]

వికీడేటాలో ఒక వస్తువు గురించి తెలిసిన సమాచారం ఎలా నమోదు చేయబడుతుందో దానిని సత్యాలు లేక సత్యమైనవిగా దావా వేసినవి అని అంటారు. అధికారికంగా, అవి కీ-విలువ జతలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విలువలతో (" సర్ ఆర్థర్ కోనన్ డోయల్ " లేదా "1902" వంటివి) ఆస్తికి ("రచయిత" లేదా "ప్రచురణ తేదీ" వంటివి) సరిపోలుతాయి. ఉదాహరణకు, అనధికార ఆంగ్ల దావా "పాలు తెలుపు రంగులో వుంటుంది" రంగు (P462) కు తెలుపు విలువగా(Q23444) పాలు (Q8495)అనే అంశంతో జత చేయబడివుంటుంది..

దావాలు ఒక లక్షణాన్ని ఒకటి కంటే ఎక్కువ విలువలకు జత చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు, మేరీ క్యూరీ కోసం "వృత్తి" ఆస్తిని "భౌతిక శాస్త్రవేత్త" మరియు "రసాయన శాస్త్రవేత్త" విలువలతో అనుసంధానించవచ్చు, ఆమె రెండు వృత్తులలో నిమగ్నమైందనే వాస్తవాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. [7]

విలువలు ఇతర వికీడేటా అంశాలు, పదబంధాలను, సంఖ్యలను లేదా మీడియా ఫైల్‌లతో సహా అనేక రకాలను తీసుకోవచ్చు. లక్షణాలు ఏ రకమైన విలువలతో జత చేయవచ్చో సూచిస్తాయి. ఉదాహరణకు, అధికారిక వెబ్‌సైట్ లక్షణము (P856) "URL" రకం విలువలతో మాత్రమే జతచేయబడుతుంది . [8] లక్షణాలు వాటి ఉద్దేశించిన ఉపయోగం గురించి మరింత సంక్లిష్టమైన నియమాలను నిర్వచించవచ్చు, వీటిని పరిమితులు అని పిలుస్తారు. ఉదాహరణకు, రాజధాని (P36) లక్షణంతో "ఒకే విలువ పరిమితి" ఉంటుంది, ఇది (సాధారణంగా) భూభాగాలకు ఒకే రాజధాని నగరం మాత్రమే అనే వాస్తవికతను ప్రతిబింబిస్తుంది. పరిమితులను ఉల్లంఘించలేని నియమాలకు బదులుగా సూచనలుగా పరిగణిస్తారు. [9]

ఐచ్ఛికంగా, దావా యొక్క పరిధికి వర్తించే అదనపు సమాచారాన్ని అందించడం ద్వారా దావా యొక్క అర్ధాన్ని మెరుగుపరచడానికి విశేషణాలను ఉపయోగించవచ్చు. ఉదాహరణకు, "జనాభా" లక్షణాన్ని "2011 నాటి" వంటి అర్హతతో సవరించవచ్చు. దావా యొక్క సమాచారంను ఆధార మూలాన్ని సూచిస్తూ చేర్చవచ్చు.. [10]

భాషవేరులు(లెక్సిమ్)[మార్చు]

భాషాశాస్త్రంలో, లెక్సిమ్ అనేది లెక్సికల్ అర్ధం యొక్క యూనిట్. అదేవిధంగా, వికేడేటాయొక్క భాషావేరులను భాషానిర్మాణశాస్త్రానికి అనువుగా మరింత అనుకూలంగా నిల్వ వాటిని చేస్తుంది డేటా. లెక్సీమ్ సూచించే భాషను నిల్వ చేయడంతో పాటు, వాటికి రూపాల కోసం ఒక విభాగం మరియు క్రియాకాలరీతులకు ఒక విభాగం ఉన్నాయి. [11]

కేరళలో వికీడేటా పుట్టినరోజు

అభివృద్ధి చరిత్ర[మార్చు]

