షేర్ మహమ్మద్ పురం
షేర్ మహమ్మద్ పురం | |
|---|---|
 | |
.svg)  షేర్ మహమ్మద్ పురం | |
| అక్షాంశ రేఖాంశాలు: 18°17′59″N 83°49′59″E / 18.29972°N 83.83306°E | |
| దేశం | భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | ఆంధ్రప్రదేశ్ |
| జిల్లా | శ్రీకాకుళం |
| మండలం | ఎచ్చెర్ల |
| విస్తీర్ణం | 17.22 కి.మీ2 (6.65 చ. మై) |
| జనాభా (2011)[1] | 11,756 |
| • జనసాంద్రత | 680/కి.మీ2 (1,800/చ. మై.) |
| అదనపు జనాభాగణాంకాలు | |
| • పురుషులు | 6,250 |
| • స్త్రీలు | 5,506 |
| • లింగ నిష్పత్తి | 881 |
| • నివాసాలు | 3,052 |
| ప్రాంతపు కోడ్ | +91 ( ) |
| పిన్కోడ్ | 532402 |
| 2011 జనగణన కోడ్ | 581692 |
షేర్మహమ్మద్పురం[2] లేక ఎస్.ఎం.పురం[3] శ్రీకాకుళం జిల్లా, ఎచ్చెర్ల మండలం లోని గ్రామం. ఈ ఊరికి చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఉంది, ఒకప్పుడు ఇదొక పట్టణంగా ఉండేది. 16వ శతాబ్దంలో గోల్కొండ నవాబుల ప్రతినిధిగా ఈ ఊరు కేంద్రంగా పరిపాలించిన షేర్ మహమ్మద్ ఖాన్ పేరుమీదుగా ఈ ఊరి పేరు ఏర్పడింది. అప్పట్లో నిర్మించిన కోట, గుర్రాలు, ఏనుగుల శాలలు, పెద్ద చెరువు, మసీదు వంటివి ఇప్పటికీ ఊళ్ళో ఉన్నాయి.
ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన శ్రీకాకుళం నుండి 5 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 3052 ఇళ్లతో, 11756 జనాభాతో 1722 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 6250, ఆడవారి సంఖ్య 5506. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1266 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 101. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581692[4].
చరిత్ర
[మార్చు]16వ శతాబ్దిలో ఇదొక పట్టణంగా ఉండేది. 1599లో ఉత్తరాంధ్రలోని సంస్థానాలను గోల్కొండ నవాబులు జయించినప్పుడు వారి ప్రతినిధులు ఈ ఊరు కేంద్రంగా చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలను పరిపాలించారు. మొదట ఈ ఊరికి గుల్షానాబాద్ అన్న పేరిట ముస్లిం సైన్యాధిపతులు పరిపాలించారు. వారి పాలనపై ప్రజల్లో అసంతృప్తి కలగడంతో 1604లో గోల్కొండ నవాబు మహమ్మద్ కులీకుతుబ్ షా షేర్ మహమ్మద్ ఖాన్ అనే నాయకుణ్ణి ఈ ఊరికి పాలకుడిగా పంపాడు. అతని పేరు మీదుగానే ఈ ఊరికి షేర్ మహమ్మద్ పురం అనే పేరు వచ్చింది.[2]
1955-67 మధ్యకాలంలో షేర్ మహమ్మద్ పురం శాసనసభ నియోజకవర్గ కేంద్రంగానూ, సమితి కేంద్రంగానూ కూడా ఉండేది. 1967లో ఈ నియోజకవర్గాన్ని ఎచ్చెర్ల నియోజకవర్గంలో కలిపారు.[5][6]
చారిత్రక నిర్మాణాలు
[మార్చు]గ్రామానికి వచ్చే దారిలోనే రోడ్డుపై స్వాగత ద్వారం మొదలుకొని గోల్కొండ నవాబుల కాలం నాటి పలు చారిత్రక నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. 16వ శతాబ్ది నాటి నిర్మాణాల్లో కోట, కోట చుట్టూ ఏడు బావులు, పెద్ద చెరువు, ఏనుగులు గుర్రాల శాలలు, జామా మసీదు వంటివి ఉన్నాయి.[2]
నవాబుల కోట పొలాల మధ్యలో కనిపిస్తుంది. కోటకు చుట్టూ మంచినీళ్ళ బావి, డొక్క బావి, డోలు బావి, పిల్లల బావి, రట్నాల బావి, గుర్రాల బావి, ఏనుగుల బావి అని పిలిచే ఏడు రాతి బావులు ఉన్నాయి. గ్రామంలోని పెద్ద చెరువు రెండు కొండల నడుమ 198 ఎకరాల్లో భారీ ఎత్తున చెక్ డ్యామ్ తో సహా నవాబుల కాలంలోనే కట్టారు. ఏనుగుల శాలలనీ, గుర్రాల శాలలనీ ఊరివాళ్ళు ఏనుగుల దువ్వారం, గుర్రాల దువ్వారం అని పిలుస్తారు.[2]
విద్యా సౌకర్యాలు
[మార్చు]గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఏడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు మూడు ఉన్నాయి.సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శ్రీకాకుళంలోను, జూనియర్ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు ఎచ్చెర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల ఎచ్చెర్లలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఎచ్చెర్లలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాలలు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి.
