విమానం
| ఫిక్స్డ్ వింగ్ ఎయిర్క్రాఫ్ట్ | |
|---|---|
 | |
| జెట్2.కామ్ వారి బోయింగ్ 737-300, ఆధునిక ప్యాసెంజర్ విమానం | |
| Part of a series on Categories of Aircraft | |
| గాలికన్నా తేలికైనవి(aerostats) | |
| Unpowered | Powered |
| • బెలూన్ | • Airship |
| Hybrid Lighter-than-air/Heavier-than-air | |
| Unpowered | Powered |
| • Hybrid airship | |
| గాలికన్నా బరువైనవి(aerodynes) | |
| Unpowered | Powered |
| Unpowered flexible-wing | Powered flexible-wing |
| • Hang glider • Paraglider | • Powered hang glider • Powered paraglider |
| Unpowered fixed-wing | Powered fixed-wing |
| • Glider | • Powered airplane/aeroplane |
| Powered hybrid fixed/rotary wing | |
| • Tiltwing • Tiltrotor • Coleopter | |
| Unpowered rotary-wing | Powered rotary-wing |
| • Rotor kite | • Autogyro • Gyrodyne ("Heliplane") • Helicopter |
| Powered aircraft using other means of lift | |
| • Ornithopter • Flettner airplane | |
| see also • Ground-effect vehicle • Hovercraft • Flying Bedstead • Avrocar | |
విమానం (ఆంగ్లం: Airplane లేదా Aeroplane) అనేది సాధారణ వాడుకలో గాలిలో ప్రయాణించడానికి వీలుగా తయారుచేయబడిన యంత్ర ఆధారిత వాహనము. వీటిని సాంకేతిక పరిభాషలో ఫిక్స్డ్-వింగ్ ఎయిర్క్రాఫ్ట్ (Fixed-wing aircraft) అని అంటారు - అనగా స్థిరంగా, కదలకుండా ఉండే రెక్కలు కలిగిన విమానం. హెలికాప్టర్ల వంటి 'రోటరీ వింగ్' విమానాలతో వీటిని వేరు చేయడానికి ఈ పదాన్ని వాడతారు.
విమానం అనే పదం ప్రాచీన కాలం నుండి ఉన్నప్పటికీ, "ఏరోప్లేన్" (Aeroplane) అనే ఆంగ్ల పదం గ్రీకు భాషలోని 'αέρας' (ఏరాస్ - అనగా "గాలి") మరియు లాటిన్ పదం 'planus' (ప్లానస్ - అనగా "చదునైన") నుండి ఉద్భవించింది.[1] 1903లో రైట్ సోదరులు "ఏరోప్లేన్" అన్న పదాన్ని కేవలం విమానపు రెక్కను వివరించడానికి మాత్రమే వాడారు, కానీ కాలక్రమంలో అది పూర్తి విమానానికి పేరుగా వాడుకలోకి వచ్చింది.[2]
విమాన యాన చరిత్ర
[మార్చు]మనిషి గాలిలో ఎగరాలనే కల పురాతన కాలం నాటిదే. ఆధునిక విమానయానానికి పునాది వేసింది మాత్రం సర్ జార్జ్ కేలీ (Sir George Cayley). ఆయన 1799 లో విమానానికి అవసరమైన 'లిఫ్ట్' మరియు 'డ్రాగ్' వంటి బలాలను సూత్రీకరించాడు. నిజమైన ప్రయాణికుల విమానయానం 1903 డిసెంబర్ 17న ప్రారంభమైంది. అమెరికాకు చెందిన రైట్ సోదరులు (విల్బర్ రైట్, ఓర్విల్ రైట్) తాము సొంతంగా తయారు చేసిన 'రైట్ ఫ్లైయర్' (Wright Flyer) అనే ఇంజన్ విమానాన్ని విజయవంతంగా గాలిలోకి ఎగరవేశారు. ఆ తర్వాత జరిగిన రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల సమయంలో విమాన సాంకేతికతలో విపరీతమైన మార్పులు వచ్చాయి.
పనిచేసే సూత్రం (Aerodynamics)
[మార్చు]గాలిలో ప్రయాణించే విమానం కిందపడిపోకుండా ఎగరడానికి ప్రధానంగా నాలుగు భౌతిక బలాలు పనిచేస్తాయని శాస్త్రవేత్తలు సూత్రీకరించారు:
- బరువు (Weight లేదా Gravity): భూమి యొక్క గురుత్వాకర్షణ శక్తి విమానాన్ని నిరంతరం కిందికి లాగుతుంటుంది. విమానం గాలిలోకి ఎగరాలంటే ఈ బరువును జయించాలి.