కృత్రిమ మేధస్సు కోసం అలెన్ ఇన్స్టిట్యూట్, గోర్డాన్ మరియు బెట్టీ మూర్ ఫౌండేషన్, మరియు గూగూల్ సంస్థ., విరాళాలు ద్వారా మొత్తమ్మీద 1.3 మిలియన్. [12] [13] నిధులతో ప్రాజెక్టు పనిప్రారంభమైంది. ప్రాజెక్టు అభివృద్ధి ప్రధానంగా వికీమీడియా డ్యూచ్‌ల్యాండ్ చేత నడపబడుతుంది మరియు మొదట దీనిని మూడు దశలుగా విభజించారు: [14]

  1. భాషా లింకులను కేంద్రీకరిస్తుంది   - ఒకే భాష గురించి వివిధ భాషలలో వికీపీడియా వ్యాసాల మధ్య లింకులు
  2. అన్ని వికీపీడియాలకు ఇన్ఫోబాక్స్ డేటాకు కేంద్ర స్థలాన్ని అందించడం
  3. వికీడేటాలోని డేటా ఆధారంగా జాబితా కథనాలను సృష్టించడం మరియు నవీకరించడం

ప్రారంభ రోల్ అవుట్[మార్చు]

వికీడేటా 29 అక్టోబర్ 2012 న ప్రారంభించబడింది మరియు ఇది 2006 నుండి వికీమీడియా ఫౌండేషన్ యొక్క మొదటి కొత్త ప్రాజెక్ట్. [4] [15] [16] ఈ సమయంలో, భాషా లింకుల కేంద్రీకరణ మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. ఇది అంశాలను సృష్టించడానికి మరియు ప్రాథమిక సమాచారంతో నింపడానికి వీలు కల్పించింది: ఒక లేబుల్ - పేరు లేదా శీర్షిక, మారుపేర్లు - లేబుల్‌కు ప్రత్యామ్నాయ పదాలు, వివరణ మరియు వికీపీడియా యొక్క అన్ని వివిధ భాషా సంచికలలో అంశం గురించి వ్యాసాలకు లింక్‌లు.

చారిత్రాత్మకంగా, వికీపీడియా వ్యాసంలో భాషా లింకుల జాబితాను కలిగి ఉంటుంది, వికీపీడియా యొక్క ఇతర సంచికలలో అదే అంశంపై వ్యాసాలకు లింకులు ఉన్నాయి. ప్రారంభంలో, వికిడేటా అనేది భాషా లింకుల స్వీయ-నియంత్రణ రిపోజిటరీ. వికీపీడియా భాషా సంచికలు అప్పుడు వికీడేటాను యాక్సెస్ చేయలేకపోయాయి, కాబట్టి అవి వారి స్వంత భాషా లింకుల జాబితాలను కొనసాగించడం అవసరం.

14 జనవరి 2013 న,మొదటిగా హంగేరియన్ వికీపీడియా వికిడేటా ద్వారా భాషా లింకుల సదుపాయాన్ని పొందినది[17] ఈ కార్యాచరణను జనవరి 30 న హిబ్రూ మరియు ఇటాలియన్ వికీపీడియాలకు, ఫిబ్రవరి 13 న ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాకు మరియు మార్చి 6 న అన్ని ఇతర వికీపీడియాలకు విస్తరించింది. [18] [19] [20] [21] ఏకాభిప్రాయం ఇంగ్లీష్ వికీపీడియా నుండి భాషా లింకులు తొలగింపు పరిమితం ఒక ప్రతిపాదన పైగా కుదిరింది తర్వాత, [22] ఇంగ్లీష్ వికీపీడియా నుండి వాటిని తొలగించవచ్చు శక్తి స్వయంచాలక సంపాదకులు (మంజూరు చేసింది బాట్లు ). 23 సెప్టెంబర్ 2013 న, వికీమీడియా కామన్స్‌లో భాషా లింక్‌లు ప్రత్యక్ష ప్రసారం అయ్యాయి. [23]

దావాలు మరియు డేటా అందుబాటు (యాక్సెస్)[మార్చు]

