రూటేసి

? రూటేసి
Skimmia japonica
శాస్త్రీయ వర్గీకరణ
సామ్రాజ్యము: ప్లాంటే విభాగము: Magnoliophyta తరగతి: Magnoliopsida వర్గము: సపిండేలిస్ కుటుంబము: రూటేసి Juss., 1789
Type Genus
రూటా లిన్నేయస్
ప్రజాతి
About 160, totaling over 1600 species.

రూటేసి (Rutaceae) కుటుంబంలో సుమారు 150 ప్రజాతులు, 1300 జాతులు ఉన్నాయి. ఈ మొక్కలు ఎక్కువగా ఉష్ణ, సమశీతోష్ణ మండలాలలో పెరుగుతాయి.

కుటుంబ లక్షణాలు

• మొక్కలు, పొదలు లేదా వృక్షాలు.
• సంయుక్త పత్రాలు, పుచ్ఛరహితము, గ్రంధి భరితము.
• ద్విలింగ పుష్పాలు, అండకోశాధస్థితము, సౌష్టవయుతము, పంచభాగయుతము, సంపూర్ణము.
• అండాశయము క్రింద వర్తులాకార చక్రము ఉంటుంది.
• రక్షక, ఆకర్షణ పత్రాలు 4 లేదా 5
• కేసరాలు 8-10, లేదా అనేకము, ఆబ్డిప్లోస్టెమోనస్.
• ఫలదళాలు 2, సంయుక్తము, ఊర్థ్వ అండాశయము.
• స్తంభ అండాన్యాసము.
• ఫలము మృదుఫలము, హెస్పరిడియం లేదా గుళిక.

ఆర్ధిక ప్రాముఖ్యత

• సిట్రస్ జాతులైన నిమ్మ, బత్తాయి, నారింజ మొక్కలనుండి తినదగిన పండ్లు లభిస్తాయి.
• వెలగ పండ్లలోని గుజ్జును తింటారు. ఇది అజీర్తిని హరిస్తుంది.
• కరివేపాకు పత్రాలను వంటలలో సువాసన కొరకు ఉపయోగిస్తారు.
• మారేడు పండు గుజ్జు అజీర్తిని హరిస్తుంది.
• సదాపాకు మందులో ఉపయోగిస్తారు.
• మాదీఫలం పండ్లరసం అజీర్తిని హరిస్తుంది.
• క్లోరెక్సైలాన్ స్విటేనియా (Chloroxylon swietenia) నుండి సాటిన్ ఉడ్ (Satin wood) లభిస్తుంది. దీనిని ఫర్నిచర్ తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
• కొన్ని మొక్కలను తోటలలో పెంచుతారు.

ముఖ్యమైన మొక్కలు

రకరకాల నిమ్మ జాతి పండ్లు.

• సిట్రస్ (Citrus) :
  • సిట్రస్ సైనెన్సిస్ - బత్తాయి
  • సిట్రస్ డెకుమనా - పంపరపనస
  • సిట్రస్ మెడిక - మాదీఫలం
  • సిట్రస్ రెటిక్యులేటా - కమలాపండు
  • నిమ్మ
• నారింజ
• దబ్బ
• ఎగెల్ (Egel) : ఎగెల్ మార్మలోస్ - మారేడు
• ముర్రయా (Murraya) : ముర్రయా కొనిగి - కరివేపాకు
• రూటా (Ruta) : సదాపాకు
• లిమోనియా (Limonia) : లిమోనియా ఎలిఫెంటమ్ - వెలగ
• టొడ్డాలియా (Toddalia) : టొడ్డాలియా ఆసియాటికా - కొండ కసింద

మూలాలు

• బి.ఆర్.సి.మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.