- లిఫ్ట్ (Lift - పైకి లేపే బలం): విమానం కిందకు పడిపోకుండా గాలిలో తేలేలా చేసే ప్రధాన బలం ఇది. విమాన రెక్కలు (Airfoils) దీనిని సృష్టిస్తాయి. రెక్కల ఆకారం వల్ల పైభాగంలో గాలి వేగంగా ప్రవహించి పీడనం తగ్గుతుంది, కింది భాగంలో గాలి నెమ్మదిగా ప్రవహించి పీడనం పెరుగుతుంది. కింది నుండి వచ్చే ఈ అధిక పీడనమే విమానాన్ని పైకి నెడుతుంది. లిఫ్ట్ బలం విమానం బరువు కంటే ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు విమానం పైకి లేస్తుంది.
- థ్రస్ట్ (Thrust - ముందుకు నెట్టే బలం): విమానాన్ని బలంగా ముందుకు తీసుకెళ్లే బలం. విమానంలోని జెట్ ఇంజన్లు లేదా ప్రొపెల్లర్లు గాలిని వేగంగా వెనక్కి నెడుతూ ఈ బలాన్ని సృష్టిస్తాయి.
- డ్రాగ్ (Drag - అవరోధం): విమానం ముందుకు వెళుతున్నప్పుడు గాలి సృష్టించే ఘర్షణ (ఎదురుగాలి) వల్ల ఏర్పడే బలం ఇది.
విమానం ముందుకు సాగిపోవాలంటే దాని 'థ్రస్ట్' ఎల్లప్పుడూ 'డ్రాగ్' కంటే ఎక్కువగా ఉండాలి. అలాగే గాలిలో స్థిరంగా ప్రయాణించాలంటే 'లిఫ్ట్' బలం 'బరువు'తో సమానంగా ఉండాలి.
విమానం ఆగే పద్ధతి (Landing & Braking)
[మార్చు]సుమారు గంటకు 800-900 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించే పాసెంజర్ విమానం నేల (రన్వే) మీదకు దిగి ఆగాలంటే పైలట్ ఈ కింది పద్ధతులను ఉపయోగిస్తాడు:
- ఫ్లాప్స్ (Flaps): విమానం గాలిలో ఉండగానే రెక్కల వెనుక భాగం కిందికి వంగి విస్తరిస్తుంది. దీనివల్ల విమానం వేగం క్రమంగా తగ్గి కిందికి దిగుతుంది.
- స్పాయిలర్స్ (Spoilers): విమానం చక్రాలు నేలను తాకగానే, మళ్లీ గాలిలోకి లేవకుండా రెక్కల పైభాగంలో ఉన్న రేకుల లాంటి పరికరాలు పైకి లేస్తాయి. గాలికి ఎదురొడ్డి ఇవి విమానం వేగాన్ని తగ్గిస్తాయి.
- రివర్స్ థ్రస్ట్ (Reverse Thrust): విమానం నేలను తాకిన వెంటనే ఇంజన్ల కవచాలు వెనక్కి జరిగి, గాలిని వెనక్కి నెట్టడానికి బదులు బలంగా ముందుకు నెడతాయి. అప్పుడు పెద్ద హోరుమని శబ్దం వస్తుంది. ఇది విమానాన్ని బలంగా ఆపుతుంది.
- చక్రాల బ్రేకులు (Wheel Brakes): చివరగా పైలట్ పై పద్ధతులతో పాటు కారులో వేసినట్లే టైర్లకు బ్రేకులు వేయడం ద్వారా విమానాన్ని పూర్తిగా ఆపుతాడు.
విమానాల్లో రకాలు
[మార్చు]- ప్రొపెల్లర్ విమానాలు: ముందర తిరిగే ఫ్యాన్ (Propeller) ద్వారా థ్రస్ట్ పొందే పాతతరం విమానాలు. వీటిని ప్రస్తుతం తక్కువ దూరాలకు, శిక్షణ కోసం వాడుతున్నారు. (ఉదా: సెస్నా 177)
- జెట్ విమానాలు: జెట్ ఇంజన్ల సాయంతో గంటకు 800 కి.మీ. పైగా వేగంతో ప్రయాణించే ఆధునిక విమానాలు. వాణిజ్య ప్రయాణికుల విమానాలు అన్నీ దాదాపు జెట్ విమానాలే. (ఉదా: బోయింగ్ 747, ఎయిర్బస్ A380)
- గ్లైడర్లు: ఇంజన్ లేకుండా కేవలం గాలి ప్రవాహం (Thermals) ఆధారంగా ఎగిరే తేలికపాటి విమానాలు. ఇవి కేవలం క్రీడల కోసం ఉపయోగిస్తారు.
- యుద్ధ విమానాలు (Fighter Jets): మిలిటరీ ఉపయోగం కోసం అత్యంత వేగంగా (ధ్వని వేగం కంటే వేగంగా) ప్రయాణించే విమానాలు.
- కార్గో విమానాలు: కేవలం సరుకు రవాణా కోసం డిజైన్ చేయబడిన అతిపెద్ద విమానాలు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Aeroplane", ఆక్స్ఫర్డ్ నిఘంటువు, Second edition, 1989.
- ↑ U.S. Patent 821,393 Archived 2013-09-16 at the Wayback Machine — Wright brothers' patent for "Flying Machine"