4 ఫిబ్రవరి 2013 న వికీడేటా అంశాలకు దావాలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. లక్షణాల కోసం సాధ్యమయ్యే విలువలు మొదట్లో రెండు డేటా రకాలకు (వికీమీడియా కామన్స్ లోని అంశాలు మరియు చిత్రాలు) పరిమితం చేయబడ్డాయి, తరువాత ఎక్కువ డేటా రకాలు (కోఆర్డినేట్లు మరియు తేదీలు వంటివి) అనుమతించబడ్డాయి. మొదటి కొత్త రకం, పదబంధం, మార్చి 6 న మోహరించబడింది. [24]

వికీపీడియా నుండి వివిధ భాషా సంచికలకు వికిడేటా నుండి డేటాను యాక్సెస్ చేయగల సామర్థ్యం మార్చి 27 మరియు 25 ఏప్రిల్ 2013 మధ్య క్రమంగా రూపొందించబడింది. [25] [26]

16 సెప్టెంబర్ 2015 న, వికీడేటా ఏకపక్ష ప్రాప్యత అని పిలవడం లేదా ఇచ్చిన వికీడేటా అంశం నుండి నేరుగా అనుసంధానం కాని వస్తువుల లక్షణాలకు ప్రాప్యత చేయడం ప్రారంభించింది. ఉదాహరణకు, బెర్లిన్ వ్యాసం నుండి జర్మనీ గురించి డేటాను చదవడం సాధ్యమైంది, ఇంతకు ముందు ఇలా సాధ్యం కాదు. [27] 27 ఏప్రిల్ 2016 న వికీమీడియా కామన్స్‌లో ఏకపక్ష ప్రాప్యత సక్రియం చేయబడింది. [28]

ప్రశ్న సేవ(క్వెరీ సేవ)[మార్చు]

7 సెప్టెంబర్ 2015 న, వికీమీడియా ఫౌండేషన్ వికిడేటా ప్రశ్న సేవను విడుదల చేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది, [29] ఇది వికీడేటాలో ఉన్న డేటాపై ప్రశ్నలను అమలు చేయడానికి వినియోగదారులను అనుమతిస్తుంది. [30] ఈ సేవ SPARQL ను ప్రశ్న భాషగా ఉపయోగిస్తుంది. నవంబర్ 2018 నాటికి, డేటాను వివిధ మార్గాల్లో ప్రశ్నించడానికి అనుమతించే కనీసం 26 వేర్వేరు సాధనాలు ఉన్నాయి. [31]

ప్రతిక్రియలు[మార్చు]

నవంబర్ 2014 లో, వికిడాటా ఓపెన్ డేటా ఇన్స్టిట్యూట్ నుండి ఓపెన్ డేటా పబ్లిషర్ అవార్డును “పరిపూర్ణ స్థాయికి మరియు అంతర్నిర్మిత బహిరంగతకు” అందుకుంది. [32]

నవంబర్ 2018 నాటికి, వికీడేటా సమాచారం అన్ని ఇంగ్లీష్ వికీపీడియా వ్యాసాలలో 58.4% లో ఉపయోగించబడుతుంది, ఎక్కువగా బాహ్య గుర్తింపు వివరాలు లేదా భూగోళిక స్థానాల కోసం. మొత్తంమీద వికీడేటా నుండి డేటా వికీపీడియా లో 64% శాతం పేజీలపై , వికీవాయేజ్ లో 93% వ్యాసాలు, వికీకోట్ లో 34% పేజీలు ', వికీసోర్స్లో 32% పేజీలు ', మరియు వికీమీడియా కామన్స్ యొక్క 27% పేజీలలో వాడబడింది'. ఇతర వికీమీడియా ఫౌండేషన్ ప్రాజెక్టులలోగూడా వాడబడుతుంది. [33]

నవంబర్ 2018 నాటికి, వికిడేటా యొక్క డేటా కనీసం 20 ఇతర బాహ్య సాధనాల ద్వారా దృశ్యమానం చేయబడింది [34] మరియు వికీడేటా గురించి కనీసం 100 పత్రాలు ప్రచురించబడ్డాయి. [35] దీని ప్రాముఖ్యతను అనేక సాంస్కృతిక సంస్థలు గుర్తించాయి. [36]

