పంజాబీ భాష

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
పంజాబీ
ਪੰਜਾਬੀپنجابی
Punjabi example.svg
పంజాబీ అన్న పదం షాముఖీ (నస్తాలిక్ శైలిలో), గురుముఖీలో రాసివుంది
Native to పంజాబ్ ప్రాంతం
Native speakers
100 మిలియన్, లహందా మాండలీకాలతో కలిపి (2010)మూస:Infobox language/ref
Standard forms
షాముఖీ (విస్తరించిన పెర్సో-అరబిక్ లిపి)
గురుముఖీ (బ్రాహ్మిక్)[2]
పంజాబీ బ్రెయిలీ (India)
దేవనాగరి (బ్రాహ్మిక్, అనధికారికం)[3]
Official status
Official language in
 India (పంజాబ్, చండీగఢ్ లలో అధికారిక భాష, ఢిల్లీ, హర్యానా రాష్ట్రాల్లో రెండవ స్థాయి అధికారిక గుర్తింపు గల భాష
 Pakistan పంజాబ్, పాకిస్తాన్ ప్రావిన్షియల్ భాష
Language codes
ISO 639-1 pa
ISO 639-2 pan
ISO 639-3 paninclusive code
Individual codes:మూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelistమూస:Infobox language/codelist
Linguist list
మూస:Infobox language/linguistlist
  మూస:Infobox language/linguistlist
  మూస:Infobox language/linguistlist
  మూస:Infobox language/linguistlist
  మూస:Infobox language/linguistlist
  మూస:Infobox language/linguistlist
Glottolog మూస:Glottolink  (పంజాబీ)[4]
Linguasphere 59-AAF-e
Punjabi Indo Aryan.png
ఇతర ఇండో-ఆర్యన్ భాషల(ముదురు బూడిద రంగు)తో పోలుస్తూ పంజాబీ స్థానిక భాషగా కలిగిన ప్రాంతాలు (ఎరుపు)
This article contains IPA phonetic symbols. Without proper rendering support, you may see question marks, boxes, or other symbols instead of Unicode characters.

పంజాబీ /pʌnˈɑːbi/[5] (షాముఖీ: پنجابی paṉjābī; గురుముఖీ: ਪੰਜਾਬੀ pañjābī)[6] ప్రపంచవ్యాప్తంగా 10 కోట్ల మందికి పైగా మాతృభాషగా కలిగి ప్రపంచంలోకెల్లా అతిఎక్కుమంది మాట్లాడే భాషల్లో పదో స్థానంలో (2015 నాటికి) ఉన్న భాష.[7][8]. పాకిస్తాన్ తూర్పు ప్రాంతం, భారత దేశపు ఈశాన్య ప్రాంతాల్లో విస్తరించివున్న చారిత్రికమైన పంజాబ్ ప్రాంతంలోని పంజాబీలకు ఇది మాతృభాష. కంఠస్వరం, ఉచ్చారణ మారితే పదం అర్థం మారేలాంటి టోనల్ భాష పంజాబీ. మొత్తం ఇండో-యూరోపియన్ భాషలన్నిటిలోనూ పంజాబీనే పూర్తిస్థాయి టోనల్ భాష.[9][10][11][12]

పంజాబీ పాకిస్తాన్ లో అత్యంత విస్తారంగా మాట్లాడే భాష,[13] భారతదేశంలో అత్యధికులు మాట్లాడే భాషల స్థానాల్లో పదకొండవది,[14] భారత ఉపఖండంలో అత్యధికులు మాట్లాడే భాషల్లో మూడవ స్థానంలో ఉంది. అతి ఎక్కువ మంది మాట్లాడే భాషల్లో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ లో 4 స్థానంలో[15] అత్యధికులకు మాతృభాషగా కలిగిన భాషల్లో కెనడాలో మూడవ స్థానంలో (ఆంగ్లం, ఫ్రెంచి తర్వాత).[16][17] యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, అమెరికా, సౌదీ అరేబియా, ఆస్ట్రేలియా దేశాల్లోనూ చెప్పుకోదగ్గ స్థాయిలో ఉంది. బాలీవుడ్ సినిమాల్లో పలు గీతాలు పాక్షికంగానూ, పూర్తిగానూ పంజాబీలోనే పాడివుండడం భారత ఉపఖండ వ్యాప్తంగా పంజాబీకి సాంస్కృతిక లింకులా అమరింది.[18][19][20]

మూలాలు[మార్చు]

  1. "Punjabi". lanఇguagesgulper.com. Retrieved 29 March 2015. 
  2. "Census of India: Abstract of speakers’ strength of languages and mother tongues –2001". 
  3. "Census of India: Abstract of speakers’ strength of languages and mother tongues –2001". Censusindia.gov.in. Retrieved 2016-02-02. 
  4. మూస:Glottolog
  5. Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook, Edinburgh
  6. Kachru, Braj B.; Kachru, Yamuna; Sridhar, S. N. (27 March 2008). Language in South Asia. Cambridge University Press. p. 128. ISBN 978-1-139-46550-2. Retrieved 24 October 2014. Sikhs often write Punjabi in Gurmukhi, Hindus in Devanagari, and Muslims in Perso-Arabic. 
  7. "Världens 100 största språk 2010" [The world's 100 largest languages in 2010]. Nationalencyklopedin (in Swedish). 2010. Retrieved 12 February 2014. 
  8. "What Are The Top 10 Most Spoken Languages In The World?". 
  9. Barbara Lust, James Gair. Lexical Anaphors and Pronouns in Selected South Asian Languages. Page 637. Walter de Gruyter, 1999. ISBN 978-3-11-014388-1.
  10. "Punjabi language and the Gurmukhi and Shahmuhi scripts and pronunciation". Omniglot.com. Retrieved 2012-08-03. 
  11. Phonemic Inventory of Punjabi Archived 16 జూలై 2015 at the Wayback Machine
  12. Geeti Sen. Crossing Boundaries. Orient Blackswan, 1997. ISBN 978-81-250-1341-9. Page 132. Quote: "Possibly, Punjabi is the only major South Asian language that has this kind of tonal character. There does seem to have been some speculation among scholars about the possible origin of Punjabi's tone-language character but without any final and convincing answer..."
  13. "Pakistan Census". Census.gov.pk. Retrieved 2014-01-04. 
  14. Census of India, 2001: population of Punjab by religion. Censusindia.gov.in. Retrieved 2012-01-18.
  15. "2011 Census: Main language (detailed), local authorities in England and Wales" (XLS). ONS. Retrieved 27 April 2013. 
  16. [1], Census Profile – Province/Territory
  17. [2], 2006 Census of Canada: Topic-based tabulations|Detailed Mother Tongue (103), Knowledge of Official Languages
  18. ‘Punjabification’ of Bollywood music – Fiji Times Online. Fijitimes.com (2013-01-08). Retrieved 2013-07-12.
  19. Punjabi culture a part of Bollywood, says Suniel Shetty – Times Of India. The Times of India. (2012-07-20). Retrieved 2013-07-12.
  20. Punjab gatecrashes Bollywood | Culture. Times Crest (2012-05-05). Retrieved 2013-07-12.


ఉదహరింపు పొరపాటు: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found, or a closing </ref> is missing

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=పంజాబీ_భాష&oldid=1918799" నుండి వెలికితీశారు