చంద్రశేఖర్ పరిమితి

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

చంద్రశేఖర్ పరిమితి స్థిరంగా ఉండగలిగే మరుగుజ్జు తార యొక్క అత్యధిక ద్రవ్యరాశి. భారతీయ అమెరికన్ శాస్త్రవేత్త సుబ్రమణ్యన్ చంద్రశేఖర్ 1930లో ఈ పరిమితిని ఊహించాడు. మరుగుజ్జు నక్షత్రాలు గురుత్వ సంకోచాన్ని ఎలక్ట్రాన్ వికర్షణ (ఎలక్ట్రాన్ డీజనరసీ ప్రెజరు) తో అడ్డుకుంటాయి (సూర్యుడి వంటి మెయిన్ సీక్వెన్స్ నక్షత్రాలు గురుత్వ సంకోచాన్ని థర్మల్ ప్రెజరుతో అడ్డుకుంటాయి). చంద్రశేఖర్ పరిమితికి మించి ద్రవ్యరాశి కలిగి ఉన్న నక్షత్రాలు ఎకట్రాన్ డీజనరసీ ద్వారా గురుత్వ సంకోచాన్ని ఆపలేవు. వాటి సొంత గురుత్వ ఆకర్షణ వల్ల అవి పూరిగా సంకోచించి న్యూట్రాన్ తారలుగానో లేక కృష్ణ బిలాలుగనో మారతాయి. ఈ పరిమితి లోపు ద్రవ్యరాశి ఉన్న నక్షత్రాలు స్థిరమైన మరుగుజ్జు తారలుగా ఉండిపోతాయి.

ప్రస్తుతం ఊ పరిమితి విలువ 1.44  ( 2.864 × 1030 kg).

బ్రిటిషు ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఆర్థర్ ఎడింగ్టన్, చంద్రశేఖర్ పరిమితిని వ్యతిరేకించాడు. ఆ కారణంగా దీనిపై వివాదం తలెత్తింది. బ్లాక్‌హోల్‌ల ఉనికి సిద్ధాంతపరంగా సాధ్యమేనని ఎడింగ్టన్‌కు తెలుసు. దానికి తోడు ఈ పరిమితి వల్ల వాటి ఉనికి పట్ల ఊహను సాధ్యం చేసిందని కూడా అతడు గ్రహించాడు. అయితే, దీన్ని అంగీకరించడానికి అతను ఇష్టపడలేదు. 1935 లో ఈ పరిమితిపై చంద్రశేఖర్ చేసిన ప్రసంగం తరువాత అతను ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు:

నక్షత్రం రేడియేషను వెలువరిస్తూ వెలువరిస్తూ పోయి, సంకోచిస్తూ సంకోచిస్తూ పోవాలి. నక్షత్రం పరిమాణం బహుశా కొన్ని కిలోమీటర్ల వ్యాసార్థానికి తగ్గేవరకూ అలా సంకోచిస్తూ, రేడియేషన్ను కూడా బయటికి రానీయనంత బలంగా గురుత్వశక్తి పెరిగేవరకూ అలా సంకోచిస్తూ పోవాలి. నక్షత్రం కనీసం ప్రశాంతతైనా సాధిస్తుంది. ... నక్షత్రం ఇలా అసంబద్ధంగా ప్రవర్తించకుండా ఉండాలంటే ప్రకృతిలో ఏదైనా సూత్రం ఉండాలనుకుంటా![1]

నీల్స్ బోర్, ఫౌలర్, వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ పౌలి తదితర భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు చంద్రశేఖర్ విశ్లేషణతో ఏకీభవించినప్పటికీ, ఆ సమయంలో ఎడ్డింగ్టన్ కున్న పలుకుబడి కారణంగా వారు చంద్రశేఖర్‌కు బహిరంగంగా మద్దతు ఇవ్వడానికి వెనకాడారు. [2] , పేజీలు.   110–111 ఎడ్డింగ్టన్ జీవితాంతం తాను చేసిన రచనలలో, [3] [4] [5] [6] [7] ప్రాథమిక సిద్ధాంతంపై చేసిన రచనతో సహా, తన వాదననే కొనసాగించాడు. [8] ఆర్థర్ I. మిల్లర్ రాసిన చంద్రశేఖర్ జీవిత చరిత్ర రచన, ఎంపైర్ ఆఫ్ ది స్టార్స్ ప్రధాన ఇతివృత్తాలలో ఈ అసమ్మతి వ్యవహారం కూడా ఒకటి. [2] మిల్లర్ దృష్టిలో:

చంద్ర పరిశోధన వల్ల 1930 ల్లో ఫిజిక్స్, ఏస్ట్రో ఫిజిక్సుల అభివృద్ధి ఊపందుకుని ఉండవచ్చు. కానీ, ఎడింగ్టన్ దీన్ని మొండిగా అడ్డుకోవడంతో, నక్షత్రాలు కుంచించుకుపోయి శూన్యస్థాయికి కూడా చేరుకుంటాయని ఒప్పుకోని సాంప్రదాయిక ఏస్ట్రో ఫిజిసిస్టులకు ఎడింగ్టన్ వాదన ఊతమిచ్చింది. ఫలితంగా, చంద్ర చేసిన పరిశోధన దాదాపు మరుగున పడిపోయింది.[2]:150

మూలాలు[మార్చు]

  1. "Meeting of the Royal Astronomical Society, Friday, 1935 January 11". The Observatory. 58: 33–41. 1935. Bibcode:1935Obs....58...33.
  2. 2.0 2.1 2.2 Empire of the Stars: Obsession, Friendship, and Betrayal in the Quest for Black Holes, Arthur I. Miller, Boston, New York: Houghton Mifflin, 2005, ISBN 0-618-34151-X; reviewed at The Guardian: The battle of black holes.
  3. "The International Astronomical Union meeting in Paris, 1935". The Observatory. 58: 257–265 [259]. 1935. Bibcode:1935Obs....58..257.
  4. Eddington, A. S. (1935). "Note on "Relativistic Degeneracy"". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 96: 20–21. Bibcode:1935MNRAS..96...20E. doi:10.1093/mnras/96.1.20.
  5. Eddington, Arthur (1935). "The Pressure of a Degenerate Electron Gas and Related Problems". Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences. 152 (876): 253–272. Bibcode:1935RSPSA.152..253E. doi:10.1098/rspa.1935.0190. JSTOR 96515.
  6. Relativity Theory of Protons and Electrons, Sir Arthur Eddington, Cambridge: Cambridge University Press, 1936, chapter 13.
  7. Eddington, A. S. (1940). "The physics of white dwarf matter". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 100 (8): 582–594. Bibcode:1940MNRAS.100..582E. doi:10.1093/mnras/100.8.582.
  8. Fundamental Theory, Sir A. S. Eddington, Cambridge: Cambridge University Press, 1946, §43–45.