లోగో[మార్చు]

బార్లు లోగో, "వికీ" పదం మోర్స్ కోడ్ లో చూపబడింది . [37]

ఇది కూడ చూడు[మార్చు]

  • BabelNet
  • DBpedia
  • Freebase
  • సెమాంటిక్ మీడియావికీ
  • SPARQL

ప్రస్తావనలు[మార్చు]

  1. https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Introduction.
  2. https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:First_Birthday.
  3. "Wikidata.org Traffic, Demographics and Competitors - Alexa". www.alexa.com (ఆంగ్లం లో). Retrieved 4 February 2019.
  4. 4.0 4.1 Wikidata (Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.)
  5. Data Revolution for Wikipedia. Wikimedia Deutschland: (March 30, 2012). URL accessed on September 11, 2012.
  6. Wikibase — Home.
  7. Help:Statements.
  8. Help:Data type.
  9. Help:Property constraints portal.
  10. Help:Sources.
  11. Wikidata - Lexicographical data documentation.
  12. Dickinson, Boonsri (March 30, 2012). "Paul Allen Invests In A Massive Project To Make Wikipedia Better". Business Insider. Retrieved September 11, 2012.
  13. Perez, Sarah (March 30, 2012). "Wikipedia's Next Big Thing: Wikidata, A Machine-Readable, User-Editable Database Funded By Google, Paul Allen And Others". TechCrunch. మూలం నుండి September 11, 2012 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved September 11, 2012. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (help)
  14. Error on call to మూస:cite web: Parameters url and title must be specified
  15. Pintscher, Lydia (October 30, 2012). "wikidata.org is live (with some caveats)". wikidata-l mailing list. http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-l/2012-October/001151.html. Retrieved November 3, 2012. 
  16. Roth, Matthew (March 30, 2012). "The Wikipedia data revolution". Wikimedia Foundation. మూలం నుండి September 11, 2012 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved September 11, 2012. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  17. First steps of Wikidata in the Hungarian Wikipedia.
  18. Wikidata coming to the next two Wikipedias.
  19. Wikidata live on the English Wikipedia.
  20. Wikidata now live on all Wikipedias.
  21. "Wikidata ist für alle Wikipedien da" (German లో). Golem.de. Retrieved 29 January 2014. Cite news requires |newspaper= (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  22. Wikipedia talk:Wikidata interwiki RFC.
  23. Pintscher, Lydia (23 September 2013). "Wikidata is Here!". Commons:Village pump. Cite news requires |newspaper= (help)
  24. Pintscher, Lydia. Wikidata/Status updates/2013 03 01. Wikimedia Meta-Wiki. Wikimedia Foundation. URL accessed on 3 March 2013.
  25. Error on call to మూస:cite web: Parameters url and title must be specified
  26. "Wikidata goes live worldwide". The H. 2013-04-25. మూలం నుండి 3 January 2014 న ఆర్కైవు చేసారు. Cite news requires |newspaper= (help)
  27. Lydia, Pintscher (16 September 2015). "Wikidata: Access to data from arbitrary items is here". Wikipedia:Village pump (technical). Retrieved 30 August 2016. Cite news requires |newspaper= (help)
  28. Lydia, Pintscher (27 April 2016). "Wikidata support: arbitrary access is here". Commons:Village pump. Retrieved 30 August 2016. Cite news requires |newspaper= (help)
  29. https://query.wikidata.org/
  30. Announcing the release of the Wikidata Query Service.
  31. Wikidata Query Data tools.
  32. First ODI Open Data Awards presented by Sirs Tim Berners-Lee and Nigel Shadbolt.
  33. Percentage of articles making use of data from Wikidata.
  34. Wikidata Tools - Visualize data.
  35. Scholia - Wikidata.
  36. International Semantic Web Conference 2018.
  37. commons:File talk:Wikidata-logo-en.svg#Hybrid. Retrieved 2016-10-06.

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

ఇవీ చూడండి[మార్చు]

వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/వికీడేటా

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

  • అధికారిక వెబ్‌సైట్
  • వీడియోలు: WikidataCon media.ccc.de న