వైద్య సౌకర్యం
[మార్చు]ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
[మార్చు]షేర్మహమ్మద్పురంలో ఉన్న రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
[మార్చు]గ్రామంలో 7 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ముగ్గురు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
[మార్చు]గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
[మార్చు]గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
[మార్చు]షేర్మహమ్మద్పురంలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
[మార్చు]గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
[మార్చు]గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
[మార్చు]గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
[మార్చు]షేర్మహమ్మద్పురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
- వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 88 హెక్టార్లు
- వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 28 హెక్టార్లు
- బంజరు భూమి: 85 హెక్టార్లు
- నికరంగా విత్తిన భూమి: 1521 హెక్టార్లు
- నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1219 హెక్టార్లు
- వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 387 హెక్టార్లు
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
[మార్చు]షేర్మహమ్మద్పురంలో నవాబుల కాలంలో నిర్మించిన భారీ చెరువు వ్యవసాయానికి ఉపయోగపడుతోంది.[2] చెరువుతో పాటుగా అప్పటి బావుల్లో కొన్ని మాత్రం వ్యవసాయానికి ఇప్పటికీ పనికొస్తున్నాయి.[7] వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
- కాలువలు: 64 హెక్టార్లు
- బావులు/బోరు బావులు: 123 హెక్టార్లు
- చెరువులు: 198 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి
[మార్చు]షేర్మహమ్మద్పురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
[మార్చు]గ్రామ ప్రముఖులు
[మార్చు]- చౌదరి సత్యనారాయణ: భారత జాతీయ స్వాతంత్ర్యోద్యమం, భూస్వామ్య వ్యతిరేక పోరాటం, పౌర హక్కుల ఉద్యమాల్లో కృషిచేసిన నాయకుడు.
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 2011 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ జనగణన డేటా - గ్రామాలు దత్తాంశ సమితి (in ఇంగ్లీష్), భారత రిజిస్ట్రార్ జనరల్, జనగణన కమిషనరు కార్యాలయం, Wikidata Q42501043, the original నుండి 11 July 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది
- 1 2 3 4 5 లక్కోజు, శ్రీనివాస్ (2022-06-26). "విశాఖ సమీపంలో గోల్కొండ నవాబుల గ్రామం 'షేర్ మహమ్మద్ పురం'... బొబ్బిలి సంస్థానానికీ ఈ ఊరికీ ఏమిటి సంబంధం?". BBC News తెలుగు. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-06-20.
- ↑ Desam, A. B. P. (2022-06-19). "గోల్కొండ నవాబులకు శ్రీకాకుళానికి సంబంధమేంటి ? గత చరిత్రకు సాక్ష్యాలుగా మారిన శిథిలాలు". ABP Desam. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-06-21.
- ↑ "Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011".
- ↑ కొమ్మినేని, శ్రీనివాసరావు. తెలుగు తీర్పు 1952-2002 ఏభై ఏళ్ల రాజకీయ విశ్లేషణ. హైదరాబాదు: ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్. p. 15.
- ↑ "కాలగర్భంలో కలిసిన పది నియోజకవర్గాలు". ఆంధ్రజ్యోతి. 18 April 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 September 2024.
- ↑ జె, సుమంత్ (2023-06-19). "అప్పట్లో గుల్షనాబాద్... ఇప్పుడు షేర్ మహమ్మద్ పురం.. ప్రత్యేకత ఏంటంటే..?". News18 తెలుగు. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-06-21.